Σόφι φον Λα Ρος
| Ζοφί φον Λα Ρος | |
|---|---|
 Η Ζοφί φον Λα Ρος το 1778 | |
| Γενικές πληροφορίες | |
| Όνομα στη μητρική γλώσσα | Sophie von La Roche (Γερμανικά) |
| Γέννηση | 6 Δεκεμβρίου 1731 Καουφμπόιρεν |
| Θάνατος | 18 Φεβρουαρίου 1807 Όφφενμπαχ |
| Τόπος ταφής | St. Pankratius |
| Χώρα πολιτογράφησης | Γερμανία |
| Εκπαίδευση και γλώσσες | |
| Ομιλούμενες γλώσσες | Γερμανικά |
| Πληροφορίες ασχολίας | |
| Ιδιότητα | συγγραφέας οικοδέσποινα λογοτεχνικού σαλονιού επιμελήτρια μυθιστοριογράφος |
| Οικογένεια | |
| Σύζυγος | Georg Michael Frank von La Roche (1753–1788) |
| Τέκνα | Maximiliane Brentano |
| Γονείς | Georg Friedrich von Gutermann και Regina Barbara von Unold |
| Αδέλφια | Karolina Katharina von Hillern |
| Συγγενείς | Maximiliane Brentano |
| Υπογραφή | |
 | |
 Σχετικά πολυμέσα | |
Η Μαρί Ζοφί φον Λα Ρος (γερμανικά: Marie Sophie von La Roche, 6 Δεκεμβρίου 1730 - 18 Φεβρουαρίου 1807) ήταν Γερμανίδα μυθιστοριογράφος της εποχής του Διαφωτισμού που έγραψε συναισθηματικά μυθιστορήματα. Το έργο της, εμποτισμένο με το ορθολογιστικό πνεύμα του Διαφωτισμού, επικεντρώνεται στο ενδιαφέρον της για οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα της εποχής, συμπεριλαμβανομένης της εκπαίδευσης των γυναικών. Θεωρείται η πρώτη οικονομικά ανεξάρτητη γυναίκα επαγγελματίας συγγραφέας στις γερμανόφωνες χώρες. Ήταν οικοδέσποινα λογοτεχνικού σαλονιού στο οποίο σύχναζαν σημαντικές προσωπικότητες της γερμανικής λογοτεχνίας.[1]
Βιογραφικά στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Μαρί Ζοφί Γκούτερμαν φον Γκούτερσχοφεν γεννήθηκε στο Καουφμπόιρεν της Βαυαρίας στη σημερινή Γερμανία, το μεγαλύτερο παιδί του γιατρού Γκέοργκ Φρήντριχ Γκούτερμαν και της Ρεγκίνα Μπάρμπαρα Ούνολντ. Πέρασε τα παιδικά της χρόνια κυρίως στο Λίνταου και το Άουγκσμπουργκ και έλαβε αυστηρή πιετιστική ανατροφή. Έμαθε να διαβάζει σε νεαρή ηλικία και -δεδομένου ότι η εκπαίδευσή της ήταν σημαντική για τον αυστηρά ευσεβή και φιλόδοξο πατέρα της- έλαβε μια παιδεία ασυνήθιστη για κορίτσι της εποχής της με έμφαση στη γλώσσα, την τέχνη και τη λογοτεχνία, την ιστορία, την αστρονομία, τη μουσική και τη διαχείριση του νοικοκυριού, τα γαλλικά, γνώσεις που αργότερα επηρέασαν τα γραπτά της.
Το 1747 αρραβωνιάστηκε με τον Ιταλό γιατρό Τζοβάννι Λουντοβίκο Μπιανκόνι, αλλά ο αρραβώνας διαλύθηκε λόγω των διαφορετικών θρησκευτικών πεποιθήσεών τους και της αντίρρησης του πατέρα της. Στη συνέχεια, εστάλη στο Μπίμπεραχ αν ντερ Ρις, όπου το 1750 συναναστράφηκε τον εξάδελφό της και ποιητή Κρίστοφ Μάρτιν Βίλαντ, ο οποίος την ενθάρρυνε να διαβάσει τα έργα διάσημων σύγχρονων συγγραφέων της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας -όπως τα επιστολικά μυθιστορήματα του Σάμιουελ Ρίτσαρντσον από τα οποία επηρεάστηκε. Ερωτεύτηκαν, αρραβωνιάστηκαν, αλλά, μετά την αναχώρηση του Βίλαντ για σπουδές στο Τύμπινγκεν και τη Ζυρίχη, απομακρύνθηκαν. Παρ' όλα αυτά, διατήρησαν τη φιλία τους και ο Βίλαντ υποστήριξε τις πρώιμες λογοτεχνικές της απόπειρες. [2]
Το 1753 η Ζοφί παντρεύτηκε τον Γκέοργκ Μίχαελ Άντον Φρανκ Μαρία φον Λα Ρος, ο οποίος ήταν διαχειριστής περιουσιακών στοιχείων και ιδιωτικός γραμματέας του θετού πατέρα του που ήταν υπουργός στο Εκλεκτοράτο του Μάιντς. Από τα οκτώ παιδιά που απέκτησαν, επέζησαν πέντε:
- Μαξιμιλιάνε (1756 - 1793).
- Φριτς (1757 - μετά το 1814).
- Λουίζε (1759 - 1832)
- Καρλ (1766 - 1839)
- Φραντς Βίλχελμ (1769 - 1791).
Το 1761-1768, η οικογένειά της έζησε στο Βαρτχάουζεν, το κάστρο του πεθερού της, όπου υπήρχε εκτεταμένη βιβλιοθήκη. Ο γάμος της την έφερε σε επαφή με την Αυλή, βελτίωσε την κοινωνική θέση της, καθώς έγινε κυρία επί των τιμών, και δημιούργησε ένα περιβάλλον στο οποίο καλλιεργήθηκαν οι πνευματικές και λογοτεχνικές της δραστηριότητες. Συχνά επισκέπτονταν το οικογενειακό εξοχικό κτήμα στο Κάστρο Μπαίννιγκχαϊμ, όπου ολοκλήρωσε το πρώτο της μυθιστόρημα.
Το 1771, η οικογένεια μετακόμισε στο Κόμπλεντς λόγω της εργασίας του συζύγου της στη θέση του μυστικοσυμβούλου. Εκεί, η Ζοφί φον Λα Ρος διατηρούσε λογοτεχνικό σαλόνι που έγινε τόπος συγκέντρωσης διακεκριμένων διανοουμένων και των πιο γνωστών συγγραφέων της γερμανόφωνης λογοτεχνίας, όπως αναφέρει ο Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε στο έργο του Ποίηση και αλήθεια, μεταξύ άλλων τους αδελφούς Γιάκομπι, το Γιόχαν Μπάζεντοβ, το Βίλχελμ Χάινζε και το Γιόχαν Κάσπαρ Λάβατερ. Είχε, επίσης, αλληλογραφία με εξέχοντες συγγραφείς του 18ου αιώνα.[3]
Το 1780, πέντε χρόνια αφού έλαβε βαθμό ευγενείας, ο σύζυγός της έπεσε στη δυσμένεια του Κλήμη Βεγκέσλαου της Σαξονίας, επειδή δημοσίευσε επικριτικές δηλώσεις για την Εκκλησία και απολύθηκε από την υπηρεσία. Η κομψή ζωή και το λογοτεχνικό σαλόνι τελείωσε. Η οικογένεια πήγε να ζήσει στο σπίτι ενός φίλου στο Σπάιερ. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, διατήρησαν τις λογοτεχνικές επαφές τους, μεταξύ άλλων τους επισκέφθηκε ο ποιητής Φρήντριχ Σίλερ. Η Λα Ρος ήταν σε στενή φιλική επαφή με την τυφλή Βιεννέζα συνθέτρια, πιανίστα και δασκάλα μουσικής Μαρία Τερέζια φον Παραντίς, η οποία επίσης επισκέφτηκε το σπίτι της στο Σπάιερ αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της ευρωπαϊκής περιοδείας της από το 1783.Το 1786, οι Λα Ρος αγόρασαν δικό τους σπίτι στο Όφφενμπαχ αμ Μάιν της Έσσης. Δύο χρόνια αργότερα, η Ζοφί έμεινε χήρα. Κατά τη Γαλλική Επανάσταση, το 1794 η αριστερή όχθη του Ρήνου κατελήφθη και λόγω του πολέμου έπαψε να λαμβάνει σύνταξη χηρείας, έτσι αναγκάστηκε να κερδίζει τα προς το ζην από τη λογοτεχνική της εργασία. Έκανε πολλά ταξίδια στην Ελβετία, τη Γαλλία, την Ολλανδία και την Αγγλία, και αφηγήθηκε τις εμπειρίες της σε ταξιδιωτικά ημερολόγια. Πέθανε στις 18 Φεβρουαρίου 1807 σε ηλικία 76 ετών στο Όφφενμπαχ, διάσημη συγγραφέας.
Μέσω της κόρης της, Μαξιμιλιάνε, που παντρεύτηκε τον έμπορο και διπλωμάτη Πέτερ Άντον Μπρεντάνο, έγινε γιαγιά των Ρομαντικών συγγραφέων Μπεττίνα Μπρεντάνο-Φον Άρνιμ και Κλέμενς Μπρεντάνο και προγιαγιά της συγγραφέως Γκίζελα φον Άρνιμ. Μετά το θάνατο της κόρης της, η Ζοφί ανέλαβε την ανατροφή τριών από τις εγγονές της.
Συγγραφική δραστηριότητα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Το έργο της Ζοφί φον Λα Ρος είναι αντιπροσωπευτικό της εποχής του Διαφωτισμού και του συναισθηματικού κινήματος στη γερμανική λογοτεχνία. Ήταν μια από τις πρώτες Γερμανίδες που απέκτησαν ευρεία ευρωπαϊκή αναγνώριση ως συγγραφέας.
Το πρώτο της μυθιστόρημα, το πρώτο γερμανόφωνο επιστολικό μυθιστόρημα και ιδρυτικό κείμενο της γερμανικής γυναικείας λογοτεχνικής παράδοσης, Ιστορία της δεσποινίδας φον Στέρνχαϊμ (1771), γνώρισε μεγάλη επιτυχία και ήταν ένα από τα καλύτερα έργα της περιόδου κατά την οποία τα αγγλικά μυθιστορήματα, ιδιαίτερα αυτά του Σάμιουελ Ρίτσαρντσον, είχαν μεγάλη επιρροή στους Γερμανούς συγγραφείς.[4]
Στη συνέχεια, έγραψε πολλά άλλα μυθιστορήματα. Τα έργα της προορίζονταν να είναι ηθικά διδακτικά για τις νεαρές γυναίκες. Κάποια γράφτηκαν με φόντο τη μετα-επαναστατική γαλλική περίοδο. Περαιτέρω έκφραση του παιδαγωγικού έργου της με στόχο «να εκπαιδεύει και να συμβουλεύει τις νέες γυναίκες για την τέχνη της ζωής», εμφανίζεται στα κείμενά της στο περιοδικό Πομόνα.[5]
Ήταν μια από τους πρώτες συντάκτες του γερμανικού γυναικείου περιοδικού Πομόνα, το οποίο εκδόθηκε το 1783-1784. Ενώ άλλα γυναικεία περιοδικά της εποχής επικεντρώνονταν στη μόδα, την ομορφιά και τη συμπεριφορά των γυναικών, το περιοδικό εστίασε σε φιλοσοφικά κείμενα για την ανατροφή και την εκπαίδευση. Οι αναγνώστριες λάμβαναν πληροφορίες για θέματα υγείας, ιατρικής, διατροφής, τέχνης και πορτραίτα επιτυχημένων γυναικών, καθώς και συμβουλές από τη στήλη του εκδότη. Το περιοδικό ήταν μια από τα πρώτα γερμανικά γυναικεία περιοδικά που κινητοποίησε ένα γυναικείο αναγνωστικό κοινό της ανώτερης μεσαίας τάξης και της αριστοκρατίας και σύντομα έδωσε τη δυνατότητα σε γυναίκες να δημοσιεύουν άρθρα - κυρίως ανώνυμα.
Βραβείο Ζοφί φον Λα Ρος
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Από το 2010, η πόλη του Όφφενμπαχ απονέμει το «Βραβείο Ζοφί φον Λα Ρος για ίσα δικαιώματα των γυναικών» κάθε δύο χρόνια. Το βραβείο, με έπαθλο 1,500 ευρώ, απονέμεται για εξαιρετικά επιτεύγματα σε πολιτιστικούς, κοινωνικούς ή πολιτικούς τομείς. Στο μουσείο της πόλης Καουφμπόιρεν, μια αίθουσα με μόνιμη έκθεση είναι αφιερωμένη στη συγγραφέα. Το γυμνάσιο Ζοφί Λα Ρος στο Καουφμπόιρεν πήρε το όνομά της.[6]
Έργα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα].jpg)
- Geschichte des Fräuleins von Sternheim. Von einer Freundin derselben aus Original-Papieren und andern zuverläßigen Quellen gezogen, 1771, 2 τόμοι. (Ιστορία της δεσποινίδας φον Στέρνχαϊμ. Από πρωτότυπα έγγραφα και άλλες αξιόπιστες πηγές από μια φίλη της.)
- Der Eigensinn der Liebe und Freundschaft, eine Englische Erzählung, nebst einer kleinen deutschen Liebesgeschichte, aus dem Französischen. 1772 (Το πείσμα της αγάπης και της φιλίας, μια αγγλική ιστορία, μαζί με μια μικρή γερμανική ιστορία αγάπης, από τα γαλλικά.
- Rosaliens Briefe an ihre Freundin Mariane von St. 3 τόμοι,1780–1781. (Τα γράμματα της Ροζαλίας στη φίλη της Μαριάνε φον Στ).
- Pomona für Teutschlands Töchter, 1783-1784 (Άρθρα στο περιοδικό Πομόνα)
- Briefe an Lina, ein Buch für junge Frauenzimmer, die ihr Herz und ihren Verstand bilden wollen. Band 1. Lina als Mädchen, 1785 (Γράμματα στη Λίνα, ένα βιβλίο για νέες γυναίκες που θέλουν να εκπαιδεύσουν την καρδιά και το μυαλό τους. Τόμος 1: Η Λίνα κορίτσι)
- Neuere moralische Erzählungen, 1786 (Νεότερες ηθικές αφηγήσεις)
- Tagebuch einer Reise durch die Schweiz, 1787 (Ημερολόγιο ενός ταξιδιού στην Ελβετία)
- Journal einer Reise durch Frankreich. 1787 (Ημερολόγιο ενός ταξιδιού στη Γαλλία)
- Tagebuch einer Reise durch Holland und England. 1788 (Ημερολόγιο ενός ταξιδιού στην Ολλανδία και την Αγγλία)
- Geschichte von Miß Lony und Der schöne Bund. 1789
- Briefe über Mannheim, 1791 (Γράμματα για το Μάνχαϊμ)
- Lebensbeschreibung von Friderika Baldinger, von ihr selbst verfaßt. Hrsg. und mit einer Vorrede begleitet von Sophie Wittwe von La Roche, 1791
- Rosalie und Cleberg auf dem Lande, 1791 (Η Ροζαλί και ο Κλέμπεργκ στην εξοχή)
- Erinnerungen aus meiner dritten Schweizerreise, 1793
- Briefe an Lina als Mutter. 2 τόμοι, 1795-1797
- Schönes Bild der Resignation, eine Erzählung, 1796
- Erscheinungen am See Oneida, mit Kupfern. 3 τόμοι, 1798
- Mein Schreibetisch. 2 τόμοι, 1799
- Reise vom Offenbach nach Weimar und Schönebeck im Jahr 1799. Gräff, Leipzig 1800 (auch als Schattenrisse abgeschiedener Stunden in Offenbach, Weimar und Schönebeck in Jahre 1799)
- Fanny und Julia, oder die Freundinnen, 1801 (Φάννυ και Τζούλια, ή οι φίλες)
- Liebe-Hütten. 2 τόμοι, 1804
- Herbsttage, 1805
- Melusinens Sommerabende. Hrsg. von Christoph Martin Wieland. Societäts-Buch- und Kunsthandlung, Halle 1806
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ . «britannica.com/biography/Sophie-von-La-Roche».
- ↑ . «cambridge.org/core/books/abs/mountains-and-the-german-mind/sophie-von-la-roche-diary-of-a-journey-through-switzerland-».
- ↑ . «scholarsarchive.byu.edu/Sophie von La Roche».
- ↑ . «home.uni-leipzig.de/lit4school/de/geschichte-des-frauleins-von-sternheim/».
- ↑ ,. «litencyc.com/php/Sophie von La Roche».
- ↑ . «offenbach.de/buerger_innen/familie_soziales/frauen_und_maedchen/herausragende_frauen/meldungen/la-roche-lore-ringwald12.07.2024.php».