Εξέγερση και σφαγή της Δράμας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Σφαγή της Δράμας)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ως Εξέγερση και σφαγή της Δράμας αναφέρεται η εξέγερση των Ελλήνων ενάντια στην Βουλγαρική κατοχή, που αποτέλεσε την πρώτη μαζική λαϊκή εξέγερση στον ελλαδικό χώρο αλλά και ένα από τα πρώτα σε ευρωπαϊκή κλίμακα κινήματα εναντίον του Άξονα, και είχε ως αντίποινα τις μαζικές δολοφονίες που έγιναν στον νομό Δράμας τον Σεπτέμβριο του 1941 από τα Βουλγαρικά στρατεύματα κατοχής, στα οποία είχε παραδοθεί η περιοχή από τις δυνάμεις του Άξονα κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Οι σφαγές Ελλήνων έλαβαν χώρα στην πόλη της Δράμας καθώς και στην ευρύτερη περιοχή όπως στο Δοξάτο, τη Χωριστή, την Αδριανή, την Προσοτσάνη, τα Κύργια, την Καλλιθέα, τα Κουδούνια, τον Άγιο Αθανάσιο, τα Κοκκινόγεια, τη Μικρόπολη, τη Χαριτωμένη, το Φωτολίβος, Σιταγροί, Μικρόκαμπος, τον Μυλοπόταμο και τον Μαυρότοπο.[1][2][3][4][5]

Βουλγαρική Κατοχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά την κατάκτηση της Ελλάδας από τις χώρες του Άξονα, η Ελλάδα χωρίστηκε σε τρεις ζώνες κατοχής: γερμανική, βουλγαρική και ιταλική. Η Βουλγαρία έλαβε ως δώρο από τον Χίτλερ στον Βούλγαρο Τσάρο Βόρις ένα μέρος από την Ελληνική Μακεδονία και τη Θράκη, καθώς είχε και επεκτατικές βλέψεις προς την Ελληνική Μακεδονία και προσπαθούσε να εκβουλγαρίσει τη περιοχή με βια και με οικονομικά μέτρα ώστε να την προσαρτήσει πλήρως. Ως αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής, χιλιάδες Έλληνες κάτοικοι της περιοχής την εγκατέλειψαν.

Εξέγερση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το κοινοτάφιο των μαρτύρων της Σφαγής της Δράμας (1941).

Λόγω της Σφαγής στα Άνω και Κάτω Κερδύλια που είχε προηγηθεί επικρατούσε αναβρασμός στη περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας[6]. Επ'αφορμή και αυτών των γεγονότων το Μακεδονικό Γραφείο (Μ.Γ) του ΚΚΕ καθώς και με τη μη σύνδεση του με την Κεντρική Επιτροπή (Κ.Ε) του ΚΚΕ με ίσως πρωτοβουλία κάποιων μελών του προεξαρχόντος του Χαμαλίδη ο οποίος λέγεται ότι κάλεσε το λαό σε εξέγερση ενώ η αρχική απόφαση αφορούσε μόνο το σταδιακό ξεκίνημα του ένοπλου αγώνα με σαμποτάζ. Οι επαναστατημένοι Μακεδόνες εκτέλεσαν διορισμένους Βούλγαρους προέδρους, χτυπήσαν αστυνομικά τμήματα και πυρπόλησαν το εργοστάσιο ηλεκτροφωτισμού της πόλης[7].

Σφαγή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Την επόμενη μέρα η εξέγερση καταπνίγεται στο αίμα λόγω του κακού συντονισμού και οπλισμού και ακολουθεί σφαγή.

Στις 29 Σεπτεμβρίου 1941, ο βουλγαρικός κατοχικός στρατός, εφαρμόζοντας σκληρά αντίποινα, εκτέλεσε ομαδικά 3.000 πατριώτες στην πόλη της Δράμας, στην Προσοτσάνη, τη Χωριστή, το Δοξάτο αλλά και τα χωριά Κύργια, Κουδούνια, Αδριανή, Άγιος Αθανάσιος, Κοκκινόγεια, Μικρόπολη, Χαριτωμένη, Φωτολίβος, Σιταγροί, Μικρόκαμπος, Μυλοπόταμος και Μαυρότοπος.[8][9][10][11]

Στην πόλη της Δράμας από το πρωί της 29ης Σεπτεμβρίου άρχισαν οι μαζικές συλλήψεις αμάχων, οι δολοφονίες στους δρόμους, οι βασανισμοί σε αστυνομικά τμήματα και σε στρατώνες αλλά και οι ομαδικές εκτελέσεις. Οι εκτελέσεις αυτές έλαβαν χώρα σε διαφορετικά σημεια όπως: στην περιοχή του Ινστιτούτου Καπνού, στους πρόποδες του Κορυλόβου, στο δρόμο προς το Μοναστηράκι, πίσω από το Γυμνάσιο Αρρένων, πίσω από το πάρκο των Κομνηνών, στην οδό Μεγάλου Αλεξάνδρου και στη Στενήμαχο. Ακόμη, πολλοί αντάρτες σκοτώθηκαν σε μάχες ή συνελήφθησαν και εκτελέστηκαν αργότερα με αποφάσεις των κατοχικών βουλγαρικών Στρατοδικείων.

Εκτός των εκτελέσεων πολλοί Έλληνες φυλακίζονται ενώ τα μέλη του ΚΚΕ που καθοδηγούσαν την εξέγερση σκοτώνονται όλα μαζί με δεκάδες οργανωτές και συμμετέχοντες κομμουνιστές. Επιβίωσε μόνο ένα μέλος του Μ.Γ το οποίο απολογήθηκε σε επιτροπή του Κ.Κ.Ε για το αυθόρμητο ξέσπασμα της εξέγερσης[12]. Πάνω από 10.000 Έλληνες εγκατέλειψαν την περιοχή φοβούμενοι τη καταστολή των Βουλγαρικών αρχών. Με την δημοσιοποιήση της είδησης της σφαγής στην Αθήνα, η Κ.Ε του Κ.Κ.Ε έστειλε την Χρύσα Χατζηβασιλείου στη Θεσσαλονίκη ώστε να ελέγξει από εκεί την κατάσταση και να αναστείλει πλήρως την ένοπλη δράση στη περιοχή της Μακεδονίας[13].

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Δράμα η αθέατη πόλη[νεκρός σύνδεσμος]
  2. Η Εξέγερση και Σφαγή της Δράμας, 29 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1941
  3. Η ηρωική εξέγερση του 1941 στη Δράμα Εκδήλωση της ΕΠ Ανατολικής Μακεδονίας - Θράκης του ΚΚΕ σήμερα στη Δράμα - Ριζοσπάστης
  4. Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΚΑΙ Η ΣΦΑΓΗ ΤΗΣ ΔΡΑΜΑΣ, 29 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1941 - Γρηγόρης Παπαεμμανουήλ
  5. ΣΦΕΤΑΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ, Η ΑΤΥΧΗΣ ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΤΗΣ ΔΡΑΜΑΣ 1941 ΚΑΤΑ ΤΑ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ , ISBN:978-960-599-075-6
  6. Η Νικηφόρα Επανάσταση που χάθηκε Χατζής, Θανάσης, Εκδόσεις Δωρικός, Έτος Έκδοσης: 1983, τόμος Α΄ σελ 168
  7. Σπύρος Κουζινόπουλος «Δράμα 1941: Μία παρεξηγημένη εξέγερση»
  8. 29η Σεπτεμβρίου 1941 - Τα γεγονότα στην Προσοτσάνη.
  9. Για τα γεγονότα στην περιοχή μας τον Σεπτέμβριο του 1941, που έμειναν γνωστά σαν "Σεπτεμβριανά" - Βοϊράνη Πολιτιστικός Σύλλογος Αγίου Αθανασίου Δράμας.
  10. Η Δράμα τίμησε τα θύματα της βουλγαρικής θηριωδίας του 1941, Χρονικά Δράμας.
  11. «Δεν εβλέπαμεν τίποτε άλλο παρά κεφαλάς και πόδια παιδιών, γυναικών και ανδρών». Η τριπλή σφαγή των κατοίκων του Δοξάτου Δράμας από τον Βουλγαρικό στρατό
  12. "70 χρόνια από την εξέγερση της Δράμας Μνημείο του ανυπότακτου πνεύματος του λαού μας" Του Δημήτρη Παυλίδη ανακτήθηκε στις 9/4/2014
  13. Η Νικηφόρα Επανάσταση που χάθηκε Χατζής.. ό.π σελ 179