Σεισμός Κοζάνης και Γρεβενών (1995)

Σεισμός Κοζάνης και Γρεβενών (1995)
Δυτική Μακεδονία Το επίκεντρο του σεισμού
Ημερομηνία	13 Μαΐου 1995 (1995-05-13)
Ώρα	11:47:12
Μέγεθος	6.5-6.6 {{w}} 6.6 {{s}}
Επίκεντρο	Δυτική Μακεδονία
Πληγείσες περιοχές	Κοζάνη, Γρεβενά
Συνολική ζημιά	450 εκατ. δολάρια.
Mέγιστη ένταση	VI (Καταστροφικός)
Κατολισθήσεις	Ναι
Προσεισμοί	Ναι
Μετασεισμοί	468
Απώλειες	25 τραυματίες
δεδομένα

Στις 13 Μαΐου 1995 σημειώθηκε ένας ισχυρός σεισμός στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας με μέγεθος 6,6 της κλίμακας Ρίχτερ, προκαλώντας σημαντικές ζημιές σε χωριά και πόλεις των περιοχών Κοζάνης και Γρεβενών. Από τον σεισμό τραυματίστηκαν 25 άνθρωποι και προκλήθηκαν ζημιές ύψους 450 εκατομμυρίων δολαρίων.

Ο σεισμός συνέβη σε μια περιοχή που θεωρήθηκε ότι είχε χαμηλό σεισμικό κίνδυνο, δεδομένου ότι δεν ήταν γνωστό ότι υπήρχαν ενεργά ρήγματα εκεί. Μετά από πολλά χρόνια έρευνας της περιοχής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο σεισμός συνδέθηκε με πολλαπλά ρήγματα νοτιοδυτικά της Λίμνης Πολυφύτου.

Τεκτονικό υπόβαθρο

Γεωλογικός χάρτης της περιοχής Κοζάνης-Γρεβενών με ρήγματα. Το μωβ αστέρι είναι ο σεισμός του 1995, ενώ το κίτρινο αστέρι είναι ο σεισμός του 1984.

Η Ελλάδα καθώς και η περιοχή της Μικράς Ασίας στην Τουρκία είναι οι πιο σεισμικά ενεργές περιοχές της Ευρώπης και της Μεσογείου. Είναι ένα σημείο όπου περνάει η Αλπική-Ιμαλαϊκή ζώνη. Η γεωγραφική περιοχή αποτελείται από πολλαπλά κύρια γεωλογικά χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένου του Ελληνικού τόξου και της Μεσογειακή κορυφής, τα οποία είναι όλα τα σημεία της σύγκρουσης μεταξύ της Αφρικανική πλάκα και της Αιγεακής Πλάκας, όπου η ελληνική λιθοσφαίρα βγαίνει κάτω από την Αιγεακή πλάκα. Παρά το γεγονός ότι η σύγκρουση των πλακών ήταν η αιτία πολλών μεγάλων σεισμών στην πρόσφατη ιστορία, ο σεισμός της Κοζάνης και των Γρεβενών του 1995 δεν προκλήθηκε από αυτό.

Αντίθετα, ο σεισμός σχετίζεται με μια τεκτονική πλάκα που περιβάλλεται από ζώνες συμπίεσης που σχηματίζουν δομές όπως τα γκράμπενς στην περιοχή. Πιο συγκεκριμένα, σχετίζεται με τον σεισμό της Φλώρινας - Βεγορίτιδας – Πτολεμαΐδας, που είναι μια μεγάλη καινοζωική λεκάνη που εκτείνεται από τη Μπίτολα της Βόρειας Μακεδονίας μέχρι την περιοχή της Κοζάνης. Αυτή η λεκάνη είναι γεμάτη με ίζημα νεογενούς περίοδου που καλύπτει τα παλαιοζωικά μεταμορφωμένα πετρώματα και μεσοζωικούς ασβεστόλιθους κάτω από αυτήν. Εμφανίσεις ωστικού φύλλου από τα δυτικά της λεκάνης και αντικλινικοί σχηματισμοί στα ανατολικά της λεκάνης αποτελούν τις φάσεις αναδίπλωσης αυτού του γκράμπεν που εμφανίστηκαν κατά την Τριτογενή εποχή. Διασχίζοντας τη λεκάνη μπορούν να βρεθούν πολλά μακρά κανονικά ρήγματα με κατεύθυνση νοτιοδυτικά-βορειοανατολικά, τα οποία είναι δύσκολο να εντοπιστούν αφού καλύπτονται από ιζήματα νεογενούς- τεταρτογενούς περίοδου . Η ανάλυση επιπέδου ρήγματος επιβεβαίωσε ότι τα νοτιοανατολικά-βορειοδυτικά κατευθυνόμενα ρήγματα είχαν έναν εστιακό μηχανισμό κρούσης-ολίσθησης, ενώ τα νοτιοδυτικά-βορειοανατολικά ρήγματα που διατρέχουν τη λεκάνη έχουν εστιακό μηχανισμό κανονικής ρηγματοποίησης.

Απολογισμός

Ως αποτέλεσμα του σεισμού, πολλά σπίτια, σχολεία, ιστορικές εκκλησίες καταστράφηκαν και οδικά δίκτυα μαζί με γεωτρήσεις νερού. Δεν αναφέρθηκαν θάνατοι, ωστόσο περίπου 7.000 άνθρωποι έμειναν άστεγοι. Καταγράφηκαν εκτεταμένες κατολισθήσεις, πτώσης βράχων και επιφανειακών ρήξεων. Η υγρασία ήταν ευρέως διαδεδομένη, όπου μια ευρεία ζώνη 2 χλμ στη νότια όχθη του φράγματος Πολυφύτου κοντά στο χωριό Ρύμνιο. Στην περιοχή αυτή παρατηρήθηκαν πολλά ηφαίστεια άμμου και λάσπης με προσανατολισμό ΒΔ-ΝΑ, καθώς και ορισμένα με κατεύθυνση ΒΑ-ΝΔ που συμπίπτει με το ρήγμα των Σερβίων. Αποτέλεσμα ήταν να τραυματιστούν 25 άνθρωποι και προκλήθηκε χρηματική ζημιά 450 εκατομμυρίων δολαρίων.

Βιβλογραφία

• Makropoulos, K. C. (1984). «Greek tectonics and seismicity». Tectonophysics 106 (3–4): 275–304. doi:10.1016/0040-1951(84)90181-1. Bibcode: 1984Tectp.106..275M. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0040195184901811. 
• Pavlides, S. B.; Mountrakis, D. M. (1987). «Extensional tectonics of northwestern Macedonia, Greece, since the late Miocene». Journal of Structural Geology 9 (4): 385–392. doi:10.1016/0191-8141(87)90115-5. Bibcode: 1987JSG.....9..385P. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0191814187901155. 
• Koukouzas, N.; Tasianas, A.; Gemeni, V.; Alexopoulos, D.; Vasilatos, C. (2015). «Geological modelling for investigating CO2 emissions in Florina Basin, Greece». Open Geosciences 7 (1): 465–489. doi:10.1515/geo-2015-0039. Bibcode: 2015OGeo....7...39K. https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/geo-2015-0039/html?lang=en. 
• Clarke, P. J.; Paradissis, D.; Briole, P.; England, P. C.; Parsons, B. E.; Biliris, H.; Veis, G.; Ruegg, J.-C. (1997). «Geodetic investigation of the 13 May 1995 Kozani-Grevena (Greece) Earthquake». Geophysical Research Letters 24 (6): 707–710. doi:10.1029/97GL00430. Bibcode: 1997GeoRL..24..707C. https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1029/97GL00430. 
• Hatzfeld, D.; Karakostas, V.; Ziazia, M.; Selvaggi, G.; Leborgne, S.; Berge, C.; Makropoulos, K. C. (1998). «The Kozani-Grevena (Greece) earthquake of May 13, 1995, a seismological study». Journal of Geodynamics 26 (2–4): 245–254. doi:10.1016/S0264-3707(97)00063-X. Bibcode: 1998JGeo...26..245H. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S026437079700063X. 
• Ding, Y.; Mavroeidis, G. P.; Theodoulidis, N. P. (2019). «Simulation of strong motion from the 1995 Mw 6.5 Kozani-Grevena, Greece, earthquake using a hybrid deterministic-stochastic approach». Soil Dynamics and Earthquake Engineering 117: 357–373. doi:10.1016/j.soildyn.2018.11.013. 
• Christaras, B.; Dimitriou, A.; Lemoni, H. (1998). «Soil quality as a factor of the distribution of damages at the meizoseismal area of the Kozani-Grevena 1995 earthquake, in Greece (Ms = 6.6)». Journal of Geodynamics 26 (2–4): 393–411. doi:10.1016/S0264-3707(97)00074-4. Bibcode: 1998JGeo...26..393C. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264370797000744. 
• Gruszow, S.; Rossignol, J. C.; Tzanis, A.; Le Mouël, J. L. (1996). «Identification and analysis of electromagnetic signals in Greece: the case of the Kozani earthquake VAN prediction». Geophysical Research Letters 23 (16): 2025–2028. doi:10.1029/96GL02170. Bibcode: 1996GeoRL..23.2025G. https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/96GL02170. 
• Masood, E. (1995). «Greek earthquake stirs controversy over claims for prediction method». Nature 375 (6533): 617. doi:10.1038/375617a0. Bibcode: 1995Natur.375..617M. https://archive.org/details/sim_nature-uk_1995-06-22_375_6533/page/616. 
• Henry, C.; Das, S. (2001). «Aftershock zones of large shallow earthquakes: fault dimensions, aftershock area expansion and scaling relations». Geophysical Journal International 147 (2): 272–293. doi:10.1046/j.1365-246X.2001.00522.x.