Σαρδανάπαλος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο ΣαρδανάπαλοςΑσσουρμπανιπάλ) (685 π.Χ. - 627 π.Χ.) υπήρξε βασιλιάς της Ασσυρίας (669 π.Χ. - 627 π.Χ.), τρίτος και μικρότερος γιος του Εσαραδδών. Διαδέχθηκε τον πατέρα του σε ηλικία 16 ετών και βασίλευσε 42 χρόνια. Ήταν γνωστός για την υπερβολική ακολασία και βιαιότητά του. Ήταν ο τελευταίος μεγάλος βασιλιάς της Ασσυρίας φτάνοντας την Ασσυριακή αυτοκρατορία στο αποκορύφωμα της δόξας της.

Η ενθρόνιση και η προσωπικότητα του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Διαδέχθηκε τον πατέρα του αν και μικρότερος γιος λόγω της φανατικής υποστήριξης που είχε απέναντι του η γιαγιά του, μητέρα του Εσαραδδών. Ο μεγαλύτερος αδελφός του είχε πεθάνει πρόωρα πριν τον Εσαραδδών (672 π.Χ.) ενώ ο δεύτερος αδελφός Σαμάς σουμ ουκίν είχε τοποθετηθεί από τον πατέρα τους ισόβιος κυβερνήτης της Βαβυλώνας. Ήταν πασίγνωστος για την αγάπη του στα γράμματα και τις επιστήμες λόγω της οποίας ίδρυσε τη βιβλιοθήκη του Σαρδανάπαλου στη Νινευή συγκεντρώνοντας όλα τα χειρόγραφα. Κατά τον Ρωμαίο ιστορικό Ιουστίνο ήταν ο πρώτος και τελευταίος Ασσύριος βασιλιάς που ήξερε να γράφει και να διαβάζει ωστόσο η βιαιότητα του ήταν ακόμα μεγαλύτερη. Οι κυριότερες ασχολίες του εκτός από το διάβασμα και την επιστημονική έρευνα ήταν το κυνήγι αγρίων ζώων. Σε στρατιωτικές ικανότητες υστερούσε σε σχέση με τους προκατόχους του. Ο Έλληνας Σαρδανάπαλος δημιούργημα του Κτησία του Κνίδιου σχετίζεται με τον βασιλιά Ασουρμπανιπάλ αλλά δεν ταυτίζεται απόλυτα μαζί του, αποτελεί δηλαδή ένα συνονθύλευμα στοιχείων των τελευταίων βασιλέων της Ασσυρίας ιδιαίτερα του Ασουρμπανιπάλ. Σύμφωνα με τον Κτισία ο Σαρδανάπαλος ήταν ο τελευταίος βασιλιάς της Ασσυρίας κάτι που δεν ισχύει για τον Ασουρμπασινάλ επειδή ακολούθησαν άλλοι τρεις. Υπέστη την επανάσταση του βασιλιά των Μήδων Αρσάκη ο οποίος τον νίκησε, τότε ο Σαρδανάπαλος κάηκε μαζί με τις γυναίκες του για να μην πέσει στα χέρια του. Ο μεγαλύτερος αδελφός του Σαμάς - σουμ - ικίν ήταν διορισμένος από τον πατέρα του τοπικό βασιλιά της Βαβυλώνας. Τα πρώτα χρόνια οι σχέσεις τους ήταν πολύ αρμονικές καθώς δεχόταν αδιαμαρτύρητα την κυριαρχία του μικρότερου αδελφού του. Ο εμφύλιος μεταξύ τους τα τελευταία χρόνια θα οδηγήσει στην παρακμή και την πτώση της Ασσυριακής αυτοκρατορίας.

Εκστρατείες του Σαρδανάπαλου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά τον θάνατο του Φαραώ Ταχάρκα που είχε ηττηθεί από τον πατέρα του (664 π.Χ.) ο διάδοχος του Τανουταμών κήρυξε την ανεξαρτησία της Αιγύπτου ορίζοντας τη Θήβα πρωτεύουσα του. Ο Σαρδανάπαλος τον νίκησε λεηλάτησε τη Θήβα αλλά αργότερα η Αρχαία Αίγυπτος έγινε ανεξάρτητη υπό τον αντίπαλο του Ψαμμήτιχο γιο του Νεχώ που ήταν υποτελής στον Ασουρμπανιπάλ. Σύμφωνα με Ασσυριακό χειρόγραφο ο βασιλιάς της Λυδίας Γύγης είδε σε όνειρο τον Ασσύριο θεό Ασσούρ να του ζητά να υποταχθεί με τη θέληση του στον Σαρδανάπαλο για να τον βοηθήσει να νικήσει τους εχθρούς του. Πραγματικά το έκανε και σε λίγο έδιωξε τους Κιμμέριους αλλά όταν αργότερα υποστήριξε τον Αιγύπτιο επαναστάτη Τανταμανί το βασίλειο του λεηλατήθηκε από τους Κιλίκιους. Οι σχέσεις του με το Ελάμ ήταν αρχικά καλές αφού ο βασιλιάς Ουρτακού (674 π.Χ. - 664 π.Χ.) φοβόταν την ισχύ του αλλά ο διάδοχος του Τεμπτί - Κουμμά - Σεσουσινάκ (664 π.Χ. - 653 π.Χ.) επιτέθηκε στην Ασσυρία. Ο Σαρδανάπαλος τον συνέτριψε στη μάχη του Ουμπαί (653 π.Χ.) όπου βρήκε τον θάνατο. Το Ελάμ για πρώτη φορά κατακτήθηκε από την Ασσυρία. Το 652 π.Χ. επαναστάτησε ο Σαμάς σουμ ουκίν στη Βαβυλώνα ο οποίος δεν μπορούσε να δεχτεί άλλο να είναι υποτελής ενός μικρότερου αδελφού, με τη βοήθεια Ελαμιτών, Χαλδαίων, Αμορριτών και Αράβων που μισούσαν τον σκληρό ζυγό του Σαρδανάπαλου. Ο Σαρδανάπαλος κινήθηκε στη Βαβυλώνα και μετά από δύο χρόνια πολιορκίας συνέτριψε τον αδελφό του ο οποίος κάηκε στα ανάκτορα (648 π.Χ.). Ακολούθησαν σκηνές απίστευτων σφαγών στα ανάκτορα της Βαβυλώνας από τους Ασσύριους, οι ιστορικοί μιλάνε για κανιβαλισμό. Το 640 π.Χ. συνέτριψε οριστικά την τελευταία εξέγερση των Ελαμιτών ισοπεδώνοντας την χώρα, ενώ το 653 π.Χ. κατόρθωσε επιτυχώς να διώξει τους Σκύθες που είχαν επιτεθεί στην πόλη των Μήδων. Αμέσως μετά τον θάνατο του Σαρδανάπαλου άρχισε η παρακμή, η κατάρρευση των Ασσυρίων με τελικό αποτέλεσμα την υποταγή τους στους Βαβυλώνιους Χαλδαίους. Τον διαδέχθηκε ο μεγαλύτερος γιος του Ασούρ ετίλ ιλανί.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Barnett, R.D. (1976). Sculptures from the North Palace of Ashurbanipal at Nineveh (668-627). London: British Museum.
  • Grayson, A.K. (1980). "The Chronology of the Reign of Ashurbanipal". Zeitschrift fur Assyriologie 70: 227–245.
  • Luckenbill, Daniel David (1926). Ancient Records of Assyria and Babylonia: From Sargon to the End 2. Chicago: University of Chicago Press.
  • Oates, J. (1965). "Assyrian Chronology, 631-612 B.C". Iraq 27: 135–159.
  • Olmstead, A.T. (1923). History of Assyria. New York: Scribner.
  • Russell, John Malcolm (1991). Sennacherib's Palace without Rival at Nineveh. Chicago: University of Chicago Press.
Προκάτοχος
Εσαραδδών
Βασιλιάς των Ασσυρίων
669627 π.Χ.
Διάδοχος
Ασούρ Ετίλ Ιλανί