Σίρβοι
Οι Σέρβοι ή Σίρβοι (Serboi και Sirbi)[1] ήταν μια φυλή, που αναφέρεται στην ελληνορωμαϊκή γεωγραφία ως κατοικούσα στον Βόρειο Καύκασο και πιστεύεται από τους μελετητές ότι ήταν Σαρμάτες.
Ετυμολογία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Καζιμιέρζ Μοζίνσκι ετυμολογεί το όνομα από τις ινδοευρωπαϊκές λέξεις *ser-, *serv-, που σημαίνει «φυλάω, προστατεύω» (συγγενές της λατινικής λέξης servus), και αρχικά μπορεί να σήμαινε «φύλακες ζώων», «ποιμένες»[2]. Παρόμοια τοπωνύμια αναφέρθηκαν προγενέστερα πιο μακριά. Ο Ρωμαίος συγγραφέας Πλίνιος ο Πρεσβύτερος επίσης ανέφερε την Σερβονιανή Λίμνη κοντά στην Παλαιστίνη) στη Φυσική Ιστορία του[3].
Ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος ανέφερε στο Βιβλίο Δ' της Φυσικής Ιστορίας του (περίπου 77–79) τους Σίρβους μεταξύ των φυλών, που κατοικούσαν στις ακτές ανατολικά της Αζοφικής Θάλασσας[4][5]. Σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, ο Πτολεμαίος (100–170) στη Γεωγραφία του (περίπου 150) τους αναφέρει ως κατοίκους, μαζί με άλλες φυλές, της γης μεταξύ των βορειοανατολικών προπόδων του Καυκάσου και του Βόλγα[6]. Η φυλή συμπεριλήφθηκε σε χάρτες της αρχαίας Ασιατικής Σαρματίας[1] ως Serbi και Sirbi, στην Πρώιμη Νεότερη Περίοδο.
Ταύτιση με Σλάβους και Σέρβους
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Οι Σαρμάτες τελικά αφομοιώθηκαν οριστικά (π.χ. εκσλαβισμός) και απορροφήθηκαν από τον πρωτοσλαβικό πληθυσμό της Ανατολικής Ευρώπης γύρω στις αρχές του Μεσαίωνα[7]. Οι μελετητές έχουν συνδέσει το εθνώνυμο με εκείνα των σλαβικών λαών των Σέρβων και των Κροατών στην Ευρώπη. Υπάρχουν υποστηρικτές της ιρανικής θεωρίας περί κροατικής ρίζας του σαρματικού *serv-, που μπορεί να έγινε *harv-, πολύ παρεμφερές με το «Hrvat» (Κροάτης). Ο Π.Σ. Σακάτς εντόπισε τους όρους Harahvaiti, Harahvatis, Horohoati σε σχέση με μια επαρχία και έναν λαό κοντά στο σύγχρονο Αφγανιστάν σε περσικές επιγραφές την εποχή του Δαρείου[8]. Ωστόσο, ο Κροάτης μελετητής Ράντοσλαβ Κάτιτσιτς ως λανθασμένη ετυμολόγηση[9]. Σύμφωνα με τον Πολωνό μελετητή Ταντέους Σουλιμίρσκι (1898–1983), οι Σέρβοι, που εγκαταστάθηκαν στα Βαλκάνια, ήταν Σλάβοι από τον βορρά και κυβερνούνταν από ήδη σλαβοποιημένους Αλανούς[10].
Υπάρχει μια θεωρία ότι οι «Χοροάτες» και οι συγγενείς τους Σίρβοι διέφυγαν από μια εισβολή των Ούννων στη νότια Πολωνία και τη νοτιοανατολική Γερμανία[2] (όπου ζούσαν τον Μεσαίωνα οι Λευκοί Σέρβοι και οι Λευκοί Κροάτες και όπου σήμερα ζει ακόμα σλαβικός λαός ονόματι Σόρβοι), όπου αφομοιώθηκαν από τους Σλάβους και μέχρι την εποχή της σλαβικής μετανάστευσης στα Βαλκάνια τον 7ο αιώνα είχαν εκσλαβιστεί πλήρως[2]. Άλλοι πιστεύουν ότι η φυλή μπορεί στην πραγματικότητα να ήταν πρωτοσλαβική, όπως σημειώνει η Λιθουανοαμερικανίδα αρχαιολόγος Μαρίγια Γκιμπούτας (1921–1994)[11] και άλλοι[12]. Ενώ ορισμένοι Σέρβοι ιστορικοί τους αντιμετωπίζουν ως σαρματική φυλή που ήταν μέρος της πρωτοσερβικής εθνογένεσης[13], κάποιες πιο περιθωριακές θεωρίες τους αντιμετωπίζουν ως ιστορική σερβική φυλή, ωθώντας την ιστορία των Σέρβων περαιτέρω στην αρχαιότητα[14]. Τον 10ο αιώνα, ο βυζαντινός αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Ζ' Πορφυρογέννητος αναφέρει στο βιβλίο του Περί βασιλείου τάξεως δύο φυλές με το όνομα Κρεβατάδες και Σαρμπάν (Σαρβάνοι), που βρίσκονται στον Καύκασο κοντά στην Αλανία. Πιθανότατα ήταν οι αρχικές σαρματικές φυλές, αλλά ορισμένοι ερευνητές τις ταυτίζουν με τους Κροάτες και τους Σέρβους αντίστοιχα[15][16].
Δείτε επίσης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- 1 2 «Dictionary of Greek and Roman Geography (1854), SABA, SERBI». www.perseus.tufts.edu. Ανακτήθηκε στις 1 Μαΐου 2025.
- 1 2 3 Bell-Fialkoff 2000, σελ. 136.
- ↑ Πλίνιος ο Πρεσβύτερος (1989). Πλίνιος: Φυσική Ιστορία. Harvard University Press. σελ. 271. ISBN 9780674993884.
- ↑ Pliny the Elder (1855). Pliny: Natural History (Volume 2). London: Henry G. Bohn. σελ. 17.
- ↑ Dvornik 1959, σελ. 27.
- ↑ Bell-Fialkoff 2000, σελ. 136, Gimbutas 1971, σελ. 60
- ↑ Brzezinski & Mielczarek 2002, σελ. 39.
- ↑ Bell-Fialkoff 2000, σελ. 136; P. S. Sakac, Iranische Herkunft des kroatischen Volksnamens, Orient. Christ. Per. XV, 1949, 313-340
- ↑ Katičić, Radoslav (1999), Na kroatističkim raskrižjima, Zagreb: Hrvatski studiji, σελ. 12, ISBN 953-6682-06-0
- ↑ Novaković 1992, σελ. 48.
- ↑ Gimbutas 1971, σελ. 60.
- ↑ Petković, Živko D. (1996) [1926]. Prve pojave srpskog imena. Beograd. σελ. 9.
- ↑ Milanović, Miodrag (2008). Srpski stari vek. Beograd. σελ. 81., Novaković, Relja (1992). Još o poreklu Srba. Beograd. σελ. 46.
- ↑ Petrović, Aleksandar M. (2004). Праисторија Срба: разматрање грађе за стару повесницу. Пешић и синови. ISBN 9788675400288.
- ↑ Caudhurī, Parameśa (2005). India in Kurdistan. Qwality Book Company. σελ. 79. ISBN 978-81-901925-0-7.
- ↑ Dvornik, Francis (1959). The Slavs: Their Early History and Civilization. American Academy of Arts and Sciences. σελ. 28.
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Bell-Fialkoff, Andrew, επιμ. (2000). «The Slavs». The Role of Migration in the History of the Eurasian Steppe: Sedentary Civilization vs. 'Barbarian' and Nomad. Palgrave Macmillan US. σελίδες 136–. ISBN 978-1-349-61837-8.
- Brzezinski, Richard· Mielczarek, Mariusz (2002). The Sarmatians 600 BC–AD 450. Bloomsbury USA; Osprey Publishing. ISBN 978-1-84176-485-6.
- Dvornik, Francis (1959) [1956]. The Slavs: their early history and civilization. American Academy of Arts and Sciences.
- Gimbutas, Marija (1971). The Slavs. London: Thames and Hudson. σελ. 60.
- Niederle, Lubor (1923). Manuel de l'antiquité slave ... É. Champion.