Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ρουμπελστίλτσκιν

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Ρουμπελστίλτσκιν
Ο Ρουμπελστίλτσκιν χορεύοντας στο δάσος, απεικόνιση από το βιβλίο Παραμύθια των Αδελφών Γκριμ (1922).
Λαϊκό παραμύθι
ΌνομαΡουμπελστίλτσκιν
Δεδομένα
Ταξινόμηση Aarne-ThompsonATU 500
ΧώραΓερμανία
ΔημοσιεύτηκεΠαιδικά και Σπιτικά Παραμύθια (1812)

Ο Ρουμπελστίλτσκιν (γερμανικά: Rumpelstilzchen) είναι γερμανικό λαϊκό παραμύθι, το οποίο συλλέχθηκε πρώτα από τους αδελφούς Γκριμ και δημοσιεύθηκε στην πρώτη έκδοση της συλλογής Παιδικά και Σπιτικά Παραμύθια το 1812. Η ιστορία πραγματεύεται την συμφωνία που κάνει ένα δαιμονικό ον με μια φτωχή γυναίκα, να μετατρέπει το άχυρο σε χρυσό με αντάλλαγμα το πρωτότοκο παιδί της.[1] Το παραμύθι αποτελεί ένα από τα πλέον δημοφιλή και κλασικά του είδους του, και ο τίτλος του έχει μεταφραστεί στα ελληνικά και ως Ο Κουτσοκαλιγέρης.

Πλοκή

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ο Ρουμπελστίλτσκιν βοηθώντας την κόρη του μυλωνά, λιθογραφία από το Βιβλίο των Παραμυθιών: Οι Καλύτερες Λαϊκές Ιστορίες Επιλεγμένες και Αφηγημένες ξανά (1870).

Προκειμένου να εντυπωσιάσει και να φανεί ανώτερος, ένας μυλωνάς υπερηφανεύεται ενώπιον του βασιλιά και των υπηκόων του, ισχυριζόμενος ότι η κόρη του μπορεί να μετατρέπει το άχυρο σε χρυσό.[2] Ο βασιλιάς καλεί την κοπέλα στο παλάτι, την κλείνει σε έναν πύργο γεμάτο άχυρα και έναν αργαλειό, και της διατάζει να μετατρέψει το άχυρο σε χρυσό έως το πρωί, αλλιώς θα θανατωθεί.[3] Όταν η νεαρή γυναίκα χάνει κάθε ελπίδα, εμφανίζεται ένα μικροσκοπικό, δαιμονικό πλάσμα, το οποίο προσφέρεται να υφάνει το άχυρο σε χρυσό με αντάλλαγμα το γυάλινο περιδέραιο της κοπέλας. Το επόμενο πρωί, ο βασιλιάς διαπιστώνει το θαύμα και την οδηγεί σε ένα μεγαλύτερο δωμάτιο γεμάτο άχυρα, απαιτώντας να επαναλάβει το κατόρθωμα. Το πλάσμα εμφανίζεται εκ νέου και υφαίνει το άχυρο σε χρυσό, λαμβάνοντας αυτήν τη φορά ως αντάλλαγμα το γυάλινο δαχτυλίδι της. Την τρίτη ημέρα, ο βασιλιάς την οδηγεί σε μια ακόμη μεγαλύτερη αίθουσα γεμάτη άχυρα και της υπόσχεται ότι, εφόσον καταφέρει να τα μετατρέψει όλα σε χρυσό, θα την παντρευτεί· σε διαφορετική περίπτωση, θα εκτελεστεί. Καθώς η κοπέλα κλαίει απελπισμένα, το μικρό πλάσμα επανεμφανίζεται και της προτείνει να υφάνει ξανά το άχυρο σε χρυσό, με αντάλλαγμα όμως αυτή τη φορά το πρώτο της παιδί. Εκείνη, μέσα στην απόγνωσή της, δέχεται τη συμφωνία και το πλάσμα αρχίζει το έργο του.[4]

Ο βασιλιάς τηρεί την υπόσχεσή του και νυμφεύεται την κόρη του μυλωνά. Όταν όμως γεννιέται το πρώτο τους παιδί, το πλάσμα επανέρχεται για να διεκδικήσει το αντάλλαγμά του. Η βασίλισσα του προσφέρει όλα της τα πλούτη προκειμένου να κρατήσει το παιδί, αλλά εκείνο αδιαφορεί για τα υλικά αγαθά. Τελικά, συμφωνεί να εγκαταλείψει την αξίωσή του, εφόσον η βασίλισσα καταφέρει να μαντέψει το όνομά του μέσα σε τρεις ημέρες.[5] Οι πρώτες προσπάθειες της βασίλισσας αποτυγχάνουν. Την παραμονή της τελευταίας ημέρας, περιπλανώμενη στο δάσος,[6] ανακαλύπτει το απομονωμένο καλύβι του πλάσματος και, κρυμμένη, το παρακολουθεί καθώς χορεύει γύρω από τη φωτιά του τραγουδώντας: «Σήμερα ψήνω, και αύριο τρυγώ· μεθαύριο θα πάρω της βασίλισσας τον γιο· τι καλά που δεν γροικούν, Ρουμπελστίλτσκιν να με πουν».[7]

Όταν το πλάσμα εμφανίζεται μπροστά στη βασίλισσα την τρίτη ημέρα, εκείνη προσποιείται άγνοια αλλά στο τέλος αποκαλύπτει το όνομά του. Ο Ρουμπελστίλτσκιν, οργισμένος για την ήττα του, ξεσπά με μανία και αφήνει ήσυχη την βασίλισσα. Οι εκδοχές του τέλους ποικίλλουν: στην πρώτη έκδοση των Παιδικών και Σπιτικών Παραμυθιών αναφέρεται ότι «έφυγε θυμωμένος και δεν επέστρεψε ποτέ», ενώ στην αναθεωρημένη έκδοση του 1857 το τέλος γίνεται πιο βίαιο - «τόσο πολύ εξαγριώθηκε, που κάρφωσε το δεξί του πόδι στο έδαφος ως τη μέση και, σε μια έκρηξη λύσσας, άρπαξε το αριστερό του πόδι και σχίστηκε στα δύο». Σε άλλες παραλλαγές, βυθίζει το πόδι του τόσο βαθιά στο χώμα ώστε ανοίγει ένα χάσμα και πέφτει μέσα, εξαφανιζόμενος για πάντα. Στην προφορική εκδοχή που είχαν αρχικά συλλέξει οι αδελφοί Γκριμ, ο Ρουμπελστίλτσκιν πετά έξω από το παράθυρο καβάλα σε μια κουτάλα μαγειρέματος.

Ιστορία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με έρευνες που πραγματοποιήθηκαν από το Πανεπιστήμιο του Ντάραμ και το Πανεπιστήμιο ΝΟΒΑ της Λισαβόνας, οι ρίζες της ιστορίας ανάγονται σε περίπου 4.000 χρόνια πριν.[8][9] Μια πιθανή πρώιμη λογοτεχνική αναφορά του αφηγήματος εντοπίζεται στο έργο Ρωμαϊκή Αρχαιολογία του Διονυσίου του Αλικαρνασσέως, που χρονολογείται στον 1ο αιώνα μ.Χ.[10]

Παραλλαγές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το αφηγηματικό μοτίβο του Ρουμπελστίλτσκιν εμφανίζεται σε πλήθος πολιτισμών ανά τον κόσμο. Στο Ηνωμένο Βασίλειο απαντάται ως Τομ Τιτ Τοτ[11] (από τη συλλογή Αγγλικά Παραμύθια, 1890, του Τζόζεφ Τζέικομπς), στη Σκωτία ως Γουάπιτι Στούρι[12] (από το έργο Λαϊκές Ρίμες της Σκωτίας, 1826, του Ρόμπερτ Τσάμπερς) και στην Ισλανδία ως Γκιλιτρούτ.[13] Στην κελτική παράδοση, το κορνουαλικό παραμύθι Η Ντάφι και ο Διάβολος παρουσιάζει παρόμοια πλοκή, με πρωταγωνιστή έναν «διάβολο» ονόματι Τέρι-τοπ.[14] Στην Ιρλανδία, η ιστορία Η Τεμπέλα Καλλονή και οι Θείες της (από τη συλλογή Ιρλανδικά Παραμύθια στο τζάκι, 1870, του Πάτρικ Κένεντι) ακολουθεί παρόμοιο σχήμα,[15] μεταγενέστερη έρευνα ωστόσο έχει εντοπίσει μια προγενέστερη δημοσιευμένη εκδοχή, με τίτλο Η Άσπρη Κότα της Έλεν Φιτσίμον.[16]

Ο Ρουμπελστίλτσκιν απαντά επίσης σε πολλές άλλες γλώσσες και πολιτισμούς: ως جعيدان («ο φλύαρος») στα Αραβικά, Хламушка («ο ευγενής») στα Ρωσικά, Rumplcimprcampr, Rampelník ή Martin Zvonek στην Τσεχία, Martinko Klingáč στη Σλοβακία, Cvilidreta στην Κροατία, Ruidoquedito («Μικρός Θόρυβος») στη Νότια Αμερική, Pancimanci στην Ουγγαρία (από τη συλλογή λαϊκών παραμυθιών του Λάσλο Άρανι, 1862), 大工と鬼六 («Ο ξυλουργός και ο δαίμονας Ονιρόκου») στην Ιαπωνία, και Myrmidon στη Γαλλία.

Μια παλαιότερη γαλλική λογοτεχνική εκδοχή γράφτηκε από την Μαρί-Ζαν Λ'Εριτιέ ντε Βιλαντόν με τίτλο Ρικντίν-Ρικντόν, ενώ μια άλλη παραλλαγή περιλαμβάνεται στη συλλογή Το Κουτί των Νεράιδων (τόμος XII, σελ. 125–131).[17]

Όλες αυτές οι ιστορίες ταξινομούνται στον Δείκτη Aarne-Thompson-Uther (ATU) ως τύπος ATU 500, με τίτλο «Το όνομα του υπερφυσικού βοηθού».[18][19] Σύμφωνα με τη σχετική έρευνα, το μοτίβο αυτό είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο στη Δανία, τη Φινλανδία, τη Γερμανία και την Ιρλανδία.[20]

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ «Rumpelstiltskin | Grimm Brothers, German Folktale, Magic | Britannica». www.britannica.com (στα Αγγλικά). 11 Σεπτεμβρίου 2025. Ανακτήθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2025.
  2. ↑ Σε ορισμένες παραλλαγές του παραμυθιού, η κόρη του μυλωνά περιγράφεται ως ξανθιά, και ο ισχυρισμός ότι μπορεί να μετατρέπει το άχυρο σε χρυσό αποδίδεται σε μια απερίσκεπτη καυχησιολογία του πατέρα της. Συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι ο μυλωνάς υπερηφανεύτηκε πως τα μαλλιά της κόρης του, όμοια με στάχυα, αποκτούν χρυσαφένια λάμψη όταν τα φωτίζει ο ήλιος.
  3. ↑ Άλλες εκδοχές του παραμυθιού παρουσιάζουν τον βασιλιά να απειλεί ότι θα φυλακίσει την κόρη του μυλωνά ισοβίως σε μπουντρούμι ή ότι θα τιμωρήσει τον ίδιο τον πατέρα της για το ψέμα του.
  4. ↑ Σε ορισμένες παραλλαγές, το δαιμονικό πλάσμα εμφανίζεται και αρχίζει να μετατρέπει το άχυρο σε χρυσό χωρίς να δίνει σημασία στις διαμαρτυρίες της κοπέλας, η οποία τονίζει ότι δεν έχει τίποτε για να τον πληρώσει. Όταν ολοκληρώνει το έργο του, της ανακοινώνει ότι η αμοιβή του είναι το πρώτο της παιδί· η κοπέλα, τρομοκρατημένη, αντιδρά, καθώς ουδέποτε είχε συναινέσει σε μια τέτοια συμφωνία.
  5. ↑ Σε ορισμένες παραλλαγές, το δαιμονικό πλάσμα περιορίζει τον αριθμό των ημερήσιων προσπαθειών για να μαντέψει το όνομά του σε τρεις, θέτοντας έτσι το συνολικό μέγιστο αριθμό προσπαθειών στις εννέα.
  6. ↑ Σε ορισμένες εκδοχές, αντί να πάει η ίδια, η βασίλισσα στέλνει έναν υπηρέτη στο δάσος, προκειμένου να μην κινήσει τις υποψίες του βασιλιά.
  7. ↑ Το γερμανικό τραγούδι έχει ως εξής: «Heute back ich, morgen brau ich, übermorgen hol ich der Königin ihr Kind. Ach, wie gut ist, dass niemand weiß, dass ich Rumpelstilzchen heiß.»
  8. ↑ «Fairy tale origins thousands of years old, researchers say». BBC News (στα Αγγλικά). 20 Ιανουαρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2025.
  9. ↑ da Silva, Sara Graça; Tehrani, Jamshid J. (2016-01). «Comparative phylogenetic analyses uncover the ancient roots of Indo-European folktales». Royal Society Open Science 3 (1): 150645. doi:10.1098/rsos.150645. ISSN 2054-5703. PMID 26909191. PMC 4736946. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4736946/.
  10. ↑ Anderson, Graham (2000). Fairytale in the Ancient World. Routledge. ISBN 978-0-415-23703-1.
  11. ↑ «"The Story of Tom Tit Tot" | Stories from Around the World | Traditional | Lit2Go ETC». etc.usf.edu. Ανακτήθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2025.
  12. ↑ National Library of Scotland, Magn· J nason, 1819-1888 joint author (1852). lenzk aefinti.
  13. ↑ Simpson, Jacqueline (2004). Icelandic folktales & legends (2η έκδοση). Στρουντ: Tempus. σελ. 86-89. ISBN 0-7524-3045-9.
  14. ↑ Hunt, Robert (1871). Popular Romances of the West of England; or, The Drolls, Traditions, and Superstitions of Old Cornwall. Λονδίνο: John Camden Hotten. σελ. 239–247.
  15. ↑ Kieran. «On the Trail of an Irish Rumpelstiltskin» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2025.
  16. ↑ Duffy's Fireside Magazine. J. Duffy. 1852.
  17. ↑ L'Héritier, Marie-Jeanne (1705). La Tour ténébreuse et les Jours lumineux. Contes Anglois.
  18. ↑ Uther, Hans-Jörg (2004). The Types of International Folktales: Animal tales, tales of magic, religious tales, and realistic tales, with an introduction. σελ. 285-286.
  19. ↑ «Name of the Helper». sites.pitt.edu. Ανακτήθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2025.
  20. ↑ Christiansen, Reidar Thorwalf (1994). Folktales of Norway. Σικάγο: University of Chicago Press. σελ. 5-6.

Πηγές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Ρουμπελστίλτσκιν&oldid=11559061"