Ροζίτα Σώκου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Η Ροζίτα Μαρία Ζωή Σώκου είναι Ελληνίδα δημοσιογράφος, συγγραφέας, μεταφράστρια και τηλεοπτικό πρόσωπο.

Ροζίτα Σώκου
Rosita sokou.jpg
Γέννηση
Αθήνα
Υπηκοότητα Ελλάδα
Ιδιότητα συγγραφέας, γλωσσολόγος, δημοσιογράφος, κριτικός κινηματογράφου και βιογράφος
Σχολές Φοίτησης Αρσάκειο, Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και Lady Margaret Hall ()
Γονείς Γεώργιος Σώκος

Προσωπική ζωή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1923 στην Πλάκα της Αθήνας και μεγάλωσε στο Ψυχικό. Είναι κόρη του δημοσιογράφου, θεατρικού συγγραφέα και εκδότη Γεωργίου Σώκου και της Τιτίκας Μιχαηλίδου, με καταγωγή από τη Σμύρνη. Παρακολουθούσε από νηπιακής ηλικίας μαζί με τον παππού της Φώτη Μιχαηλίδη, μανιώδη θεατρόφιλο και κινηματογραφόφιλο, τις κινηματογραφικές ταινίες και θεατρικές παραστάσεις που παίζονταν στην Αθήνα. Διατηρεί τις ιδιόχειρες προσωπικές της κριτικές από την εποχή του γυμνασίου. Το 1937 πέθανε ο πατέρας της ύστερα από μακρόχρονη ασθένεια και εκείνη ξεκίνησε να εργάζεται ως μεταφράστρια και καθηγήτρια ξένων γλωσσών. Το 1957 παντρεύτηκε τον Ιταλό δημοσιογράφο Μάνλιο Μαραντέι (Manlio Maradei) και αναχώρησε για την Ιταλία. Το 1958 απέκτησε την κόρη της Ιρένε και το 1961 επέστρεψε μαζί της στην Ελλάδα. Έχει δύο εγγόνια, τον Τανκρέντι-Εμίλιο (1993) και τη Λαβίνια-Φαρίντα (1997). Ζει στην Αθήνα.

Σπουδές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τελείωσε το Αρσάκειο Γυμνάσιο Θηλέων, τις τάξεις του Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών με δάσκαλο τον Ροζέ Μιλλιέξ και πήρε το Cambridge Diploma of English Studies από το Βρετανικό Συμβούλιο. Μόλις ολοκλήρωσε το σχολείο έδωσε εξετάσεις στη Σχολή Καλών Τεχνών. Άφησε τη σχολή μόλις γνώρισε το Γιάννη Τσαρούχη και ίδρυσε μαζί του [Σημ 1] έναν ερασιτεχνικό όμιλο [Σημ 2]. Τα χρόνια της γερμανικής κατοχής παρακολουθούσε μαθήματα στη θεατρική σχολή του Βασίλη Ρώτα. Καθηγητές της υπήρξαν εκτός από τον ίδιο ο γλύπτης Απάρτης, η θεατρολόγος Σοφία Μαυροειδή-Παπαδάκη, ο Γιαννούλης Σαραντίδης στη θεατρική τέχνη, ο σκηνογράφος και ζωγράφος Τσαρούχης, ο ενδυματολόγος Αντωνάκης Φωκάς. Ορισμένοι από τους συμμαθητές της ήταν: οι τρεις αδελφοί Ξενάκη (Γιάννης, Ιάσων και Κοσμάς), ο Νίκος Γεωργιάδης, ο Μίνως Αργυράκης, ο Μίνως Βολανάκης, ο Μάνος Ζαχαρίας. Μετά την απελευθέρωση πήγε στην Αγγλία, όπου παρακολούθησε έναν θερινό κύκλο μαθημάτων με θέμα τη λογοτεχνία του 20ου αιώνα στο κολλέγιο Lady Margaret Hall του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.

Επαγγελματική σταδιοδρομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έντυπη δημοσιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υπήρξε μια από τις πρώτες Ελληνίδες γυναίκες δημοσιογράφους.[εκκρεμεί παραπομπή] Άρχισε να ασχολείται επαγγελματικά με την κινηματογραφική κριτική το 1946. Εργάστηκε στο περιοδικό Χόλλυγουντ, την εφημερίδα Οι καιροί (1948-1950), την Ανεξαρτησία (1949), τη Βραδυνή (1949-1955) και συγχρόνως την Athens News (1952-1980). Το 1953 η Ελένη Βλάχου, που ως τότε έγραφε η ίδια την κινηματογραφική κριτική της Καθημερινής, της παρέδωσε τη στήλη, την οποία η Σώκου διατήρησε για αρκετά χρόνια, συνεργαζόμενη και με τα περιοδικά Εκλογή και Εικόνες.

Όταν έναν χρόνο αργότερα πήγε στην Ιταλία, διατήρησε τη συνεργασία της με την Ελένη Βλάχου στο περιοδικό Εκλογή[1]. Εκεί γνώρισε τον γελοιογράφο Γιάννη Κυριακόπουλο (κατά κόσμον ΚΥΡ), τον οποίο σύστησε στην Ελένη Βλάχου[2]. Επιστρέφοντας το 1961 στην Ελλάδα, στήριξε τη δημιουργία της Μεσημβρινής (1961-1965).

Συνεργάστηκε επί χρόνια με την Ταινιοθήκη της Ελλάδος, γράφοντας φυλλάδια και παρουσιάζοντας ταινίες πριν από τις Κυριακάτικες προβολές τους.

Μετά το πραξικόπημα του 1967 η Ελένη Βλάχου έκλεισε την Καθημερινή φεύγοντας στο εξωτερικό και η Ροζίτα Σώκου αποτέλεσε το ένα από τα δύο στελέχη της εφημερίδας, που αρνήθηκαν να υπογράψουν τη συλλογική μήνυση κατά της Βλάχου [Σημ 3]. Με την υπογραφή της θα συνομολογούσε πως είχε άδικο η Ελένη Βλάχου όταν υποστήριζε πως υπό το υφιστάμενο καθεστώς ήταν αδύνατον να συνεχίσει η έκδοση μιας αντικειμενικής εφημερίδας. Για την άρνησή της αυτή η Σώκου πέρασε από πειθαρχικό συμβούλιο όπου απειλήθηκε με διαγραφή από την ΕΣΗΕΑ. Στη συνέχεια συνεργάστηκε στη δημιουργία του περιοδικού του Γιάννη Πουρνάρα Επίκαιρα καθώς και στο Πρώτο. Το 1968 πήγε για λογαριασμό του τελευταίου σε αποστολή στη Σοβιετική Ένωση και στο Χόλυγουντ.

Από το 1969 έως το 2005 διήρκεσε η συνεργασία της με την εφημερίδα Ακρόπολη, ενώ έναν χρόνο αργότερα (1970) προστέθηκε η Απογευματινή. Έγραφε κριτική κινηματογράφου, θεάτρου, μπαλέτου. Διατηρούσε διάφορες προσωπικές σελίδες με χρονογραφήματα, πορτρέτα καλλιτεχνών ή αναμνήσεις, καθώς και ανταποκρίσεις από κινηματογραφικά και θεατρικά φεστιβάλ[Σημ 4]. Στις ανταποκρίσεις της [Σημ 5] έδινε αγώνα να βοηθήσει ταλαντούχους δημιουργούς, που θεωρούσε οτι αδικούνταν από το κατεστημένο. Σε σειρές άρθρων συχνά καταπιανόταν με τολμηρά για τη δεκαετία του '70 θέματα, όπως η ομοφυλοφιλία ή η έντονη καταγγελία της ενάντια στο ξεπούλημα διανοούμενων σε συσχέτιση με τις επιχορηγήσεις του Ιδρύματος Φόρντ. Αυτό ήταν κάτι που την έφερε σε αντιπαράθεση με τον παλιό της αγαπημένο Ιάννη Ξενάκη και τη γυναίκα του Φρανσουάζ, οι οποίοι διέψευσαν όσα είχαν πει δηλώνοντας πως δεν της είχαν παραχωρήσει ποτέ συνέντευξη.[3]

Όταν η Καθημερινή ξανάρχισε την κυκλοφορία της, η Σώκου έγραφε έως το 1987[Σημ 6] στο κυριακάτικο φύλλο με το ψευδώνυμο Ειρήνη Σταύρου. Για ένα διάστημα έγραφε στο Έθνος της Κυριακής και στον Κόσμο του Επενδυτή. Επί χρόνια διατηρούσε σελίδα στο περιοδικό Παιδί και Νέοι γονείς. Από το 1984 [Σημ 7] έως το 2006, ανέλαβε μια σελίδα στο εβδομαδιαίο περιοδικό Τηλέραμα, όπου προσπαθούσε να δώσει λύσεις στα προβλήματα που της έθεταν οι αναγνώστες.

Ραδιόφωνο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Είχε τη δική της εκπομπή με συνεντεύξεις διάσημων και άσημων που μιλούσαν για τα θετικά και τα αρνητικά του επαγγέλματός τους. Είχε ακόμα μία εκπομπή ποικίλης ύλης μαζί με τον Κώστα Φέρρη με τίτλο Λίθοι και κέραμοι.

Τηλεόραση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην τηλεόραση έγινε γνωστή με την εκπομπή ταλέντων Να η ευκαιρία [Σημ 8], που σημείωσε μεγάλο ποσοστό τηλεθέασης (1977-1983)[4], ως μέλος της κριτικής επιτροπής [Σημ 9], όπου ξεχώριζε για την καλλιέργεια και την αμεσότητά της.

Το 1992-1993 είχε εκπομπή στο Νew Channel με τίτλο Οι επισκέπτες της νύχτας. Υποδεχόταν προσωπικούς φίλους, επώνυμους και ανώνυμους, για μια απρογραμμάτιστη κουβεντούλα στο σαλόνι του σπιτιού της.

Το 1995-1996 εμφανιζόταν μία φορά την εβδομάδα στον Πρωινό καφέ του ΑΝΤ1.

Το 1997 το Κανάλι 5 επιχείρησε να αναβιώσει την επιτυχία του Να η ευκαιρία σε μια εβδομαδιαία εκπομπή παρουσίασης ταλέντων με τίτλο Όνειρα στο φως συγκεντρώνοντας τους: Σώκου, Κατσαρό, Ντάριο μαζί με νέους συνεργάτες.

Όλο αυτό το διάστημα η Σώκου είχε εμφανίσεις σε διάφορες εκπομπές, ακόμα και στη διαδικτυακή τηλεόραση, εκφράζοντας την άποψή της άφοβα, συχνά προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων. [5] [6] [7]

Μεταφράσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γνωρίζει αγγλικά, γαλλικά και ιταλικά. Έχει μεταφράσει βιβλία [Σημ 10] αλλά και τη σειρά Κόρτο Μαλτέζε του Ούγκο Πρατ. Έχει μεταφράσει, επιμεληθεί και συμπληρώσει [Σημ 11] το δίτομο έργο Κινηματογράφος του εκδοτικού οίκου Πάπυρος-Λαρούς. Τρέφει ιδιαίτερη αγάπη για την επιστημονική φαντασία.[8]

Θέατρο - Μονογραφίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1974 άρχισε η ενασχόλησή της με το θέατρο γράφοντας Το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέϋ του Όσκαρ Ουάϊλντ και διασκευάζοντας το έργο Λεντς για το Θέατρο Έρευνας του Δημήτρη Ποταμίτη. Αργότερα μετέφρασε τα έργα: Σοκ του Σαμ Σέπαρντ και Με θέα τη θάλασσα του Έντουαρντ Άλμπι, που ανέβηκαν το 1995 και 1996 αντίστοιχα στο θέατρο του Γιώργου Μεσσάλα. Συνεργάστηκε με την κόρη της στη μετάφραση του έργου Συγκομιδή της Μάντζουλα Παντμανάμπαν, που πήρε το 1998 το πρώτο βραβείο στο Διεθνή Διαγωνισμό Θεάτρου του Ιδρύματος Α. Ωνάση και της Ιεζάβελ του Ζαν Ανούιγ, που ανέβασε ο θίασος Τζένης Ρουσσέα το 1999. Το 1999-2000 ξαναπαρουσιάστηκε το Πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέϋ, αυτή τη φορά από το θίασο του Στράτου Τζώρτζογλου.

Έχει γράψει και δημοσιεύσει μονογραφίες για πρωταγωνιστές στο χώρο της τέχνης: Νουρέγεφ (1983), Αναστάσιος (1985), Νουρέγεφ-όπως τον γνώρισα (2003), Ο Μάριος κι εγώ (2005) [Σημ 12]. Επίσης το θεατρικό έργο Quai Voltaire (1991), εμπνευσμένο από τη ζωή της στο Παρίσι κοντά στο Ρούντολφ Νουρέγιεφ. Το 2014 άρχισε να ετοιμάζει, σε συνεργασία με την κόρη της, την αυτοβιογραφία της με τίτλο Τα χρόνια της Ροζίτας.

Μεταξύ 2006 και 2009 δίδαξε Ιστορία Θεάτρου στη δραματική σχολή Μέλισσα της Έλντας Πανοπούλου και μετέπειτα στη δραματική σχολή του Πειραϊκού Συνδέσμου.

Διακρίσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Το 1986 τιμήθηκε από τη Γαλλική Κυβέρνηση με το παράσημο του Ιππότη του Τάγματος Γραμμάτων και Τεχνών (Chevalier de l' Ordre des Arts et des Lettres) για τις υπηρεσίες της στον κινηματογράφο.
  • Το 1988 το Ίδρυμα Μπότση της απένειμε βραβείο για την προσφορά της στη δημοσιογραφία.
  • Το 2009 η ΕΣΗΕΑ την τίμησε για την καταξιωμένη δημοσιογραφική της πορεία, το επαγγελματικό ήθος της και την προσφορά της στον κλάδο.
  • Το 2009 βραβεύτηκε στην τιμητική εκδήλωση Από το 1 στο 50: Το 50ό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης συναντά την 1η Εβδομάδα Ελληνικού Κινηματογράφου στο πλαίσιο της 50ης επετειακής διοργάνωσης, ανάμεσα σε άλλα πρόσωπα που σηματοδότησαν την ίδρυση και εξέλιξη του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.[9]

Εργογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μεταφράσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλία και κόμικς:[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Μαίρη Σέλλεϋ (Mary Shelley): Φράνκενσταϊν
  • Ίνγκμαρ Μπέργκμαν (Ingmar Bergman): Η τριλογία της σιωπής (3 σενάρια) εκδ. Γαλαξίας
  • Ίνγκμαρ Μπέργκμαν: Αγριοφράουλες-Η έβδομη σφραγίδα εκδ. Γαλαξίας, ανατύπωση εκδ. Ερμίας (1978), ISBN 960-216-039-X
  • Ώλντους Χάξλεϋ (Aldous Huxley): Ο μεγαλοφυής και η θεά εκδ. Γαλαξίας, ανατύπωση εκδ. Ερμίας (1989)
  • Στάνισλαβ Λεμ (Stanislaw Lem): Κυβεριάδα (1979) εκδ. Κάκτος
  • Ρόμπερτ Χάϊνλάϊν (Robert Heinlein): Το διπλό αστέρι (1972), εκδ. Πάπυρος Press
  • Στανισλάβ Λεμ: Σολάρις (1961) εκδ. Καστανιώτη
  • Άϊζακ Άσιμοφ (Isaac Asimov): Εγώ το ρομπότ εκδ. Γαλαξίας
  • Φανταστικά διηγήματα (ανθολογία επιστημονικής φαντασίας) εκδ. Γαλαξίας, 1961
  • Chanel η μοναχική, εκδ. Γαλαξίας
  • Charensol: Ιστορία του κινηματογράφου (με δικές της προσθήκες) εκδ. Πάπυρος-Larousse
  • Ούγκο Πρατ - Corto Maltese (αρκετοί τίτλοι) εκδ. Μαμούθ Κόμικς

Θέατρο:[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Σάμ Σέπαρντ (Sam Shepard) - Σοκ (1995)
  • Έντουαρντ Άλμπι - Θαλασσινή Θέα (1996)
  • Μάντζουλα Παντμανάμπαν (Manjula Padmanabhan) - Συγκομιδή (με την Ι. Μαραντέϊ) - 1988 Βραβείο Ιδρύματος Ωνάση
  • Ζαν Ανούιγ - Ιεζαβέλ (με την Ι. Μαραντέϊ)- 1999 θέατρο Σταθμός Σκηνοθεσία: Κοραής Δαμάτης, με τη Τζένη Ρουσσέα

Θεατρικές διασκευές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Lenz, από τη νουβέλλα του Georg Büchner (για το Θέατρο Έρευνας του Δημήτρη Ποταμίτη)
  • Το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέυ - από τη νουβέλλα του Όσκαρ Ουάϊλντ, 1977 (για το Θέατρο Έρευνας του Δημήτρη Ποταμίτη). Παρουσιάστηκε και το 2000 από το Στράτο Τζώρτζογλου.

Συγγραφικό έργο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Το εγκεφαλόποδο – διήγημα επιστημονικής φαντασίας πρωτοεκδόθηκε στο περιοδικό Italia domani (Ρώμη, 1960) και στα ελληνικά στο περιοδικό "Εκλογή" τεύχος 183 (19-6-1960)
  • Νουρέγεφ - βιβλίο για τη γνωριμία της με το διάσημο χορευτή/χορογράφο, εκδ. Κάκτος 1982
  • Αναστάσιος - πορτραίτο του χορευτή Αναστάσιου Βιτώρου, εκδ. Κάκτος, 1985
  • Νουρέγεφ - όπως τον γνώρισα - ολοκληρωμένη εκδοχή, πλήρης βιογραφία, με τη συνεργασία της Ιρένε Μαραντέϊ, Εκδ. Κάκτος, 2003 ISBN 960-382-503-4
  • Quai Voltaire - θεατρικό έργο, εκδ. Χατζηνικολή, 1990-91
  • Ο Μάριος κι εγώ, εκδ. Καστανιώτης, 2005 ISBN 960-03-4126-5

Συμμετοχή σε MME[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εφημερίδες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Περιοδικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Χόλλυγουντ (1946)
  • Εικόνες(1953-1957, 1961-1967)
  • Εκλογή (1955-1961)
  • Επίκαιρα (1967)
  • Πρώτο (1967-1968)
  • Παιδί και Νέοι Γονείς (2009)
  • Τηλέραμα (1984-2005)

Καθώς και μεμονωμένες συνεργασίες της σε πολλά ακόμη

Ραδιόφωνο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • "Λίθοι και κέραμοι" - με τον Κώστα Φέρρη
  • "Επισκέπτες της νύχτας" - με διάφορους καλεσμένους

Τηλεόραση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • "Να η ευκαιρία" (1977-1983), μέλος της κριτικής επιτροπής
  • "Όνειρα στο φως: Να η ευκαιρία, νέα εκδοχή" 1997 στο Κανάλι 5
  • "Οι επισκέπτες της νύχτας" (1992-1993) New Channel

Συμμετοχές σε εκπομπές

  • "Μουσική βραδιά" (προσκεκλημένη) (1976)
  • "Βραδιά επιθεώρησης" (1984) - 5 επεισόδια της σειράς του Γιώργου Λαζαρίδη
  • "Πρωινός καφές" (προσκεκλημένη μία φορά την εβδομάδα) (1995-1996) ANT1

Κινηματογράφος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Προς την ελευθερία (του Χάρη Παπαδόπουλου) (1996)

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. και με ακόμα μερικούς επίδοξους νεαρούς ζωγράφους, ορισμένοι εκ των οποίων οι: Κοσμάς Ξενάκης, Γιάννης Γαΐτης, Νίκος Γεωργιάδης, Μίνως Αργυράκης,
  2. γνωστό με το όνομα Σχολή Τσαρούχη
  3. ο δεύτερος ήταν ο Φρέντυ Γερμανός
  4. ορισμένα εκ των οποίων το φεστιβάλ Καννών, Βενετίας, Βερολίνου, Σαν Σεμπαστιάν, Ταορμίνα, Σπολέτο
  5. ειδικά από τη Θεσσαλονίκη
  6. όταν η Ελένη Βλάχου πούλησε την εφημερίδα στον όμιλο «Γραμμή» του Κοσκωτά.
  7. οπότε τελείωσε η εκπομπή Να η ευκαιρία όπου συμμετείχε
  8. που καταργήθηκε με την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση.
  9. μαζί με τους: Γιώργο Κατσαρό, Γρηγόρη Γρηγορίου, Λευτέρη Παπαδόπουλο και Σάσα Ντάριο
  10. μεταξύ άλλων: Χάξλεϋ, Μπέργκμαν, Ασίμοφ και Στάνισλαβ Λεμ
  11. ειδικά το κεφάλαιο περί ελληνικού σινεμά που δεν υπήρχε τότε.
  12. για τον τραγουδιστή και ηθοποιό Μάριο Φραγκούλη

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]