Ριτσέζα της Πολωνίας, βασίλισσα της Σουηδίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ριτσέζα της Πολωνίας
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση12  Απριλίου 1116[1][2]
Θάνατος25  Δεκεμβρίου 1156
Τόπος ταφήςAlvastra Abbey
Οικογένεια
ΣύζυγοςΣβέρκερ Α΄ της Σουηδίας
Μάγκνους Α΄ της Σουηδίας
Βολοντάρ Γκλεμπόβιτς
ΤέκναΚνούτος Ε΄ της Δανίας
Μπούρισλεβ Σβέρκερσσον
Σούνε Σικ (Σβέρκερσσον)
Σοφία του Μινσκ
Vasiļko Volodarevitch
ΓονείςΜπολέσλσφ Γ΄ ο Στραβόστομος και Σαλωμέα του Μπερκ
ΑδέλφιαΑγνή της Πολωνίας
Ντομπρόνιεγκα της Πολωνίας
Γιούντιτ της Πολωνίας
Ερρίκος του Σανντομίες
Μπόλεσλαφ Δ΄ ο Σγουρός
Καζιμίρ Β΄ ο Δίκαιος
Μιέσκο Γ΄ ο Γηραιός
Βλάντισλαφ Β΄ ο Εξόριστος
Λέζεκ Μπολεσλάφοβιτς
ΟικογένειαΟίκος των Πιάστ

Η Ριτσέζα της Πολωνίας, βασίλισσα της Σουηδίας [3] (Πολ.: Ryksa Boleslawowna, Σουηδ.: Rikissa Burislevsdotter, 12 Απριλίου 1116 [4] - μετά τις 25 Δεκεμβρίου 1156), μέλος του βασιλικού Οίκου του Πιάστ ήταν βασίλισσα της Σουηδίας και πριγκίπισσα του Μινσκ μέσω των τριών γάμων της. Η Ριτσέζα ήταν κόρη του Βολεσλάου Γ΄, δούκα της Πολωνίας και της δεύτερης συζύγου του Σαλομέας του Μπέργκ, η παράδοση την περιγράφει ασυνήθιστα όμορφη.

Πρώτος γάμος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η συμμαχία του πατέρα της με τον Νιλς της Δανίας εναντίον του Βαρτισλάου Α΄, δούκα της Πομερανίας έφερε την συμφωνία γάμου ανάμεσα στην κόρη του Βολεσλάου Γ΄, Ριτσέζα και στον γιο του βασιλιά Νιλς πρίγκιπα Μάγκνους. Η γαμήλια τελετή έγινε στο Ριμπ (1127) και γιορτάστηκε λαμπρά με πολλές τελετές, το ζεύγος απέκτησε δυο γιους τον Κνούτο (1129) και τον Νιλς (1130). [5] Ο Μάγκνους διεκδίκησε τον θρόνο της Σουηδίας για λογαριασμό της μητέρας του κόρης του Ίνγκε του Γηραιού, αναγνωρίστηκε σαν βασιλιάς του Γκόταλαντ και των Γκεατών μετά τον θάνατο του ξαδέλφου της μητέρας του Ινγκέ του Νεότερου. Η βασιλεία του Μάγκνους δεν έγινε αποδεκτή από τους Σβέαρ μια φυλή στα βόρεια των Γκεατών, εξεγέρθηκαν ψηφίζοντας νέο βασιλιά τον Ράγκνβαλντ Κνάφοβντ. Ο ιστορικός Σάξων ο Γραμματικός αναφέρει ότι ο Ράγκνβαλντ Κνάφοβντ δολοφονήθηκε από τους οπαδούς του Κνούτου, [6] ο Κνούτος στην συνέχεια έγινε βασιλιάς ολόκληρης της Σουηδίας αλλά εμφανίστηκε νέος διεκδικητής του θρόνου, ο ταπεινής καταγωγής Σβέρκερ από το Όστεργκοτλαντ.

Ο Μάγκνους και η σύζυγος του Ριτσέζα είχαν πολύ περισσότερο σαν μόνιμη κατοικία την Δανία σε σχέση με την Σουηδία. Ο σύζυγος της Μάγκνους και ο πεθερός της βασιλιάς Νιλς ενοχλημένοι από την μεγάλη δημοφιλία του πρίγκιπα Κνούτου Λαβάρντ, δούκα του Σλέσβιχ στράφηκαν εναντίον του, ο Κνούτος Λαβάρντ δολοφονήθηκε από τον Μάγκνους στις 7 Ιανουαρίου 1131. Ο ετεροθαλής αδελφός του Κνούτου Λαβάρντ Έρικ ο Αλησμόνητος στράφηκε εναντίον του βασιλιά Νιλς και του γιου του Μάγκνους, ηττήθηκε και δραπέτευσε στην Νορβηγία, εκεί κήρυξε επανάσταση καλώντας την τοπική αριστοκρατία και τον Γερμανό αυτοκράτορα Λοθάριο Β΄ να τον βοηθήσουν να ανατρέψει τον Νιλς. Ο ταπεινής καταγωγής Σβέρκερ εκμεταλλεύτηκε την απουσία του Μάγκνους στην Δανία και κατόρθωσε να τον ανατρέψει από τον θρόνο (1132), ο Σβέρκερ έγινε νέος βασιλιάς ολόκληρης της Σουηδίας ως Σβέρκερ Α΄. [7] Ο Νιλς ηττήθηκε στην μάχη του Φότεβικ από τον Έρικ (4 Ιουνίου 1134), ο γιος του Μάγκνους έπεσε στην μάχη, ο ηλικιωμένος βασιλιάς κατάφερε να δραπετεύσει αλλά δολοφονήθηκε λίγο αργότερα από τους κατοίκους του Σλέσβιχ (25 Ιουνίου 1134).

Δεύτερος γάμος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ριτσέζα μετά την δολοφονία του συζύγου της επέστρεψε στην Πολωνία αφήνοντας τους δυο γιους της πίσω στην Δανία. Την εποχή που επέστρεψε στην Πολωνία ο Βολέσλαος Γ΄ τακτοποίησε δεύτερο γάμο για την κόρη του, η Ριτσέζα παντρεύτηκε στις 18 Ιουνίου 1136 στον δεύτερο γάμο του ένα μέλος της δυναστείας των Ρουρικιδών τον Βολοντάρ Γκλέμποβιτς, πρίγκιπα του Μινσκ και του Γκρόντνο, βρισκόταν εξόριστος στην Πολωνική αυλή. [8] Ο γάμος αυτός είχε στόχο την συμμαχία του Μινσκ και της Πολωνίας εναντίον της Δανίας μέσω του πανίσχυρου Βλαδίμηρου Β΄ Μονομάχου της δυναστείας του Κιέβου. Η Ριτσέζα με τον δεύτερο γάμο της απέκτησε τρία παιδιά : Τον Βλαδίμηρο (μετέπειτα πρίγκιπα του Μινσκ), τον Βασίλκο (πρίγκιπα του Λαγκούσκ) και μια κόρη την Σοφία του Μινσκ Τα πολιτικά προτερήματα από την συμμαχία ανάμεσα στην Πολωνία και το Μινσκ άρχισαν να σβήνουν όταν η δυναστεία του Βλαδίμηρου Μονομάχου έχασε την ηγεμονία της ανάμεσα στους Ρουρικίδες. Το τελικό αποτέλεσμα ήταν η διάλυση του γάμου ανάμεσα στην Ριτσέζα και στον Βολοντάρ, η Ριτσέζα επέστρεψε στην Πολωνία μαζί με την κόρη της Σοφία αφήνοντας τους δυο γιους της στον πρώην σύζυγο της. Ο Βολοντάρ δεν ξαναπαντρεύτηκε και πέθανε γύρω στο 1186, η Ριτσέζα επέστρεψε στην Δανία όταν ο γιος της Κνούτος Ε΄ της Δανίας στέφθηκε βασιλιάς (1146). [9]

Τρίτος γάμος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

To 1148 πέθανε η Ούλβχιλντ Χάακονσντοττερ πρώτη σύζυγος του Σβέρκερ του Πρεσβυτέρου και πρώην θετή πεθερά της Ριτσέζας, ο χήρος βασιλιάς παντρεύτηκε στον δεύτερο γάμο του την ίδια την Ριτσέζα που έφτασε στην Σουηδία με την κόρη της Σοφία του Μινσκ. Ο σκοπός που ο Σβέρκερ επέλεξε την Ριτσέζα σαν δεύτερη σύζυγο του ήταν για να εξασφαλίσει την υποστήριξη των οπαδών του πρώην συζύγου της στο Γκόταλαντ. [10] Το ζεύγος έκανε έναν γιο τον Βολεσλάο που πήρε το όνομα του από μητέρα παππού του, πιθανώς και ο νεότερος γιος του Σβέρκερ, ο Σούνε Σίν Σβέρκενσον να είχε μητέρα την Ριτσέζα. [11] Το 1150 ο γιος της Ριτσέζας Κνούτος Ε΄ ανατράπηκε από τον Σβεν Γ΄ της Δανίας και δραπέτευσε στην Σουηδία, η Ριτσέζα προσπάθησε να βοηθήσει τον γιο της με την βοήθεια του νέου συζύγου της. Την επόμενη χρονιά (1151) ο Κνούτος Ε΄ ζήτησε την βοήθεια του δούκα της Σαξονίας Ερρίκου του λέοντος και του Χάρτγουιγκ Α΄, αρχιεπισκόπου της Βρέμης αλλά ηττήθηκε ξανά από τις δυνάμεις του Σβεν Γ΄, ο Κνούτος ζήτησε στην συνέχεια την βοήθεια του Γερμανού αυτοκράτορα Φρειδερίκου Βαρβαρόσσα. Με πρωτοβουλία του Φρειδερίκου Βαρβαρόσσα βρέθηκε μια συμβιβαστική λύση, ο Σβεν θα παρέμενε βασιλιάς με τον Κνούτο αντιβασιλιά αλλά σύντομα ο Σβεν παραβίασε και αυτή την συμφωνία, ο Κνούτος κατάλαβε ότι δεν υπάρχει άλλη λύση πέρα από τον σκληρό πόλεμο. Ο Βάλντεμαρ στο μεταξύ ο τρίτος διεκδικητής του θρόνου γιος του Κνούτου Λαβάρντ άλλαξε στάση και πήγε με το μέρος του Κνούτου, οι δυο διεκδικητές με την βοήθεια του Σβέρκερ επιτέθηκαν στην Δανία ανατρέποντας τον Σβεν (1154) ο οποίος εξορίστηκε 3 χρόνια στην Γερμανία, ο Βάλντεμαρ και ο Κνούτος έγιναν συμβασιλείς. [12]

Ο Κνούτος Ε΄ της Δανίας παντρεύτηκε την Έλενα της Σουηδίας κόρη του θετού του πατέρα Σβέρκερ του Πρεσβύτερου και της πρώτης συζύγου του Ούλβχιλντ Χάακονσντοττερ, με τον γάμο αυτό η Ριτσέζα έγινε η θετή πεθερά του γιου της. Ο Σβέρκερ Α΄ δολοφονήθηκε τα Χριστούγεννα του 1156 από έναν υπηρέτη, όταν το άκουσε ο Κνούτος πήγε στην Σουηδία να παρηγορήσει την μητέρα του αλλά και για να μεταφέρει την ετεροθαλή αδελφή του Σοφία του Μινσκ από την Σουηδία στην Δανία για να παντρευτεί τον Βάλντεμαρ με τον οποίο είχε αρραβωνιαστεί από το 1154. Ο γάμος ανάμεσα στην κόρη της Ριτσέζας Σοφία του Μινσκ και τον Βάλντεμαρ τον Μέγα έγινε στις αρχές του 1157, από τον γάμο αυτό γεννήθηκαν οι μετέπειτα βασιλείς Κνούτος ΣΤ΄ της Δανίας και Βάλντεμαρ ο Νικητής. Ο Κνούτος δολοφονήθηκε στις 9 Αυγούστου 1157 στο λουτρό αίματος του Ροσκίλντε που είχε διοργανώσει ο ίδιος ο Σβεν Γ΄ με σκοπό να απαλλαγεί από τους διεκδικητές του στον θρόνο της Δανίας, το 1158 πέθανε και ο δεύτερος γιος της Ριτσέζας Νιλς ο οποίος ήταν μοναχός στο αβαείο του Εσρόμ. [13]

Θάνατος και θρύλοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η τύχη της Ριτσέζας μετά την δολοφονία του Σβέρκερ είναι άγνωστη όπως και η χρονολογία θανάτου της, ένας θρύλος λέει ότι ξαναπαντρεύτηκε τον άνθρωπο που ήταν πρωταγωνιστής στην δολοφονία του Σβέρκερ. [14] Ο γιος της Ριτσέζας με τον Σβέρκερ τον Πρεσβύτερο Βολεσλάος ταυτίζεται από πολλούς με τον Βολεσλάο έναν διεκδικητή του θρόνου της Σουηδίας από τον βασιλιά Κνούτο Α΄ μετά το 1167 σε συνεργασία με άλλον έναν διεκδικητή του θρόνου τον Κολ της Σουηδίας. Ο Βολεσλάος και ο Κολ ηττήθηκαν και εξαφανίστηκαν, σύμφωνα με μερικές πηγές δολοφονήθηκαν από τους άντρες του Κνούτου σύμφωνα με άλλες πηγές δραπέτευσαν στην Δανία πριν το 1173. [15] Μερικοί Σουηδοί ιστορικοί λένε ότι ο Βολέσλαος και ο Κολ ήταν αδέλφια και γιοι του Ιωάννη, γιου του Σβέρκερ του Πρεσβύτερου από τον πρώτο του γάμο με την Ούλβχιλντ Χάακονσντοττερ. [16] Το βέβαιο είναι ότι σε περίπτωση που ο Βολέσλαος ήταν πραγματικά ο γιος της Ριτσέζας πέθανε άτεκνος επειδή η περιουσία του κληρονομήθηκε από την αδελφή του Σοφία του Μινσκ.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 «Rikissa». (σουηδικά) Dictionary of Swedish National Biography. 6754.
  2. 2,0 2,1 (Αγγλικά) Find A Grave. 15927613. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  3. Also named Swantosława according to some sources. Cawley, Charles, POLAND, Medieval Lands database, Foundation for Medieval Genealogy
  4. http://runeberg.org/nfcc/0165.html
  5. https://sok.riksarkivet.se/Sbl/Presentation.aspx?id=6754
  6. Saxo Grammaticus, Danmarks krønike. København: Asscenfeldt's Stjerenbøger, 1985, II, p. 64.
  7. Saxo Grammaticus, Danmarks krønike. København: Asschenfeldt's Stjerenbøger, 1985, II, p. 81.
  8. http://genealogy.euweb.cz/russia/rurik2.html#VM
  9. http://runeberg.org/nfcc/0165.html
  10. http://historiska-personer.nu/min-s/pffc9b15a.html
  11. http://genealogy.euweb.cz/scand/sweden3.html#S1
  12. Cawley, Charles, DENMARK, Medieval Lands database, Foundation for Medieval Genealogy
  13. Cawley, Charles, DENMARK, Medieval Lands database, Foundation for Medieval Genealogy
  14. Alternatively, late legend has it that the assassin fled to the king in Västergötland (Magnus Henriksson?) but was extradited to the East Geats and boiled alive. K.M. Kjellberg, K. Sverker den gamle. Linköping, 1922, p. 13
  15. http://runeberg.org/nfcc/0165.html
  16. Nils Ahnlund, "Vreta klosters äldsta donatorer", Historisk tidskrift 65, 1945.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Lars O. Lagerqvist (1982). "Sverige och dess regenter under 1.000 år",("Sweden and its rulers during 1000 years"). (in Swedish). Albert Bonniers Förlag AB. ISBN 91-0-075007-7.
  • Saxo Grammaticus, Danmarks krønike. København: Asscenfeldt's Stjerenbøger, 1985
  • Sven Tunberg, Sveriges historia till våra dagar. Andra delen. Äldre Medeltiden. Stockholm: P.A. Norstedt & Söners Förlag, 1926

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Richeza of Poland, Queen of Sweden της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).