Μετάβαση στο περιεχόμενο

Πρώτο Χρονικό του Νόβγκοροντ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πρώτο Χρονικό του Νόβγκοροντ
Γλώσσαπαλαιά ανατολικοσλαβική γλώσσα
Ημερομηνία δημοσίευσης11ος αιώνας
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα (π • σ • ε )

Το Πρώτο Χρονικό του Νόβγκοροντ (ρωσικά: Новгоро́дская пе́рвая ле́топись‎‎ /Novgoródskaya pérvaya létopis) είναι το παλαιότερο σωζόμενο χρονικό των Ρως της Δημοκρατίας του Νόβγκοροντ. Γραμμένο στα παλαιά ανατολικοσλαβικά, αντανακλά μια λογοτεχνική παράδοση για τους Ρως του Κιέβου, η οποία διαφέρει από το Πρώτο Χρονικό.

Το παλαιότερο σωζόμενο αντίγραφο του Πρώτου Χρονικού του Νόβγκοροντ είναι ο λεγόμενος Συνοδικός Πάπυρος (Sinodálʹnyy)[1], που χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 13ου αιώνα. Τυπώθηκε για πρώτη φορά το 1841 και σήμερα φυλάσσεται στο Κρατικό Ιστορικό Μουσείο. Είναι το παλαιότερο γνωστό χειρόγραφο ενός σημαντικού παλαιοανατολικού σλαβικού χρονικού, προγενέστερο του Λαυρεντιανού Κώδικα του Πρώτου Χρονικού κατά σχεδόν έναν αιώνα[2]. Τον 14ο αιώνα, ο Συνοδικός Πάπυρος συνεχίστηκε από τους μοναχούς της Μονής Γιούριεφ στο Νόβγκοροντ[3]. Άλλα σημαντικά αντίγραφα του Πρώτου Χρονικού του Νόβγκοροντ περιλαμβάνουν τον Ακαδημαϊκό Πάπυρο (Akademícheskiy) και τον Πάπυρο της Επιτροπής (Komissiónnyy)[1], που χρονολογούνται και οι δύο από τη δεκαετία του 1440[2], και το αντίγραφο του Τολστόι (Tolstóvoi). Αυτή η «Νεότερη Έκδοση» περιέχει καταχωρίσεις από το έτος 854 έως το 1447[4].

Περιεχόμενα και ύφος

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Συνοδικός Πάπυρος

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ο Συνοδικός Πάπυρος το 2012 στο Κρατικό Ιστορικό Μουσείο

Η αρχή του Συνοδικού Παπύρου ή «Παλαιότερης Έκδοσης» του Πρώτου Χρονικού του Νόβγκοροντ λείπει[5]. Το σωζόμενο κείμενο ξεκινά στη μέση μιας πρότασης του έτους 1016, κατά τη διάρκεια της κρίσης διαδοχής του Κιέβου μεταξύ του Γιαροσλάβ και του Σβιατόπολκ[6]. Τα χαμένα περιεχόμενα του Συνοδικού Παπύρου πριν από το έτος 1016 είναι άγνωστα και μπορούν μόνο να γίνουν εικασίες[5]. Ο Σοβιετικός ερευνητής Όλεγκ Βικτόροβιτς (1987) υποστήριξε ότι οι μεταγενέστερες εκδόσεις του χρονικού αντικατοπτρίζουν έναν χαμένο Πρωτογενή Κώδικα Κιέβου (ρωσικά: Нача́льный Ки́евский свод) του τέλους του 11ου αιώνα, το οποίο περιείχε πληροφορίες, που δεν υπήρχαν στο μεταγενέστερο Πρώτο Χρονικό[7]. Αλλά στη διδακτορική της διατριβή, με τίτλο «Το Χρονικό και ο Χρονογράφος» (2015), η Ουκρανή ιστορικός Τετιάνα Βίλκουλ απέδειξε ότι το Πρώτο Χρονικό του Νόβγκοροντ στη Νεότερη Έκδοση έχει πάρει στοιχεία από το Πρώτο Χρονικό, επομένως το κείμενο του Πρώτου Χρονικού πρέπει απαραίτητα να είναι παλαιότερο και το κείμενο της Νεότερης Έκδοσης αντανακλούσε τους χρονογράφους του 14ου ή 15ου αιώνα και δεν θα μπορούσε να αποτελεί αρχέτυπο για το κείμενο του Πρώτου Χρονικού[8].

Ο Συνοδικός Πάπυρος γράφτηκε σε διάφορα στάδια από διαφορετικά χέρια. Τα παλαιότερα τμήματα έχουν παλαιογραφικά χρονολογηθεί στο δεύτερο μισό του 13ου αιώνα. Μεταγενέστερα αποσπάσματα, όπως η καταχώρηση για τη Μάχη των Πάγων (1242), έχουν χρονολογηθεί στα μέσα του 14ου αιώνα[9].

Πάπυρος της Επιτροπής

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το αντίγραφο της Αρχαιολογικής Επιτροπής από το Πρώτο Χρονικό του Νόβγκοροντ (Komissiónnyy), το οποίο προέρχεται από τα μέσα του 15ου αιώνα, περιέχει στην αρχή δύο γενεαλογίες και έναν χρονολογικό βασιλικό κατάλογο των πριγκίπων των Ρως. Και οι τρεις αρχίζουν με τον «Ρούρικ»[10]. Αυτό έρχεται σε έντονη αντίθεση με τον Υπάτιο Κώδικα (που συντάχθηκε περίπου το 1425), όπου ο κατάλογος των κνυάζι («πρίγκιπες») του Κιέβου ξεκινά με τους «Άσκολντ και Ντιρ», ακολουθούμενο από τον «Όλεγκ» και στη συνέχεια τον «Ιγκόρ» και δεν αναφέρει καθόλου τον «Ρούρικ»[10]. Ομοίως, η χρονολογία στην αρχή του Λαυρεντιανού Κώδικα (που συντάχθηκε το 1377) δεν κάνει καμία αναφορά στον «Ρούρικ», αλλά ξεκινά τον βασιλικό κατάλογο των πριγκίπων των Ρως από το έτος, κατά το οποίο ο Όλεγκ εγκαταστάθηκε στο Κίεβο. Σύμφωνα με το χρονολόγιο του Λαυρεντιανού Κώδικα, ο Όλεγκ υποθετικά ξεκίνησε την κυριαρχία τους ως πρίγκιπας του Κιέβου 29 χρόνια μετά την αρχή κυριαρχίας του Βυζαντινού Αυτοκράτορα Μιχαήλ Γ΄[4], που ισχυρίζεται ότι ήταν το έτος 860, αν και η ημερομηνία είναι λανθασμένη, καθώς ο Μιχαήλ Γ' ανέβηκε στον θρόνο στις 21 Ιανουαρίου 842[11]. Το αφηγηματικό μέρος του Λαυρεντιανού Κώδικα επίσης αναφέρει το λανθασμένο έτος 852[11].

Το αφηγηματικό μέρος του Πρώτου Χρονικού του Νόβγκοροντ ξεκινά από τις θρυλικές απαρχές των Ρως και τα τελευταία του αρχεία αναφέρονται σε γεγονότα των μέσων του 15ου αιώνα. Περιγράφει την άνοδο στο θρόνο των πριγκίπων του Νόβγκοροντ, τις εκλογές σημαντικών αξιωματούχων, την κατασκευή εκκλησιών και μοναστηριών, επιδημίες και εκστρατείες[2].

Ακαδημαϊκός Πάπυρος

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το ακαδημαϊκό (Akademícheskiy) αντίγραφο του Πρώτου Χρονικού του Νόβγκοροντ χρονολογείται από τα μέσα του 15ου αιώνα, περιήλθε στην κατοχή του Βασίλι Τατίστσεφ και αποκτήθηκε το 1737 από τη Βιβλιοθήκη της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών στην Αγία Πετρούπολη, όπου και φυλάσσεται σήμερα με αριθμό καταχώρισης "17.8.36"[12].

Ύφος

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το χρονικό είναι αξιοσημείωτο για την εστίασή του σε τοπικά γεγονότα, την έλλειψη στυλιστικών διακοσμητικών στοιχείων και τη χρήση τοπικής διαλέκτου[13].

Το Πρώτο Χρονικό του Νόβγκορντ, όπως ακριβώς το Πρώτο Χρονικό και το Χρονικό του Κιέβου, ακολουθεί μια τυποποιημένη πρακτική στην οποία η βασιλεία οποιουδήποτε δεδομένου πρίγκιπα νομιμοποιείται επισημαίνοντας ότι «κάθισε στο θρόνο του πατέρα του» και συχνά «του παππού του» πριν από αυτό ή περιστασιακά «του αδελφού του» ή «του θείου του»[5]. Ο λόγος γι' αυτό είναι ότι, αν ο πατέρας ενός άνδρα (ή άλλος στενός άνδρας συγγενής) δεν καθόταν στον ίδιο θρόνο, ο άνδρας αυτός ήταν ιζγκόι, μη επιλέξιμος να κυβερνήσει[14].

Παραλληλισμοί με παγανιστικές πεποιθήσεις

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το χρονικό περιγράφει τις ενέργειες των Βολχβ (Μάγων) που έγιναν οι ηγέτες των εξεγέρσεων το 1024 και το 1071. Ο ιστορικός Ιγκόρ Φρογιάνοφ ανέλυσε μια σκηνή από το Πρώτο Χρονικό του Νόβγκοροντ, στην οποία οι Μάγοι μιλούν για τη δημιουργία του ανθρώπου. Σύμφωνα με τον θρύλο, γύρω στο έτος 1071, δύο Μάγοι εμφανίστηκαν στο Νόβγκοροντ και άρχισαν να σπέρνουν αναταραχή ισχυριζόμενοι ότι σύντομα ο Δνείπερος θα ρέει αντίστροφα και η γη θα μετακινείται από τόπο σε τόπο[15].

 

Ο Γιαν Βίσατιτς ρώτησε: «Πώς νομίζετε ότι δημιουργήθηκε ο άνθρωπος;». Οι Μάγοι απάντησαν: «Ο άνθρωπος δημιουργήθηκε από τον άνθρωπο. Ο Θεός έκανε μπάνιο και ίδρωσε, σκουπίστηκε με ένα πανί και το πέταξε από τον ουρανό στη γη. Και ο διάβολος δημιούργησε τον άνθρωπο και ο Θεός έβαλε την ψυχή του μέσα του. Επομένως, όταν ο άνθρωπος πεθαίνει, το σώμα πηγαίνει στη γη και η ψυχή πηγαίνει στον Θεό».

— Χρονικό του Νόβγκοροντ[16]

Ο Φρογιάνοφ ήταν ο πρώτος που επέστησε την προσοχή στην ομοιότητα του κειμένου με τον μύθο των Μορδβίνων-Φίννων για τη δημιουργία του ανθρώπου από τον Θεό (Τσαμ-Πας) και τον διάβολο (Σαϊτάνα). Στην επανάληψη Μέλνικοφ-Πετσέρσκι, αυτός ο θρύλος ακούγεται ως εξής:

 

Ο Σαϊτάν διαμόρφωσε το σώμα ενός ανθρώπου από πηλό, άμμο και χώμα. Κατέληξε με ένα γουρούνι, μετά με ένα σκύλο, μετά με ερπετά. Ο Σαϊτάν ήθελε να φτιάξει έναν άνθρωπο κατ' εικόνα και ομοίωση του Τσαμ-Πας. Τότε ο Σαϊτάν κάλεσε ένα ποντικοπούλι και το διέταξε να φτιάξει φωλιά στη μία άκρη της πετσέτας, με την οποία σκουπίζεται ο Τσαμ-Πας, όταν πηγαίνει στο μπάνιο και να γεννήσει εκεί παιδιά: η μία άκρη θα γίνει βαρύτερη και η πετσέτα από το άνισο βάρος θα πέσει στο έδαφος. Ο Σαϊτάν μάζεψε την πεσμένη πετσέτα και σκούπισε μ' αυτήν το γλυπτό του και ο άνθρωπος έγινε κατ' εικόνα και καθ' ομοίωση του Θεού. Μετά από αυτό, ο Σαϊτάν άρχισε να αναζωογονεί έναν άνθρωπο, αλλά δεν μπόρεσε να βάλει μέσα του μια ζωντανή ψυχή. Η ψυχή εμφυσήθηκε στον άνθρωπο από τον Τσαμ-Πας. Υπήρξε μια μακρά διαμάχη μεταξύ του Σαϊτάν και του Τσαμ-Πας: σε ποιον θα έπρεπε να ανήκει ένας άνθρωπος; Τελικά, όταν ο Τσαμ-Πας κουράστηκε να διαφωνεί, προσφέρθηκε να μοιράσει το άτομο. Μετά το θάνατο ενός ατόμου, η ψυχή θα πρέπει να πάει στον ουρανό στον Τσαμ-Πας, ο οποίος την εμφύσησε, και το σώμα σαπίζει, αποσυντίθεται και πηγαίνει στον Σαϊτάν.

— Μέλνικοφ-Πετσέρσκι[17]

Η ομοιότητα του θρύλου με τα λόγια των Μάγων το έτος 1071 (πιθανώς αυτοί ήταν φιννικής προέλευσης) υποδηλώνει ότι η κοσμοθεωρία των Μάγων εκείνης της περιόδου δεν ήταν πλέον παγανιστική, αλλά ήταν ένας συγκρητισμός του Χριστιανισμού με τις λαϊκές πεποιθήσεις[18].

Επιρροή

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το κείμενο του Πρώτου Χρονικού του Νόβγκοροντ χρησιμοποιήθηκε επανειλημμένα σε άλλα χρονικά του Νόβγκοροντ. Έγινε μία από τις κύριες πηγές του λεγόμενου Νόβγκοροντ-Σοφίσκι Σβοντ, το οποίο με τη σειρά του χρησίμευσε ως πρωτόγραφο του Τέταρτου Χρονικού του Νόβγκοροντ και του Πρώτου Χρονικού της Σόφιας. Το Νόβγκοροντ-Σοφίσκι Σβοντ συμπεριλήφθηκε στο πανρωσικό χρονικό του 15ου-16ου αιώνα. Ανεξάρτητα από αυτό, αντικατοπτρίστηκε στο χρονικό του Τβερ[19].

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. 1 2 Dimnik 2004, σελ. 256.
  2. 1 2 3 Гиппиус, А. А. (2013). «Новгородская первая летопись». Большая Российская Энциклопедия, том 23 (στα Ρωσικά). σελίδες 155–156.
  3. ↑ «Новгородская первая летопись старшего и младшего изводов. Предисловие к изданию 2000 г.». Полное собрание русских летописей. Том 3 (στα Ρωσικά). 2000. ISBN 5785901269. Ανακτήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2022.
  4. 1 2 Ostrowski 2018, σελ. 32.
  5. 1 2 3 Ostrowski 2018.
  6. ↑ Synod Scroll (2001). «Новгородський перший літопис старшого ізводу. В літо 6524 [1016] - 6648 [1140]». izbornyk.org.ua (στα Εκκλησιαστικά Σλαβικά). Ανακτήθηκε στις 16 Μαΐου 2023.
  7. ↑ Творогов, Олег Викторович (1987). Словарь книжников и книжности Древней Руси (στα Ρωσικά). Наука. σελίδες 337–343.
  8. ↑ Isoaho 2018, σελ. 640.
  9. ↑ Ostrowski 2006, σελ. 291.
  10. 1 2 Ostrowski 2018, σελ. 36.
  11. 1 2 Ostrowski 2018, σελ. 44.
  12. ↑ Maiorov 2018, σελ. 325.
  13. ↑ Янин, В.Л., επιμ. (2007). Великий Новгород. История и культура IX-XVII веков. Энциклопедический словарь (στα Ρωσικά). Нестор-История. σελ. 264. ISBN 978-5981872365.
  14. ↑ Ostrowski 2018, σελ. 35.
  15. ↑ Igor Froyanov. «About the events of 1227-1230 in Novgorod // Ancient Russia» (στα Ρωσικά).
  16. ↑ Novgorod first letopis. σελ. 172
  17. ↑ Melnikov. Essays of Mordovia. Russian. Vestn., 71ος τόμος, 1867, νο. 9, σσ. 229–230. Επίσης: Vasily Klyuchevsky. Course of Russian history, 1ο μέρος, σελ. 37
  18. ↑ Galkovsky N. M. «Глава IV. Борьба язычества с христианством. Волхвы» [The Struggle of Christianity with the remnants of paganism in Ancient Russia. Vol. 1. Chapter IV- Kharkiv:Епархіальная типографія, 1916.] (στα Ρωσικά).
  19. ↑ Alexey Gippius (2006). «Новгородская владычная летопись XII—XIV вв. и ее авторы (История и структура текста в лингвистическом освещении) // Лингвистическое источниковедение и история русского языка (2004-2005)» [The Novgorod letopis and its authors (History and structure of the text in linguistic coverage) // Linguistic source studies and history of the Russian language (2004-2005)].

Βιβλιογραφία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Πρώτο_Χρονικό_του_Νόβγκοροντ&oldid=11070952"