Πρωτοβουλία Ανοικτής Πρόσβασης της Βουδαπέστης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Οι συμμετέχοντες στη συνεδρίαση στη Βουδαπέστη, 1η Δεκεμβρίου 2001.
Λογότυπο για τον εορτασμό της 10ης επετείου της Πρωτοβουλίας Ανοικτής Πρόσβασης της Βουδαπέστης το 2012, που απεικονίζει την Αλυσιδωτή Γέφυρα Τζέτσενι στη Βουδαπέστη.

Η Πρωτοβουλία Ανοικτής Πρόσβασης της Βουδαπέστης (αγγ.: Budapest Open Access Initiative — BOAI) είναι μια δημόσια δήλωση των αρχών σχετικά με το άνοιγμα της πρόσβασης στην ερευνητική βιβλιογραφία,[1] η οποία κυκλοφόρησε στο κοινό στις 14 Ιανουαρίου 2002. Προέκυψε από διάσκεψη που συνήλθε στο Βουδαπέστη από το Ινστιτούτο Ανοικτής Κοινωνίας στις 1–2 Δεκεμβρίου 2001 για να προωθήσει την ανοικτή πρόσβαση – εκείνη την εποχή επίσης γνωστή ως δωρεάν διαδικτυακή επιστημονική έρευνα.[2][3] Αυτή η μικρή συνάντηση ανθρώπων αναγνωρίζεται ως ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα που καθόρισαν το κίνημα για ανοιχτή πρόσβαση.[1] Με την ευκαιρία της 10ης επετείου της πρωτοβουλίας, επιβεβαιώθηκε το 2012 και συμπληρώθηκε με μια σειρά από συγκεκριμένες συστάσεις για να επιτευχθεί «ο νέος στόχος ότι μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια, η ΟΑ θα γίνει η προεπιλεγμένη μέθοδος για τη διανομή νέας έγκριτης έρευνας σε κάθε επιστημονικό τομέα και χώρα».[4][5]

Πρωτοβουλία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η εισαγωγική πρόταση της Πρωτοβουλίας Ανοικτής Πρόσβασης της Βουδαπέστης συμπυκνώνει ότι είναι σχετικό με το κίνημα για ανοιχτή πρόσβαση, και ποια είναι η προοπτική της:

Μια παλιά παράδοση και μια νέα τεχνολογία έχουν συγκλίνει για να καταστεί δυνατό ένα άνευ προηγουμένου δημόσιο αγαθό. Η παλιά παράδοση είναι η προθυμία των επιστημόνων και των ερευνητών να δημοσιεύουν τους καρπούς της έρευνάς τους σε επιστημονικά περιοδικά χωρίς πληρωμή, για χάρη της έρευνας και της γνώσης. Η νέα τεχνολογία είναι το διαδίκτυο. Το δημόσιο αγαθό που κάνουν δυνατό είναι η παγκόσμια ηλεκτρονική διανομή των έγκριτων περιοδικών και εντελώς ελεύθερη και απεριόριστη πρόσβαση σε αυτό από όλους τους επιστήμονες, ερευνητές, καθηγητές, φοιτητές, και άλλα περίεργα μυαλά.[6]

Ορισμός της ανοικτής πρόσβασης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το έγγραφο περιλαμβάνει επίσης έναν από τους πιο ευρέως χρησιμοποιούμενους ορισμούς της ανοικτής πρόσβασης, ο οποίος στη συνέχεια επιβεβαιώθηκε[4] ως ο ορισμός της ανοικτής πρόσβασης, 10 χρόνια μετά την πρώτη δημοσίευση:

Με τον όρο «ανοικτή πρόσβαση» στην [ομότιμα αξιολογημένη ερευνητική παραγωγή], εννοούμε την ελεύθερη διάθεσή της στο διαδίκτυο, παρέχοντας τη δυνατότητα σε κάθε χρήστη να διαβάζει, να μεταφορτώνει, να αντιγράφει, να διανέμει, να εκτυπώνει, να αναζητά ή να παρέχει υπερσύνδεση προς το πλήρες κείμενο άρθρων, να περιηγείται στα άρθρα για λόγους ευρετηρίασης, να τα προωθεί ως δεδομένα σε τρίτο λογισμικό, ή να τα χρησιμοποιεί για κάθε νόμιμο σκοπό χωρίς κανένα οικονομικό, νομικό ή τεχνικό εμπόδιο πέρα από αυτά που απαιτούνται για την πρόσβαση στο ίδιο το διαδίκτυο. Ο μόνος περιορισμός στην αναπαραγωγή και διανομή, και ο μόνος ρόλος για τα πνευματικά δικαιώματα σε αυτό το πεδίο θα πρέπει να είναι η απόδοση στους συγγραφείς του ελέγχου της ακεραιότητας της δουλειάς τους και του δικαιώματός τους ορθά να αναγνωρίζονται και να αναφέρονται στη βιβλιογραφία ως δημιουργοί του έργου.

Χρηματοδότηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Πρωτοβουλία χρηματοδοτήθηκε με 3 εκατομμύρια δολάρια από το Ίδρυμα Σόρος.[7]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 «Budapest Open Access Initiative, FAQ». Ανακτήθηκε στις 11 Φεβρουαρίου 2015. 
  2. «Strategies for Preservation of and Open Access to Scientific Data in China ...». Ανακτήθηκε στις 11 Φεβρουαρίου 2015. 
  3. «Ten Years On, Researchers Embrace Open Access». Ανακτήθηκε στις 11 Φεβρουαρίου 2015. 
  4. 4,0 4,1 «Ten years on from the Budapest Open Access Initiative: setting the default to open». 11 Σεπτεμβρίου 2012. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Σεπτεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 2012. 
  5. «BOAI». Ανακτήθηκε στις 11 Φεβρουαρίου 2015. 
  6. «Δέκα Χρόνια από τη Διακήρυξη της Βουδαπέστης για την Ανοικτή Πρόσβαση: προεπιλέγοντας την ανοικτή πρόσβαση». Budapest Open Access Initiative. 12 Σεπτεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 2015-10-21. 
  7. Noble, Ivan (14 Φεβρουαρίου 2002). «Boost for research paper access». BBC News (Λονδίνο: BBC). http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/1818652.stm. Ανακτήθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 2012. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]