Προκαταρκτική εξέταση

Η Προκαταρκτική εξέταση είναι μέρος μιας δικαστικής διαδικασίας στην ποινική δικονομία και τη συναντούμε σε πολλές νομικές τάξεις. Στόχος της προκαταρκτικής εξέτασης είναι να καθοριστεί εάν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να προχωρήσει μια υπόθεση σε δίκη. Αυτή η διαδικασία παρέχει μια πρώτη ευκαιρία για τον ύποπτο να αντιμετωπίσει τις ενδείξεις κατηγορίας εναντίον του, να διατυπώσει ένσταση σχετικά με τα στοιχεία που του γνωστοποιούνται και να αναφέρει τη δική του εκδοχή.

Στη διάρκεια της προκαταρκτικής εξέτασης, ο εισαγγελέας προσπαθεί να συγκεντρώσει τα πιθανά στοιχεία, για να αποφασίσει αν υπάρχει επαρκής βάση για την ποινική δίωξη του υπόπτου. Τα στοιχεία αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν μαρτυρικές καταθέσεις, έγγραφα και άλλες αποδείξεις. Στόχος είναι να διαπιστώσει την «πιθανολογία ενοχής», δηλαδή την ύπαρξη επαρκών στοιχείων που να δικαιολογούν τη συνέχιση της δικαστικής διαδικασίας.

Από την πλευρά του, ο ύποπτος και η νομική του υπεράσπιση έχουν το δικαίωμα να αντικρούσουν τα στοιχεία και τις ενδείξεις που παρουσιάζει ο εισαγγελέας, να υποβάλλουν αιτήσεις και να προτείνουν μάρτυρες. Αυτό προσδίδει στην προκαταρκτική εξέταση το χαρακτήρα μιας διαδικασίας αντιπαράθεσης, όπου και οι δύο πλευρές επιδιώκουν να εδραιώσουν την πειθώ τους.

Η προκαταρκτική εξέταση δεν είναι δίκη, δεν αποσκοπεί στην καταδίκη ή την αθώωση, αλλά στον καθορισμό της σκοπιμότητας μιας δίκης. Διαφέρει επίσης από την ακροαματική διαδικασία εγγυήσεων, η οποία αφορά την οριστικοποίηση των όρων αποφυλάκισης ενός κατηγορουμένου μέχρι τη δίκη. Στην προκαταρκτική εξέταση, ο εισαγγελέας αξιολογεί τα παρεχόμενα στοιχεία και αποφασίζει εάν υπάρχει επαρκής νομική βάση για να προχωρήσει μια υπόθεση σε δίκη. Εάν κρίνει τελικώς ότι τα στοιχεία είναι ανεπαρκή για να στηριχθούν οι κατηγορίες, θα πρέπει να αποφασίσει την απαλλαγή του υπόπτου και την αρχειοθέτηση της υπόθεσης.

Η διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης διατάσσεται από:

• Ανεξάρτητα Δικαστήρια
• Εισαγγελικές Αρχές
• Νομοθετικά Όργανα (προοπτικό έως μη αναγκαίο λόγω του διαχωρισμού των εξουσιών)