Προβάλινθος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Προβάλινθος
Sanctuary of the Egyptian Gods-Tsester.jpg
Το Ιερό των Αιγυπτίων Θεών στην Μπρεξίζα, κατασκευάστηκε από τον Ηρώδη τον Αττικό, περίπου το 160.
Γενικά στοιχεία
Ονομασία Προβάλινθος
Κύριος οικισμός Προβάλινθος
Διοικητικά στοιχεία
Ταυτότητα δήμος της αρχαίας Αττικής
Ονομασία δήμου Δήμος Προβαλίνθου
Ονομασία δημότη Προβαλίσιος
Φυλή Πανδιονίδα
Ατταλίδα
Τριττύς Παραλίας
Έδρα τριττύος Μυρρινούς
Σύστημα εξουσίας Πόλη–κράτος
Πολιτικό σύστημα Αθηναϊκή Δημοκρατία
Τίτλος ηγέτη δήμαρχος
Λήψη αποφάσεων Αρχαία Βουλή & Δήμος
Αριθμός βουλευτών
1η περίοδος
508 – 307/306 π.Χ.
5
2η περίοδος
307/306–224/223 π.Χ.
5
3η περίοδος
224/223–201/200 π.Χ.
5
4η περίοδος
201/200 π.Χ.– 126/127
άγνωστος
5η περίοδος
126/127–3ος αιώνας
άγνωστος
Ιστορική εξέλιξη
Ίδρυση 508 ΠΚΕ
Λήξη 3ος αιώνας
Αντικαταστάθηκε από Δήμος Μαραθώνος
Λατρευτικές παραδόσεις
Ιερά Ιερό των Αιγυπτίων Θεών (περιλαμβάνει Ιερά της Ίσιδας, του Οσιρι ή του Σάραπι)
Αρχαιολογία
Ανασκαφές θέση Μπρεξίζα
Εκθέματα Αρχαιολογικό Μουσείο Μαραθώνα
Περιοχή
Αρχαία Αττική
Greece (ancient) Attica Demos II-el.svg
Οι δήμοι της αρχαίας Αττικής
π  σ  ε

Η Προβάλινθος (αρχαία ελληνικά: Προβάλινθος), (ο δήμος: Προβαλίνθου) ήταν αρχαίος οικισμός - πόλη και δήμος της Πανδιονίδας (περιοχή της Αρχαίας Αττικής και φυλή της αρχαίας Αθήνας).

Τοποθεσία του αρχαίου δήμου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο δήμος της Προβαλίνθου, ήταν δήμος της Παραλίας. [1] Σύμφωνα με τη διαδρομή που αναφέρει ο Στράβων μετά το Σούνιο ακολουθούσαν οι Θόρικος, Ποταμὸς, Πρασιὰ, Στειριὰ, Βραυρώνα, όπου βρισκόταν το ιερό της Βραυρωνίας Αρτέμιδος, οι Αλαί αι Αραφηνίδες, όπου βρισκόταν το ιερό της Ταυροπόλου Αρτέμιδος ο Μυρρινούς και κατόπιν η Προβάλινθος, ενώ στη συνέχεια αυτής ακολουθούσε ο Μαραθώνας.[2] Ο δήμος ήταν ανάμεσα στο Πεντελικό όρος και την Πάρνηθα και αν και δεν έχει ταυτιστεί επακριβώς η περιοχή του, θεωρείται σύμφωνα με κάποιους ερευνητές, ότι βρίσκεται είτε σε περιοχή κοντά στην Νέα Μάκρη,[3] είτε κοντά στο Πικέρμι, στη θέση Βελανιδιά, είτε στους πρόποδες του βουνού Αργαλίκι,[4] [5] ή σύμφωνα με τον John S. Traill νοτιοανατολικά του Βρανά,[6] ο οποίος υπάγεται διοικητικά σήμερα στον Δήμο Μαραθώνος.

Μέλος της Τετράπολης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Ιωνική Τετράπολις

Η Προβάλινθος ήταν επίσης μια από τις τέσσερις πόλεις της Τετράπολης[7] ή Υττηνίας[8] της Αττικής, η οποία με τη σειρά της αποτελούσε μια από τις δώδεκα περιφέρειες-πόλεις της Δωδεκάπολης Κεκροπίας. Ο Στράβων, αναφερόμενος στον ιστορικό Φιλόχορο και το έργο του «Ατθίς» (ή Ατθίδες ή Ιστορίαι) λέει ότι η Τετράπολις (Οινόη, Προβάλινθος, Τρικόρυθος, Μαραθών) ήταν μια από τις δώδεκα πόλεις, οι οποίες ιδρύθηκαν στην Αττική από τον μυθικό βασιλιά της Αθήνας, Κέκροπα και αργότερα ο Θησέας την ένωσε με την πόλη της αρχαίας Αθήνας.[9] Στη συνέχεια η Προβάλινθος έγινε ένας από τους δήμους της Αττικής και ανήκε στην Πανδιονίδα φυλή, αν και κάποιες πηγές, ίσως εσφαλμένα, την αναφέρουν ως μέλος της Αιαντίδας φυλής,[10] πιθανώς επειδή οι υπόλοιπες τρεις πόλεις (Οινόη, Τρικόρυθος, Μαραθών) ανήκαν σε αυτήν τη φυλή (την Αιαντίδα). Από τις τέσσερις πόλεις, οι οποίες αποτελούσαν την Τετράπολη, ο Μαραθώνας εθεωρείτο σαφώς, ως ο πιο σημαντικός.

Η συμμετοχή του δήμου στην αρχαία Βουλή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο δήμος, η ύπαρξη του οποίου επιβεβαιώνεται και από διάφορες επιγραφές,[11] ως μέλος αρχικά της Πανδιονίδας φυλής, συμμετείχε με 5 βουλευτές στην αρχαία Βουλή των 500, κατά την πρώτη περίοδο (508 – 307/306 π.Χ.). Κατά τη δεύτερη (307/306 – 224/223 π.Χ.) και την τρίτη περίοδο (224/223 – 201/200 π.Χ.) ο δήμος αντιπροσωπευόταν επίσης με 5 βουλευτές στη Βουλή των 600. Κατά την τέταρτη (201/200 π.Χ. – 126/127) και την πέμπτη περίοδο (126/127 – 3ος αιώνας) ο δήμος εντάχθηκε στην Ατταλίδα φυλή, ενώ είναι άγνωστος ο αριθμός βουλευτών–αντιπροσώπων του δήμου.

Οι κάτοικοι της Προβαλίνθου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο δημότης της αρχαίας Προβαλίνθου ονομαζόταν Προβαλίνθιος ή Προβαλίσιος.[12] [13]

Ανασκαφές στην Μπρεξίζα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μαρμάρινο άγαλμα του Αντίνοου, από το ιερό της Ίσιδος στον Μαραθώνα Αττικής. Αρχαιολογικό Μουσείο Αθήνας.

Στην πεδιάδα του Μαραθώνα, στην περιοχή της Μπρεξίζας,[14] σε μικρή απόσταση από τη θάλασσα, στα κτήματα πιθανώς του Ηρώδη του Αττικού, κατά τις αρχές του 2ου αιώνα μ.X., ανεγείρεται μεγάλο ιερό αφιερωμένο στην αιγυπτιακή θεότητα Ίσιδα και σε έναν ακόμη αιγύπτιο θεό, πιθανώς τον Οσιρι ή τον Σάραπι, το οποίο σύμφωνα με την αρχαιολόγο Ιφιγένεια Δεκουλάκου,[15] υπεύθυνη της ανασκαφής από τη B' Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων: «Δεν υπάρχει όμοιό του πουθενά» καθώς «πρόκειται για μια εντελώς πρωτότυπη κατασκευή, που ακόμη και όταν ολοκληρωθεί η αρχαιολογική έρευνα θα περάσει χρόνος και θα απαιτηθεί πολλή μελέτη ώστε να καταλήξουμε σε μια πρόταση για την αρχιτεκτονική μορφή της». Δίπλα στο ιερό υπάρχει επίσης ρωμαϊκό βαλανείο που ολοκληρώνει το σύνολο προσφέροντας την απαραίτητη διάσταση της αιγυπτιακής λατρείας. Το ιερό το οποίο κατασκευάσθηκε στην περιοχή του Μικρού Ελους, πιθανώς ανήκε στον δήμο της αρχαίας Προβαλίνθου.[16][17] Προφανώς πρόκειται για το «ιερό του Κανώπου», όπως το αναφέρει ο βιογράφος του Ηρώδη του Αττικού Φιλόστρατος.

Προσωπικότητες από την Προβάλινθο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υπήρξαν διάφοροι γνωστοί πολίτες από τον δήμο της Προβαλίνθου, όπως Γεροντίδης ο Προβαλίσιος γιος του Κρατίππου, ο Γνάθιος ο Προβαλίσιος, ο Γύλης ο Προβαλίσιος, ο Δημοφάνης ο Προβαλίσιος κ.α.[18]

Φωτοθήκη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές - σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. [...] "Probalinthus: (Προβάλινθος/Probálinthos, with the demoticon Προβαλίσιος/Probalísios). Attic paralia deme of the phyle Pandionis [2], from 200 BC of the phyle Attalis, with five bouleutaí; name pre-Greek; on the eastern coast of Attica at modern Nea Makri, where there is also a significant Neolithic settlement [1; 2]. P., Marathon, Oenoe [5] and Tricory(n)thus formed the cult union of the Tetrapolis of Marathon (Str. 8,7,1; IG II2 2933). At the time of Pliny in the 1st cent. AD, P. had been depopulated (Plin. HN 4,24)". [...], Lohmann, Hans (Bochum), Probalinthus
  2. Στράβων, «Γεωγραφικά», Θ', 1.22: [...] "Κάμψαντι δὲ τὴν κατὰ τὸ Σούνιον ἄκραν ἀξιόλογος δῆμος Σούνιον, εἶτα Θόρικος, εἶτα Ποταμὸς δῆμος οὕτω καλούμενος, ἐξ οὗ οἱ ἄνδρες Ποτάμιοι, εἶτα Πρασιὰ Στειριὰ Βραυρών, ὅπου τὸ τῆς Βραυρωνίας Ἀρτέμιδος ἱερόν, [Ἁλαὶ Ἀραφη]νίδες, ὅπου τὸ τῆς Ταυροπόλου, Μυρρινοῦς Προβάλινθος Μαραθών". [...]
  3. Γεώργιος Σωτηριάδης, "Ανασκαφαί Μαραθώνος", Πρακτικά της Αρχαιολογικής Εταιρείας 1932, σελ. 28-43, και Ανασκαφή εν Μαραθώνι υπό Γεωργίου Σωτηριάδου URI http://hdl.handle.net/11615/5045, στην ιστοσελίδα ir.lib.uth.gr του Ιδρυματικού Αποθετήριου του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, σελ. 28-29: [...] "την Προβάλινθον, η οποία πολλάκις υπετέθη ότι έκειτο μάλλον εις την δυτικωτάτην γωνίαν του πεδίου του Μαραθώνος περί το νυν Μετόχι του Βρανά, πριν τοποθετηθή εις την μόνην προσήκουσαν εις αυτήν θέσιν έξω της κυρίας Μαραθώνιας χώρας, εις την ικανώς ευρύχωρον και αυτήν προπεδιάδα του Μαραθώνος. Η πεδιάς αυτή είναι η περί τον νεώτατον συνοικισμόν της Νέας Μάκρης, κατά το 32ον χιλιόμετρον της εξ Αθηνών διά των Μεσογείων εις Μαραθώνα αμαξιτής οδού, εκτεινόμενη από του Μικρού λεγομένου έλους του Μαραθώνος, ή της Μπρεξίζας άλλως, μέχρι τού σημερινού Αγίου Ανδρέου. Η δέ Προβάλινθος δεν δύναται νά υπάρχη καμία πλέον άμφιβολία σήμερον ότι κατείχε τήν καλλίστην εν τη προπεδιάδι ταύτη θέσιν, ολίγον υψηλότερα τής Νέας Μάκρης προς τό βουνόν, και εις τούς χαμηλούς πόδας αυτού, γεώδεις καί πλήρεις ημέρων δένδρων, όπου Μετόχιον πάλιν της Μονής Πεντέλης ορίζει τήν ακριβή θέσιν τής αρχαίας τού τόπου πόλεως δια τινων αρχαίων λειψάνων της". [...]
  4. Πηγή: Από το άρθρο του Αντώνη Παραπανήσιου, με τίτλο "Κοινή γαρ η τύχη της «Καλλικράτειας» Τετράπολης του νέου Δήμου Μαραθώνος", 21/09/2010, στην ιστοσελίδα www.voreini.gr της εφημερίδας "Βορεινή".
  5. [...] "Προβάλινθος: Μία από τις 12 επαρχίες της αρχαίας Αττικής, ένας από τους 4 δήμους που αποτελούσαν την Τετράπολη της πεδιάδας του Μαραθώνα. Η τοποθεσία της δεν εξακριβώθηκε, μερικοί όμως αρχαιολόγοι την τοποθετούν ανάμεσα στο Πικέρμι και στη θέση Βελανιδιά, και άλλοι κοντά στο βουνό Αργαλίκι". [...], Προβάλινθος
  6. John S. Traill: Demos and trittys. Epigraphical and topographical studies in the organization of Attica. Athenians Victoria College, Toronto 1986, p. 129.
  7. Στράβων, «Γεωγραφικά», Βιβλίο Η', 7.1: [...] "Ξοῦθος δὲ τὴν Ἐρεχθέως θυγατέρα γήμας ὤικισε τὴν τετράπολιν τῆς Ἀττικῆς, Οἰνόην Μαραθῶνα Προβάλινθον καὶ Τρικόρυνθον". [...]
  8. Στέφανος Βυζάντιος, "Εθνικά", ("Stephani Byzantii Ἐθνικων quæ supersunt." Gr. Edidit Anton Westermann, Λειψία 1839), [...] "Τετράπολις, της Άττικής, έχουσα δήμους και πόλεις τέτταρας, Οινόην, Προβάλινθον, Τρικόρυθον, Μαραθώνα. Ανδροτίων δε τετραπόλιδός φησι δια τον δ. αύτη πρότερον εκαλείτο Υττηνία• οι οικήτορες Τετραπολείς και Τετραπολίται, ως Φαβωρίνος εν πρώτω παντοδαπής ύλης ιστορικής". [...], σελ. 275-276.
  9. Στράβων, «Γεωγραφικά», Θ', 1.20: [...] "Κέκροπα πρῶτον εἰς δώδεκα πόλεις συνοικίσαι τὸ πλῆθος, ὧν ὀνόματα Κεκροπία Τετράπολις Ἐπακρία Δεκέλεια Ἐλευσὶς Ἄφιδνα (λέγουσι δὲ καὶ πληθυντικῶς Ἀφίδνας) Θόρικος Βραυρὼν Κύθηρος Σφηττὸς Κηφισιά * * * πάλιν δ᾽ ὕστερον εἰς μίαν πόλιν συναγαγεῖν λέγεται τὴν νῦν τὰς δώδεκα Θησεύς". [...]
  10. Ιάκωβος Ρίζος Ραγκαβής, "Τα Ελληνικά, ήτοι περιγραφή γεωγραφική, ιστορική, αρχαιολογική και στατιστική της αρχαίας και νέας Ελλάδος. Συνταχθείσα υπό Ιακώβου Ρ. Ραγκαβή, εις τρεις τόμους. Ων ο Α' διαλαμβάνει την Στερεάν, Ανατολικήν και Δυτικήν Ελλάδα, ο Β' την Πελοπόννησον και ο Γ' τας νήσους τας τε ελευθέρας και μη, και τον πίνακα, και εκδοθείσα υπό Κωνσταντίνου Αντωνιάδου."... τόμοι 1-3, Εκ του τυπογραφείου Κ. Αντωνιάδου. Εν Αθήναις 1853-1854, Ta Hellenkika: etoi perigraphe, geographike, historike, archaiologike, kai statistike tes archaias kai neas Hellados, Iakobos R. Rankabes, Ek tou typ. K. Antoniadou, 1853, Τόμος 1, σελ. 250: [...] "Προβάλινθος, δήμος φυλής Αιαντίδος (3 = Στεφ. Βυζ.) και κώμη εν αυτώ ομώνυμος• ο δήμος ούτος εξετείνετο παρά τον προς ανατολάς αιγιαλόν, και ην ο νοτιώτατος των τεσσάρων εξ ων συνέκειτο η αρχαία Αττική Τετράπολις (4 = Ιδ. Μαραθών), ως και το νοτιώτατον της πεδιάδος του Μαραθώνος, προς άρκτον του Μυρρινούντος (5 = Στραβ, 9, σ. 399.)". [...]
  11. Προβαλ Attica (IG I-III), στην ιστοσελίδα: epigraphy.packhum.org
  12. Στέφανος Βυζάντιος, "Εθνικά", ("Stephani Byzantii Ἐθνικων quæ supersunt." Gr. Edidit Anton Westermann, Λειψία 1839), [...] "Προβάλινθος, δήμος [της] Πανδιονίδος φυλής. ο δημότης Προβαλίσιος. τα τοπικά Προβαλινθόθεν, Προβαλινθόνδε, Προβαλινθοί, θηλυκώς δε λέγεται ο δημότης". [...], σελ. 237.
  13. Δανιήλ ο Μάγνης, "Λεξικόν Ιστορικομυθικόν και Γεωγραφικόν, συντεθέν υπό Δανιήλου Δημητρίου Μάγνητος του εκ του Πηλίου όρους εκ κωμοπόλεως Αγίου Λαυρεντίου, εις χρήσιν της ελληνικής νεολαίας". Εκ της Ελληνικής τυπογραφίας Φραγκίσκου Ανδρεώλα. Εν Βενετία 1834. Lexikon historikomythikon kai geographikon (etc.)(Historisch-mythologisches und geographisches Worterbuch etc.) neograece, Daniel Demetrios Magnes, Andreola, 1834, [...] "Προβάλινθος, δήμος της Αττικής, εκ της Πανδιονίδος φυλής (Κάτοικ. Προβαλίνθιος)". [...], σελ. 328.
  14. Μαραθώνας, Μπρεξίζα: Ιερό των Αιγυπτίων Θεών, από την ιστοσελίδα: "Οδυσσεύς", του Υπουργείου Πολιτισμού.
  15. Δεκουλάκου Ιφιγένεια, Το ιερό της Ίσιδας στον Μαραθώνα (pdf), ατην ιστοσελίδα: www.archaiologia.gr του περιοδικού "Αρχαιολογία", 6/2011.
  16. Πηγή: Το άρθρο της Μαρίας Θερμού με τίτλο: Αιγυπτιακά μυστήρια στον... Μαραθώνα", "Ενα μοναδικό ιερό στα χωράφια του Ηρώδη του Αττικού, στο οποίο λατρεύονταν η Ισιδα και ο Οσιρις ή Σάραπις, αποκαλύπτουν οι αρχαιολόγοι μαζί με τα εντυπωσιακά αγάλματα που φιλοξενούσε", 13/07/2003, στην ιστοσελίδα: www.tovima.gr της εφημερίδας Το Βήμα.
  17. Πηγή: Το άρθρο της Μαρίας Θερμού με τίτλο: "Αιγυπτιακό ιερό στην Μπρεξίζα". "Ενα ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής συγκρότημα, το οποίο είχε ανεγερθεί από τον Ηρώδη Αττικό προς τιμήν αιγυπτιακών θεοτήτων, μοναδικό στην Αττική, καταδικάζεται σε κατάρρευση καθώς βρέθηκε εκτός του Γ´ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης", 17/12/2006, στην ιστοσελίδα: www.tovima.gr της εφημερίδας Το Βήμα.
  18. Δημότες της Προβαλίνθου. Αναζήτηση με τη λέξη-κλειδί στον τόπο (Place): PROBALISIOS (στα κεφαλαία αγγλικά), στις ιστοσελίδες: empressattica.com και atheniansproject.com του Προγράμματος «Αθηναίοι» = Athenians Project

Πηγές – βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πρωτογενείς πηγές

Δευτερογενείς πηγές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]



Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Probalinto της Ιταλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).