Μετάβαση στο περιεχόμενο

Περιφέρειες της Τσεχίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Ιστορικές εκτάσεις και τρέχουσες διοικητικές περιφέρειες

Οι περιφέρειες της Τσεχίας[1][2] (τσεχικά: kraje [cs] ; ενικός kraj [cs]) είναι εδαφικές αυτοδιοικούμενες μονάδες υψηλότερου επιπέδου της Τσεχίας.

Ιστορία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι πρώτες περιφέρειες (kraje) δημιουργήθηκαν στο Βασίλειο της Βοημίας τον 14ο αιώνα. Στις αρχές του 15ου αιώνα, η Βοημία ήταν ήδη διαιρεμένη σε 12 περιφέρειες, αλλά τα σύνορά τους δεν ήταν σταθερά λόγω των συχνών αλλαγών στα όρια των κτημάτων. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Γεωργίου του Ποντιέμπραντυ (1458–1471), η Βοημία διαιρέθηκε σε 14 περιφέρειες, οι οποίες παρέμειναν έτσι μέχρι το 1714, όταν ο αριθμός τους μειώθηκε ξανά σε 12. Από το 1751 έως το 1850, μετά τη διαίρεση των τεσσάρων μεγαλύτερων περιφερειών, το βασίλειο αποτελούνταν από 16 περιφέρειες. Μεταξύ 1850 και 1862, έγιναν αρκετές μεταρρυθμίσεις και ο αριθμός των περιοχών κυμάνθηκε μεταξύ 7 και 13. Λόγω της παράλληλης ίδρυσης πολιτικών επαρχιών το 1848, ωστόσο, η σημασία τους μειώθηκε. Το 1862, οι περιφέρειες καταργήθηκαν, αν και οι περιφερειακές αρχές είχαν κάποιες εξουσίες μέχρι το 1868.[3]

Η Μοραβία ήταν διαιρεμένη σε τέσσερις περιφέρειες το 1529. Το 1569–1735, ο αριθμός τους ήταν πέντε, και στη συνέχεια ο αριθμός αυξήθηκε σε έξι. Μετά την εισαγωγή των πολιτικών επαρχιών το 1850, η Μοραβία αποτελούνταν από δύο περιοχές. Το 1855–1860, υπήρχαν έξι περιφέρειες, αλλά το 1860 καταργήθηκαν.[3]

Η Τσεχική Σιλεσία διαιρέθηκε σε περιφέρειες το 1783, όταν διαιρέθηκε σε δύο περιφέρειες. Από το 1850, η Τσεχική Σιλεσία σχημάτιζε μία περιφέρεια.[3]

Από τη δεκαετία του 1860 έως το 1948, τα τσεχικά εδάφη χωρίζονταν σε κομητείες και επαρχίες. Οι περιφέρειες επανεισήχθησαν το 1949 στην Τσεχοσλοβακία. Από το 1949 έως το 1960, το τσεχικό τμήμα της Τσεχοσλοβακίας χωρίστηκε στην πρωτεύουσα Πράγα και σε 13 περιφέρειες.[4] Την περίοδο 1960–1999, το τσεχικό τμήμα της Τσεχοσλοβακίας χωρίστηκε στην πρωτεύουσα Πράγα και στις ακόλουθες 7 περιφέρειες:[5]

  • Περιοχή της Κεντρικής Βοημίας (Středočeský kraj) με πρωτεύουσα την Πράγα
  • Περιφέρεια Νότιας Βοημίας (Jihočeský kraj) με πρωτεύουσα το Τσέσκε Μπουντεγιόβιτσε
  • Περιοχή Δυτικής Βοημίας (Západočeský kraj) με πρωτεύουσα το Πίλσεν
  • Περιοχή της Βόρειας Βοημίας (Severočeský kraj) με πρωτεύουσα το Ούστι ναντ Λαμπέμ
  • Περιοχή Ανατολικής Βοημίας (Východočeský kraj) με πρωτεύουσα το Χράντεντς Κράλοβε
  • Περιφέρεια Νότιας Μοραβίας (Jihomoravský kraj) με πρωτεύουσα το Μπρνο
  • Περιοχή της Βόρειας Μοραβίας (Severomoravský kraj) με πρωτεύουσα την Οστράβα

Σύμφωνα με τον Νόμο αριθ. 129/2000 («Νόμος περί Περιφερειών»), ο οποίος εφαρμόζει το Κεφάλαιο VII του Τσεχικού Συντάγματος, η Τσεχική Δημοκρατία διαιρείται σε δεκατρείς περιφέρειες και μία πρωτεύουσα με περιφερειακό καθεστώς από την 1η Ιανουαρίου 2000.[6] Η πρωτεύουσα Πράγα, η οποία έχει ταυτόχρονα το καθεστώς περιφέρειας και δήμου, διέπεται από τον Νόμο αριθ. 131/2000 («Νόμος περί Πρωτεύουσας Πράγας»).[7]

Ικανότητες

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των περιφερειών περιλαμβάνουν:[6]

  • Ίδρυση σχολείων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης
  • Ευθύνη για νοσοκομεία και κοινωνικές εγκαταστάσεις
  • Κατασκευή και επισκευή δρόμων δεύτερης και τρίτης κατηγορίας
  • Οργάνωση ολοκληρωμένων συστημάτων μεταφορών
  • Παραγγελία δημόσιων διαδημοτικών συγκοινωνιών
  • Προστασία της φύσης
  • Συνεργασία στην κατανομή των κονδυλίων της ΕΕ εντός των περιοχών NUTS-2
  • Εργασίες εντός του ολοκληρωμένου συστήματος διάσωσης
  • Δικαίωμα πρότασης νόμων στη Βουλή των Αντιπροσώπων και υποβολής καταγγελιών στο Συνταγματικό Δικαστήριο.

Κυβέρνηση

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κάθε περιοχή διοικείται από ένα περιφερειακό συμβούλιο, με επικεφαλής έναν κυβερνήτη (χετμάνο). Οι εκλογές για τα περιφερειακά συμβούλια πραγματοποιούνται κάθε τέσσερα χρόνια. Ο αριθμός των μελών του συμβουλίου ποικίλλει ανάλογα με τον πληθυσμό της περιοχής και αποτελείται από 45 (πληθυσμός κάτω των 600.000), 55 (πληθυσμός 600.000–900.000) ή 65 άτομα (πληθυσμός άνω των 900.000).[6]

Κατάλογος περιφερειών

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Πινακίδα κυκλοφορίας οχημάτων Περιφέρεια Πρωτεύουσα Πληθυσμός
(2025)[8]		 Έκταση

(km2)		 Πυκνότητα πληθυσμού

(ανά km2)		 ΑΕΠ

(εκατομμύρια κορόνες, 2022)[9]		 Κατά κεφαλή ΑΕΠ (2022)[10]
A Πράγα 1.397.880 496 2,818 1.926.323 1.453.579
S Κεντρική Βοημική Περιφέρεια Πράγα[α] 1.466.215 10.929 134 775.682 557.641
C Νότια Βοημική Περιφέρεια Τσέσκε Μπουντεγιόβιτσε 653.227 10.058 65 309.007 480.506
P Περιφέρεια Πλζεν Πλζεν 614.640 7.649 80 326.669 553.512
K Περιφέρεια Κάρλοβι Βάρι Κάρλοβι Βάρι 293.195 3.310 89 111.015 377.886
U Περιφέρεια Ούστι ναντ Λαμπέμ Ούστι ναντ Λαμπέμ 808.356 5.339 151 360.731 440.737
L Περιφέρεια Λίμπερετς Λίμπερετς 449.494 3.163 142 202.639 457.749
H Περιφέρεια Χράντετς Κράλοβε Χράντετς Κράλοβε 555.923 4.759 117 299.250 543.106
E Περιφέρεια Παρντούμπιτσε Παρντούμπιτσε 530.469 4.519 117 268.290 513.222
J Περιφέρεια Βισότσινα Γίχλαβα 517.647 6.796 76 241.562 474.282
B Νότια Μοραβική Περιφέρεια Μπρνο 1.229.343 7.188 171 745.193 624.757
M Περιφέρεια Όλομοουτς Όλομοουτς 631.500 5.272 120 317.890 503.709
Z Περιφέρεια Ζλιν Ζλιν 578.998 3.963 146 304.826 524.888
T Μοραβική-Σιλεσιανή Περιφέρεια Οστράβα 1.182.613 5.427 218 597.665 499.813
CZ Τσεχία Πράγα 10.909.500 78.871 138 6.786.742 634.993

Σημειώσεις

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ Διοικητικά κτίρια μόνο. Η Πράγα δεν θεωρείται μέρος της περιοχής.

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ «Τσεχία — Κράτος μέλος της ΕΕ | Ευρωπαϊκή Ένωση». european-union.europa.eu. Ανακτήθηκε στις 24 Μαΐου 2026.
  2. ↑ «Γνωρίστε τις περιφέρειες της Τσεχικής Δημοκρατίας | Η Πρεσβεία της Τσεχικής Δημοκρατίας στην Αθήνα». mzv.gov.cz. Ανακτήθηκε στις 24 Μαΐου 2026.
  3. 1 2 3 «100 let proměn hranic našich regionů (Leták ke konferenci a vernisáži výstavy map)» (στα Τσεχικά). Ministry of the Interior of the Czech Republic. 2018. σελίδες 17–18.
  4. ↑ «Historie krajského zřízení sahá hluboko do minulosti» (στα Τσεχικά). Czech Statistical Office. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2024.
  5. ↑ «Zákon č. 36/1960 Sb. o územním členění státu». zakonyprolidi.cz (στα Τσεχικά). Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2024.
  6. 1 2 3 «Zákon č. 129/2000 Sb. o krajích (krajské zřízení)». zakonyprolidi.cz (στα Τσεχικά). Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2024.
  7. ↑ «Zákon č. 131/2000 Sb. o hlavním městě Praze». zakonyprolidi.cz (στα Τσεχικά). Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2024.
  8. ↑ «Population of Municipalities – 1 January 2025». Czech Statistical Office. 16 Μαΐου 2025.
  9. ↑ «Gross Domestic Product: Current prices (CZK mil.)». Public Database. Czech Statistical Office. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2024.
  10. ↑ «Gross Domestic Product: Per capita (CZK)». Public Database. Czech Statistical Office. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2024.


Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Περιφέρειες_της_Τσεχίας&oldid=11651695"