Περιστερά (γένος)
| Περιστερά | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Φασσοπερίστερα στο Νορθάμπερλαντ, Αγγλία | ||||||||||||||
| Συστηματική ταξινόμηση | ||||||||||||||
| ||||||||||||||
| [] | ||||||||||||||
| περίπου 50 είδη | ||||||||||||||
| Τυπικό είδος | ||||||||||||||
| Περιστερά η οινάς (Columba oenas) Λινναίος, 1758 | ||||||||||||||
| Συνώνυμα | ||||||||||||||
|
Aplopelia Bonaparte, 1855 (but see text) |
Το γένος πουλιών Περιστερά (Columba) περιλαμβάνει ένα γένος μέτριων προς μεγάλων σε μέγεθος Περιστερίδων. Τα είδη του γένους της Περιστεράς αποκαλούνται σε γενικές γραμμές αδιακρίτως ως "περιστέρια" ή "φάσσες".
Η Περιστερά η πεδιλνή ή κοινό περιστέρι είναι ο πρόδρομος των περισσότερων οικόσιτων περιστεριών, κάποια εξ αυτών έχουν περιέλθει ξανά σε ημιάγρια κατάσταση στη φύση. Η ονομασία "φάσσα" από μόνη της, αναφέρεται συνήθως στο είδος Columba palumbus.
Το γένος αυτό όπως το αντιλαμβανόμαστε σήμερα είναι ιθαγενές στον Παλαιό Κόσμο, αλλά κάποια είδη (κυρίως το οικόσιτο και το άγριο περιστέρι) έχουν εξαχθεί και σε άλλα μέρη της γης, όπως η Αμερική.
Ετυμολογία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο όρος columba προέρχεται από τα λατινικά columba, "περιστερά", τη θηλυκή μορφή του columbus, "αρσενικό περιστέρι", το οποίο αποτελεί λατινοποίηση της αρχαίας ελληνικής κόλυμβος, δηλαδή "βουτηχτής", από το ρήμα κολυμβάω, "βουτώ, κολυμπώ". Η θηλυκή μορφή του κόλυμβος, "κολυμβίς", ήταν το όνομα που χρησιμοποιούσε ο Αριστοφάνης και άλλοι για τα κοινά περιστέρια, εξαιτίας της "κολυμβητικής" κίνησης που έκαναν τα φτερά τους κατά την πτήση.
Ταξινόμηση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το γένος Columba εισήχθη από τον Σουηδό φυσιοδίφη Κάρολο Λινναίο το 1758 στην δέκατη έκδοση του Systema Naturae του.[2] Ως τυπικό είδος ορίστηκε η Περιστερά η οινάς ή φασσοπερίστερο (Columba oenas) από τον Ιρλανδό ζωολόγο Nicholas Aylward Vigors το 1825 .[3][4][5]
Τα αμερικανικά περιστέρια που παλαιότερα συμπεριλαμβάνονταν στο γένος της Περιστεράς, τώρα έχουν αποσχιστεί στο ξεχωριστό γένος των Patagioenas. Αυτό έγινε λόγω της μοριακής ανάλυσης που απέδειξε την ξεχωριστή γενεαλογία των αμερικανικών ειδών. Μάλιστα το γένος Patagioenas είναι στη βάση του διαχωρισμού ανάμεσα στο γένος της Περιστεράς και του γένους Streptopelia. Η Περιστερά μαζί με την Streptopelia και τα μικρότερα γένη Nesoenas και Spilopelia, αποτελούν τον κυρίαρχο εξελικτικό κλάδο της υποοικογένειας Περιστερίνες (Columbinae) στην Ευρασία και την Αφρική. Η ταξινομική θέση κάποιων αφρικανικών περιστεριών, που παλαιότερα τοποθετούνταν σε αυτό το γένος χρήζει περαιτέρω διερεύνησης, καθώς είναι μικρότερα από τα συνήθη είδη της Περιστεράς, και διαφέρουν και σε κάποια άλλα χαρακτηριστικά. Η Columba larvata ειδικότερα μπορεί να ανήκει στο γένος Aplopelia. [6] Παρόλα αυτά η γενεαολογία των τυπικών περιστεριών κατά πάσα πιθανότητα διαχωρίστηκε από τους κοντινότερους συγγενείς τους στο αργότερο Μειόκαινο, ίσως πριν από 7-8 εκατομμύρια χρόνια.[7][8]
Είδη
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Υπάρχουν 35 αναγνωρισμένα είδη στο γένος, από τα οποία 2 έχουν εξαφανιστεί:[9][10]
- Περιστερά η πεδιλνή, ή κοινό περιστέρι, Columba livia
- Περιστέρι των λόφων, Columba rupestris
- Χιονοπερίστερο, Columba leuconota
- Πιτσιλωτό περιστέρι, Columba guinea
- Περιστέρι με λευκό κολάρο, Columba albitorques
- Περιστερά η οινάς ή φασσοπερίστερο, Columba oenas
- Κιτρινομάτικο περιστέρι, Columba eversmanni
- Σομαλικό περιστέρι, Columba oliviae
- Κοινή φάσσα, Columba palumbus
- Τιρκουάζ περιστέρι, Columba trocaz
- Η Περιστερά του Bolle, Columba bollii
- Δαφνοπερίστερο, Columba junoniae
- Αφέπ, Columba unicincta
- Αφρικανικό ελαιοπερίστερο, Columba arquatrix
- Καμερουνέζικο ελαιοπερίστερο, Columba sjostedti
- Ελαιοπερίστερο του Σάο Τομέ, Columba thomensis
- Κομορικό ελαιοπερίστερο, Columba pollenii
- Πιτσιλωτή φάσσα, Columba hodgsonii
- Περιστέρι με λευκό σβέρκο, Columba albinucha
- Σταχτοφάσσα, Columba pulchricollis
- Φάσσα του Νίλγκιρι, Columba elphinstonii
- Φάσσα της Σρι Λάνκα, Columba torringtoniae
- Χλωμοκέφαλο περιστέρι, Columba punicea
- Αργυροπερίστερο, Columba argentina - (θεωρείτο εξαφανισμένο, εντοπίστηκε ξανά το 2008)
- Φάσσα του Ανταμάν, Columba palumboides
- Μαύρη φάσσα ή ιαπωνική φάσσα, Columba janthina
- † Φάσσα του Μπονίν, Columba versicolor - εξαφανισμένο (περίπου 1890)
- † Φάσσα του Ριούκιου, Columba jouyi - εξαφανισμένο (τέλος της δεκαετίας του 1930)
- Μεταλλικό περιστέρι ή περιστέρι με λευκό λαιμό, Columba vitiensis
- Λευκοκέφαλο περιστέρι, Columba leucomela
- Κιτρινόποδο περιστέρι, Columba pallidiceps
- Ανατολικό περιστέρι με μπρονζέ σβέρκο, Columba Delegorguei
- Δυτικό περιστέρι με μπρονζέ σβέρκο, Columba iriditorques
- Νησιώτικο περιστέρι με μπρονζέ σβέρκο, Columba malherbii
- Λεμονοπερίστερο, Columba larvata- μερικές φορές τοποθετείται στην Aplopelia
Ένα απολιθωματικό είδος, η Columba omnisanctorum έχει περιεγραφεί από το Πρώιμο Πλειόκαινο (πριν 5,3-3,6 εκατομμύρια χρόνια) στην χερσόνησο Γκαργκάνο, Ιταλία. Ένα υποτιθέμενο απολίθωμα "γερακιού" από κοντινές θέσεις ίδιας ηλικίας και του Μέσου Πλειόκαινου (πριν από 3,6 -2,6 εκατομμύρια χρόνια) μπορεί να ανήκουν στο ίδιο είδος ή σε άλλο περιστέρι. Η ονομασία Columba pisana θα μπορούσε να εφαρμοστεί για αυτό, ή αν αποδειχτεί ότι ανήκουν στο ίδιο είδος και στα δύο. Το Columba melitensis είναι απολιθωματικό είδος περιστεριού από το αργότερο Πλειστόκαινο στη Μάλτα. Είναι γνωστό μόνο από μια κορακοειδή απόφυση, που περιεγράφηκε από τον Richard Lydekker το 1891. Το αν αποτελεί πράγματι ξεχωριστό είδος από τα ζωντανά σήμερα, χρήζει μελέτης, λόγω της αργότερης ηλικίας του. Έχουν ανακαλυφθεί επίσης υπολείμματα από το γένος σε αποθέσεις του αργότερου Πλειόκαινου/πρώιμου Πλειστόκαινου στο Βάρσετς της Βουλγαρίας και στη Šandalja της Κροατίας
Ένα άλλο προϊστορικό περιστέρι, το Columbus congi, περιεγράφηκε από υπολείμματα του πρώιμου Πλειστόκαινου στις σπηλιές Ζουκουντιάν στην Κίνα. Χρήζει επίσης επιπλέον μελέτης, για το εάν πράγματι πρόκειται για ξεχωριστό προγονικό είδος ή είδος που ζει ακόμη. Ένα εξαφανισμένο περιστέρι, η φάσσα του Μαυρίτιου (Columba thiriouxi)), περιεγράφηκε το 2011. Η εγκυρότητα αυτού του είδους έχει αμφισβητηθεί και δεν είναι γενικώς αναγνωρισμένο. Ο ολότυπος είναι ένα δεξιό ταρσομετατάρσιο, που συλλέχθηκε το 1910. [11]
Αναφορές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Howard and Moore, p. 157
- ↑ Linnaeus, Carl (1758). Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis (στα Latin). 1 (10th έκδοση). Holmiae (Stockholm): Laurentii Salvii. σελ. 162.
- ↑ Vigors, Nicholas Aylward (1825). «Observations on the natural affinities that connect the orders and families of birds». Transactions of the Linnean Society of London 14 (3): 395–517 [481]. doi:. https://biodiversitylibrary.org/page/752859.
- ↑ Peters, James Lee, επιμ. (1937). Check-List of Birds of the World. 3. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. σελ. 56.
- ↑ Dickinson, E.C., επιμ. (2013). The Howard & Moore Complete Checklist of the Birds of the World. 1: Non-passerines (4th έκδοση). Eastbourne, UK: Aves Press. σελ. 52. ISBN 978-0-9568611-0-8.
- ↑ del Hoyo, Josep (2020). All the birds of the world. Barcelona: Lynx Edicions. σελ. 87. ISBN 978-84-16728-37-4.
- ↑ Johnson, K.P.; De Kort, S.; Dinwoodey, K.; Mateman, A.C.; Ten Cate, C.; Lessells, C.M.; Clayton, D.H. (2001). «A molecular phylogeny of the dove genera Streptopelia and Columba». Auk 118 (4): 874–887. doi:.
- ↑ Cheke, Anthony S. (2005). «Naming segregates from the Columba–Streptopelia pigeons following DNA studies on phylogeny». Bulletin of the British Ornithologists' Club 125 (4): 293–295. https://www.researchgate.net/publication/288838416.
- ↑ Gill, Frank· Donsker, David· Rasmussen, Pamela, επιμ. (2020). «Pigeons». IOC World Bird List Version 10.1. International Ornithologists' Union. Ανακτήθηκε στις 1 Μαρτίου 2020.
- ↑ Kirk, Paul (επιμ.). «Columba Linnaeus, 1758». Catalogue of Life. Ανακτήθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2025.
- ↑ «Mauritius Woodpigeon (Columba thiriouxi)». Handbook of the Birds of the World Alive (Lynx Edicions). 2020. doi:. https://www.hbw.com/node/1414112. Ανακτήθηκε στις 1 March 2020.
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Mlíkovský, Jirí (2002): Cenozoic Birds of the World, Part 1: Europe. Ninox Press, Prague. ISBN 80-901105-3-8
{{isbn}}: ignored ISBN errors (link)Πληροφορίες PDF