Πεζά Ηρακλείου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 35°13′4″N 25°11′34″E / 35.21778°N 25.19278°E / 35.21778; 25.19278

Πεζά
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Πεζά
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΚρήτης
Περιφερειακή ΕνότηταΗρακλείου
ΔήμοςΑρχανών-Αστερουσίων
Δημοτική ΕνότηταΝίκου Καζαντζακη
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμαΚρήτη
ΝομόςΗρακλείου
Υψόμετρο310
Πληθυσμός441 (2011)
Ταχ. κωδ.70100
Τηλ. κωδ.2810-7
Ναός του Αγίου Νικολάου στα Πεζά.

Τα Πεζά είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητος καθώς και του Δήμου Αρχανών-Αστερουσίων στην Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου της Κρήτης. Ανήκε στην επαρχία Πεδιάδας και βρίσκεται στο κέντρο του φερώνυμου λεκανοπεδίου, εν μέσω αμπελώνων και ελαιώνων σε υψόμετρο 310 μέτρα.[1]

Ασχολίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι κάτοικοι ασχολούνται με την παραδοσιακή αμπελοκαλλιέργεια και την ελαιοκομία, και πρωτίστως εργάζονται σε επιχειρήσεις στον κατασκευαστικό τομέα (οικοδομές, ελαιοχρωματισμούς) και τις τουριστικές υπηρεσίες, ή ασχολούνται με το εμπόριο. Τα βασικότερα γεωργικά προϊόντα είναι το εκλεκτής ποιότητας λάδι με ονομασία προέλευσης[2] , και το επίσης επώνυμο ΟΠΑΠ κρασί. Δεν εξάγονται πλέον επιτραπέζια σταφύλια στο εξωτερικό (παλιότερα λειτουργούσαν πολλά συσκευαστήρια). Η τυποποίηση των κρασιών και του λαδιού γίνεται σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις, οι οποίες βρίσκονται στην "Ένωση Πεζών" (Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Πεζών) και η οποία αποτελείται από δεκαεννέα πρωτοβάθμιους συνεταιρισμούς, που αντιπροσωπεύουν 3.200 παραγωγούς οίνου και ελαιόλαδου.[3].

Υποδομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η οργάνωση των βιομηχανικών εγκαταστάσεων της Ενώσεως[4] είναι άρτια. Στον οικισμό λειτουργούν μεταξύ άλλων Περιφερειακό Ιατρείο, ΚΕΠ, ΚΔΑΠ, Βρεφονηπιακός Σταθμός, Τράπεζα (Παγκρήτια Συνεταιριστική), εμπορικά καταστήματα, ταβέρνες κ.λπ., ενώ το νέο Δημοτικό Κατάστημα είναι στη φάση της κατασκευής. Τα Πεζά ήταν και είναι συγκοινωνιακός κόμβος της περιοχής, ως ενδιάμεσος σταθμός στον εθνικό δρόμο από το Ηράκλειο προς το Αρκαλοχώρι και τη Βιάννο.

Στο χωριό βρίσκεται η αίθουσα συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου (παλιός βενετσιάνικος ναός, μουσουλμανικό τζαμί και δημοτικό σχολείο), ο ναός του Αγίου Νικολάου και η παλιά εκκλησία των Εισοδίων της Θεοτόκου. Στο ξωκκλήσι του Αγίου Κωνσταντίνου έχουν ανασκαφεί χτιστά μεσαιωνικά πατητήρια.

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο οικισμός είναι πολύ παλιός. Αναφέρεται σε έγγραφα του 1212 με την ονομασία Piscia[5] σε έγγραφο με το οποίο ο Δόγης της Βενετίας Πιέτρο Τσιάνι επιβεβαιώνει την παραχώρηση μερικών χωριών στη μονή της Παναγίας του Σινά, από την εποχή των Βυζαντινών.[6] Εξάλλου, τον οικισμό τον βρίσκουμε και σε συμβόλαια αγοραπωλησίας κρασιού του 1271[7] και αναφέρεται στο δουκικό αρχείο του Χάνδακα. Το 1583 αναγράφεται στον Καστροφύλακα με το όνομα Pesá στην επαρχία Πεδιάδος και με 214 κατοίκους[8]. Στην αιγυπτιακή απογραφή του 1834 είχε 5 χριστιανικές και 5 τουρκικές οικογένειες και στην απογραφή του 1881 με 157 Χριστιανούς και 34 Τούρκους.[6] Από το 1920 και μετά ανήκουν στην ομώνυμη κοινότητα, στην οποία παρέμειναν μέχρι τη σύσταση του δήμου Νίκου Καζαντζάκη με το πρόγραμμα Καποδίστριας, και του οποίου ορίστηκαν έδρα. Με το πρόγραμμα Καλλικράτης, τα Πεζά έγιναν έδρα του δήμου Αρχανών-Αστερουσίων.[9]

Δείτε Κοινότητα Πεζών

Πορεία πληθυσμού σύμφωνα με τις απογραφές:[6]

Απογραφή 1900 1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός 222 341 379 382 355 384 387 383 426 441[10]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Το Ηράκλειον και ο Νομός του, εκδ. Νομαρχία Ηρακλείου.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα. 48. Εκδοτικός Οργανισμός Πάπυρος. 1996. σελ. 291. 
  2. To Βήμα[νεκρός σύνδεσμος], Τρίμηνη υπομονή για τη φέτα, 20 Οκτωβρίου 2002.
  3. in.gr[νεκρός σύνδεσμος] Διακοπές.
  4. Ιστοσελίδα της Ένωσης Πεζών
  5. S. Borsari II Dominio veneziano a Creta, nel XIII secolo, Napoli, p. 14
  6. 6,0 6,1 6,2 Σπανάκης, Στέργιος (1993). Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Β. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελίδες 620, 623. 
  7. Guido de Pino habitator in casali Pesee(A. Lombardo, Documenti della colonia veneziana di Creta, p. 43)
  8. Καστροφύλακας, Κ 95, 1583.
  9. «ΕΕΤΑΑ-Διοικητικές Μεταβολές των Οικισμών». www.eetaa.gr. Ανακτήθηκε στις 21 Μαΐου 2022. 
  10. «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού», σελ. 10859 (σελ. 385 του pdf)