Μετάβαση στο περιεχόμενο

Παναγιώτης Παναγιωτάκος (καθηγητής)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Παναγιώτης Ι. Παναγιωτάκος
Γενικές πληροφορίες
Χώρα πολιτογράφησηςΕλληνική
Εκπαίδευση και γλώσσες
ΕκπαίδευσηΝομική Σχολή, Θεολογική Σχολή
Πληροφορίες ασχολίας
ΙδιότηταΚαθηγητής Πανεπιστημίου, Νομικός, Θεολόγος

Ο Παναγιώτης Ι. Παναγιωτάκος (1911 – 1967) ήταν διαπρεπής Έλληνας νομικός, θεολόγος και καθηγητής του Κανονικού Δικαίου στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους μελετητές των σχέσεων Εκκλησίας και Πολιτείας στην Ελλάδα κατά τον 20ό αιώνα, και ο κυριότερος συστηματοποιητής του Εκκλησιαστικού Δικαίου στο ελληνικό ακαδημαϊκό περιβάλλον.

Γεννήθηκε το 1911 και σπούδασε Νομική και Θεολογία, συνδυάζοντας τα δύο πεδία για να εξειδικευτεί στο Εκκλησιαστικό Δίκαιο. Ακολούθησε ακαδημαϊκή καριέρα στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, όπου υπηρέτησε ως καθηγητής τόσο στη Θεολογική Σχολή όσο και στη Σχολή Νομικών και Οικονομικών Επιστημών. Ανήκε στη γενιά των Ελλήνων νομικών που, στα μέσα του 20ού αιώνα, ανέπτυξαν συστηματικά το εκκλησιαστικό και κανονικό δίκαιο ως αυτόνομο επιστημονικό κλάδο, παρέα με μορφές όπως ο Π. Ζέπος, ο Αν. Χριστοφιλόπουλος, ο Χαρ. Φραγκίστας και ο Δ. Ευρυγένης.[1]

Απεβίωσε το 1967 σε ηλικία 56 ετών.

Επιστημονικό έργο

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το έργο του Παναγιωτάκου υπήρξε καθοριστικό για τη διαμόρφωση της σύγχρονης ελληνικής εκκλησιαστικής νομολογίας. Ειδικότερα, διακρίθηκε για την ικανότητά του να ερμηνεύει το βυζαντινορωμαϊκό δίκαιο σε συνάρτηση με τις απαιτήσεις του σύγχρονου Αστικού Δικαίου, προσφέροντας λύσεις σε περίπλοκα ζητήματα διοίκησης της Εκκλησίας της Ελλάδος και του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Το 1946 δημοσίευσε στον πρώτο τόμο του «Αρχείου Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου» (τεύχη 1–3) άρθρο με τίτλο «Τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Δίκαιον ἐν τῇ νεωτέρᾳ ἑλληνικῇ ἐπιστήμῃ», σ. 39–55, που αποτέλεσε μία από τις πρώτες ιστορικές επισκοπήσεις του κλάδου στην Ελλάδα.[2]

Το κεντρικό του σύγγραμμα, το πολύτομο «Σύστημα τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Δικαίου κατὰ τὴν ἐν Ἑλλάδι ἰσχύν αὐτοῦ», αποτελεί μέχρι σήμερα βασικό εγχειρίδιο αναφοράς για τη μελέτη των ιερών κανόνων και της νομικής τους υπόστασης στο πλαίσιο του ελληνικού κράτους. Οι τόμοι εκδόθηκαν από το Τυπογραφείο Μυρτίδη στην Αθήνα:

Τόμος Τίτλος Έτος έκδοσης Σελίδες
Δ΄ Τὸ Δίκαιον τῶν Μοναχῶν 1957 767
Γ΄ Τὸ Ποινικὸν Δίκαιον τῆς Ἐκκλησίας 1962 (ανατύπ. ²2001) 919

Η φωτοστατική ανατύπωση του τρίτου τόμου το 2001 μαρτυρεί τη διαρκή επιστημονική χρησιμότητά του.[3]

  • «Τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Δίκαιον ἐν τῇ νεωτέρᾳ ἑλληνικῇ ἐπιστήμῃ», Ἀρχεῖον Ἐκκλησιαστικοῦ καὶ Κανονικοῦ Δικαίου, τ. 1 (1946), σ. 39–55.
  • Σύστημα τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Δικαίου κατὰ τὴν ἐν Ἑλλάδι ἰσχύν αὐτοῦ, τ. Δ΄: Τὸ Δίκαιον τῶν Μοναχῶν, Αθήνα: Τυπογραφείον Μυρτίδη, 1957, 767 σ.
  • Σύστημα τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Δικαίου κατὰ τὴν ἐν Ἑλλάδι ἰσχύν αὐτοῦ, τ. Γ΄: Τὸ Ποινικὸν Δίκαιον τῆς Ἐκκλησίας, Αθήνα: Τυπογραφείον Μυρτίδη, 1962 (φωτοστ. ανατύπ. ²2001), 919 σ.

Το συγγραφικό έργο του Παναγιωτάκου συνεχίζει να διδάσκεται και να αναφέρεται στις Νομικές και Θεολογικές Σχολές της χώρας. Αποτελεί θεμελιώδη πηγή για όποιον ασχολείται με το ελληνικό εκκλησιαστικό δίκαιο, ιδίως ως προς τη νομική θέση των μοναστικών κοινοτήτων και το πειθαρχικό σύστημα της Εκκλησίας.

Άλλοι φορείς του επωνύμου Παναγιωτάκος

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το επώνυμο «Παναγιωτάκος» φέρει την τυπική μανιάτικη κατάληξη -άκος, χαρακτηριστικό δείκτη καταγωγής από τη Μάνη.[4] Άλλοι γνωστοί φορείς του επωνύμου κατά τον 20ό αιώνα είναι:

  • Παναγιώτης Παναγιωτάκος (1882–1960): Ιατρός και πολιτικός, βουλευτής Πειραιώς και Νήσων στις εκλογές του 1935 και του 1936. Ανήκε στην προγενέστερη γενιά και ενδεχομένως συνδέεται οικογενειακά με τον καθηγητή, χωρίς αυτό να έχει τεκμηριωθεί.
  • Κυριάκος Παναγιωτάκος (1902–1982): Αρχιτέκτονας, σημαντικός εκπρόσωπος του ελληνικού μοντερνισμού του Μεσοπολέμου, γεννημένος στην Αθήνα από Μανιάτες γονείς.[5]

Η κοινή μανιάτικη ρίζα του επωνύμου καθιστά πιθανή κάποια κοινή καταγωγή μεταξύ των τριών, χωρίς αυτό να έχει ακόμη τεκμηριωθεί από αρχειακές πηγές.

  1. Papathomas, Grigorios D., «Εκκλησιαστικό και Κανονικό Δίκαιο. Ιστορική Ανασκόπηση (νεότεροι χρόνοι)», Pemptousia.gr, 28 Ιανουαρίου 2020.
  2. ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΥ Παν. Ἰω., «Τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Δίκαιον ἐν τῇ νεωτέρᾳ ἑλληνικῇ ἐπιστήμῃ», Ἀρχεῖον Ἐκκλησιαστικοῦ καὶ Κανονικοῦ Δικαίου, τ. 1, τεύχ. 1-3 (1946), σ. 39–55.
  3. Παπαθωμᾶς, Γρ. Δ., Εισαγωγή στο Κανονικό Δίκαιο και την Κανονική Οικονομία, Syllabus 2020, ΕΚΠΑ – e-class (THEOL338).
  4. Πισπιρίγκου, Φ. (φιλόλογος), παρατιθέμενη σε διάφορες πηγές (Alfavita.gr, Aftodioikisi.gr κ.ά.).
  5. «Κυριάκος Παναγιωτάκος», Βικιπαίδεια· «Ο Κυριάκος Παναγιωτάκος, ο Μοντερνιστής Αρχιτέκτονας», Kalliergeia.com, 2020.
  • Papathomas, Grigorios D., «Εκκλησιαστικό και Κανονικό Δίκαιο. Ιστορική Ανασκόπηση (νεότεροι χρόνοι)», Pemptousia.gr, 28 Ιανουαρίου 2020.
  • Papathomas, G. D., Greek Manuals of Ecclesiastical and Canon Law (19th–21st c.), Academia.edu, 2020.
  • Παπαθωμᾶς, Γρ. Δ., Εισαγωγή στο Κανονικό Δίκαιο και την Κανονική Οικονομία (Syllabus 2020), ΕΚΠΑ.