Μετάβαση στο περιεχόμενο

Παναγία των Χαλκέων

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Συντεταγμένες: 40°38′12.444″N 22°56′37.194″E / 40.63679000°N 22.94366500°E / 40.63679000; 22.94366500

Παναγιά Χαλκέων
Παλαιοχριστιανικά και βυζαντινά μνημεία της Θεσσαλονίκης
ανατολική ορθόδοξη εκκλησία
αρχαιολογικός χώρος στην Ελλάδα και τμήμα μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς (από 1988)
Χάρτης
Αρχιτεκτονικήβυζαντινή αρχιτεκτονική
Γεωγραφικές συντεταγμένες40°38′12″N 22°56′37″E
ΘρήσκευμαΑνατολικός Ορθόδοξος Χριστιανισμός
Θρησκευτική υπαγωγήΙερά Μητρόπολις Θεσσαλονίκης
Διοικητική υπαγωγήΔήμος Θεσσαλονίκης
ΤοποθεσίαΘεσσαλονίκη
ΧώραΕλλάδα
Έναρξη κατασκευής11ος αιώνας
Commons page Πολυμέσα
Δεδομένα (π • σ • ε )
UNESCO
Παλαιοχριστιανικά και βυζαντινά μνημεία της Θεσσαλονίκης
ΤοποθεσίαΘεσσαλονίκη, Ελλάδα
ΤύποςΠολιτιστικό
Κριτήριαi, ii, iv
ΉπειροςΕυρώπη και Βόρεια Αμερική
Έκταση5.327 ha
Κωδικός UNESCO456
Εγγραφή1988 (12η Σύνοδος)
(π • σ • ε )

Η Παναγία των Χαλκέων είναι βυζαντινή εκκλησία, ανεγερθείσα κατά τη διάρκεια του 11ου αιώνα, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης.

Τοποθεσία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η εκκλησία βρίσκεται στην Πλατεία Αρχαίας Αγοράς, βόρεια της Εγνατίας Οδού στο σημείο που διασταυρώνεται με την λεωφόρο Αριστοτέλους που οδηγεί στην Πλατεία Αριστοτέλους. Η αρχαιολογική τοποθεσία της ρωμαϊκής αγοράς της πόλης βρίσκεται βορειοανατολικά, και ονομάστηκε «Η Παρθένος των Χαλκουργών», επειδή η τοποθεσία της γειτνιάζει με την περιοχή όπου παραδοσιακά ζούσαν οι χαλκουργοί της πόλης.[1]

Ιστορία και περιγραφή

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Άποψη της εκκλησίας της Παναγίας των Χαλκέων από τα βόρεια.

Σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή του ιδρυτή που βρίσκεται στο ανώφλι της δυτικής εισόδου, η εκκλησία χτίστηκε το 1028 από τον πρωτοσπαθάριο Χριστόφορο, κατεπάνω της Λομβαρδίας, και τη σύζυγο του Μαρία, τον γιο του Νικηφόρο και τις δυο του κόρες, την Άννα και την Κατάκαλη. Ο τάφος του Χριστόφορου πιθανότατα βρισκόταν σε ένα αρκοσόλιο στο βόρειο τείχος της εκκλησίας.[1][2]

Η κάτοψη της είναι αυτή του κλασικού εγγεγραμμένου σταυροειδούς τρουλαίου ναού, που κυριάρχησε στην αρχιτεκτονική την εποχή της Μακεδονικής δυναστείας. Με τέσσερις κίονες να στηρίζουν τον κεντρικό τρούλο και χωριστό τριμερή χώρο με δύο πεσσούς για το ιερό, ο ναός εντάσσεται ειδικότερα στη σύνθετη παραλλαγή του παραπάνω τύπου, που ήταν διαδεδομένη στην Κωνσταντινούπολη. Άλλοι δύο τρούλοι υπάρχουν στον νάρθηκα. Ολόκληρο το οικοδόμημα είναι χτισμένο από πλίνθους, λόγω των οποίων ονομάστηκε «Κόκκινη Εκκλησία». Η εξωτερική όψη είναι διακοσμημένη με πλήθος καμαρών και παραστάδα, στοιχεία κωνσταντινοπολίτικης επιρροής. Εσωτερικά, μεγάλο μέρος της διακόσμησης με σκαλιστά μάρμαρα και νωπογραφίες έχει διατηρηθεί. [1][2]

Με την άλωση της πόλης το 1430 από τους Οθωμανούς Τούρκους, η εκκλησία μετατράπηκε σε τζαμί που ονομαζόταν Καζαντζηλάρ Τζαμί («Τζαμί των Καζαντζήδων=χαλκέων/χαλκωματάδων»).[1]

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. 1 2 3 4 «Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού | Παναγία των Χαλκέων, Θεσσαλονίκη». odysseus.culture.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 24 Απριλίου 2016.
  2. 1 2 Kazhdan, Alexander, επιμ.. (1991), Oxford Dictionary of Byzantium, Νέα Υόρκη και Οξφόρδη: Oxford University Press, σελ. 1569, doi:10.1093/acref/9780195046526.001.0001, ISBN 978-0-19-504652-6

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Παναγία_των_Χαλκέων&oldid=11603804"