Παλεστρίνα (Λάτιο)

Παλεστρίνα
Σημαία Έμβλημα
Παλεστρίνα 41°50′0″N 12°54′0″E
Χώρα	Ιταλία
Διοικητική υπαγωγή	μητροπολιτική περιοχή της Ρώμης
Προστάτης	Agapitus of Palestrina
Έκταση	47,02 km²
Υψόμετρο	450 μέτρα
Πληθυσμός	22.120 (28  Φεβρουαρίου 2026)
Ταχ. κωδ.	00036
Τηλ. κωδ.	06
Ιστότοπος	Επίσημος ιστότοπος
Σχετικά πολυμέσα

Η Παλεστρίνα (ιταλικά: Palestrina‎‎, αρχ ελλ.: Πραίνεστος) είναι πόλη και δήμος, στην μητροπολιτική πόλη της Ρώμης στην ιταλική περιφέρεια Λάτιο, σε απόσταση περίπου 35 χιλιόμετρα ανατολικά της Ρώμης. Βρίσκεται σε υψόμετρο 450 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, καλύπτοντας μια έκταση 47 τ.χλμμε τον πληθυσμό να ανέρχεται για το 2025 σε 22,122 κατοίκους.

Ιστορία

Αρχαιότητα

Η αρχαία μυθολογία συνδέει την Παλεστρίνα ή Πραίνεστη με σηματικές προσωπικότητες όπως ο Τηλέγονος και ο Έρουλος ή Πραίνεστος, το όνομα πιθανότατα σχετίζεται με την "θέα από ψηλά". Οι πρώτες ταφές δείχνουν ότι κατοικείται από τον 8ο αιώνα π.Χ., η αρχαία Νεκρόπολη βρίσκεται στους πρόποδες του λόφου κάτω από την αρχαία πόλη. Τα αντικείμενα χρονολογούνται από τον 7ο αιώνα π.Χ., τα επιχρυσωμένα κύπελλα και τα αντίστοιχα από Κεχριμπάρι προέρχονται μάλλον από την Καρχηδόνα, τα υπόλοιπα από Μπρούντζο και Ελεφαντόδοντο είναι Ετρουσκικά. Η Πραίνεστος ήταν υπό την ηγεμονία της Άλμπα Λόνγκα, επικεφαλής των πόλεων της Λατινικής Ομοσπονδίας. Ο Τίτος Λίβιος γράφει ότι αποστάτησε γρήγορα από τους Λατίνους και συμμάχησε με την Ρώμη η οποία βρέθηκε σε σύγκρουση με 30 Λατινικές πόλεις. Ο Γαλάτης Βρέννος επιτέθηκε στην Ρώμη, την λεηλάτησε και την αποδυνάμωσε (390 π.Χ.), η Πραίνεστος αποστάτησε από την Ρώμη και στους επόμενους σκληρότερους πολέμους πολέμησε με τους Λατίνους. Τα επόμενα χρόνια (373 π.Χ.-370 π.Χ.) πολέμησε στο πλευρό των Λατίνων εναντίον της Ρώμης αλλά ηττήθηκαν από τον Κιγκινάτο.

Ρωμαική κατάκτηση

Οι Ρωμαίοι νίκησαν (354 π.Χ.-338 π.Χ.) η Πραινέστη τιμωρήθηκε και έγινε αναγκαστικά σύμμαχος της Ρώμης, παρείχε δυνάμεις στον στρατό της και οι Ρωμαίοι εξόριστοι είχαν την δυνατότητα να ζήσουν στην Πραίνεστη. Τα τριαντάφυλλα της ήταν άφθονα ενδεικτικό του πλούτου της, ο κύριος οδικός άξονας ήταν η "Βία Πραινεστίνα". Οι τάφοι της Πραίνεστης χρονολογούνται από το 240 π.Χ., περιέχουν τις χαρακτηριστικές επιτύμβιες στύλους από την τοπική πέτρα, επίσης υπάρχουν πέτρινα φέρετρα και τον σκελετό διακοσμούν πλούσια στολίδια από χαλκό, ελεφαντόδοντο και χρυσό. Οι ίδιοι τάφοι περιέχουν καλάθια από μπρούτζο με επιγραφές γραμμένες στην Ετρουσκική γλώσσα. Το πιο διάσημο από αυτά τα αντικείμενα ήταν η "Κίστη του Φικορόνι" που βρέθηκε το 1738 και βρίσκεται σήμερα στο Εθνικό Ετρουσκικό Μουσείο της Βίλλα Τζούλια, διακοσμείται από την άφιξη των Αργοναυτών στην Βιθυνία και την νίκη των Διόσκουρων επί του Άμυκου. Τα φέρετρα είναι μοναδικά στην Ιταλία αλλά το στυλ τους έχει μεγάλες ομοιότητες με αντίστοιχα που βρέθηκαν στην Ετρουρία. Τα ευρήματα δείχνουν ότι υπήρχε ένα Ετρουσκικό εργαστήριο κοντά στην Πραίνεστη, υπήρχαν συχνές εμπορικές σχέσεις τόσο με την Ετρουρία όσο και με την Ελληνική ανατολή. Οι πολίτες απέκτησαν την Ρωμαϊκή Ιθαγένεια (90 π.Χ.) όταν ξέσπασε ο Συμμαχικός Πόλεμος (91-87 π.Χ.). Ο Γάιος Μάριος ο Νεότερος δραπέτευσε στην Πραίνεστη την εποχή που βρισκόταν υπό διωγμό από τις δυνάμεις του Σύλλα, όταν την κατέκτησε ο Σύλλας ο Γάιος Μάριος αυτοκτόνησε για να μην πέσει στα χέρια του.

Οι άνδρες κάτοικοι της πόλης εσφάγησαν και η Πραίνεστη εποικίστηκε από Ρωμαίους, την εποίκηση ανέλαβε ο Μάρκος Τερέντιος Βάρρων Λούκουλλος που είχε διατελέσει Ύπατος (73 π.Χ.). Τα επόμενα χρόνια οικοδομήθηκαν πολλές αγορές, λουτρά, ιερά και ένα δεύτερο φόρουμ κοντά στην σημερινή Μαντόννα Λ΄ Άκουιλα. Ο δροσερός αέρας μετέτρεψε την Πραίνεστη σε θερινό θέατρο των πλούσιων Ρωμαίων με πολλές επαύλεις αν και συχνά χλεύαζαν τους τραχείς τρόπους των γηγενών κατοίκων. Ο ποιητής Οράτιος κατέταξε την Πραίνεστη μαζί με το Τίβολι και τις Βάιες ως τα πιο αγαπημένα θερινά θέρετρα. Ο Οκταβιανός Αύγουστος διέμεινε στην Πραίνεστη, ο Τιβέριος Καίσαρας Αύγουστος θεραπεύτηκε από μια πολύ σοβαρή ασθένεια και την ανακήρυξε Ισοπολίτιδα πόλη. Ο αυτοκράτορας Μάρκος Αυρήλιος βρισκόταν στην Πραίνεστη την εποχή που πέθανε ο 7χρονος γιος του Μάρκος Άννιος Βήρος Καίσαρ. Τα ερείπια της αυτοκρατορικής βίλας του Αδριανού βρέθηκαν στην πεδιάδα κοντά στην εκκλησία της Σάντα Μαρία ντελλα Βίλλα, στην ίδια τοποθεσία βρέθηκε ο ανδριάντας του νεαρού ερωμένου του Αντίνοου που βρίσκεται σήμερα στο Μουσεία Βατικανού. Ο Γάιος Αππουλαίος Διοκλής ένας διάσημος Ρωμαίος αρματοδρόμος με καταγωγή από την Λουζιτανία (σημερινή Πορτογαλία) από τους κορυφαίους στην Αρχαία Ιστορία και ο πιο ακριβοπληρωμένος όλων των εποχών διέμενε στην Πραίνεστη όπου και πέθανε. Ο Πλίνιος ο Νεότερος είχε μια βίλλα στην Πραίνεστη και ο Λεύκιος Αυρήλιος Αβιάνιος Σύμμαχος αποσύρθηκε εκεί. Οι επιγραφές δείχνουν ότι οι κάτοικοι της πόλης είχαν μεγάλη λατρεία στις παραστάσεις Μονομάχων.

Μεσαίωνας

Τα ερείπια του ναού της Φορτούνα Πριμαγκένια

Η σύγχρονη Παλεστρίνη οικοδομήθηκε στα ερείπια του ναού της Φορτούνα Πριμιγκένια, καταγράφεται για πρώτη φορά επίσκοπος (313). Ο Οίκος των Κολόννα πήρε υπό την ιδιοκτησία της την Παλεστρίνη τον 11ο αιώνα ως δώρο. Αργότερα επαναστάτησε εναντίον του πάπα Βονιφάτιου Η΄ (1297), την επόμενη χρονιά (1298) τα στρατεύματα του Βατικανού κατέλαβαν την Παλεστρίνη, την λεηλάτησαν και την ισοπέδωσαν με εντολή του ίδιου του πάπα. Η πόλη ανοικοδομήθηκε αλλά καταλήφθηκε από έναν Κοντοτιέρο υπό τις διαταγές του πάπα Ευγένιου Δ΄, για άλλη μια φορά την κατέστρεψε ολοσχερώς με εντολή του πάπα (1437), την κατέλαβε ο Δούκας της Άλμπα (1556). Την Παλεστρίνα αγόρασε η Οικογένεια Μπαρμπερίνι (1630), πιθανότατα ήταν ένας από τους όρους του γάμου του Ταντέο Μπαρμπερίνι με την Άννα Κολόννα. O Νεποτισμός έφτασε στο αποκορύφωμα του με τον Μαφέο Μπαρμπερίνι μετέπειτα πάπα Ουρβανό Η΄, αντιμετώπισε την κοινότητα σαν να ήταν Πριγκιπάτο του. Οι πατριάρχες της Οικογένειας Μπαρμπερίνι απένεμαν τον τίτλο του δούκα της Παλεστρίνας στα επιφανέστερα μέλη της οικογένειας τους. Με την άνοδο του Ουρβανού Η΄ στον παπικό θρόνο ο τίτλος του δούκα ανταλλασσόταν με τον τίτλο του διοικητή του Παπικού στρατού αφού η οικογένεια του πάπα είχε την πόλη. Με την έκρηξη των "Πολέμων του Κάστρο" ο Ταντέο Μπαρμπερίνι είχε και τους δύο τίτλους, όταν εξελέγη ο Πάπας Ιννοκέντιος Ι΄ πολλά μέλη της οικογένειας και ο ίδιος ο Ταντέο εξορίστηκαν. Τα μέλη της Οικογένειας συμφιλιώθηκαν αργότερα με τον Ιννοκέντιο Ι΄, ο γιος του Ταντέο Κάρλο Μπαρμπερίνι διορίστηκε Καρδινάλιος και ο αδελφός του Ταντέο Μαφέο Μπαρμπερίνι παντρεύτηκε μια ανεψιά του πάπα και διορίστηκε δούκας της Παλεστρίνα. Άλλα δύο μέλη της Οικογένειας διορίστηκαν "Καρδινάλιοι-επίσκοποι της Παλεστρίνα", ο Αντόνιο Μπαρμπερίνι και ο Φραντσέσκο Μπαρμπερίνι γιος του Μαφέο.

Πηγές

• Frazer, James George; Conway, Robert Seymour; Ashby, Thomas (1911). "Praeneste". In Chisholm, Hugh (ed.). Encyclopædia Britannica. Τομ. 22 (11th ed.). Cambridge University Press. σσ. 243–244
• Herbermann, Charles, ed. (1913). "Diocese of Palestrina". Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company.