Μετάβαση στο περιεχόμενο

Παιδικά και Σπιτικά Παραμύθια

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Τα παραμύθια των αδελφών Γκριμ
ΣυγγραφέαςΓιάκομπ Γκριμ
Βίλχελμ Γκριμ
ΣυνεργάτηςDorothea Viehmann[1]
Friederike Mannel[1]
Johann Friedrich Krause[1]
ΕπιμελητήςΓιάκομπ Γκριμ[1]
Βίλχελμ Γκριμ[1]
ΤίτλοςKinder- und Hausmärchen[1]
Kinder und Hausmärchen
ΓλώσσαΓερμανικά
Ημερομηνία δημιουργίας1806
Ημερομηνία δημοσίευσης1812
1813
1819
Μορφήcollection of fairy tales
Βασίζεται σεd:Q1478745
Folktales of the Germans
Το μαγικό κέρας του αγοριού
Les Contes des Fées
Pentamerone
d:Q42426008
Dewey Decimal398.20943[1]
Commons page Σχετικά πολυμέσα και Σχετικά πολυμέσα

Παιδικά και Σπιτικά Παραμύθια (γερμανικά: Kinder- und Hausmärchen) είναι ο τίτλος μιας γερμανικής συλλογής λαϊκών παραμυθιών που συγκεντρώθηκαν και εκδόθηκαν από τους αδελφούς Γκριμ. Η πρώτη έκδοση δημοσιεύθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 1812 και ο πρώτος τόμος της περιλάμβανε 86 διηγήματα, τα οποία ακολούθησαν από ακόμη 70 παραμύθια, αριθμημένα συνεχόμενα, στον δεύτερο τόμο της πρώτης έκδοσης, το 1815. Μέχρι την έβδομη έκδοση του 1857, το σώμα των παραμυθιών είχε διευρυνθεί σε 200 ιστορίες και 10 «παιδικούς θρύλους». Το περιεχόμενο των Παιδικών και Σπιτικών Παραμυθιών θεωρείται θεμελιώδες για τη διαμόρφωση της παιδικής λογοτεχνίας στον δυτικό κόσμο και έχει ενταχθεί στο Μητρώο Μνήμης του Κόσμου της UNESCO.[2]

Το όλο εγχείρημα για την έκδοση λαϊκών παραμυθιών ξεκίνησαν οι ποιητές και συγγραφείς Άχιμ φον Άρνιμ και Κλέμενς Μπρεντάνο, οι οποίοι ζήτησαν από τους Γκριμ, που ήταν στενοί τους φίλοι, να συγκεντρώσουν προφορικές αφηγήσεις με σκοπό τη δημοσίευσή τους. Οι αδελφοί συγκέντρωσαν μεγάλο αριθμό παλαιών βιβλίων και παράλληλα παρακίνησαν φίλους και γνωστούς τους στο Κάσελ να τους διηγηθούν παραμύθια και να συλλέξουν αφηγήσεις από άλλους. Ο Γιάκομπ και ο Βίλχελμ αποσκοπούσαν στη συγκέντρωση αυτών των ιστοριών προκειμένου να συντάξουν μια ιστορική μελέτη για την παλαιά γερμανική ποίηση και να διαφυλάξουν την πολιτισμική και ιστορική τους κληρονομιά.[3]

Πορτρέτο των αδελφών Γκριμ.

Ο πρώτος τόμος της πρώτης έκδοσης εκδόθηκε το 1812 και περιλάμβανε 86 ιστορίες· ο δεύτερος τόμος, με 70 ακόμη παραμύθια, ακολούθησε το 1815. Στη δεύτερη έκδοση, δύο τόμοι που περιείχαν τα κείμενα των Kinder- und Hausmärchen (KHM) κυκλοφόρησαν το 1819, ενώ το παράρτημα αφαιρέθηκε και εκδόθηκε ξεχωριστά ως τρίτος τόμος το 1822, ανεβάζοντας το συνολικό πλήθος των παραμυθιών σε 170. Η τρίτη έκδοση εκδόθηκε το 1837, η τέταρτη το 1840, η πέμπτη το 1843, η έκτη το 1850 και η έβδομη το 1857. Από έκδοση σε έκδοση προστίθεντο και αφαιρούνταν ιστορίες, μέχρις ότου η έβδομη έκδοση περιλάμβανε 210 παραμύθια.

Οι πρώτοι τόμοι υπέστησαν έντονη κριτική, καθώς, παρά τον τίτλο «Παιδικά Παραμύθια», δεν θεωρούνταν κατάλληλοι για παιδιά - τόσο λόγω του επιστημονικού υλικού που περιείχαν όσο και λόγω της φύσεως των θεμάτων τους.[4] Πολλές μεταβολές στις επόμενες εκδόσεις, όπως η αντικατάσταση της «κακής μητέρας» από «μητριά» στα παραμύθια Χιονάτη και Χάνσελ και Γκρέτελ, φαίνεται πως έγιναν με γνώμονα την προσαρμογή τους στη νεανική αναγνωσιμότητα. Ο μελετητής Τζακ Ζάιπς θεωρεί ότι οι αδελφοί Γκριμ προέβησαν σε αυτήν την αλλαγή επειδή «θεωρούσαν την μητρότητα ιερή».[5] Αφαίρεσαν, επίσης, τις σεξουαλικές αναφορές, όπως στο παραμύθι Ραπουνζέλ, τη σκηνή στην οποία η Ραπουνζέλ αναρωτιέται αθώα γιατί το φόρεμά της στένευε γύρω από την κοιλιά της, αποκαλύπτοντας έτσι άθελά της στη μάγισσα-μητριά την εγκυμοσύνη της που προκλήθηκε από τις επισκέψεις του πρίγκιπα, αλλά, αντιθέτως, η βία, ιδίως στις σκηνές τιμωρίας των «κακών» χαρακτήρων, έγινε εντονότερη και πιο διαδεδομένη.[6]

Η αρχική πρόθεση των αδελφών Γκριμ με την πρώτη τους συλλογή, Παιδικά και Σπιτικά Παραμύθια, ήταν να καθιερώσουν το όνομά τους στον πνευματικό και λογοτεχνικό κόσμο. Μετά τη δημοσίευση του πρώτου τόμου του βιβλίου το 1812, εξέδωσαν έναν δεύτερο, εμπλουτισμένο και αναθεωρημένο τόμο το 1815. Το 1816 εκδόθηκε ο πρώτος τόμος των Γερμανικών Θρύλων (Deutsche Sagen), ακολουθούμενος από τον δεύτερο τόμο το 1818. Το έργο, ωστόσο, που καθιέρωσε διεθνώς τους αδελφούς ήταν η Γερμανική Γραμματική (Deutsche Grammatik) του Γιάκομπ, η οποία εκδόθηκε το 1819 και αποτέλεσε ορόσημο στη συγκριτική γλωσσολογία. Το 1825 οι Γκριμ εξέδωσαν την Μικρή Έκδοση (Kleine Ausgabe), μια επιλογή 50 παραμυθιών προσαρμοσμένων για παιδικό αναγνωστικό κοινό, εικονογραφημένων από τον Λούντβιχ Έμιλ Γκριμ, αδελφό τους. Η παιδική αυτή εκδοχή γνώρισε ευρεία απήχηση και κυκλοφόρησε σε δέκα εκδόσεις μεταξύ 1825 και 1858.

Οι αδελφοί Γκριμ πίστευαν ότι οι πιο αυθεντικές και αγνές μορφές πολιτισμού εκφράζονται μέσω της γλώσσας και εδράζονται στην ιστορία.[2] Το έργο τους επηρέασε βαθύτατα άλλους συλλέκτες λαϊκών αφηγήσεων, εμπνέοντάς τους όχι μόνο να συγκεντρώσουν δικά τους παραμύθια, αλλά και να υιοθετήσουν την ιδέα, σε πνεύμα ρομαντικού εθνικισμού, ότι τα παραμύθια κάθε έθνους αντικατοπτρίζουν τη μοναδική του ταυτότητα, συχνά παραγνωρίζοντας τις διαπολιτισμικές επιδράσεις.[7] Μεταξύ αυτών που επηρεάστηκαν συγκαταλέγονται ο Ρώσος Αλεξάντρ Αφανάσιεφ, οι Νορβηγοί Πέτερ Κρίστεν Άσμπιορνσεν και Γέργκεν Μόε, ο Άγγλος Τζόζεφ Τζέικομπς και ο Αμερικανός Τζερεμάια Κέρτιν, συλλέκτης ιρλανδικών παραμυθιών.[8] Ωστόσο, η συλλογή των Γκριμ δεν έγινε δεκτή με ομόφωνο ενθουσιασμό. Ο Τζόζεφ Τζέικομπς, για παράδειγμα, παρακινήθηκε εν μέρει από τη διαπίστωση ότι τα παιδιά των Άγγλων δεν διάβαζαν αγγλικά παραμύθια· όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «εκείνο που άρχισε ο Περώ, το ολοκλήρωσαν οι Γκριμ».[9] Ο ποιητής Ουίσταν Ώντεν επαίνεσε τη συλλογή ως ένα από τα θεμελιώδη έργα του δυτικού πολιτισμού.[10] Τα παραμύθια των Γκριμ αξιοποιήθηκαν ποικιλοτρόπως στο πέρασμα του χρόνου. Ο Αδόλφος Χίτλερ τα εξήρε σε τέτοιο βαθμό ώστε οι Συμμαχικές δυνάμεις του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου προειδοποίησαν εναντίον τους, καθώς εκείνος τα θεωρούσε «φυλετικά» παραδείγματα, όπου παιδιά με «υγιή ενστικτώδη αίσθηση» επιδιώκουν «φυλετικά καθαρές» συζυγικές ενώσεις· ενδεικτικά, ερμήνευε τη Σταχτοπούτα ως ηρωίδα «φυλετικής καθαρότητας», τη μητριά ως «ξένο στοιχείο» και τον πρίγκιπα ως σύμβολο «αμόλυντου ενστίκτου».[11] Η ανθολογία των Γκριμ αποτέλεσε, επίσης, πηγή έμπνευσης για καλλιτέχνες και συνθέτες. Μεταξύ των εικονογράφων που εμπνεύστηκαν από τα παραμύθια συγκαταλέγονται οι Γουόλτερ Κρέιν, Άρθουρ Ράκχαμ και Ρίε Κράμερ.

Το πορτρέτο της διηγήτριας Ντοροτέα Φίμαν, που φιλοτεχνήθηκε από τον Λούντβιχ Εμίλ Γκριμ, και που χρησιμοποιήθηκε ως προμετωπίδα για τον Β΄ Τόμο της 4ης έκδοσης του 1840.

Ελληνικές μεταφράσεις

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Αγγελίδου, Μαρία (1995). Τα παραμύθια των Αδελφών Γκριμμ. Α΄. Αθήνα: Εκδόσεις Άγρα. ISBN 960-325-124-0. 
  • Αγγελίδου, Μαρία (1995). Τα παραμύθια των Αδελφών Γκριμμ. Β΄. Αθήνα: Εκδόσεις Άγρα. ISBN 978-960-505-471-7. 
  • Αγγελίδου, Μαρία (1995). Τα παραμύθια των Αδελφών Γκριμμ. Γ΄. Αθήνα: Εκδόσεις Άγρα. ISBN 9789603251279. 
  • Νικόλαος, Βοσταντζής· Kredel, Fritz (2010). Τα παραμύθια των αδελφών Γκριμμ. Αθήνα: Εκδόσεις Ατλαντίς. ISBN 9789600707311. 
  • Τσίρκας, Στρατής (2013). Παραμύθια των Αδελφών Γκριμμ. Αθήνα: Εκδόσεις Ηριδανός. ISBN 9789603352938. 
  1. 1 2 3 4 5 6 7 Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: «Gemeinsame Normdatei» (Γερμανικά) 4132759-7. Ανακτήθηκε στις 3  Ιουνίου 2021.
  2. 1 2 «How the Grimm Brothers Saved the Fairy Tale». National Endowment for the Humanities (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2025.
  3. Zipes, Jack (2002). The Brothers Grimm : from enchanted forests to the modern world (στα Αγγλικά). Χάουντμιλς, Μπεϊσινγκστόουκ, Χάμσαιρ: Palgrave Macmillan. ISBN 0312293801.
  4. Tatar, Maria. The Hard Facts of the Grimms' Fairy Tales. Princeton University Press. σελ. 15-17. ISBN 0-691-06722-8.
  5. Flood, Alison (2014-11-12). «Grimm brothers’ fairytales have blood and horror restored in new translation» (στα αγγλικά). The Guardian. ISSN 0261-3077. https://www.theguardian.com/books/2014/nov/12/grimm-brothers-fairytales-horror-new-translation. Ανακτήθηκε στις 2025-10-21.
  6. Tatar, Maria (2004). Reading the Grimms' Children's Stories and Household Tales. The Annotated Brothers Grimm. σελ. xxvii-iv. ISBN 0-393-05848-4.
  7. Acocella, Joan (2012-07-16). «Once Upon a Time» (στα αγγλικά). The New Yorker. ISSN 0028-792X. https://www.newyorker.com/magazine/2012/07/23/once-upon-a-time-3. Ανακτήθηκε στις 2025-10-21.
  8. Zipes, Jack (2001). The Great Fairy Tale Tradition: From Straparola and Basile to the Brothers Grimm. σελ. 846. ISBN 0-393-97636-X.
  9. Tatar, Maria. The Annotated Classic Fairy Tales. σελ. 345-5. ISBN 0-393-05163-3.
  10. Tatar, Maria (2004). Reading the Grimms' Children's Stories and Household Tales. The Annotated Brothers Grimm. σελ. xxx. ISBN 0-393-05848-4.
  11. Nicholas, Lynn H. (2006). Cruel World: The Children of Europe in the Nazi Web. σελ. 77-78. ISBN 0-679-77663-X.