Πέτασος
Ο πέτασος ήταν είδος πλατύγυρου καλύμματος κεφαλής στην αρχαία Ελλάδα. Προερχόταν από τη Θεσσαλία και διαδόθηκε ευρέως στον ελληνικό κόσμο, ενώ χρησιμοποιήθηκε επίσης από Θράκες και Ετρούσκους.[1] Κατασκευαζόταν από πίλημα, δέρμα ή άλλα υλικά και χρησιμοποιούνταν ιδιαίτερα από ταξιδιώτες, κυνηγούς και ανθρώπους της υπαίθρου. Στην αρχαία τέχνη συνδέεται ιδιαίτερα με τους εφήβους, τους ιππείς και τον Ερμή.[2]
Μορφή και χρήση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο πέτασος είχε πλατύ, συνήθως κυκλικό γείσο, το οποίο προστάτευε τον φορέα από τον ήλιο και τη βροχή. Κατασκευαζόταν από πίλημα, δέρμα, άχυρο ή άλλα υλικά. Σε ορισμένους τύπους υπήρχε λουρί που επέτρεπε τη στερέωσή του κάτω από το σαγόνι.[1]
Μαζί με τη χλαμύδα, αποτελούσε χαρακτηριστικό στοιχείο της ενδυμασίας των εφήβων. Χρησιμοποιούνταν επίσης από γεωργούς, ταξιδιώτες και κυνηγούς, για τους οποίους η προστασία από τις καιρικές συνθήκες ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη. Ο γυναικείος πέτασος είχε συνήθως υψηλότερη κορόνα από τον ανδρικό.[1]
Στην αρχαία τέχνη
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο πέτασος απεικονίζεται συχνά σε παραστάσεις εφήβων, ιππέων, ταξιδιωτών και κυνηγών. Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η σύνδεσή του με τον Ερμή, ο οποίος συχνά απεικονίζεται να φορά πέτασο, μερικές φορές διακοσμημένο με φτερά, μαζί με το κηρύκειο και άλλα χαρακτηριστικά της εικονογραφίας του.[1] Ο πέτασος απεικονίζεται και σε ιππείς, όπως στο νότιο διάζωμα του Παρθενώνα, όπου σώζεται κεφαλή ιππέα που φορά πέτασο.[3]
Ο πέτασος ως κράνος
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η μορφή του πετάσου επηρέασε και την κατασκευή κρανών. Ιδιαίτερα γνωστό είναι το βοιωτικό κράνος, ένα μεταλλικό κράνος με πλατύ γείσο, που χρησιμοποιήθηκε κυρίως από ιππείς. Το ανοιχτό σχήμα του προσέφερε ευρύ οπτικό πεδίο και δεν περιόριζε σημαντικά την ακοή.
Μεταλλικά κράνη που μιμούνταν τη μορφή του πετάσου απαντούν επίσης σε παραστάσεις της αρχαίας ελληνικής τέχνης και σε αρχαιολογικά ευρήματα.
Διάδοση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο πέτασος διαδόθηκε από τον ελληνικό κόσμο σε γειτονικούς λαούς, μεταξύ άλλων στους Θράκες και τους Ετρούσκους. Παραλλαγές του συνέχισαν να χρησιμοποιούνται και κατά τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.
Δείτε επίσης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- 1 2 3 4 Encyclopaedia Britannica, Petasos
- ↑ «The garment of death …». Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Ανακτήθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 2026.
- ↑ «Parthenon. South frieze. Block 20 (XX)». Acropolis Museum. Ανακτήθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 2026.