Ουκρανική προσφυγική κρίση 2022

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ουκρανοί πρόσφυγες περνούν στην Πολωνία, 7 Μαρτίου 2022.

Η προσφυγική κρίση της Ουκρανίας προκλήθηκε από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και ξεκίνησε ταυτόχρονα με την εισβολή στις 24 Φεβρουαρίου του 2022. Πάνω από τρία εκατομμύρια πρόσφυγες έχουν εγκαταλείψει την Ουκρανία (από τις 15 Μαρτίου 2022),[1] ενώ άγνωστος αριθμός ανθρώπων έχει εκτοπιστεί εντός της χώρας. Η εισβολή των ρωσικών στρατευμάτων προκάλεσε τη μεγαλύτερη προσφυγική κρίση στην Ευρώπη μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και τα επακόλουθά του, [2] και η πρώτη του είδους της στην Ευρώπη μετά τους Γιουγκοσλαβικούς Πολέμους στη δεκαετία του 1990. [3][4] Επίσης, είναι μια από τις μεγαλύτερες προσφυγικές κρίσεις στον κόσμο τον 21ο αιώνα, με το υψηλότερο ποσοστό ροής προσφύγων στον κόσμο.[5][6]

Ο επικεφαλής του Γραφείου της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα χαρακτήρισε «φαινομενική» την ταχύτητα της φυγής των προσφύγων από την Ουκρανία και ισχυρίστηκε ότι ο αριθμός των εσωτερικά εκτοπισμένων στην Ουκρανία είναι τόσο υψηλός όσο ο αριθμός που εγκαταλείπει τη χώρα.[7] Πριν από την εισβολή, ο πόλεμος στο Ντονμπάς είχε ήδη οδηγήσει σε μεγάλο αριθμό προσφύγων και εσωτερικά εκτοπισμένων από τότε που ξεκίνησε το 2014. [8][9]

Η συντριπτική πλειοψηφία των προσφύγων του 2022 έχει περάσει απευθείας σε γειτονικές χώρες στα δυτικά της Ουκρανίας. Η Πολωνία έχει δεχθεί περισσότερους πρόσφυγες από την Ουκρανία από όλες τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες μαζί.[1]Άλλες χώρες δυτικά της Ουκρανίας που έχουν δεχθεί πρόσφυγες είναι η Ρουμανία, η Μολδαβία, η Ουγγαρία και η Σλοβακία.[10] Κάποιοι πρόσφυγες έχουν μετακινηθεί πιο δυτικά, αλλά οι παρατηρητές σημειώνουν ότι οι περισσότεροι από αυτούς είναι πιθανό να μείνουν σε γειτονικές χώρες επειδή «οι αγορές εργασίας, οι προσιτές πόλεις και η προϋπάρχουσα διασπορά Ουκρανών έχουν κάνει αυτές τις χώρες πιο ελκυστικές ως εναλλακτική λύση παραμονής για τους Ουκρανούς, απ' ότι στην δυτική Ευρώπη».[11]

Οι σιδηροδρομικές εταιρείες σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες επέτρεψαν στους Ουκρανούς πρόσφυγες να ταξιδεύουν με δωρεάν εισητήρια. Οι Ουκρανοί πολίτες μπορούν να ταξιδεύουν χωρίς βίζα σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες λόγω προηγούμενων συμφωνιών με άλλες χώρες και της συμφωνίας Σένγκεν.

Αριθμοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χώρες που συνορεύουν με την Ουκρανία και έχουν δεχθεί
περισσότερους από 10.000 Ουκρανούς πρόσφυγες
σύμφωνα με στοιχεία στις 24 Μαρτίου 2022.[12]
Χώρα Αριθμοί
Πολωνία
  
2,206,119
Ρουμανία
  
572,754
Μολδαβία
  
376,748
Ουγγαρία
  
336,701
Ρωσία
  
271,254
Σλοβακία
  
263,959
Άλλες χώρες που έχουν δεχθεί περισσότερους από 10.000 Ουκρανούς
πρόσφυγες. Η κυβέρνηση ανέφερε στοιχεία.[σημ. 1]
Χώρα Αριθμοί
Τσεχία
  
300,000[13]
Γερμανία
  
239,000[13]
Βουλγαρία
  
78,000[14]
Ιταλία
  
67,889[15]
Τουρκία
  
58,000[16]
Λιθουανία
  
26,900[17]
Γαλλία
  
30,000[18]
Εσθονία
  
25,190[19]
Ισπανία
  
25,000[20]
Εσθονία
  
25,190[19]
Πορτογαλία
  
20,663[21]
Ισραήλ
  
15,243[22]
Λετονία
  
12,000[23]
Δανία
  
10,000[24]
Φινλανδία
  
10,000[25]

Ο αριθμός των προσφύγων μπορεί να αλλάξει γρήγορα και συχνά είναι μόνο εκτιμήσεις. Οι μετακινήσεις από χώρα σε χώρα δεν καταγράφονται απαραίτητα επίσημα. Ωστόσο οι Ουκρανοί επιτρέπεται να ταξιδεύουν σε ορισμένες χώρες της Ευρώπης χωρίς βίζα και ενδέχεται να τους επιτραπεί να παραμείνουν στη χώρα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, χωρίς ειδική άδεια λόγω της Συνθήκης Σένγκεν, καθώς μπορούν συχνά να ταξιδέψουν σε άλλες χώρες του Σένγκεν.

Το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τον Συντονισμό Ανθρωπιστικών Υποθέσεων εκτίμησε στις 27 Φεβρουαρίου ότι σε δύο μήνες θα υπήρχαν 7,5 εκατομμύρια εσωτερικά εκτοπισμένοι στην Ουκρανία, 12 εκατομμύρια άνθρωποι θα χρειαζόταν υγειονομική περίθαλψη και ο αριθμός των ανθρώπων που θα εγκαταλείψουν τον πόλεμο μπορεί να φτάσει συνολικά τα 4 εκατομμύρια.[26] Η Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR) δήλωσε ότι η κατάσταση ήταν η ταχύτερα αναπτυσσόμενη προσφυγική κρίση στην Ευρώπη από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.[27] Μέχρι τις 23 Μαρτίου 2022, σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, ο αριθμός των Ουκρανών προσφύγων που είχαν εγκαταλείψει τη χώρα ξεπέρασε τα 3,7 εκατομμύρια άτομα.[12]

Προσφυγικές ροές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γειτονικές χώρες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εθελοντές βοηθούν πρόσφυγες σε πολωνικό σιδηροδρομικό σταθμό

Πολωνία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ήδη από τις 15 Φεβρουαρίου, η Πολωνία περίμενε μια πιθανή ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Η πολωνική κυβέρνηση ζήτησε από τις κοινότητες να προετοιμαστούν να υποδεχτούν έως και ένα εκατομμύριο πρόσφυγες. [28] Ωστόσο, περισσότεροι από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες έχουν περάσει τα σύνορα προς την Πολωνία.[29] Η Πολωνία μείωσε πολύ τις συνήθεις διατυπώσεις στα σύνορα,[30] και είπε ότι διάφορα έγγραφα ταυτοποιήσης θα γίνονταν αποδεκτά.[31]

Κέντρα υποδοχής προσφύγων έχουν ανοίξει σε κάθε περιοχή της Πολωνίας.[32] Οι τοπικές αρχές παρέχουν δωρεάν διαμονή, τρόφιμα και άλλες απαραίτητες προμήθειες. [33] Επιπλέον, ένας τεράστιος αριθμός πολιτών και οργανώσεων προσφέρουν εθελοντικά βοήθεια, δωρεάν διαμονή καθώς και άλλες παροχές. [34] Οι ιστότοποι με πληροφορίες για τους πρόσφυγες είναι επίσης στα ουκρανικά.[35][36] Η κυβέρνηση προετοιμάζει νομικές αλλαγές που θα απλοποιήσουν την απασχόληση των Ουκρανών στην Πολωνία, δεδομένου ότι επί του παρόντος απαιτείται βίζα εργασίας καθώς οι Ουκρανοί είναι εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.[37]

Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ επισκέφθηκε το Πολωνο-Ουκρανικό συνοριακό πέρασμα στις 2 Μαρτίου και επαίνεσε τις πολωνικές προσπάθειες "να εγγυηθούν ασφαλείς διόδους για τους Ουκρανούς, για τους Ευρωπαίους πολίτες" και όσους προέρχονται από άλλες χώρες χωρίς καμία διάκριση.[38] Σε μια μεταγενέστερη συνέντευξη στην France Inter κατήγγειλε τους υποτιθέμενους ισχυρισμούς περί ρατσιστικής συμπεριφοράς από Ουκρανούς και Πολωνούς στρατιώτες ως «ρωσική προπαγάνδα» και μέρος του πολέμου παραπληροφόρησης της Ρωσίας.[39] Πολλοί παρατηρητές πιστεύουν ότι οι περισσότεροι είναι πιθανό να παραμείνουν στην Πολωνία και σε άλλες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης.[40] Μέχρι τις 15 Μαρτίου 2022, περισσότεροι από 1,8 εκατομμύρια Ουκρανοί πρόσφυγες είχαν καταφύγει στην Πολωνία.[1]

Ρουμανία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 15 Μαρτίου, η ρουμανική κυβέρνηση είχε αναφέρει ότι 467.703 Ουκρανοί εισήλθαν στη Ρουμανία[1] και περίπου 80.000 παρέμειναν στη χώρα. [εκκρεμεί παραπομπή] Ο υπουργός Άμυνας της Ρουμανίας Βασίλε Ντίντσου είχε ανακοινώσει στις 22 Φεβρουαρίου 2022 ότι η Ρουμανία θα μπορούσε να υποδεχθεί εώς και 500.000 πρόσφυγες εάν χρειαζόταν και δύο ημέρες αργότερα έφτασαν οι πρώτοι πρόσφυγες.[41] Ορισμένοι Ρουμάνοι που εργάζονταν είναι στην Ουκρανία είναι μεταξύ των προσφύγων που έχουν καταφύγει στη Ρουμανία.[42]

Ούγγροι εθελοντές βοηθούν πρόσφυγες

Ουγγαρία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής έως τις 15 Μαρτίου 2022, 272.943 πρόσφυγες από την Ουκρανία είχαν φτάσει στην Ουγγαρία.[1] Περίπου 21.000 Ουκρανοί επέστρεψαν πίσω στην Ουκρανία μέσω Ουγγαρίας και 313 άτομα ζήτησαν άσυλο στην Ουγγαρία, σύμφωνα με την ουγγρικές αρχές.[εκκρεμεί παραπομπή] 500 άτομα από τρίτες χώρες έφτασαν με τρένο στη Βουδαπέστη και ζήτησαν βοήθεια από τις αρχές. Σύμφωνα με δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης, αυτοί ήταν κυρίως φοιτητές ή μετανάστες εργάτες από την Ασία και την Αφρική που ζούσαν στην Ουκρανία.[43]

Σλοβακία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από τις 8 Μαρτίου, η Σλοβακία είχε δεχθεί πάνω από 140.000 άτομα.[29][44] Μέχρι τις 15 Μαρτίου 2022, σχεδόν 220.977 Ουκρανοί πρόσφυγες είχαν καταφύγει στη Σλοβακία.[1]

Ένα από τα κέντρα υποδοχής προσφύγων που δημιουργήθηκαν στο Κισινάου.

Ρωσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μέχρι τις 15 Μαρτίου, 155.841 πρόσφυγες είχαν πάει στη Ρωσία.[45] Πριν από την εισβολή του 2022, περισσότεροι από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες από την Ουκρανία είχαν καταφύγει στη Ρωσία μεταξύ 2014 και 2022. [46]

Μολδαβία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Μολδαβία ήταν μεταξύ των πρώτων χωρών που υποδέχτηκαν πρόσφυγες από τις περιφέρειες της Οδησσού και της Βίνιτσα.[47] Επίσης οι αρχές της Μολδαβίας έχουν ενεργοποιήσει ένα κέντρο διαχείρισης κρίσεων για να διευκολύνουν τη στέγαση και την ανθρωπιστική βοήθεια για τους πρόσφυγες.[48] Μέχρι τις 15 Μαρτίου 2022, 344. 454 Ουκρανοί πρόσφυγες είχαν καταφύγει στη Μολδαβία.[1]

Άλλες ευρωπαϊκές χώρες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βουλγαρία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής έως τις 5 Μαρτίου 2022, 25.000 πρόσφυγες που διέφυγαν από την Ουκρανία είχαν εισέλθει στη Βουλγαρία.[49] Στις 12 Μαρτίου, ανακοινώθηκε ότι σχεδόν 70.000 Ουκρανοί είχαν εισέλθει στη Βουλγαρία και περίπου 33.500 παρέμειναν, το ένα τρίτο των οποίων ήταν παιδιά.[50] Μέχρι τις 15 Μαρτίου, αυτοί οι αριθμοί είχαν αυξηθεί σε 78.000 και 37.000 αντίστοιχα.[51]

Γερμανία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ένας εθελοντής που κρατά μια πινακίδα για να καθοδηγήσει τους πρόσφυγες στο σιδηροδρομικό σταθμό του Βερολίνου.

Οι πρώτοι πρόσφυγες από την Ουκρανία έφτασαν στο Βρανδεμβούργο το βράδυ της 25ης Φεβρουαρίου 2022, το οποίο προετοιμάζεται για 10.000 άτομα. Άλλα κράτη έχουν δεσμευτεί για τη βοήθειά τους. Ο γερμανικός εθνικός σιδηρόδρομος επιτρέπει στους πρόσφυγες με ουκρανικό διαβατήριο ή ταυτότητα να ταξιδεύουν δωρεάν με τρένα μεγάλων αποστάσεων από την Πολωνία στη Γερμανία,[52]η Ένωση Γερμανικών Εταιρειών Μεταφορών αποφάσισε επίσης να ακυρώσει τις χρεώσεις για όλες τις μικρές αποστάσεις ταξίδια με λεωφορεία και τρένα για Ουκρανούς πρόσφυγες εντός της Γερμανίας.[53]

Σύμφωνα με το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Εσωτερικών και Κοινότητας, 37.786 πρόσφυγες πολέμου από την Ουκρανία είχαν εγγραφεί στη Γερμανία μέχρι το μεσημέρι της 6ης Μαρτίου 2022[54] και μέχρι τις 14 Μαρτίου ο αριθμός είχε φτάσει σχεδόν τις 147.000.[55]

Ελβετία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Είναι ήδη δυνατό για έναν Ουκρανό υπήκοο (με βιομετρικό διαβατήριο) να εισέλθει στην Ελβετία χωρίς βίζα. Η διάρκεια παραμονής είναι τρεις μήνες. Η υπουργός Δικαιοσύνης της χώρας δήλωσε στις 28 Φεβρουαρίου ότι στο μέλλον θα είναι ευπρόσδεκτοι και πρόσφυγες χωρίς διαβατήρια. Η διαμονή δεν θα είναι πλέον χρονικά περιορισμένη. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση και τα καντόνια θα παράσχουν γρήγορα κατάλυμα σε 9.000 πρόσφυγες. Όλα τα πολιτικά κόμματα τάσσονται υπέρ της γρήγορης αποδοχής των Ουκρανών προσφύγων.[56]

Ελλάδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Την 1η Μαρτίου, η ελληνική κυβέρνηση εξέταζε το ενδεχόμενο εκκένωσης των 100.000 Ελλήνων ομογενών από τη Μαριούπολη και τη γύρω περιοχή.[57] Μέχρι τις 11 Μαρτίου, περίπου 16.000 Ουκρανοί πρόσφυγες είχαν φτάσει στην Ελλάδα σύμφωνα με κυβερνητικούς αξιωματούχους. Οι περισσότεροι από αυτούς προέρχονταν από την μεγάλη ελληνική ομογένεια της Ουκρανίας.[58]

Ηνωμένο Βασίλειο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Ηνωμένο Βασίλειο ανακοίνωσε ότι οι Βρετανοί υπήκοοι και οι Ουκρανοί κάτοικοι του Ηνωμένου Βασιλείου θα επιτρέπεται να φέρουν μέλη της ευρύτερης οικογένειάς τους από την Ουκρανία.[59] Ο πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον δήλωσε ότι η χώρα θα μπορούσε να δεχθεί 200.000 Ουκρανούς πρόσφυγες.[59] Η Βρετανία είχε εκδώσει μόνο περίπου 1.000 βίζες έως τις 13 Μαρτίου και επικρίθηκε ότι έθετε πάρα πολλά γραφειοκρατικά εμπόδια στην είσοδο των προσφύγων στο Ηνωμένο Βασίλειο τόσο από διεθνείς όσο και από βρετανικές πηγές, και ότι χορηγούσε είσοδο μόνο σε πρόσφυγες που είχαν ήδη οικογένεια στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Ισπανία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ισπανία ανακοίνωσε ότι 100.000 Ουκρανοί πολίτες που ζουν ήδη στη χώρα θα νομιμοποιηθούν πλήρως.[60] Αυτό θα τους επέτρεπε να "εργάζονται νόμιμα, ώστε να έχουν πρόσβαση στις πολιτικές εκπαίδευσης, υγείας και κοινωνικής πολιτικής", δήλωσε ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεζ.[60] Αρκετές άλλες αρχές από την τοπική έως την κεντρική διοίκηση δήλωσαν την προθυμία να δεχτούν περισσότερους Ουκρανούς πρόσφυγες.[61]

Ιταλία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έως τις 9 Μαρτίου 2022, 23.872 Ουκρανοί πρόσφυγες είχαν φτάσει στην Ιταλία, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό Μάριο Ντράγκι, κυρίως μέσω των ιταλο-σλοβενικών συνόρων.[62] Μέχρι τις 12 Μαρτίου, τρεις ημέρες αργότερα, ο αριθμός αυτός είχε αυξηθεί σε 34.851.[63] Στις 16 Μαρτίου, το Υπουργείο Εσωτερικών ανακοίνωσε ότι ο αριθμός είχε αυξηθεί σε 44.008.[64]

Κύπρος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μέχρι τις 9 Μαρτίου, περίπου 3.000 Ουκρανοί πρόσφυγες είχαν πετάξει στην Κύπρο από την επομένη της ρωσικής εισβολής, σύμφωνα με το κυπριακό υπουργείο Εσωτερικών και 19 από αυτούς είχαν ζητήσει άσυλο.[58]

Λετονία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το υπουργείο Εσωτερικών της Λετονίας είχε ετοιμάσει ένα σχέδιο σε περίπτωση μεγάλης εισροής ανθρώπων από την Ουκρανία ήδη από τις 14 Φεβρουαρίου.[65] Στις 24 Φεβρουαρίου, η κυβέρνηση ενέκρινε ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης για την υποδοχή και τη φιλοξενία περίπου 10.000 προσφύγων από την Ουκρανία.[66] Αρκετές μη κυβερνητικές οργανώσεις, δήμοι, σχολεία και άλλα ιδρύματα δεσμεύτηκαν επίσης να παρέχουν καταλύματα.[67]

Σουηδία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τσέχοι εθελοντές περιμένουν να υποδεχτούν πρόσφυγες στην Πράγα.

Από τις 11 Μαρτίου, οι αρχές είχαν καταγράψει 5.200 Ουκρανούς που εισήλθαν στη Σουηδία από την εισβολή της Ρωσίας. Λόγω των κανόνων χωρίς θεώρηση 90 ημερών σε όλη την ΕΕ για τους Ουκρανούς και των κανόνων εγγραφής στα σύνορα στη Σουηδία, έχει υπολογιστεί ότι ο πραγματικός αριθμός είναι σημαντικά υψηλότερος, πιθανώς περίπου 4.000 την ημέρα. Έχει προβλεφθεί ότι η Σουηδία πιθανότατα θα δεχτεί περίπου 76.000 πρόσφυγες από την Ουκρανία το πρώτο εξάμηνο του 2022.[68][69]

Τσεχική Δημοκρατία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Τσεχική Δημοκρατία παρέχει οικονομική, ανθρωπιστική και άλλου είδους βοήθεια στους Ουκρανούς πρόσφυγες, καθώς και κρατική στέγαση και εκπαίδευση στα παιδιά τους. Η Τσεχική Δημοκρατία είχε δεχθεί πάνω από 100.000 Ουκρανούς πρόσφυγες έως τις 7 Μαρτίου.[70] Από τις 10 Μαρτίου, η Τσεχική Δημοκρατία δέχθηκε περίπου 200.000 πρόσφυγες.[71]Καθώς η χώρα πλησιάζει στην επίτευξη της μέγιστης χωρητικότητας στέγασης για άτομα που φεύγουν από τη σύγκρουση, η κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο κατασκευής στρατοπέδων προσφύγων.[72][73]

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Λόγω της ελεύθερης κυκλοφορίας χωρίς συνοριακούς ελέγχους εντός της Συνθήκης Σένγκεν, οι πρόσφυγες ενδέχεται να καταμετρηθούν περισσότερες από μία φορές. Για παράδειγμα, ένας πρόσφυγας μπορεί να εισέλθει στην Πολωνία από την Ουκρανία και να καταγραφεί ότι μπήκε στην Πολωνία, μετά να πάει στη Γερμανία και να καταγραφεί ξανά. Έτσι, η πλειονότητα των παρακάτω θα έχει εγκαταλείψει την Ουκρανία από μία από τις χώρες που συνορεύουν με την Ουκρανία που αναφέρονται στον παραπάνω πίνακα.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 «Refugees fleeing Ukraine (since 24 February 2022)». UNHCR. 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 15 Μαρτίου 2022. 
  2. «'We couldn't stand it': the Ukrainians travelling for days to flee Russian bombs and rockets». the Guardian (στα Αγγλικά). 8 Μαρτίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 8 Μαρτίου 2022. 
  3. «Protecting Ukrainian refugees: What can we learn from the response to Kosovo in the 90s?». 7 Μαρτίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 9 Μαρτίου 2022. 
  4. «IntelBrief: China Seeks to Balance Its Interests as Russia's War on Ukraine Intensifies». The Soufan Center. 4 Μαρτίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 9 Μαρτίου 2022. 
  5. Beaumont, Peter (6 Μαρτίου 2022). «Ukraine has fastest-growing refugee crisis since second world war, says UN». the Guardian (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 8 Μαρτίου 2022. 
  6. Keaten, Jamey (3 Μαρτίου 2022). «UN refugee agency: 1 million flee Ukraine in under a week». AP NEWS (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 8 Μαρτίου 2022. 
  7. «More than 1.2 million refugees flee Ukraine». France 24 (στα Αγγλικά). 4 Μαρτίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 8 Μαρτίου 2022. 
  8. Kuznetsova, Irina (20 March 2020). «To Help 'Brotherly People'? Russian Policy Towards Ukrainian Refugees». Europe-Asia Studies 72, 2020 (3): 505–527. doi:10.1080/09668136.2020.1719044. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09668136.2020.1719044. Ανακτήθηκε στις 10 March 2022. 
  9. «National Monitoring System Report on the Situation of Internally Displaced Persons - March 2020 - Ukraine». ReliefWeb. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Φεβρουαρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 9 Μαρτίου 2022. 
  10. «UN-Angaben: 500.000 Menschen aus der Ukraine geflüchtet». Tagesschau.de. 28 Φεβρουαρίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Φεβρουαρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2022. 
  11. «Waves of Ukrainian Refugees Overwhelm Poland». BusinessHala. 10 March 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 March 2022. https://web.archive.org/web/20220309223526/https://businesshala.com/waves-of-ukrainian-refugees-overwhelm-poland/. Ανακτήθηκε στις 15 March 2022. 
  12. 12,0 12,1 «Refugees fleeing Ukraine (since 24 February 2022)». UNHCR. 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 23 Μαρτίου 2022. 
  13. 13,0 13,1 Koper, Anna; Hoske, Felix; Filipovic, Branko (23 March 2022). «A tale of 'cruelty' as Ukraine refugee exodus exceeds 3.6 million» (στα αγγλικά). Reuters. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 March 2022. https://web.archive.org/web/20220324195611/https://www.reuters.com/world/europe/tale-cruelty-ukraine-refugee-exodus-nears-36-million-2022-03-23/. Ανακτήθηκε στις 24 March 2022. 
  14. «Bulgaria has welcomed more than 78,000 Ukrainian refugees». BNR. 15 March 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 March 2022. https://web.archive.org/web/20220315180141/https://bnr.bg/en/post/101615905/bulgaria-has-welcomed-more-than-78000-ukrainian-refugees. Ανακτήθηκε στις 15 March 2022. 
  15. Italian Government (24 Μαρτίου 2022). «67.885 i profughi arrivati finora dall'Ucraina in Italia» [The refugees that so far reached Italy from Ukraine are 67,885]. Ministry of the Interior of Italy (στα Ιταλικά). Ανακτήθηκε στις 24 Μαρτίου 2022. To date, 65,439 refugees from Ukraine have arrived in Italy from the border: 33,591 women, 5,910 men and 25,938 minors. Rome, Milan, Naples and Bologna are confirmed as the main destination cities. To this we must add the 2,446 refugees who arrived by train at the border from 10 to 23 March, for a total of 67,885 people. Compared to yesterday, the increase is of 2,535 admissions to the country. 
  16. «Some 58,000 Ukrainians take shelter in Turkey, says minister». Istanbul: Hurriyet daily news. 23 Μαρτίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 23 Μαρτίου 2022. 
  17. «Lithuania registers almost 27,000 war refugees from Ukraine». Delfi.en. 22 Μαρτίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 23 Μαρτίου 2022. 
  18. «Guerre en Ukraine : le plus grand exode sur le sol européen depuis la seconde guerre mondiale». Le Monde (στα Γαλλικά). 25 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 25 Μαρτίου 2022. In France, 30,000 Ukrainians have been counted upon entering the territory since the start of the Russian invasion. 
  19. 19,0 19,1 «More than 25,000 refugees have arrived in Estonia». ERR. 18 March 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 March 2022. https://web.archive.org/web/20220319015412/https://news.err.ee/1608536743/more-than-25-000-refugees-have-arrived-in-estonia. Ανακτήθηκε στις 19 March 2022. 
  20. «About 25,000 Ukrainian refugees have reached Spain so far, says minister». Reuters. Yahoo news. 21 March 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 March 2022. https://web.archive.org/web/20220321102426/https://news.yahoo.com/25-000-ukrainian-refugees-reached-094906348.html. Ανακτήθηκε στις 21 March 2022. 
  21. Henriques, Joana (22 Μαρτίου 2022). «Refugiados da Ucrânia em Portugal já são mais de 20 mil, cerca de 5% têm outras nacionalidades» [There are already more than 20 thousand Ukrainian refugees in Portugal, about 5% have other nationalities]. Público (στα Πορτογαλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 22 Μαρτίου 2022. 
  22. «Archived copy». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 23 Μαρτίου 2022. 
  23. [1]
  24. «Udlændingestyrelsen estimerer, at mindst 10.000 ukrainere er kommet til Danmark» (στα da). DR. 19 March 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 March 2022. https://web.archive.org/web/20220323230257/https://www.dr.dk/nyheder/seneste/udlaendingestyrelsen-estimerer-mindst-10000-ukrainere-er-kommet-til-danmark. Ανακτήθηκε στις 23 March 2022. 
  25. «More than 10,000 Ukrainians seek refuge in Finland». YLE News. 22 March 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 March 2022. https://web.archive.org/web/20220323140545/https://yle.fi/news/3-12370171. Ανακτήθηκε στις 24 March 2022. 
  26. «België maakt 3 miljoen euro vrij voor humanitaire hulp Oekraïne». 27 February 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 March 2022. https://web.archive.org/web/20220301171425/https://www.hln.be/nieuws/belgie-maakt-3-miljoen-euro-vrij-voor-humanitaire-hulp-oekraine~a6f0ca26/. Ανακτήθηκε στις 7 March 2022. 
  27. «Ukraine exodus is fastest growing refugee crisis in Europe since WW2 - UNHCR chief» (στα αγγλικά). Reuters. Reuters. 2022-03-06. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 March 2022. https://web.archive.org/web/20220308172212/https://www.reuters.com/world/europe/ukraine-exodus-is-fastest-growing-refugee-crisis-europe-since-ww2-unhcr-chief-2022-03-06/. Ανακτήθηκε στις 2022-03-08. 
  28. Jan Pallokat (15 Φεβρουαρίου 2022). «Polen bereitet sich auf Flüchtlinge vor». Tagesschau.de (στα Γερμανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Φεβρουαρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 1 Μαρτίου 2022. 
  29. 29,0 29,1 «How many refugees have fled Ukraine and where are they going?» (στα αγγλικά). BBC News. 2022-03-08. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 March 2022. https://web.archive.org/web/20220303110728/https://www.bbc.com/news/world-60555472. Ανακτήθηκε στις 2022-03-08. 
  30. «Information on the stay in Poland of persons fleeing from Ukraine - Urząd do Spraw Cudzoziemców - Portal Gov.pl». Urząd do Spraw Cudzoziemców (στα Πολωνικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 5 Μαρτίου 2022. 
  31. «Frequently Asked Questions - Urząd do Spraw Cudzoziemców - Portal Gov.pl». Urząd do Spraw Cudzoziemców (στα Πολωνικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 5 Μαρτίου 2022. 
  32. «Punkty recepcyjne - Urząd do Spraw Cudzoziemców - Portal Gov.pl». Urząd do Spraw Cudzoziemców (στα Πολωνικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 5 Μαρτίου 2022. 
  33. «Hotele dla uchodźców. Samorządy szukają miejsc zakwaterowania Ukraińców». Rzeczpospolita (στα Πολωνικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Φεβρουαρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 5 Μαρτίου 2022. 
  34. «Mapa wielkiego serca. Tutaj widać, jak Polacy pomagają uchodźcom z Ukrainy». Spider's Web (στα Πολωνικά). 2 Μαρτίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 4 Μαρτίου 2022. 
  35. «#PomagamUkrainie». pomagamukrainie.gov.pl. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 4 Μαρτίου 2022. 
  36. «домашня сторінка - Інформація для громадян України - Portal Gov.pl». Інформація для громадян України (στα Ουκρανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 5 Μαρτίου 2022. 
  37. «Rząd maksymalnie uprości zatrudnianie Ukraińców. Chce tego m.in. branża handlowa». Businessinsider (στα Πολωνικά). 2 Μαρτίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 5 Μαρτίου 2022. 
  38. «Remarks by President Charles Michel after his meeting with Prime Minister of Poland Mateusz Morawiecki in Rzeszów» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 7 Μαρτίου 2022. 
  39. «Charles Michel: "Abandonner l'Ukraine serait abandonner les valeurs européennes"» (στα Γαλλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 7 Μαρτίου 2022. 
  40. Hinshaw, D.; Lovett, I. (10 March 2022). «Two Ukrainian Refugees Enter Poland Every Three Seconds Right Now». The Wall Street Journal. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 March 2022. https://web.archive.org/web/20220313064643/https://www.wsj.com/articles/waves-of-ukrainian-refugees-overwhelm-poland-11646856187. Ανακτήθηκε στις 12 March 2022. 
  41. Manuel Bogner, Steffi Hentschke, Michał Kokot, Thomas Roser, Franziska Schindler, Frida Thurm: Ukrainische Bevölkerung: Auf der Flucht. Αρχειοθετήθηκε 2022-02-26 στο Wayback Machine. In: Die Zeit. 24 February 2022, retrieved 27 February 2022.
  42. EXCLUSIV - Mărturia unui român din Ucraina care a fugit de război în România: "Nord-bucovinenii nu prea sunt dispuși să lupte. Mulți habar nu au ce este o armă" Αρχειοθετήθηκε 2022-03-04 στο Wayback Machine.
  43. Mehr als 100 000 Flüchtlinge in Ungarn Αρχειοθετήθηκε 2022-03-04 στο Wayback Machine.. In: stgallen24.ch, 1 March 2022, retrieved 2 March 2022 (German).
  44. «Update: Initial Assessment Report: Eastern Slovakia 5th March 2022 - Slovakia». ReliefWeb (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 8 Μαρτίου 2022. 
  45. «Russian warplanes, artillery widen attack, hit industry hub». AP. 11 Μαρτίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 12 Μαρτίου 2022. 
  46. «Report on the human rights situation in Ukraine 16 November 2015 to 15 February 2016». Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 11 Μαρτίου 2022. 
  47. «Cozi la punctele de trecere a frontierei cu Ucraina, pe sensul de intrare în R. Moldova. Președinta Sandu: "Suntem pregătiți să acomodăm câteva zeci de mii de oameni. Avem pregătite mai multe scenarii în cazul în care vom avea un flux mai mare de refugiați"» (στα Ρουμανικά). Ziarul de Gardă. 24 Φεβρουαρίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Φεβρουαρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 2 Μαρτίου 2022. 
  48. «Prim-ministra Gavrilița a oferit detalii despre măsurile întreprinse de autorități pentru gestionare fluxului de migrați. A fost creat Centrul unic de gestionare a crizei» (στα Ρουμανικά). Ziarul de Gardă. 27 Φεβρουαρίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Φεβρουαρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 2 Μαρτίου 2022. 
  49. «25,000 refugees fleeing from Ukraine have entered Bulgaria». BNR. 5 March 2022. https://bnr.bg/en/post/101611148/25000-refugees-fleeing-from-ukraine-have-entered-bulgaria/. Ανακτήθηκε στις 5 March 2022. 
  50. «Number of Ukrainian refugees in Bulgaria goes above 33,000, one third of them are children». BNR. 12 March 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 March 2022. https://web.archive.org/web/20220313000826/https://bnr.bg/en/post/101614736/number-of-ukrainian-refugees-in-bulgaria-goes-above-33000-one-third-of-them-are-children. Ανακτήθηκε στις 13 March 2022. 
  51. «Bulgaria has welcomed more than 78,000 Ukrainian refugees». BNR. 15 March 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 March 2022. https://web.archive.org/web/20220315180141/https://bnr.bg/en/post/101615905/bulgaria-has-welcomed-more-than-78000-ukrainian-refugees. Ανακτήθηκε στις 15 March 2022. 
  52. «Ukraine-Krieg: Deutsche Bahn will ukrainischen Flüchtenden helfen», Der Spiegel, 2022-02-27, ISSN 2195-1349, https://www.spiegel.de/wirtschaft/unternehmen/krieg-in-der-ukraine-deutsche-bahn-will-ukrainischen-fluechtenden-helfen-a-bbf0b32d-23b7-459c-a64c-c950bf7f5cc4, ανακτήθηκε στις 2022-02-28 
  53. «Ukrainische Geflüchtete können in Deutschland ab sofort kostenlos Bus und Bahn nutzen». DSW21 (στα Γερμανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 16 Μαρτίου 2022. 
  54. «Flüchtlingsaufnahme unabhängig vom Pass». tagesschau.de (στα Γερμανικά). 6 Μαρτίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 9 Μαρτίου 2022. 
  55. «Geflüchtete aus der Ukraine: Kommunen bitten um Hilfe» (στα γερμανικά). Tagesschau. 14 March 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 March 2022. https://web.archive.org/web/20220314122339/https://www.tagesschau.de/inland/gefluechtete-ukraine-105.html. Ανακτήθηκε στις 14 March 2022. 
  56. Iwan Santoro: Schweiz will ukrainische Flüchtlinge unbürokratisch aufnehmen. Αρχειοθετήθηκε 2022-03-04 στο Wayback Machine. In: srf.ch. 1. März 2022, abgerufen am 2. März 2022.
  57. Bali, Kaki (1 Μαρτίου 2022). «Die russische Invasion bedroht die griechische Minderheit in der Ostukraine». DW.COM (στα Γερμανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 16 Μαρτίου 2022. 
  58. 58,0 58,1 Smith, Helena (11 March 2022). «How European response to Ukraine refugees differs from UK». The Guardian. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 March 2022. https://web.archive.org/web/20220314041006/https://www.theguardian.com/global-development/2022/mar/11/we-must-welcome-them-how-europe-is-helping-ukrainian-refugees. Ανακτήθηκε στις 14 March 2022. 
  59. 59,0 59,1 «Ukraine conflict: UK relaxes visa rules for refugees». BBC News. March 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2022-03-04. https://web.archive.org/web/20220304010239/https://www.bbc.com/news/uk-politics-60569292. Ανακτήθηκε στις 2022-03-03. 
  60. 60,0 60,1 de 2022, PorNewsroom Infobae28 de Febrero. «España anuncia la regularización de todos los ucranianos que viven en España». infobae (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 4 Μαρτίου 2022. 
  61. Press, Europa (28 Φεβρουαρίου 2022). «Galicia se ofrece a acoger refugiados procedentes de Ucrania». www.europapress.es. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 4 Μαρτίου 2022. 
  62. «Ukraine: Close to 24,000 refugees in Italy so far - Draghi - English». ANSA.it. 9 Μαρτίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 11 Μαρτίου 2022. 
  63. «Archived copy». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 12 Μαρτίου 2022. 
  64. «44.008 i profughi dall'Ucraina arrivati finora in Italia | Ministero dell'Interno» (στα Ιταλικά). Interno.gov.it. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 16 Μαρτίου 2022. 
  65. «Interior Ministry plans potential accommodation for Ukrainian refugees». LETA. Public Broadcasting of Latvia. 14 February 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 February 2022. https://web.archive.org/web/20220215081349/https://eng.lsm.lv/article/society/society/interior-ministry-plans-potential-accommodation-for-ukrainian-refugees.a443518/. Ανακτήθηκε στις 24 February 2022. 
  66. «Latvia ready to take in Ukrainian refugees, visas for Russians to be suspended». Public Broadcasting of Latvia. 24 February 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 February 2022. https://ghostarchive.org/archive/20220226/https://eng.lsm.lv/article/politics/politics/latvia-ready-to-take-in-ukrainian-refugees-visas-for-russians-to-be-suspended.a445142/. Ανακτήθηκε στις 24 February 2022. 
  67. «First Ukrainian refugees arrive in Latvia». Public Broadcasting of Latvia. 26 February 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 February 2022. https://ghostarchive.org/archive/20220226/https://eng.lsm.lv/article/society/society/first-ukrainian-refugees-arrive-in-latvia.a445412/. Ανακτήθηκε στις 26 February 2022. 
  68. «Mere end 4.000 flygtninge ankommer til Sverige hver 24. time» (στα sv). Sveriges Television. 11 March 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 March 2022. https://web.archive.org/web/20220313042509/https://www.svt.se/nyheter/inrikes/over-4-000-flyktingar-kommer-till-sverige-varje-dygn. Ανακτήθηκε στις 13 March 2022. 
  69. «Sweden expects 76,000 Ukrainian refugees in coming months - Migration Agency». Reuters. 11 March 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 March 2022. https://web.archive.org/web/20220312232655/https://www.reuters.com/world/europe/sweden-expects-76000-ukrainian-refugees-coming-months-migration-agency-2022-03-11/. Ανακτήθηκε στις 13 March 2022. 
  70. Reuters (2022-03-07). «Czech Republic takes in more than 100,000 Ukrainian refugees so far» (στα αγγλικά). Reuters. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 March 2022. https://web.archive.org/web/20220308111536/https://www.reuters.com/world/europe/czech-republic-takes-more-than-100000-ukrainian-refugees-so-far-2022-03-07/. Ανακτήθηκε στις 2022-03-08. 
  71. «Ukrainian refugees arriving by the thousands at Prague's main train station». Radio Prague International (στα Αγγλικά). 10 Μαρτίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 14 Μαρτίου 2022. 
  72. «EU to provide humanitarian modules for 50,000 Ukrainian refugees in Czechia». Radio Prague International (στα Αγγλικά). 14 Μαρτίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 14 Μαρτίου 2022. 
  73. «Hejtmani dnes s ministry jednali o nastavení pravidel ubytování uprchlíků». www.ceskenoviny.cz (στα Τσεχικά). 13 Μαρτίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 14 Μαρτίου 2022.