Ουίλτ Τσάμπερλεϊν

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Basketball pictogram.svg
Blank1x1.svg
Ουίλτ Τσάμπερλεϊν
Wilt Chamberlain Philadelphia Sixers 1967.jpg
Προσωπικά στοιχεία
Πλ. ΌνομαΟυίλτον Νόρμαν Τσάμπερλεϊν
ΕθνικότηταΑμερικανική
Γέννηση21 Αυγούστου 1936
Φιλαδέλφεια, Πενσυλβάνια, ΗΠΑ
Θάνατος12 Οκτωβρίου 1999 (63 ετών)
Μπελ Ερ, Καλιφόρνια , ΗΠΑ
Ύψος2,16 μ.
Νεανικοί σύλλογοι
Στοιχεία καριέρας
ΝτραφτΤ, Φιλαδέλφεια Γουόριορς , 1959
Καριέρα σε συλλόγους
1958-19590Flag of the United States.svg0Χάρλεμ Γκλομπτρότερς

1959-19650Flag of the United States.svg0Φιλαδέλφεια \
Σαν Φρανσκίσκο Γουόριορς

1965-19680Flag of the United States.svg0Φιλαδέλφεια 76ers

1968-19730Flag of the United States.svg0Λος Άντζελες Λέικερς
1973-19740Flag of the United States.svg0Σαν Ντιέγκο Κονκίσταδορς

Ο Ουίλτον Νόρμαν «Ουίλτ» Τσάμπερλεϊν (Wilton Norman "Wilt" Chamberlain, 21 Αυγούστου 1936 - 12 Οκτωβρίου 1999) ήταν Αμερικανός καλαθοσφαιριστής αγωνιζόμενος στη θέση του σέντερ. Θεωρείται ως ο κορυφαίος παίκτης της εποχής του και ένας από τους καλύτερους όλων των εποχών.[1][2][3][4][5] Το 2011 το περιοδικό Slam τον κατέταξε ως 2ο καλύτερο του αθλήματος όλων των εποχών.[6]

Ήταν από τους πιο ψηλούς και δυνατούς παίκτες του NBA τα χρόνια που αγωνίζονταν και εκμεταλλευόμενος τα σωματικά του πλεονεκτήματα (με άνοιγμα χεριών στα 2,34 μέτρα), την κορυφαία αλτικότητά του[7] σε συνδυασμό με το αδιαμφισβήτητο ταλέντο του έχει καταφέρει να συνδέσει το όνομα με αυτό του ασταμάτητου σκόρερ και ριμπάουντερ, κυριαρχώντας απόλυτα σε άμυνα και επίθεση. Αρκετά συχνά σκόραρε 50, 60 ακόμα και 70 πόντους και επίσης πολύ συχνά μάζευε 30 ή και 40 ριμπάουντ στο ίδιο παιχνίδι, αριθμούς αδιανόητους για τα σημερινά δεδομένα του αθλήματος. Είναι ο μοναδικός παίκτης στην ιστορία του NBA που έχει κατά μέσο όρο τουλάχιστον 30 πόντους και 20 ριμπάουντ ανά παιχνίδι σε μια σεζόν, το οποίο πέτυχε επτά φορές. Είναι επίσης ο μόνος παίκτης με μέσο όρο τουλάχιστον 30 πόντους και 20 ριμπάουντ ανά παιχνίδι καθ' όλη τη διάρκεια της καριέρας του στο ΝΒΑ.

Διαθέτει τις τέσσερεις καλύτερες επιδόσεις σε μέσους όρους πόντων και ριμπάουντ από έναν παίκτη σε μία σεζόν στην ιστορία του του κορυφαίου αμερικανικού πρωταθλήματος καλαθοσφαίρισης (NBA), ενώ επίσης έχει και το ρεκόρ των περισσότερων πόντων που σημειώθηκαν από έναν παίκτη σε ένα μόνο παιχνίδι, που φτάνουν τους 100, σε αγώνα απέναντι στους Νιού Γιορκ Νικς το 1962. Κατά τη διάρκεια της καριέρας του κατέρριψε συνολικά 128 ρεκόρ στο NBA, τα περισσότερα από τα οποία παραμένουν ακόμα.[8] Προσωνύμια που του δόθηκαν ήταν τα Wilt the Stilt και The Big Dipper. Το δεύτερο ψευδώνυμο (η απόδοση στα ελληνικά είναι «η Μεγάλη Άρκτος») του το έδωσαν φίλοι του επειδή έπρεπε να χτυπήσει το κεφάλι του όταν περνούσε από μια πόρτα.[9] Λόγω του μεγέθους του (από τους ψηλότερους της δεκαετίας του 1960 και με σωματικό βάρος στα πρώτα χρόνια της επαγγελματικής καριέρας του περίπου 125 κιλά) επίσης τον αποκαλούσαν «Ο Γολιάθ».[10][11]

Τα πρώτα χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στην Πενσυλβάνια της Φιλαδέλφεια στις 21 Αυγούστου 1936, σε οικογένεια με εννιά παιδιά. Κινδύνεψε η ζωή του από πνευμονία σε μικρή ηλικία. Στα εφηβικά του χρόνια δεν συμπαθούσε το μπάσκετ. Αντ' αυτού, ήταν ελπιδοφόρος σε αγωνίσματα στίβου: πηδούσε 2 μέτρα στο ύψος, ενώ διακρίνονταν στο τριπλούν και τα 400 μέτρα. Αλλά σύμφωνα με τον ίδιο, «το μπάσκετ ήταν βασιλιάς στη Φιλαδέλφεια», οπότε τελικά στράφηκε στο άθλημα. Ξεχώρισε λόγω του ύψους του, όντας περίπου 1,80 μέτρα σε ηλικία 10 ετών. Σύμφωνα με τον αθλητικογράφο του ESPN, Χαλ Μποκ, «μέχρι την εμφάνιση του Τσάμπερλεΐν το μπάσκετ παιζόταν από παίκτες με χαρακτηριστικά θνητών με μέσο ύψος. Αυτός το άλλαξε».[12] Αγωνίστηκε τρεις χρονιές με την σχολική ομάδα του γυμνασίου του μετρώντας συνολικά 37,4 πόντους ανά παιχνίδι. Ως αποτέλεσμα περισσότερα από 200 πανεπιστήμια επιδίωξαν να τον εγγράψουν, αλλά ήθελε να ξεφύγει από μεγάλες πόλεις και προτίμησε να παίξει στο Πανεπιστήμιο του Κάνσας λόγω της πρόσληψης από τον προπονητή του Hall of Fame Φογκ Άλεν.[13]

Κολέγιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1955 εντάχθηκε στο Πανεπιστήμιο του Κάνσας. Αγωνίστηκε δύο χρονιές με την ομάδα, οδηγώντας την σε ένα πρωτάθλημα περιφέρειας, με μέσο όρο 29,9 πόντων και 18,3 ριμπάουντ ανά παιχνίδι και στις δύο περιόδους. Αυτοί οι μέσοι όροι εξακολο να παραμένουν ρεκόρ για το Πανεπιστήμιο. Ήταν πρώτος σκόρερ του κολεγιακού Πρωταθλήματος και τις δύο χρονιές. Οι εντυπωσιακές εμφανίσεις του τον οδήγησαν στην επιλογή στην καλύτερη ομάδα των κολεγίων και τις δύο χρονιές με ενδεικτικό τους 90 πόντους που σημείωσε σε ένα παιχνίδι.[14] Τη δεύτερη χρονιά έφτασε στον τελικό του Πανεπιστημιακού πρωταθλήματος χάνοντας από τη Βόρεια Καρολίνα μετά από τρεις παρατάσεις.[15] Εξακολουθεί να κατέχει τα ρεκόρ της ομάδας του Πανεπιστημίου ενός παιχνιδιού πρωταθλήματος για τους πόντους (52), ριμπάουντ (36), επιτυχημένα σουτ που έγιναν (20) και ελεύθερες βολές (18). Στις 17 Ιανουαρίου 1998 το Πανεπιστήμιο του Κάνσας απέσυρε τη φανέλα με το νούμερο 13.[16]

Επαγγελματική σταδιοδρομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χάρλεμ Γκλομπτρότερς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Τσάμπερλεϊν θέλησε να γίνει επαγγελματίας καλαθοσφαιριστής πριν τελειώσει τις σπουδές του, ευρισκόμενος στο τελευταίο έτος τους, όμως τότε οι κανόνες απαγόρευαν τη συμμετοχή σε παίκτες που δεν είχαν αποφοιτήσει. Παρ' όλα αυτά, ξεκίνησε την καλαθοσφαιρική του καριέρα το 1958 αγωνιζόμενος για τους Χάρλεμ Γκλομπτρότερς, μια ομάδα που δεν συμμετείχε στο NBA, έναντι 200.000 δολαρίων, για συμβόλαιο τριών ετών, ποσό σχεδόν διπλάσιο του υψηλότερα αμειβόμενου παίκτη του NBA εκείνη την εποχή και πενταπλάσιο του μέσης αμοιβής.[17][18] Έγινε μέλος της ομάδας που έγραψε ιστορία παίζοντας στη Μόσχα το 1959 και έκανε περιοδεία στη Σοβιετική Ένωση σε κατάμεστα γήπεδα.[19] Πριν από την έναρξη ενός αγώνα στο Στάδιο Λένιν της Μόσχας, τους υποδέχτηκε ο ηγέτης της χώρας Νικήτα Χρουστσόφ. Συμπεριλήφθηκε στους θρύλους της ομάδας και η φανέλα του αποσύρθηκε το 2000, ο πρώτος παίκτης που των Χάρλεμ που του έγινε αυτή η τιμή.[20] Στη συνέχεια έγινε ο πρώτος που έγινε επαγγελματίας έχοντας εγκαταλείψει το κολέγιό του.[21][22]

Φιλαδέλφεια / Σαν Φρανσίσκο Γουόριορς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1959 ξεκίνησε η σταδιοδρομία του στο NBA αφού έγινε «τερριτόριαλ πικ» (πρώτος) στα ντραφτ του 1959 από τους Φιλαδέλφεια Γουόριορς. Το συμβόλαιο που υπέγραψε τον έκανε τον υψηλότερα αμοιβόμενο παίκτη του NBA από την πρώτη χρονιά.[23] Στο πρώτο του παιχνίδι απέναντι στους Νιου Γιορκ Νικς (24 Οκτωβρίου 1959) σκόραρε 43 πόντους και μάζεψε 28 ριμπάουντ, στο δεύτερο 36 πόντους, 34 ριμπάουντ και 9 κοψίματα στη νίκη της ομάδας του επί των Ντιτρόιτ Πίστονς, ενώ στο τρίτο έφτασε τους 43 πόντους και 40 ριμπάουντ. Ολοκλήρωσε την αγωνιστική περίοδο με μέσο όρο 37,6 πόντους και 27,0 ριμπάουντ ανά παιχνίδι. Χρειάστηκαν μόλις 56 αγώνες για να σημειώσει 2.102 πόντους και να καταρρίψει το ρεκόρ των περισσότερων πόντων σε μια σεζόν, ρεκόρ το οποίο είχε ο Μπομπ Πετί από την προηγούμενη χρονιά και που χρειάστηκε 72 παιχνίδια για να φτάσει σε αυτό το επίτευγμα. Ο Τσάμπερλεϊν συνέτριψε το προηγούμενη επίδοση ολοκληρώνοντας την περίοδο με σύνολο 2.707 πόντων.[24] Ήταν η πρώτη από τις 7 συνεχόμενες χρονιές που ήταν κορυφαίος σκόρερ του πρωταθλήματος, ρεκόρ που παραμένει ακατάρριπτο.[25] Αναδείχθηκε καλύτερος πρωτοεμφανιζόμενος (ρούκι) της χρονιάς καθώς και πολυτιμότερος παίκτης του πρωταθλήματος (NBA MVP).[15]

Την εποχή που αγωνιζόταν στους Χάρλεμ

Στην πρώτη συμμετοχή του στο All-Star Game σημείωσε 23 πόντους και είχε 25 ριμπάουντ κερδίζοντας τον τίτλο του MVP.[26] Στο πρωτάθλημα οι Γουόριορς έφτασαν μέχρι τα τελικά της Ανατολικής Περιφέρειας όπου έχασαν από τους Μπόστον Σέλτικς με τον Τσάμπερλεϊν να μη συμμετέχει σε δύο αγώνες λόγω τραυματισμού. Κατά τη διάρκεια αυτής της σεζόν, ξεκίνησε τις μονομαχίες του με τον αντίπαλο σέντερ και από τους καλύτερους στην ιστορία του πρωταθλήματος, τον Μπιλ Ράσελ. Οι δύο ήταν σκληροί ανταγωνιστές στο γήπεδο με χαρακτηριστικό ότι, στη λίστα των παικτών που έχουν πάρει τουλάχιστον 40 ριμπάουντ σε ένα παιχνίδι, συναντάμε το όνομα του Τσάμπερλεϊν 15 φορές, έναντι 11 του Ράσελ με μόλις δύο ακόμη παίκτες να έχουν φτάσει σε αυτό το ορόσημο από μία φορά. Μακριά όμως από τα γήπεδα ανέπτυξαν φιλική σχέση.[9][27] Εκείνη τη χρονιά ο Τσάμπερλεϊν κατέρριψε οκτώ ρεκόρ του NBA.

Τη αγωνιστική περίοδο 1960-1961 ξεπέρασε το φράγμα των 3.000 πόντων και των 2.000 ριμπάουντ έχοντας συνολικά 3.033 πόντους (μ.ο. 38,3) και 2.149 ριμπάουντ (μ.ο. 27,2). Το όριο αυτό των πόντων έχει ξεπεραστεί μόνο από το Μάικλ Τζόρνταν το 1987, ενώ κανείς έκτοτε δεν έφτασε σε αυτό το όριο ριμπάουντ. Έκανε μάλιστα και το ρεκόρ των περισσότερων ριμπάουντ από έναν παίκτη σε ένα αγώνα, στις 24 Νοεμβρίου 1960 όταν οι Ουόριορς ηττήθηκαν από τους Σέλτικς (129-132) μαζεύοντας 55 απέναντι στο Ράσελ.[28][29] Είχε περίπου το 32% των πόντων και το 31% των ριμπάουντ της ομάδας του εκείνη την περίοδο.[30]

Ακολούθησε η χρονιά 1961-62 όπου ο Τσάμπερλεϊν ξεπέρασε και το όριο των 4.000 πόντων φτάνοντας τους 4.029 συνολικά που αποτελεί ρεκόρ του NBA ως σήμερα. Την συγκεκριμένη αγωνιστική περίοδο σκόραρε 50,4 πόντους και μάζευε 25,7 ριμπάουντ ανά παιχνίδι.[31] Σε επτά συνεχόμενα παιχνίδια σημείωσε πάνω από 50 πόντους.[32] Μάλιστα εκείνη τη σεζόν απέναντι στους Νιου Γιορκ Νικς (169-147, 2 Μαρτίου 1962) και μπροστά σε 4.124 θεατές σκόραρε 100 πόντους κάνοντας ρεκόρ περισσότερων πόντων από έναν παίκτη στο ίδιο παιχνίδι, επίδοση που παραμένει ακατάρριπτη.[33][34] Σε εκείνο το παιχνίδι κατέρριψε εννέα ρεκόρ του NBA: πόντων (100), πόντων στο ημίχρονο (61), πόντων στο τέταρτο (31) με 12/21 προσπάθειες, σουτ (63), επιτυχημένων σουτ (36) και ελεύθερων βολών (28/32).[17][35] Μέχρι και το 1982 το συνολικό σκορ ήταν επίσης ρεκόρ περισσότερων πόντων συνδυαστικά.[36] Την ίδια σεζόν σε αγώνα με αντίπαλο τους Λος Άντζελες Λέικερς (8 Δεκεμβρίου 1961, νικητές οι Λέικερς με 151-147) που είχε προηγηθεί και που κρίθηκε μετά από τρεις παρατάσεις στις οποίες είχε αγωνιστεί σε όλη τη διάρκεια όπως και στον κανονικό αγώνα σημείωσε 78 πόντους, επιτυγχάνοντας για πρώτη φορά ρεκόρ πόντων σε ένα αγώνα.[37] Έναν μήνα μετά (13 Ιανουαρίου 1962) και δύο πριν από την «100άρα» του, είχε πετύχει 73 πόντους σε παιχνίδι του με αντίπαλο τους Σικάγο Πάκερς. Η Φιλαδέλφεια είχε νικήσει με 135-117 και ο κορυφαίος παίκτης του ΝΒΑ είχε 29/48 δίποντα, 16/25 βολές και 36 ριμπάουντ.[38]

Στο All-Star Game του 1962 ο Τσάμπερλεϊν σκόραρε 42 πόντους, επίδοση που καταρρίφθηκε 55 χρόνια αργότερα.[39] Τα ασυνήθιστα κατορθώματά του στη σεζόν του 1962 αποτέλεσαν αργότερα αντικείμενο του βιβλίου Wilt, 1962 του Γκάρι Μ. Πόμεραντζ (2005).[40] Για άλλη μια φορά η ομάδα του σταματάει στα τελικά της περιφέρειας γνωρίζοντας την ήττα από τους Μπόστον Σέλτικς με 4-3 στους τελικούς της Ανατολής παρά τους 35 πόντους και τα 26,6 ριμπάουντ που είχε ως μέσο όρο.[41] Παρά να εντυπωσιακά του ατομικά επιτεύγματα εκείνη τη χρονιά ψηφίστηκε δεύτερος στο διαγωνισμό για τον καλύτερο παίκτη της κανονικής περιόδου πίσω από το Ράσελ.[42]

Τη χρονιά 1962-1963 οι Γουόριορς μετέφεραν την έδρα τους στο Σαν Φρανσίσκο όμως ο Τσάμπερλεϊν δε φάνηκε να επηρεάζεται από αυτή την αλλαγή σκοράροντας 44,8 πόντους και μαζεύοντας 24,3 ριμπάουντ ανά παιχνίδι. Αν και ήταν για μια ακόμη σεζόν εκπληκτικός σημειώνοντας σε δύο αγώνες πάνω από 70 πόντους οι Γουόριορς νίκησαν μόλις τα 31 από τα 80 παιχνίδια τους, χάνοντας τα πλέι-οφ.[43][44]

Τη σεζόν 1963-64 οι Γουόριορς προσλαμβάνουν τον Άλεξ Χάνουμ ως προπονητή. Ο Τσάμπερλεϊν δεν ανέπτυξε καλές σχέσεις με τον Χάνουμ και μάλιστα η σχέση τους έγινε ακόμα πιο άσχημη όταν ο Χάνουμ θέλησε να τον αφήσει αναπληρωματικό και είχε ως βασικό σέντερ τον Νέιτ Θέρμοντ τον οποίο οι Γουόριορς είχαν επιλέξει ως τρίτο στα ντραφτ του 1963. Παρά αυτή την αντιμετώπιση ο Τσάμπερλεϊν ήταν και πάλι ο ηγέτης της ομάδας με μέσο όρο ανά παιχνίδι 36,9 πόντους και 22,3 ριμπάουντ, και τον Χάνουμ να μην μπορεί να τον χρησιμοποιεί τελικά ως αναπληρωματικό όπως ήθελε. Στις 27 Νοεμβρίου 1963 στη νίκη επί των Νικς (118-89), κατάφερε την εκπληκτική επίδοση των 18/18 δίποντων αν και είχε χάσει το πρώτο σουτ. Πέρα από το τελικό 18/19 στα δίποντα που μέτρησε (94,7 %), είχε 38 πόντους, 17 ριμπάουντ σε μόλις 33 λεπτά συμμετοχής.[45] Ταυτοχρόνως οι Γουόριορς θα έφταναν και πάλι στα τελικά της περιφέρειας για να χάσουν από τους Μπόστον Σέλτικς με 4-1 νίκες. Στις 22 Νοεμβρίου 1964 και το παιχνίδι μεταξύ Σαν Φρανσίσκο Ουόριορς-Ντιτρόιτ Πίστονς (97-99) σημείωσε 50 πόντους και μάζεψε 40 ρημπάουντ για 5η και τελευταία φορά στην καριέρα του. Παραμένει ο μοναδικός παίκτης στην ιστορία του ΝΒΑ που έχει πετύχει quadruple double-double: αυτό σημαίνει ότι τελείωσε έναν αγώνα έχοντας +40 σε δύο στατιστικές κατηγορίες (πόντοι, ριμπάουντ ή ασίστ).[46][47]

Στα μέσα της αγωνιστικής περιόδου του 1963-64 ο Τσάμπερλεϊν αποφασίζει να φύγει από τους Γουόριορς ύστερα από 5,5 χρόνια και επιστρέφει στη Φιλαδέλφεια για να αγωνιστεί για τους Φιλαδέλφεια 76ερς. Στις 29 Δεκεμβρίου 1999 οι Ουόριορς απέσυραν τη φανέλα με το νούμερο 13 προς τιμήν του.[48]

Φιλαδέλφεια 76ερς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο τέλος της αγωνιστικής περιόδου, ο Τσάμπερλεϊν μετρούσε 34,7 πόντους και 22,9 ριμπάουντ και με τις δύο ομάδες. Χωρίς τον Τσάμπερλεϊν οι Γουόριορς είδαν κατακόρυφη πτώση εκείνη τη χρονιά κάνοντας μόλις 17 νίκες σε 80 παιχνίδια. Οι Σίξερς αντίθετα κατάφεραν να φτάσουν στα τελικά της περιφέρειας όπου ηττήθηκαν από τους Σέλτικς με 4-3 νίκες.[49]

Με τη φανέλα των Φιλαδέλφεια 76ερς

Το τελευταίο μάλιστα παιχνίδι που παίχθηκε στη Βοστώνη οι Σέλτικς επικράτησαν 110-109 σε ένα παιχνίδι που έμεινε στην ιστορία για πολλούς λόγους. Λιγότερο από δύο λεπτά πριν τη λήξη οι Σέλτικς ήταν μπροστά με 110-103 και ο Τσάμπερλεϊν με έξι δικούς του πόντους μείωσε. Δευτερόλεπτα πριν το τέλος οι Σίξερς είχαν την ευκαιρία για την ανατροπή αφού είχαν την επαναφορά στη βασική γραμμή των Σέλτικς. Ο Τζον Χάβλιτσεκ όμως έκλεψε την μπάλα και έδωσε την πρόκριση στους Σέλτικς.[50]

Η περίοδος 1965-66 είδε τον Τσάμπερλεϊν να ολοκληρώνει με 33,5 πόντους και 24,6 ριμπάουντ και να κερδίζει - μόλις - το δεύτερο βραβείο του πολυτιμότερου παίκτη της αγωνιστικής περιόδου μετά το 1960. Αυτή ήταν η τελευταία χρονιά που ξεπερνούσε το όριο των 2.000 πόντων και ήταν πρώτος σκόρερ του NBA, ενώ η βελτίωση του στο ομαδικό παιχνίδι αντανακλάται από την τρίτη θέση στις ασίστ. Στο πρωτάθλημα οι Σίξερς πέτυχαν ρεκόρ συλλόγου στην κανονική περίοδο με 55-25 νίκες, έφτασαν και πάλι στα τελικά της περιφέρειας όπου έχασαν και πάλι από τους Σέλτικς με 4-1 νίκες.[51][52]

Τη σεζόν 1966-67 προπονητής στους Σίξερς ανέλαβε ένας παλιός γνώριμος του Τσάπερλεϊν, ο Άλεξ Χάνουμ που ήταν προπονητής του στους Γουόριορς τις δύο τελευταίες χρονιές που ο Τσάμπερλεϊν αγωνίζονταν στην ομάδα του Σαν Φρανσίσκο. Οι δυο τους τελικά συμφιλιώθηκαν και ο Τσάμπερλεϊν πείστηκε από τον προπονητή να δουλέψει περισσότερο στην άμυνα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να πέσει σημαντικά στο σκοράρισμα στους 24,1 πόντους, μάζεψε όμως ίδιο σχεδόν μέσο όρο ριμπάουντ, είχε ποσοστό ευστοχίας στα δίποντα με 68,3 % και κέρδισε για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά και τρίτη συνολικά το βραβείο του πολυτιμότερου παίκτη της χρονιάς.[52][53]

Εκείνη τη χρονιά οι Σίξερς με τους Τσάμπερλεϊν, Χαλ Γκριρ και Μπιλ Κάνινγχαμ ολοκλήρωσαν με ρεκόρ 69-13, σημειώνοντας τις περισσότερες νίκες που είχε κάνει ομάδα στην ιστορία του NBA. Την επίδοση αυτή κατάφεραν να καταρρίψουν μόνο οι Σικάγο Μπουλς τη σεζόν 1995-96 όταν σημείωσαν 72 νίκες και 10 ήττες και οι Γκόλντεν Στέιτ Γουόριορς το 2015-16 όταν σημείωσαν 73 νίκες και 9 μόλις ήττες, ρεκόρ το οποίο αποτελεί το καλύτερο μέχρι σήμερα. Η επίδοση των Σίξερς όμως παραμένει η τρίτη καλύτερη στην ιστορία του NBA.[54]

Η ομάδα έφτασε για 3η συνεχόμενη χρονιά στα τελικά της περιφέρειας όπου θα αντιμετώπιζαν ξανά τους πανίσχυρους εκείνη τη δεκαετία Μπόστον Σέλτικς που είχαν πανηγυρίσει τα 8 τελευταία πρωταθλήματα του NBA. Οι Σίξερς αυτή τη φορά νίκησαν εύκολα τη σειρά με 4-1 με τον Τσάμπερλεϊν να έχει στον πρώτο αγώνα 24 πόντους, 32 ριμπάουντ (και ανεπίσημα 14 ασίστ και 12 κοψίματα).[55] Στα τελικά του πρωταθλήματος αντιμετώπισαν την παλιά ομάδα του Τσάμπερλεϊν τους Σαν Φρανσίσκο Γουόριορς, επί των οποίων επικράτησαν με 4-2 νίκες. Χαρακτηριστικό αυτών των αγώνων ήταν ότι είχε 9 ασίστ μέσο όρο στα πλέι-οφ, επίδοση ασυνήθιστη για σέντερ.[56] Ήταν το πρώτο πρωτάθλημα στην καριέρα του Τσάμπερλεϊν.[15]

Την επόμενη αγωνιστική περίοδο ο Τσάμπερλεϊν με 24,3 πόντους και 23,8 ριμπάουντ βραβεύθηκε και πάλι ως πολυτιμότερος παίκτης της περιόδου και κάνοντας επίδειξη ομαδικότητας ήταν πρώτος στις ασίστ. Είναι ο μόνος σέντερ στην ιστορία του NBA που ήταν πρώτος στις ασίστ σε μία αγωνιστική περίοδο (1967-68).[57] Σε αντίθεση με την συχνά διατυπωθείσα γνώμη που τον θέλει ως εγωιστικό παίκτη, που ασχολούταν πρωτίστως με τα στατιστικά του, η πραγματικότητα έδειξε ότι επρόκειτο για ένα παίκτη ικανό να θυσιάσει οποιαδήποτε προσωπική ματαιοδοξία για το θρίαμβο των ομάδων του.[58] Μάλιστα στις 2 Φεβρουαρίου 1968 απέναντι στους Πίστονς σημείωσε το πρώτο double triple-double (από 20 σε τρεις κατηγορίες στατιστικής) στην ιστορία του πρωταθλήματος με 22 πόντους, 25 ριμπάουντ και 21 ασίστ, επίτευγμα που έχει επαναληφθεί μία ακόμη φορά έκτοτε.[59] Στα πλέι-οφ, η ομάδα έφτασε για άλλη μια φορά στα τελικά της περιφέρειας όπου αντιμετώπισαν και πάλι τους Μπόστον Σέλτικς. Αν και οι Σίξερς προηγούνταν με 3-1 νίκες οι Σέλτικς έκαναν την ανατροπή και επιβλήθηκαν στη σειρά με 4-3 νίκες.[60] Πρώτη φορά στην ιστορία του NBA γινόταν μια τέτοια ανατροπή.

«Κανείς δεν φαίνεται να εκτιμά ότι ήταν ένας απίστευτος παίκτης ο Ουίλτ. Ήταν ο καλύτερος παίκτης όλων των εποχών γιατί κυριάρχησε στο πάτωμα όπως κανείς άλλος δεν μπόρεσε ποτέ». Μπιλ Ράσελ στο All-Star Game ΝΒΑ του 1997, όταν το πρωτάθλημα ονόμασε και τίμησε τους 50 μεγαλύτερους παίκτες του.[61]

Εκείνη τη χρονιά σημείωσε και ένα αρνητικό ρεκόρ στην καριέρα του: Ήταν 1η Δεκεμβρίου 1967 όταν οι Φιλαδέλφεια είχαν αντιμετωπίσει τους Σιάτλ Σούπερσονικς. Κυριάρχησε και πάλι με την παρουσία του στο παρκέ, σημείωσε 52 πόντους με 22/29 δίποντα και οδήγησε την ομάδα του στην εύκολη νίκη με 133-109 αλλά ήταν ο αγώνας όπου αστόχησε 22 φορές από τη γραμμή των ελεύθερων βολών έχοντας 8/30, αντικείμενο στο οποίο ήταν η «Αχίλλειος πτέρνα» της αγωνιστικής του παρουσίας. Μάλιστα το εν λόγω ρεκόρ καταρρίφθηκε μετά από 49 χρόνια.[62] Η βασική αυτή αδυναμία του αντανακλάται από το τρίτο χαμηλότερο ποσοστό ελεύθερων βολών καριέρας στην ιστορία του NBA με 51,1 % (με βάση τουλάχιστον 1.200 προσπάθειες).[63] Συνολικά στις 11.862 βολές που επιχείρησε στην καριέρα του βρήκε στόχο μόλις στις 6.057, χάνοντας τη δυνατότητα να προσθέσει μερικές χιλιάδες πόντους στο στατιστικό του απολογισμό.[64]

Λος Άντζελες Λέικερς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το καλοκαίρι του 1968, ο Τσάμπερλεϊν πήρε μεταγραφή στους Λος Άντζελες Λέικερς έναντι ανταλλαγής με τον επίσης σέντερ Ντάραλ Ίμχοφ, που το 1962 αγωνίζονταν στους Νικς και ήταν προσωπικός αντίπαλος του Τσάμπερλεϊν όταν αυτός σημείωσε 100 πόντους. Η μεταγραφή έγινε με συμβόλαιο-ρεκόρ στην ιστορία του αθλήματος.[65]

Την αγωνιστική περίοδο 1968-69 οι Λέικερς, με τον Τσάμπερλεϊν να σημειώνει κατά μέσο όρο 20,5 πόντους και να μαζεύει 21,1 ριμπάουντ ανά παιχνίδι, τερμάτισαν στην πρώτη θέση της Δυτικής Περιφέρειας με ρεκόρ 55-27 νίκες, ενώ στα πλέι-οφ έφτασαν μέχρι τους τελικούς του πρωταθλήματος όπου έχασαν από τους παλιούς γνώριμους, Μπόστον Σέλτικς.[66][67] Το έβδομο παιχνίδι (μέχρι τότε 3-3) παρουσίασε μια σουρεαλιστική σκηνή: εν αναμονή της νίκης των Λέικερς, ο ιδιοκτήτης της ομάδας έβαλε χιλιάδες μπαλόνια στους στύλους του Φόρουμ του Λος Άντζελες. Οι Λέικερς έφτασαν να νικούν με 91-76 μετά από τα τρία τέταρτα της συνάντησης. Στη συνέχεια ο Τσάμπερλιν έστριψε το γόνατό του και έπρεπε να αντικατασταθεί. Με τρία λεπτά να μένουν, οι Λέικερς έπεσαν στο 103-102 και τελικά έχασαν το παιχνίδι 108-106. Μετά τον αγώνα, πολλοί αναρωτήθηκαν γιατί ο Τσάμπερλεϊν βγήκε στα τελευταία σχεδόν έξι λεπτά. Τη στιγμή της τελικής του αντικατάστασης, είχε σημειώσει 18 πόντους (επιτυγχάνοντας επτά από τις οκτώ προσπάθειές του) και είχε μαζέψει 27 ριμπάουντ.[68][69] Μετά την ήττα ο προπονητής επικρίθηκε έντονα καθώς ο Τσάμπερλεϊν επιβεβαίωσε ότι ήταν σε θέση να επιστρέψει. Η απώλεια του τίτλου κόστισε στον προπονητή τη θέση του.[70][71]

Την αγωνιστική περίοδο 1969-70 ο Τσάμπερλεϊν αγωνίστηκε σε μόλις 12 παιχνίδια λόγω τραυματισμού (ρήξη επιγονατιδικού τένοντα στο ένατο παιχνίδι) όμως οι Λέικερς κατάφεραν και τερμάτισαν στη δεύτερη θέση της Δυτικής περιφέρειας με ρεκόρ 46-36, πίσω από τους Ατλάντα Χοκς. Στα πλέι-οφ οι Λέικερς με την επιστροφή του Τσάμπερλεϊν νίκησαν το Φοίνιξ με 4-3, σάρωσαν τους Χοκς με 4-0 και έφτασαν και πάλι στους τελικούς του πρωταθλήματος όπου ηττήθηκαν ξανά με 4-3 νίκες, αυτή τη φορά από τους Νιου Γιορκ Νικς.[72][73]

Από τους τελικούς του 1969

Την επόμενη αγωνιστική περίοδο, οι Λέικερς συνέχισαν να στοχεύουν το πρωτάθλημα. Με τον Τσάμπερλεϊν να σκοράρει 20,7 πόντους και να μαζεύει 18,2 ριμπάουντ τερμάτισαν και πάλι στη δεύτερη θέση της δυτικής περιφέρειας με ρεκόρ 48-34 και έφτασαν ως τα τελικά της Περιφέρειας όπου έχασαν με 4-1 νίκες από τους, μετέπειτα πρωταθλητές Μιλγουόκι Μπακς.[74]

Τη σεζόν 1971-72 ο 35 ετών πλέον, Τσάμπερλεϊν, έκανε άλλη μια αξιοπρεπή χρονιά με 14,8 πόντους και 19,2 ριμπάουντ. Οι Λέικερς ήταν ασταμάτητοι και με ρεκόρ 69-13 ισοφάρισαν την ως τότε καλύτερη επίδοση των Φιλαδέλφεια 76ers, την οποία η ομάδα της Φιλαδέλφεια είχε επιτύχει με τον Τσάμπερλεϊν στη σύνθεσή της. Επίσης έκαναν το διατηρητέο, ως σήμερα ρεκόρ των 33 συνεχόμενων νικών.[75][76] Στις 16 Φεβρουαρίου 1972, με κανένα άλλο παίκτη να μην έχει σημειώσει ακόμη ούτε 25.000 πόντους - και μόνο πέντε να έχουν 20.000 - ο γίνεται ο πρώτος που έφτασε τους 30.000. Στο 13ο έτος του στο πρωτάθλημα, πετυχαίνει το ορόσημο στο τρίτο 12λεπτο σε αγώνα με τους Φοίνιξ Σανς. Το παιχνίδι στο Φοίνιξ σταμάτησε και στον Τσάμπερλεϊν δίνεται η μπάλα και λαμβάνει μόνιμη επευφημία από το πλήθος των 12.534 φιλάθλων.[77] Το Λος Άντζελες προχώρησε στα πλέι-οφ οφ ξεπερνώντας εύκολα (4-0) το εμπόδιο των Σικάγο Μπουλς. Ο Τσάμπερλεϊν έπαιξε κάθε λεπτό στα 4 παιχνίδια, είχε κατά μέσο όρο 14,5 πόντους και κυριάρχησε τη σειρά σε ριμπάουντ με 20,8 ανά παιχνίδι. Στον τελικό της περιφέρειας αντιμετώπισαν τους Μιλγουόκι Μπακς που είχαν στην ομάδα τους τον Καρίμ Αμπντούλ Τζαμπάρ, το νέο μεγάλο σέντερ και MVP της κανονικής περιόδου. Στα 11 πρώτα παιχνίδια των αναμετρήσεων μετά τους, ο παίκτης των Λέικερς είχε κατά μέσο όρο 22,8 πόντους και 17,6 ριμπάουντ, ενώ ο Τζαμπάρ κατά μέσο όρο 26,0 πόντους και 15,6 ριμπάουντ. Η κυριαρχία του Τσάμπερλεϊν επί του κατά 11 χρόνια νεώτερου αντιπάλου του ήταν αξιοσημείωτη με 10,8 πόντους, 19,2 ριμπάουντ και το αλησμόνητο διπλό κόψιμο στις δύο συνεχόμενες ραβέρσες του Τζαμπάρ ήταν σημαντικά δίνοντας στην ομάδα την πρόκριση. Η ηλικία του είχε επιβραδύνει σίγουρα τη στατιστική του, αλλά όλα τα άλλα προσόντα του ήταν ακόμα εκεί, σε κορυφαίο επίπεδο.[78][79][80] Οι Λέικερς έφτασαν μέχρι τα τελικά του πρωταθλήματος και επικράτησαν με 4-1 νίκες στους Νιου Γιορκ Νικς κατακτώντας το πρωτάθλημα. Στο τελευταίο παιχνίδι ο Τσάμπερλεϊν έκανε την καλύτερη εμφάνιση σημειώνοντας 24 πόντους και μαζεύοντας 29 ριμπάουντ.[81] Με πολύ καλές εμφανίσεις στους τελικούς ο Τσάμπερλεϊν αναδείχθηκε πολυτιμότερος παίκτης της σειράς των πλέι-οφ και κατέκτησε το δεύτερο τίτλο πρωταθλήματος της καριέρας του. Επίσης σε εκείνη τη σειρά έγινε πρώτος σκόρερ όλων των εποχών στα πλέι-οφ, κορυφαίος ριμπάουντερ και σημείωσε ρεκόρ ευστοχίας.[15]

Τη χρονιά 1972-73, τελευταία στην καριέρα του Τσάμπερλεϊν, οι Λέικερς έκαναν ρεκόρ 60-22 τερματίζοντας στη δεύτερη θέση της Δυτικής Περιφέρειας, καταφέρνοντας όμως να φτάσουν μέχρι τα τελικά του πρωταθλήματος όπου έχασαν τη σειρά με 4-1 νίκες από τους Νικς. Στην τελευταία του αγωνιστική περίοδο ο Τσάμπερλεϊν ολοκλήρωσε με 13,2 πόντους και 18,6 ριμπάουντ μέσο όρο ανά παιχνίδι.[82] Την τελευταία του χρονιά σημείωσε ρεκόρ καριέρας σε ποσοστό ευστοχίας με το πολύ ηψηλό 72,7 %.[83] Στις 9 Νοεμβρίου 1983 οι Λέικερς απέσυραν τη φανέλα με το νούμερο 13 που φορούσε στην ομάδα.[84]

Κλείνοντας την επαγγελματική του σταδιοδρομία ήταν ο κορυφαίος σκόρερ στην ιστορία του NBA με 31.419 πόντους και ο κορυφαίος ριμπάουντερ με 23.924, το δε δεύτερο ρεκόρ του παραμένει έως σήμερα.[33] Ο μέσος όρος πόντων ανά αγώνα (30,09 - τότε ο υψηλότερος) είναι ο δεύτερος καλύτερος στην ιστορία του πρωταθλήματος, ελάχιστα χαμηλότερος από αυτόν του Μάικλ Τζόρνταν. Εξακολουθεί να κατέχει τους τέσσερεις πρώτους μέσους όρους πόντων μιας σεζόν στην ιστορία του πρωταθλήματος, συμπεριλαμβανομένου του ρεκόρ του ΝΒΑ 50,4 πόντων ανά παιχνίδι το 1961-62 (οι άλλοι τρεις έρχονται, με φθίνουσα σειρά, κατά τη διάρκεια του 1962-63: 44,8 πόντοι ανά παιχνίδι, 1960–61: 38,3 και 1959–60: 37,6 πόντοι). Σημείωσε 118 φορές τουλάχιστον 50 πόντους (τέσσερεις φορές περισσότερες από το δεύτερο της σχετικής λίστας Μάικλ Τζόρνταν), 32 φορές πάνω από 60 πόντους (πέντε φορές περισσότερες από το δεύτερο) και 6 φορές πάνω από 70 πόντους χωρίς κανένας να το έχει πετύχει ούτε καν δύο. Τη σεζόν 1961-62 αγωνίστηκε σε 47 συνεχόμενα παιχνίδια χωρίς να βγει ούτε δευτερόλεπτο έχοντας μέσο όρο συμμετοχής σε εκείνο το πρωτάθλημα πάνω από την κανονική διάρκεια του αγώνα (μ.ο. 48,5 λεπτά). Επίσης ένα ακόμα επίτευγμα είναι ότι ουδέποτε αποβλήθηκε με φάουλ κατά τη διάρκεια της καριέρας του.[31][85]

Με τη φανέλα των Λέικερς το 1972

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ορισμένα στατιστικά στοιχεία του πρωταθλήματος δεν ξεκίνησαν να τηρούνται από την χρονολογική του έναρξη όπως ο αριθμός των ασίστ και έτσι το γενικό σύνολο της καριέρας του σε αυτά υπολείπεται. Ο αριθμός των κοψιμάτων ξεκίνησε επίσημα να προσμετράται μετά το τέλος της καριέρας του, ενώ ανεπίσημα στοιχεία υπάρχουν από 112 αγώνες με μέσο όρο 8,8 κοψιμάτων ανά παιχνίδι, αριθμός πολύ υψηλότερος ακόμα και από το επίσημο ρεκόρ σεζόν που σήμερα είναι 5,5.[86] Ήταν 18 Μαρτίου του 1968 και σε ένα αγώνα Σίξερς-Λέικερς ο Τσάμπερλεϊν πετυχαίνει 53 πόντους, 32 ριμπάουντ, 14 ασίστ, 24 κοψίματα και 11 κλεψίματα. Και μαζί και το μοναδικό Quintuple – Double στην ιστορία του ΝΒΑ, αλλά παραμένει ανεπίσημο καθώς οι στατιστικές κοψιμάτων και κλεψιμάτων δεν ήταν επίσημες ακόμα.[87][88] Σε αγώνα με τους Πίστονς το 1968 είχε 26 κοψίματα, με το ισχύον επίσημο ρεκόρ να είναι μόλις 17.[89] Τα γενικά στατιστικά του σύνολα είναι υποδεέστερα των μέσων όρων του οφειλόμενα στις συγκριτικά λίγες χρονιές που αγωνίστηκε στο NBA (14). Τέλος, θα μπορούσε να είναι μύθος αλλά είναι πραγματικότητα ότι η απόπειρα του Γκας Τζόνσον, ενός σχεδόν δίμετρου δυναμικού φόργουορντ και από τους καλύτερους στα καρφώματα στο NBA τη δεκαετία του 1960 να καρφώσει μπροστά του στις 26 Νοεμβρίου 1966 όχι μόνο ήταν αποτυχημένη αλλά ο παίκτης των Μπάλτιμορ Μπούλετς υπέστη εξάρθρωση ώμου στην παράτολμη απόπειρά του μπροστά στο γίγαντα των τότε τουλάχιστον 135 κιλών και της εκπληκτικής σωματικής δύναμης.[90]

Προπονητική καριέρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Τσάμπερλεϊν μετά την αποχώρησή του από τους Λέικερς διετέλεσε προπονητής για μια χρονιά (1973-74) στην ομάδα των Σαν Ντιέγκο Κονκίσταδορς, που αγωνίζονταν στο άλλο μεγάλο πρωτάθλημα μπάσκετ της Αμερικής, το ABA.[91] Αρχικά είχε συμφωνήσει να συμμετάσχει και ως παίκτης αλλά η ομάδα του Λος Άντζελες το μπλόκαρε λόγω δεσμευτικού του συμβολαίου για μια ακόμη χρονιά και έτσι δεν αγωνίστηκε.[92]

Η ζωή του μετά το μπάσκετ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Τσάμπερλεϊν μετά το τέλος και της προπονητικής του καριέρας ασχολήθηκε με επιχειρήσεις. Άνοιξε ένα νυκτερινό κλαμπ στο Χάρλεμ της Νέας Υόρκης, δημιούργησε εταιρεία παραγωγής κινηματογραφικών ταινιών, ενώ συνήθιζε να επενδύει χρήματα και σε αθλητικούς συλλόγους.[13] Έπαιξε επίσης σε ομάδες μπιτς βόλεϊ αρχικά και στη συνέχεια σε αγώνες πρωταθλήματος κλειστού χώρου, ενώ ήταν μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Διεθνούς Ένωσης Βόλεϊ, και τελικά εισήχθη στο Hall of Fame του αθλήματος.[93]

Το 1979 εντάχθηκε στο «Hall of Fame» του μπάσκετ.[91][94] Η αυτοβιογραφία του δημοσιεύθηκε το 1973 με τίτλο Wilt: Just Like Any Other 7-Foot Black Millionaire Who Lives Next Door (Ουίλτ: Όπως κάθε άλλος μαύρος εκατομμυριούχος 7 ποδών που ζει στη διπλανή πόρτα). Δημοσίευσε επίσης ένα πιο αποκαλυπτικό βιβλίο για την προσωπική του ζωή με τίτλο A View from Above το 1991 με ορισμένα από τα στοιχεία που συμπεριλαμβάνονταν να προκαλούν αρνητικές αντιδράσεις.[31] Ήταν επίσης ιδιαίτερα υποτιμητικός όταν μιλούσε για την εξέλιξη του ΝΒΑ τα χρόνια μετά την αποχώρησή του, στοιχείο που επηρέασε την υστεροφημία του.[56] Συμμετείχε επίσης σε κινηματογραφικές ταινίες με γνωστότερη την Conan the Destroyer (Κόναν ο βάρβαρος, 1984).[95] Παρά το γεγονός ότι ορισμένοι τον θεωρούσαν εγωιστή, είχε καλές σχέσεις με πολλούς άλλους μεγάλους παίκτες της εποχής του που τον σέβονταν ιδιαίτερα. Εγκωμιάστηκε για την καλή του σχέση με τους θαυμαστές του, δίνοντας συχνά εισιτήρια σε φιλάθλους και υπογράφοντας αυτόγραφα. Έκανε τακτικά βόλτες στο κέντρο της Φιλαδέλφειας απολαμβάνοντας όλη την προσοχή. Ο αντίπαλος του Τζακ ΜακΜάχον είχε πει: «Το καλύτερο πράγμα που συνέβη στο ΝΒΑ είναι ότι ο Θεός έκανε τον Ουίλτ ένα ωραίο άτομο ... αυτός θα μπορούσε να μας είχε σκοτώσει όλους με το αριστερό του χέρι». Ίσως ήταν μακράν όχι μόνο ο καλύτερος και πιο προσιτός άνθρωπος στο NBA, αλλά μάλλον σε όλα τα επαγγελματικά αθλήματα.[96] Η απόλυτη θρυλική ιστορία που ξεχώρισε πραγματικά μετά τη σταδιοδρομία του ήταν το 1986. Είχε αποσυρθεί για σχεδόν 13 χρόνια και ήταν 50 ετών εκείνη την εποχή, και οι Νιου Τζέρσεϊ Νετς του πρόσφεραν συμβόλαιο για τα τελευταία παιχνίδια της σεζόν και τα πλέι-οφ. Ο Τσάμπερλεϊν διατηρούνταν σε εξαιρετική κατάσταση αλλά αρνήθηκε θεωρώντας την υπόθεση ως τέχνασμα.[23]

Στις 18 Μαρτίου 1991, οι Σίξερς απέσυραν τη φανέλα με το νούμερο 13 του Τσάμπερλεϊν.[97] Πέθανε το 1999 από συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, σε ηλικία 63 ετών. Ο πρώτος σκόρερ στην ιστορία του NBA Καρίμ Αμπντούλ Τζαμπάρ δήλωσε τότε ότι «Ο Ουίλτ ήταν ένας από τους μεγαλύτερους, και δεν θα δούμε ποτέ άλλον σαν αυτόν».[9] Το απόλυτο σύμβολο, την ημέρα της κηδείας του στο Λος Άντζελες της Καλιφόρνια, πλήττεται από σεισμό, με τους φίλους του και να λένε ότι ήταν αυτός που τον προκάλεσε. Το μέγεθος του ήταν 7,1R, όσο το ύψος του Τσάμπερλεϊν σε πόδια.[17] Ένα χάλκινο γλυπτό ύψους 3,5 μέτρων και βάρους 3 τόνων κοσμεί το γήπεδο μπάσκετ Wachovia Center της Φιλαδέλφειας από το 2004. Υπάρχει μια πινακίδα στη βάση του αγάλματος που αναφέρει: «Η αξία ενός ανθρώπου μετριέται από το μέγεθος της καρδιάς του».[98] Το 2015 έγινε ο πρώτος καλαθοσφαιριστής που κυκλοφόρησε σειρά γραμματοσήμων προς τιμή του.[99]

«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Ουίλτ ήταν ένας από τους μεγαλύτερους παίκτες που έπαιξαν ποτέ το παιχνίδι του μπάσκετ. Ήταν ο μόνος παίκτης για τον οποίο άλλαξαν οι κανόνες του παιχνιδιού. Η κυριαρχία του στο άθλημα ήταν συντριπτική». Τζέρι Ουέστ [100]

Η κληρονομιά του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Τσάμπερλεϊν ήταν η ασταμάτητη δύναμη του μπάσκετ, η πιο φοβερή επιθετική δύναμη που έχει δει ποτέ το παιχνίδι. Όταν ζητήσετε τους μεγαλύτερους παίκτες που έχουν παίξει μπάσκετ, οι περισσότεροι θαυμαστές και λάτρεις θα τον έβαζαν στην κορυφή ή κοντά στην κορυφή της λίστας. Κυριαρχώντας στο παιχνίδι όπως λίγοι παίκτες σε οποιοδήποτε άθλημα, ήταν ικανός να σκοράρει κατά βούληση, παρά τις διπλές και τριπλές άμυνες και τις συνεχείς τακτικές αλλαγές που χρησιμοποιούσαν οι αντίπαλες ομάδες για να τον σταμάτησουν. Όπως το έθεσε ο Όσκαρ Ρόμπερτσον όταν ρωτήθηκε αν ο Τσάμπερλεϊν ήταν ο καλύτερος όλων των εποχών, απάντησε «Τα βιβλία δεν λένε ψέματα».

Κατά τη διάρκεια της καριέρας του, η κυριαρχία του προκάλεσε πολλές αλλαγές στους κανόνες. Αυτοί οι κανόνες που άλλαξαν περιελάμβαναν τη διεύρυνση της γραμμής της ρακέτας (από 3,65 μέτρα σε 4,88 μέτρα) και την αναθεώρηση των κανόνων που διέπουν τη μπάλα και τη ρίψη ελεύθερων βολών (ο Τσάμπερλεϊν πηδούσε με την μπάλα από πίσω από τη γραμμή του φάουλ για να ρίξει τη μπάλα στο καλάθι). Απαγορεύτηκε η επαναφορά πάνω από το ταμπλό (σύστημα των ομάδων του Τσάμπερλεϊν) και οι παρεμβάσεις πάνω από το στεφάνι. Κανένας άλλος παίκτης στην ιστορία του NBA δεν έχει δημιουργήσει τόσους μύθους ούτε έχει δημιουργήσει τέτοιο αντίκτυπο.[101] Η δήλωση του Μάτζικ Τζόνσον μετά το θάνατό του δεν είναι τυχαία: «Ήταν το ίνδαλμά μου και τελικά άλλαξε το παιχνίδι του μπάσκετ». Ως εκ τούτου δεν είναι παράξενο να θεωρείται από ορισμένους ως ο κορυφαίος όλων των εποχών.[102][103][104][105]

Οι μονομαχίες του με το Μπιλ Ράσελ έχουν μείνει στην ιστορία, με την ομάδα των Σέλτικς εμφανώς ανωτέρη να κερδίζει τους τίτλους. Όμως οι μεταξύ τους ατομικές μονομαχίες είχαν νικητή στατιστικά σχεδόν πάντα τον Τσάμπερλεϊν, παρά το γεγονός ότι παρουσίαζε κάμψη της επιθετικής του δράσης σε σύγκριση με τους μέσους όρους απέναντι σε άλλες ομάδες. Σημείωσε 62 πόντους σε ένα παιχνίδι εναντίον του Ράσελ στις 14 Ιανουαρίου 1962 στη Βοστώνη και σημείωσε περισσότερους από 50 πόντους απέναντί του σε έξι άλλα παιχνίδια. Οι περισσότεροι πόντοι που πέτυχε ο Ράσελ εναντίον του ήταν 37. Επίσης, ο Ράσελ σημείωσε περισσότερους από 30 εναντίον του μόνο δύο άλλες φορές. Συνολικά ο Ράσελ είχε μέσους όρους 14,5 πόντους και 23,7 ριμπαάουντ ανά παιχνίδι μεταξύ τους, ενώ ο Τσάμπερλεϊν 28,7 πόντους και ίδιο αριθμό ριμπαάουντ σε 142 αναμετρήσεις. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν την σαφή κυριαρχία του Τσάμπερλεϊν σε προσωπικό επίπεδο και δεν επιβεβαιώνουν το απόλυτο της σύγκρουσης όπως συχνά μεταφέρεται μεταξύ των δύο κορυφαίων παικτών της δεκαετίας του 1960.[24][106] Η αντιπαλότητα αυτή αύξησε σημαντικά την δημοτικότητα του αθλήματος που εκείνη την εποχή είχε ως θεατές λίγες χιλιάδες, αποτέλεσε προοίμιο για μεγάλες μονομαχίες του μέλλοντος και η οποία (με την βοήθεια του μάρκετινγκ) «εκτόξευσε» τη δημοτικότητα του ΝΒΑ τη δεκαετία του 1980.[56]

Ο Τσάμπερλεϊν αγωνίστηκε για περισσότερα από 45 λεπτά κατά μέσο όρο κατά τη διάρκεια της καριέρας του, είχε μέσο όρο μόνο δύο φάουλ ανά αγώνα αλλά δεν κατάφερε να κερδίσει όσα δικαιούταν με βάση τις ικανότητες και τα ατομικά του επιτεύγματα με σημαντικότερο μειονέκτημα στην ιστορική του αξιολόγηση τα δύο μόλις πρωταθλήματα που κέρδισε, ενώ επτά φορές έχασε σε τελικούς. Σε ορισμένους έδινε την εντύπωση ότι έπαιζε κάθε παιχνίδι σαν να έπρεπε να αποδείξει στον μέσο οπαδό του μπάσκετ τι ήταν. Και οι όχι σπάνιες συγκρούσεις με προπονητές ίσως του κόστισαν, ακόμα και κατάκτηση τίτλων.[10][107] Με την αθλητικότητά του, απέδειξε ότι το μπάσκετ απαιτεί τους καλύτερους αθλητές του κόσμου, όχι μόνο τους ψηλότερους. Και, κατά κάποιον τρόπο, έδειξε επίσης ότι είναι ομαδικό άθλημα. Ανεξάρτητα από το πόσο ταλαντούχο ένα άτομο μπορεί να είναι, κανένας παίκτης δεν μπορεί να νικήσει μια καλά συντονισμένη ομάδα πέντε αντιπάλων.[108] Η φήμη της παρουσίας του ξεπέρασε κατά πολύ το χώρο του αθλήματος ώστε υπήρχε χρονική περίοδος στη δεκαετία του 1960, κατά την οποίο εξέφρασε σοβαρά την πρόθεση να πυγμαχήσει κόντρα στον Μοχάμεντ Άλι. Ο μάνατζερ του Άλι κατόρθωσε σχεδόν να τον πείσει σε τρεις ξεχωριστές περιπτώσεις, αλλά ο αγώνας ακυρωνόταν πάντοτε την ύστατη ώρα.[109] Ο Τσάμπερλεϊν εξακολουθεί να κατέχει 68 ατομικά ρεκόρ του NBA σχεδόν μισό αιώνα μετά την αποχώρησή του από την ενεργό δράση.[110]

Στατιστικά καριέρας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στατιστικά καριέρας κανονικής περιόδου στο NBA

NBA
Περίοδος Αγώνες Πόντοι μ.ο. Ρημπάουντ μ.ο. Ασίστ μ.ο. % ευστοχία
1959-1960 72 37,6 27,0 2,3 46,1
1960-1961 79 38,4 27,2 1,9 50,9
1961-1962 80 50,4 25,7 2,4 50,6
1962-1963 80 44,8 24,3 3,4 52,8
1963-1964 80 36,9 22,3 5,0 52,4
1964-1965 73 34,7 22,9 3,5 51,2
1965-1966 79 33,5 24,6 5,2 54,0
1966-1967 81 24,1 24,2 7,8 68,3
1967-1968 82 24,3 23,8 8,6 59,5
1968-1969 81 20,5 21,1 4,5 58,3
1969-1970 12 27,3 18,4 4,1 56,8
1970-1971 82 20,7 18,2 4,3 54,5
1971-1972 82 14,8 19,2 4,0 64,9
1972-1973 82 13,2 18,6 4,5 72,7
Σύνολα 1.045 30,1 22,9 4,4 54,0


Στατιστικά καριέρας πλέι-οφ στο NBA

NBA
Περίοδος Αγώνες Πόντοι μ.ο. Ρημπάουντ μ.ο. Ασίστ μ.ο. % ευστοχία
1959-1960 9 33,2 25,8 2,1 49,6
1960-1961 3 37,0 23,0 2,0 46,9
1961-1962 12 35,0 26,6 3,1 46,7
1963-1964 12 34,7 25,2 3,3 54,3
1964-1965 11 29,3 27,2 4,4 52,2
1965-1966 5 28,0 30,2 3,0 50,9
1966-1967 15 21,7 29,1 9,0 57,9
1967-1968 13 23,7 24,7 6,5 53,4
1968-1969 18 13,9 24,7 2,6 54,5
1969-1970 18 22,1 22,2 4,5 54,9
1970-1971 12 18,3 20,2 4,4 45,5
1971-1972 15 14,7 21,0 3,3 56,3
1972-1973 17 10,4 22,5 3,5 55,2
Σύνολα 160 22,5 24,5 4,2 52,2

Τίτλοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Πρωταθλήματα NBA (2) : 1967 και 1972

Ατομικές διακρίσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • MVP της κανονικής περιόδου (4) : 1959-60 , 1965-66 , 1966-67 , 1967-68
  • Μία φορά MVP των τελικών : 1972
  • 7 φορές επιλέχθηκε στην ιδανική πεντάδα της σεζόν : 1960, 1961, 1962, 1964, 1966, 1967, 1968
  • Επιλέχθηκε 3 φορές στην δεύτερη ιδανική πεντάδα της σεζόν : 1963, 1965, 1972
  • Επιλέχθηκε 2 φορές στην αμυντική πεντάδα της σεζόν : 1972, 1973
  • Rookie της χρονιάς : 1959-60
  • All-Star Game MVP : 1960
  • 7 φορές κορυφαίος σκόρερ NBA : 1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1965, 1966
  • 11 φορές NBA καλύτερος ρημπάουντερ : 1960, 1961, 1962, 1963, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973
  • Μία φορά NBA πρώτος στις ασίστ : 1968
  • 9 φορές είχε το καλύτερο ποσοστό ευστοχίας : 1961, 1963, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1972, 1973
  • 13 φορές συμμετοχή στο All-Star Game (1960-1973)
  • NCAA Final Four MVP : 1957
  • Επιλέχθηκε 2 φορές στην καλύτερη ομάδα κολεγίων : 1957, 1958
  • Mr. Basketball USA : 1955
  • Η φανέλα με το νούμερο 13 αποσύρθηκε από όλες τις ομάδες που αγωνίστηκε : Πανεπιστήμιο Κάνσας, Χάρλεμ Γκλομπτρότερς, Γκόλντεν Στέιτ Ουόριορς, Φιλαδέλφεια 76ερς, Λος Άντζελες Λέικερς
  • Ψηφίστηκε ένας από τους 50 καλύτερους παίκτες στην ιστορία του NBA : 1996
  • Συμπεριλαμβάνεται στο Hall of Fame του μπάσκετ : 1979
  • Ψηφίστηκε 2ος στη λίστα των 75 καλύτερων παικτών στην ιστορία από το περιοδικό Slam

Ατομικές επιδόσεις που παραμένουν ως ρεκόρ στο NBA[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • 100 - ρεκόρ ενός παιχνιδιού με τους περισσότερους πόντους
  • 59 - περισσότεροι πόντοι σε ένα ημίχρονο
  • 36 - περισσότερες επιτυχημένες προσπάθειες
  • 22 - περισσότερες επιτυχημένες προσπάθειες σε ένα ημίχρονο
  • 63 - περισσότερες ατομικές προσπάθειες σε αγώνα
  • 37 - περισσότερες ατομικές προσπάθειες σε ένα ημίχρονο
  • 21 - περισσότερες προσπάθειες σε ένα 12λεπτο
  • 28 - ρεκόρ ενός παιχνιδιού για τις περισσότερες επιτυχημένες ελεύθερες βολές

Κανονικής περιόδου

  • 118 - τα περισσότερα παιχνίδια με 50 ή περισσότερους πόντους
  • 9 - μεγαλύτερος αριθμός σεζόν στο ποσοστό ευστοχίας σε προσπάθειες
  • 23.924 - τα περισσότερα ριμπάουντ καριέρας
  • 22,9 - υψηλότερος μέσος όρος ριμπάουντ ανά παιχνίδι (τουλάχιστον 400 παιχνίδια)
  • 7 - ρεκόρ για τις περισσότερες συνεχόμενες σεζόν ως πρώτος σκόρερ (1959-60 έως 1965-66)
  • 45 - ρεκόρ μιας σεζόν για τα περισσότερα παιχνίδια με 50 ή περισσότερους πόντους (1962)
  • 3.882 - τα περισσότερα λεπτά συμμετοχής σε κανονική περίοδο (1962)
  • 4.029 - περισσότεροι πόντοι στην κανονική περίοδο (1962)
  • 50,4 - υψηλότερος μέσος όρος πόντων ανά παιχνίδι σεζόν (1962)
  • 2.707 - περισσότεροι πόντοι από ένα ρούκι σε μια σεζόν (1960)
  • 1.597 - περισσότερες εύστοχες προσπάθειες σε μια σεζόν (1962)
  • 35 - περισσότερες συνεχόμενες επιτυχημένες προσπάθειες (17 Φεβρουαρίου έως 28 Φεβρουαρίου 1967)
  • 3.159 - περισσότερες ατομικές προσπάθειες σε μία σεζόν (1962)
  • 0,727 - υψηλότερο ποσοστό ευστοχίας σε μία σεζόν (1973)
  • 1.363 - περισσότερες ελεύθερες βολές σε μία σεζόν (1962)
  • 2.149 - περισσότερα ριμπάουντ σε μία σεζόν (1961)
  • 1.941 - περισσότερα ριμπάουντ σε σεζόν από ένα ρούκι (1960)
  • 27,2 - υψηλότερος μέσος όρος ριμπάουντ ανά παιχνίδι (1961)
  • 58 - περισσότεροι πόντοι σε αγώνα από ένα ρούκι (25 Ιανουαρίου 1960, εναντίον Ντιτρόιτ)
  • 1,000 - υψηλότερο ποσοστό ευστοχίας σε προσπάθειες (τουλάχιστον 15 προσπάθειες) (15-στα-15, 20 Ιανουαρίου 1967, έναντι Λος Άντζελες, 18-στα-18, 24 Φεβρουαρίου 1967, έναντι της Βαλτιμόρης και 16-στα-16 19 Μαρτίου 1967, έναντι της Βαλτιμόρης)
  • 55 - περισσότερα ριμπάουντ σε αγώνα (24 Νοεμβρίου 1960, έναντι Βοστώνης)
  • 45 - περισσότερα ριμπάουντ από ένα ρούκι (6 Φεβρουαρίου 1960, εναντίον Συρακούσες)
  • 11 - περισσότερες πρωτιές στα ριμπάουντ της σεζόν

Πλέι-οφ

  • 26 - περισσότερα ριμπάουντ σε ένα ημίχρονο (16 Απριλίου 1967, εναντίον Σαν Φρανσίσκο)
  • 32,0 - ρεκόρ πλέι-οφ μιας σειράς για τον υψηλότερο μέσο όρο ριμπάουντ ανά παιχνίδι (1967)
  • 41 - ρεκόρ πλέι-οφ ενός παιχνιδιού για τα περισσότερα ριμπάουντ (5 Απριλίου 1967, εναντίον Βοστώνης)
  • 26 - περισσότερα ριμπάουντ σε ένα ημίχρονο (16 Απριλίου 1967, εναντίον Σαν Φρανσίσκο)
  • 53 - περισσότεροι πόντοι σε αγώνα από ένα ρούκι (14 Μαρτίου 1960, εναντίον των Συρακουσών)
  • 24 - προσπάθειες ενός παιχνιδιού πλέι-οφ (14 Μαρτίου 1960, εναντίον των Συρακουσών)
  • 48 - προσπάθειες σε ένα παιχνίδι (22 Μαρτίου 1962, εναντίον των Συρακουσών)
  • 25 - περισσότερες προσπάθειες σε ένα ημίχρονο (22 Μαρτίου 1962, εναντίον των Συρακουσών)

All-Star Game

  • 197 - ρεκόρ για τα περισσότερα συνολικά ριμπάουντ
  • 16 - περισσότερες ελεύθερες βολές σε ένα αγώνα (1962)
  • 10 - περισσότερες επιτυχημένες προσπάθειες σε ημίχρονο αγώνα (1962)
  • 17 - περισσότερες προσπάθειες σε ημίχρονο αγώνα (1962)
  • 16 - περισσότερα ριμπάουντ σε ένα ημίχρονο (1960)

Πηγή : Wilt Chamberlain’s Records

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «SI's 50 greatest players in NBA history» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 2020. 
  2. «Updating and Ranking The 50 Greatest NBA Players of all time» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Μαΐου 2020. 
  3. «All-Time #NBArank: Wilt No. 5» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2020. 
  4. «Οι 10 Καλύτεροι Μπασκετμπολίστες Όλων των Εποχών». Ανακτήθηκε στις 6 Οκτωβρίου 2020. 
  5. «Los deportistas mundiales adelantados a su época» (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 2020. 
  6. «SLAM 500 Greatest NBA Players of All Time» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2020. 
  7. «HIGHEST VERTICAL JUMP IN NBA WE'VE SEENHIGHEST VERTICAL JUMP IN NBA WE'VE SEEN» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 5 Νοεμβρίου 2020. 
  8. «11 Memorable Wilt Chamberlain Performances» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2020. 
  9. 9,0 9,1 9,2 «Biography : Wilt Chamberlain (1936-1999)» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 21 Μαΐου 2020. 
  10. 10,0 10,1 «Wilt Chamberlain: Nobody cheers for Goliath» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2020. 
  11. «Muere Chamberlain, una leyenda» (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 29 Δεκεμβρίου 2020. 
  12. «Γουίλτ Τσάμπερλεϊν: ο Mr 100 πόντοι και 20.000 γυναίκες!». Ανακτήθηκε στις 28 Δεκεμβρίου 2020. 
  13. 13,0 13,1 «Wilt Chamberlain Biography» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2020. 
  14. «Wilt Chamberlain's high school coach is still alive and has incredible stories» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2020. 
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 «Wilt Chamberlain Biography» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2020. 
  16. «13 : Wilt Chamberlain» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 10 Ιανουαρίου 2021. 
  17. 17,0 17,1 17,2 «Wilt Chamberlain : un record pour l'éternité» (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2020. 
  18. «Wilt Chamberlain Made $65,000 Before He Was Even Allowed to Play in the NBA» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 10 Ιανουαρίου 2021. 
  19. «Harlem Globetrotters : Our Story» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2020. 
  20. «Harlem Globetrotters : Legends» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2020. 
  21. «Ουίλτ Τσάμπερλεϊν – Η τελειότητα ενός "ηττοπαθούς"». Ανακτήθηκε στις 1 Δεκεμβρίου 2020. 
  22. Φύλλο εφημερίδας "Έθνος" της 27 Ιουνίου του 1958, σελ. 4: "6.000.000 δραχμές εις τον Τσάμπερλαιν" Ανακτήθηκε στις 27/6/2018
  23. 23,0 23,1 «50 Year Old Wilt Chamberlain Was Once Offered $362K By The Nets To Play For 7 Games» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 9 Ιανουαρίου 2021. 
  24. 24,0 24,1 «NBA Season Review: 1959-60» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2020. 
  25. «NBA & ABA Year-by-Year Leaders and Records for Points Per Game» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2020. 
  26. «Wilt Chamberlain 1962 – The Most Amazing Statistical Season ever!» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2021. 
  27. «Το… άλλο ρεκόρ του μυθικού Ουίλτ Τσάμπερλεν: "Κατέβασε" 55 ριμπάουντ». Ανακτήθηκε στις 29 Δεκεμβρίου 2020. 
  28. «Η βραδιά που ο Τσάμπερλεϊν «κατέβασε» 55 ριμπάουντ!». Ανακτήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2020. 
  29. «Boston Celtics at Philadelphia Warriors Box Score, November 24, 1960» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2020. 
  30. «1960-61 Philadelphia Warriors Schedule and Results» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2020. 
  31. 31,0 31,1 31,2 «BRITANNICA : Wilt Chamberlain». Ανακτήθηκε στις 28 Νοεμβρίου 2020. 
  32. «11 Memorable Wilt Chamberlain Performances» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2020. 
  33. 33,0 33,1 «Ο μύθος του Chamberlain δεν «έσβησε» ποτέ». Ανακτήθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2020. 
  34. «THE NEW YORK TIMES : Wilt Chamberlain's 100-Point Game» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2020. 
  35. «Fifty years later: Wilt's 100-point game» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2020. 
  36. «Η μυθική κατοστάρα του Ουίλτ Τσάμπερλεϊν». Ανακτήθηκε στις 1 Ιανουαρίου 2020. 
  37. «Los Angeles Lakers at Philadelphia Warriors Box Score, December 8, 1961» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2020. 
  38. «Όταν ο Τσάμπερλεϊν σημείωνε 73 πόντους σ' ένα ματς!». Ανακτήθηκε στις 14 Ιανουαρίου 2021. 
  39. «1962 NBA All-Star recap» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 28 Νοεμβρίου 2020. 
  40. «Wilt, 1962: The Night of 100 Points and the Dawn of a New Era» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Ιανουαρίου 2021. 
  41. «1962 NBA Eastern Division Finals Warriors vs. Celtics» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2020. 
  42. «1961-62 NBA Awards Voting : Most Valuable Player» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Ιανουαρίου 2021. 
  43. «1962-63 San Francisco Warriors Roster and Stats» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2020. 
  44. «Wilt Chamberlain 1962-63 Game Log» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2020. 
  45. «Όταν ο Ουίλτ Τσάμπερλεϊν πέτυχε 18 σερί δίποντα!». Ανακτήθηκε στις 28 Νοεμβρίου 2020. 
  46. «Όταν ο Τσάμπερλεϊν κυριάρχησε με 50 πόντους και 40 ριμπάουντ!». Ανακτήθηκε στις 22 Νοεμβρίου 2020. 
  47. «Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Wilt Chamberlain, ο άνθρωπος που έμελλε να αναγκάσει το άθλημα να προσαρμοστεί σε αυτόν…». Ανακτήθηκε στις 1 Ιανουαρίου 2021. 
  48. «On This Date in Warriors History: Warriors Retire No. 13» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Ιανουαρίου 2021. 
  49. «1965 NBA Eastern Division Finals 76ers vs. Celtics» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2020. 
  50. «Legendary Moments In NBA History: John Havlicek's steal in 1965 playoffs» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2020. 
  51. «1965-66 Philadelphia 76ers Roster and Stats» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2020. 
  52. 52,0 52,1 «NBA MVP Award Winners» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2020. 
  53. «1966-67 Philadelphia 76ers Roster and Stats» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2020. 
  54. «NBA Team Regular Season Records for Wins» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2020. 
  55. «Sixers playoff flashback: Ending Boston Celtics' run, advancing to 1967 NBA Finals» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2020. 
  56. 56,0 56,1 56,2 «Ουίλτ Τσάμπερλεν: Η μέρα που «έσβησε» ένας θρύλος». Ανακτήθηκε στις 28 Δεκεμβρίου 2020. 
  57. «NBA: The Case for Wilt Chamberlain as the Best Ever» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2020. 
  58. «Un coloso del baloncesto» (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 28 Δεκεμβρίου 2020. 
  59. «Russell Westbrook drops NBA's first 20/20/20 since Wilt Chamberlain's in 1968» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2020. 
  60. «1967-68 Philadelphia 76ers Roster and Stats» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2020. 
  61. «Wilt Chamberlain» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 6 Ιανουαρίου 2021. 
  62. «Η βραδιά που ο Τσάμπερλεϊν αστόχησε σε 22 βολές!». Ανακτήθηκε στις 1 Δεκεμβρίου 2020. 
  63. «NBA: The Worst Free-Throw Shooters of All Time» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2020. 
  64. «Η φοβερή αδυναμία του Ουίλτ Τσάμπερλεϊν». Ανακτήθηκε στις 28 Δεκεμβρίου 2020. 
  65. «What NBA salaries would these superstar players make today?» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 4 Ιανουαρίου 2021. 
  66. «1968-69 Los Angeles Lakers Roster and Stats» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2020. 
  67. «Top Moments: Bill Russell leads Celtics to 11th title in 13 seasons» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2020. 
  68. «Chamberlain Bitter, but on National TV Interview, He Wilts» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2020. 
  69. «Top NBA Finals moments: Nelson's shot helps secure win in Game 7» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Ιανουαρίου 2021. 
  70. «He stood up to Wilt ** Controversy Coach benched Chamberlain with title on the line» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 12 Ιανουαρίου 2021. 
  71. «1969 NBA Championship Series – Celtics and Lakers» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2021. 
  72. «1969-70 Los Angeles Lakers Roster and Stats» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2020. 
  73. «All Things Lakers : 1969-70 Season» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Ιανουαρίου 2021. 
  74. «1970-71 Los Angeles Lakers Schedule and Results» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2020. 
  75. «The day Kareem Abdul-Jabbar and the Bucks ended the longest streak in American professional sports history» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Ιανουαρίου 2021. 
  76. «From the Archives: Basketball's Wilt Chamberlain Dies at 63» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 6 Ιανουαρίου 2021. 
  77. «Wilt first to score 30,000 points» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 5 Ιανουαρίου 2021. 
  78. «Kareem Abdul-Jabbar Once Tore Into Wilt Chamberlain in an Open Letter» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2020. 
  79. «The Greatest Lakers of All-Time: Wilt Chamberlain» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 14 Ιανουαρίου 2021. 
  80. «Was Wilt Chamberlain Better Than Kareem Abdul Jabbar?» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2021. 
  81. «1971-72 Los Angeles Lakers Roster and Stats» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2020. 
  82. «1972-73 Los Angeles Lakers Roster and Stats» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 29 Δεκεμβρίου 2020. 
  83. «#13 WILT CHAMBERLAIN» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Ιανουαρίου 2021. 
  84. «Lakers retired numbers : Wilt 13 Chamberlain» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Ιανουαρίου 2021. 
  85. «Wilt Chamberlain's 10 Most Unbreakable Records» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 2020. 
  86. «Shot block data exists for 112 NBA games Wilt Chamberlain played in and shows how dominant of a player he really was» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2020. 
  87. «Το μοναδικό Quintuple-Double στην ιστορία του ΝΒΑ (vid)». Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2020. 
  88. «Wilt Chamberlain Reportedly Had A Quintuple-Double With 53 Points, 32 Rebounds, 14 Assists, 24 Blocks, And 11 Steals» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2020. 
  89. «Wilt Chamberlain records» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2020. 
  90. «Before there was YouTube, there was Wilt» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2020. 
  91. 91,0 91,1 «Wilt Chamberlain» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2020. 
  92. «THE NEW YORK TIMES : Wilt out to Confront Lakers» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2020. 
  93. «Basketball is my first love, but the athleticism of beach volleyball is amazing» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 1 Δεκεμβρίου 2020. 
  94. «Naismith Memorial Basketball Hall of Fame : Wilton N. "Wilt" Chamberlain» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2020. 
  95. «Wilt Chamberlain» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 28 Νοεμβρίου 2020. 
  96. «The Greatest Debate in NBA History: Wilt the Stilt or Bill Russell?» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2020. 
  97. «Philadelphia 76ers: Wilt Chamberlain is the greatest NBA player of all-time» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2020. 
  98. «Wilt Chamberlain (2004)» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 5 Ιανουαρίου 2021. 
  99. «THE NEW YORK TIMES : Wilt the Stilt Becomes Wilt the Stamp» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Ιανουαρίου 2021. 
  100. «Why Wilt Chamberlain Was the Greatest Athlete of All Time» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2020. 
  101. «Legends profile: Wilt Chamberlain» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Νοεμβρίου 2020. 
  102. «Why Wilt Chamberlain is the greatest NBA player ever» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2020. 
  103. «NBA: The Case for Wilt Chamberlain as the Best Ever» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2020. 
  104. «Why Wilt Chamberlain is the greatest NBA player ever» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 4 Ιανουαρίου 2021. 
  105. «Άλλαξε το μπάσκετ». Ανακτήθηκε στις 29 Δεκεμβρίου 2020. 
  106. «Greatness Revisited: Why Wilt Chamberlain Was the Greatest NBA Player Ever» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2020. 
  107. «Is Wilt Chamberlain too low in this ranking of the best NBA players of all time?» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2020. 
  108. «TIME magazine : The Way We Look at Giants» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2020. 
  109. «Οι απίστευτες περιπέτειες του σπουδαίου Wilt Chamberlein». Ανακτήθηκε στις 29 Δεκεμβρίου 2020. 
  110. «Wilt Chamberlain Holds an NBA Record Higher Than Michael Jordan, Kobe Bryant, and LeBron James Combined» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Νοεμβρίου 2020. 

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]