Οξαλικό νάτριο

Οξαλικό νάτριο
Ονόματα
	ΠροτιμώμενοΌνομαIUPAC Οξαλικό δινάτριο
	ΆλλαΟνόματα Οξαλικό οξύ, δινάτριο άλας; Αιθανοδιοϊκό νάτριο
Αναγνωριστικά
Αριθμός CAS	62-76-0
ChEBI	CHEBI:132764
ChEMBL	ChEMBL182928
ChemSpider	5895
Αριθμός_EC	200-550-3
	InChI InChI=1S/C2H2O4.2Na/c3-1(4)2(5)6;;/h(H,3,4)(H,5,6);;/q;2*+1/p-2 Key: ZNCPFRVNHGOPAG-UHFFFAOYSA-L
Jmol 3Δ Πρότυπο	Image
PubChem	6125
Αριθμός RTECS	K11750000
	SMILES C(=O)(C(=O)[O-])[O-].[Na+].[Na+]
UNII	7U0V68LT9X
CompTox Dashboard (EPA)	DTXSID1037018 ;
Ιδιότητες
Χημικός τύπος	Na2C2O4
Μοριακή μάζα	134,00 g·mol−1
Εμφάνιση	Λευκό κρυσταλλικό στερεό
Οσμή	Άόσμο
Πυκνότητα	2,34 g/cm3
Σημείο τήξης	260 °C (500 °F; 533 K) αποσυντίθεται πάνω από 290 °C
Διαλυτότητα στο νερό	2.69 g/(100 mL) (0 °C); 3.7 g/(100 mL) (20 °C); 6.25 g/(100 mL) (100 °C);
Διαλυτότητα	Διαλυτό σε μυρμηκικό οξύ, αδιάλυτο σε αιθανόλη, διαιθυλαιθέρα
Δομή
Κρυσταλλική δομή	μονοκλινές
Θερμοχημεία
Πρότυπη ενθαλπία ; σχηματισμού (ΔfHo298)	−1318 kJ/mol
Κίνδυνοι
Δελτίο δεδομένων ασφάλειας	Oxford MSDS
Εικονογράμματα GHS
Λέξη συμβόλου GHS	προειδοποίηση
Δηλώσεις κινδύνου GHS	H302, H312
Προληπτικές δηλώσεις GHS	P280, P302+352, P301+312
NFPA 704	0 1 0
	Θανάσιμη δόση ή συγκέντρωση (LD, LC):
LD50 (μέση θανατηφόρα δόση)	11160 mg/kg (στοματικά, επίμυς)
	Εκτός αν σημειώνεται διαφορετικά, τα δεδομένα αφορούν υλικά υπό κανονικές συνθήκες (25°C, 100 kPa).
	(verify) Τι είναι /?)
	Infobox references

Το οξαλικό νάτριο (Sodium oxalate) ή οξαλικό δινάτριο (disodium oxalate), είναι μια χημική ένωση με χημικό τύπο Na₂C₂O₄. Είναι το άλας με νάτριο του οξαλικού οξέος. Περιέχει κατιόντα Na⁺ νατρίου και οξαλικά ανιόντα C₂O2−4. Είναι ένα λευκό, κρυσταλλικό, άοσμο στερεό, που αποσυντίθεται πάνω από 290°C.^[2]

Το οξαλικό νάτριο μπορεί να δράσει ως αναγωγικό μέσο και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πρωτεύον πρότυπο για την τυποποίηση διαλυμάτων υπερμαγγανικού καλίου (KMnO₄).

Η ορυκτή μορφή του οξαλικού νατρίου είναι το νατροξαλικό (natroxalate). Βρίσκεται πολύ σπάνια και περιορίζεται σε εξαιρετικά νατριούχες συνθήκες υπεραλκαλικών πεγματιτών.^[4]

Παρασκευή

Το οξαλικό νάτριο μπορεί να παρασκευαστεί μέσω της εξουδετέρωσης του οξαλικού οξέος με υδροξείδιο του νατρίου (NaOH) σε αναλογία mole (μονάδα) 1:2 οξύ-προς-βάση. Η εξάτμιση αποδίδει το άνυδρο οξαλικό^[5] που μπορεί να ξηρανθεί πλήρως με θέρμανση σε θερμοκρασία μεταξύ 200 και 250 °C.^[2]

Η ημι-εξουδετέρωση μπορεί να επιτευχθεί με NaOH σε αναλογία 1:1, η οποία παράγει NaHC₂O₄, μονοβασικό οξαλικό νάτριο ή υδρογονοξαλικό νάτριο.

Εναλλακτικά, μπορεί να παραχθεί με αποσύνθεση του μυρμηκικού νατρίου με θέρμανση σε θερμοκρασία που υπερβαίνει τους 360 °C.

Αντιδράσεις

Το οξαλικό νάτριο αρχίζει να αποσυντίθεται πάνω από τους 290 °C σε ανθρακικό νάτριο και μονοξείδιο του άνθρακα:^[2]

Na₂C₂O₄ → Na₂CO₃ + CO

Όταν θερμαίνεται μεταξύ 200 και 525°C με πεντοξείδιο του βαναδίου σε μοριακή αναλογία 1:2, η παραπάνω αντίδραση καταστέλλεται, αποδίδοντας αντ' αυτού οξυορειχάλκινο νάτριο βανάδιο με απελευθέρωση διοξειδίου του άνθρακα^[6]

x Na₂C₂O₄ + 2 V₂O₅ → 2 Na_xV₂O₅ + 2x CO₂

με το x να αυξάνεται έως και 1 καθώς αυξάνεται η θερμοκρασία.

Το οξαλικό νάτριο χρησιμοποιείται για την τυποποίηση διαλυμάτων υπερμαγγανικού καλίου. Είναι επιθυμητό η θερμοκρασία του μείγματος τιτλοδότησης να είναι μεγαλύτερη από 60 °C για να διασφαλιστεί ότι όλο το υπερμαγγανικό κάλιο αντιδρά γρήγορα. Η κινητική της αντίδρασης είναι πολύπλοκη και τα σχηματιζόμενα ιόντα μαγγανίου(II)] (Mn²⁺) καταλύουν την περαιτέρω αντίδραση μεταξύ υπερμαγγανικού και οξαλικού οξέος (που σχηματίζεται επί τόπου με την προσθήκη περίσσειας θειικού οξέος). Η τελική εξίσωση έχει ως εξής:^[7]

5 Na₂C₂O₄ + 2 KMnO₄ + 8 H₂SO₄ → K₂SO₄ + 5 Na₂SO₄ + 2 MnSO₄ + 10 CO₂ + 8 H₂O

Βιολογική ενεργότητα

Όπως πολλά άλλα οξαλικά, το οξαλικό νάτριο είναι τοξικό για τον άνθρωπο. Μπορεί να προκαλέσει καύσο στο στόμα, το λαιμό και το στομάχι, αιματηρό εμετό, πονοκέφαλο, μυϊκές κράμπες, κράμπες και σπασμούς, πτώση της αρτηριακής πίεσης, καρδιακή ανεπάρκεια, σοκ, κώμα και πιθανό θάνατο. Η μέση θανατηφόρα δόση από την κατάποση οξαλικών είναι 10-15 γραμμάρια/κιλό σωματικού βάρους (ανά MSDS).

Το οξαλικό νάτριο, όπως και τα κιτρικά, μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για την απομάκρυνση ιόντων ασβεστίου (Ca²⁺) από το πλάσμα αίματος. Επίσης, εμποδίζει την πήξη του αίματος. Σημειώστε ότι, αφαιρώντας ιόντα ασβεστίου από το αίμα, το οξαλικό νάτριο μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του εγκεφάλου και να εναποθέσει οξαλικό ασβέστιο στα νεφρά.

Παραπομπές

1 2 «ChemIDplus - 62-76-0 - ZNCPFRVNHGOPAG-UHFFFAOYSA-L - Disodium oxalate - Similar structures search, synonyms, formulas, resource links, and other chemical information». chem.nlm.nih.gov (στα Αγγλικά). NIH. Ανακτήθηκε στις 7 Ιανουαρίου 2019.
1 2 3 4 Yoshimori, T. (1978). «Investigation on the drying and decomposition of sodium oxalate». Talanta 25 (10): 603–605. doi:10.1016/0039-9140(78)80158-1.
↑ GHS: GESTIS 570199
↑ «Natroxolate» (PDF). RRUFF. Mineral Data Publishing. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 13 Φεβρουαρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 7 Ιανουαρίου 2019.
↑ Foote, H. W.; Vance, J. E. (1933). «The system; sodium iodate, sodium oxalate, water». American Journal of Science 26 (151): 16–18. doi:10.2475/ajs.s5-26.151.16. Bibcode: 1933AmJS...26...16F.
↑ Ballivet-Tkatchenko, D.; Galy, J.; Parize, J.-L.; Savariault, J.-M. (1994). «Thermal decomposition of sodium oxalate in the presence of V2O5». Thermochimica Acta 232 (2): 215–223. doi:10.1016/0040-6031(94)80061-8. https://archive.org/details/sim_thermochimica-acta_1994-02-07_232_2/page/214.
↑ Mcbride, R. S. (1912). «The standardization of potassium permanganate solution by sodium oxalate». J. Am. Chem. Soc. 34 (4): 393–416. doi:10.1021/ja02205a009. https://zenodo.org/record/1429003.

[ChemIDplus-1] 1 2 «ChemIDplus - 62-76-0 - ZNCPFRVNHGOPAG-UHFFFAOYSA-L - Disodium oxalate - Similar structures search, synonyms, formulas, resource links, and other chemical information». chem.nlm.nih.gov (στα Αγγλικά). NIH. Ανακτήθηκε στις 7 Ιανουαρίου 2019.

[yoshi-2] 1 2 3 4 Yoshimori, T. (1978). «Investigation on the drying and decomposition of sodium oxalate». Talanta 25 (10): 603–605. doi:10.1016/0039-9140(78)80158-1.

[3] GHS: GESTIS 570199

[RRUFF-4] «Natroxolate» (PDF). RRUFF. Mineral Data Publishing. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 13 Φεβρουαρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 7 Ιανουαρίου 2019.

[foote-5] Foote, H. W.; Vance, J. E. (1933). «The system; sodium iodate, sodium oxalate, water». American Journal of Science 26 (151): 16–18. doi:10.2475/ajs.s5-26.151.16. Bibcode: 1933AmJS...26...16F.

[balli-6] Ballivet-Tkatchenko, D.; Galy, J.; Parize, J.-L.; Savariault, J.-M. (1994). «Thermal decomposition of sodium oxalate in the presence of V2O5». Thermochimica Acta 232 (2): 215–223. doi:10.1016/0040-6031(94)80061-8. https://archive.org/details/sim_thermochimica-acta_1994-02-07_232_2/page/214.

[7] Mcbride, R. S. (1912). «The standardization of potassium permanganate solution by sodium oxalate». J. Am. Chem. Soc. 34 (4): 393–416. doi:10.1021/ja02205a009. https://zenodo.org/record/1429003.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]