Ομαδοσυνεργατική διδασκαλία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Σύμφωνα με τον Humbert, η παραδοσιακή παιδαγωγική όριζε την αγωγή ως την εκούσια «ενέργεια που ασκείται από ενηλίκους πάνω στους νέους, για να τους οδηγήσουν στην κατάσταση των ενηλίκων». Ο ορισμός αυτός εκφράζει με χαρακτηριστικό τρόπο τη γενική αντίληψη της παλιάς παιδαγωγικής που επικέντρωνε την προσοχή της στον ρόλο του ενηλίκου και παρέβλεπε τον παιδαγωγικό ρόλο της ομάδας των συνομηλίκων. Για τον λόγο αυτό, οι παλιές παιδαγωγικές μελέτες αναφέρονται με κάθε λεπτομέρεια στην προσωπικότητα του δασκάλου και στη δυαδική σχέση δασκάλου μαθητή, ενώ σχεδόν αγνοούν τις διαμαθητικές σχέσεις ή τις αντιμετωπίζουν ως παρακωλητικές δραστηριότητες για το έργο του δασκάλου.

Αντίθετα, η σύγχρονη επιστημονική παιδαγωγική αναγνωρίζει το δυναμικό ρόλο της μαθητικής ομάδας και προσπαθεί μέσω αυτής να μεγιστοποιήσει τα μαθησιακά αποτελέσματα του σχολείου. Στα πλαίσια αυτής της προσπάθειας, το σύγχρονο σχολείο οργανώνει κατά τέτοιο τρόπο το μαθητικό δυναμικό, ώστε να είνα δυνατή η κατά ομάδες προετοιμασία και επεξεργασία του διδακτικού αντικειμένου, επηρεάζοντας συγχρόνως την κοινωνική, γνωστική και ψυχολογική ανάπτυξη των μαθητών.

Οι σπουδαιότεροι λόγοι οι οποίοι συντέλεσαν στην στροφή προς την ομαδοσυνεργατική διδασκαλία είναι:

Αρχικά, η παρατήρηση που έκαναν ψυχοπαιδαγωγοί ότι τα παιδιά σχολικής ηλικίας έχουν την έμφυτη τάση να σχηματίζουν οργανωμένες ομάδες, για να ικανοποιήσουν την ανάγκη τους για δράση και εξερεύνηση. Στα πλαίσια της ομαδικής δράσης, τα παιδιά χρησιμοποιούν αντικείμενα, εξερευνούν καταστάσεις και τελειοποιούν τεχνικές για να πετύχουν κοινούς στόχους.Έτσι, με την στρατηγική της ομαδοσυνεργατιής διδασκαλίας, το μάθημα γίνεται περισσότερο διασκεδαστικό και οι μαθητές συμμετέχουν στη διδακτική διαδικασία με ενεργό τρόπο αποκτώντας περισσότερες πνευματικές και γνωστικές ικανότητες. Βελτιώνεται το ψυχολογικό κλίμα εντός της αίθουσας, αφού μειώνονται τα επίπεδα άγχους και αυξάνονται η αίσθηση της αυτογνωσίας και αυτοπεποίθησης των μαθητών.

Παράλληλα, καθοριστικό ρόλο έπαιξε η ψυχολογική άποψη ότι στη διαδικασία της εσωτερίκευσης των κοινωνικών ρόλων και της ανάπτυξης της αυτοαντίληψης του παιδιού συμβάλλουν με τις αντιδράσεις τους τα μέλη της ομάδας των συμμαθητών, και ο εκπαιδευτικός ο οποίος έχει το ρόλο του συνερευνητή και συνεργάτη, ενώ προσπαθεί να δημιουργήσει πνεύμα αλληλοβοήθειας και αυτενέργειας στην τάξη. Συγχρόνως, παρακολουθεί τις εργασίες των μαθητών στις ομάδες και επεμβαίνει αν και εφόσον του ζητηθεί, ώστε να ξεπερασθεί κάθε δυσκολία που τυχόν εμφανιστεί.

Επιπλέον, πολύ σημαντική είναι η συμβολή των θεωρήσεων της παιδοκεντρικής αγωγής, η οποία τονίζει την αξία των αρχών της αυτενέργειας και της διερεύνησης στη διδακτική πράξη. Οι αρχές αυτές υλοποιούνται στα πλαίσια της μικρής ομάδας, όπου μέσα από την συνεργασία, την αλληλοσυμπλήρωση και την αντιπαράθεση η ομάδα αναζητά λύσεις στα προβλήματα που μελετά. Η οργάνωση της τάξης σε ομάδες προσφέρει άριστες συνθήκες υλοποίησης των αρχών της παιδοκεντρικής αγωγής. Οι επικοινωνιακές ικανότητες των μαθητών μεγαλώνουν, αφού μαθαίνουν να «να ρωτούν και να ακούν». Ασκούνται στη προφορική και γραπτή επικοινωνία, χρησιμοποιώντας λογικά επιχειρήματα. Με τη συνεργατική οργάνωση λοιπόν, η διαδικασία της μάθησης αποκτά συλλογικό χαρακτήρα και το «εγώ» του κάθε μαθητή εντάσσεται μέσα στο «εμείς» της ομάδας.

Η έμφαση που δόθηκε από πολλούς παιδαγωγούς στους κοινωνικούς στόχους της σχολικής αγωγής, ήταν ακόμα ένας λόγος που συνέβαλλε στη στροφή προς την ομαδοσυνεργατική διδασκαλία. Το σχολείο έχει χρέος να βοηθήσει το αναπτυσσόμενο άτομο να ενταχθεί ομαλά στη δημοκρατική κοινωνία ως ενεργό μέλος της. Γι'αυτό, πρέπει από τη σχολική ηλικία να συμμετέχει στη διαδικασία της μετατροπής της σχολικής τάξης από απλή συνάθροιση σε ένα δημοκρατικά οργανωμένο σύνολο που έχει τη θέληση για συνεργατική δράση. Σύμφωνα με τον Ζαν Πιαζέ, αυτό επιτυγχανεται μόνο μέσα στο πλαίσιο της αυτοδιοίκησης που εξασφαλίζει η συνεργατική οργάνωση και όχι μέσα από τις προσεγγίσεις του παραδοσιακού σχολείου. Αντίθετα με το τελευταίο, η ομαδοσυνεργατική στρατηγική παρατηρείται ότι βοηθά στη δημοκρατική αγωγή και κοινωνικοποίηση του μαθητή. Ικανότητες όπως ανάπτυξη συνεργατικού πνεύματος, συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων και καλλιέργεια ηγετικών δεξιοτήτων, αναπτύσσονται ευρύτατα. Γεγονός που δεν ισχύει κατά τις παραδοσιακές μεθόδους διδασκαλίας. Επιπλέον, η ομαδοσυνεργατική διδασκαλία συμβάλλει στο να προαχθεί το συναίσθημα κοινωνικής ευθύνης.

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ματσαγκούρας, Η. (1995), Ομαδοκεντρική διδασκαλία και μάθηση. Θεωρία και πράξη της διδασκαλίας κατά ομάδες, Εκδόσεις: Γρηγόρη.

Χρυσαφίδης, Κ. (1994), Βιωματική – Επικοινωνιακή διδασκαλία. Η εισαγωγή της μεθόδου project στο σχολείο, Αθήνα, Εκδόσεις: Gutenberg.

ΚΟΕΝ ΛΟΥΙΣ, ΜΑΝΙΟΝ ΛΟΡΕΝΣ, (2000) Μεθοδολογία εκπαιδευτική έρευνας, Εκδόσεις: Μεταίχμιο.

Τσαγκαρλή – Διαμάντη , Ε. (2000), Σύγχρονα μοντέλα διδασκαλίας θεολογικού μαθήματος. Η ομαδική διδασκαλία, Κοινωνία, τ. 3.

Marion, Ν. Lowe, J., Tracey, P. (ed) (2003), Language development: circle time sessions to improve communication skills, London: David Fulton