Οδηγήτρια

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Η Οδηγήτρια είναι εικονογραφικός τύπος της Παναγίας κατά τον οποίο απεικονίζεται η Παναγία όρθια, βρεφοκρατούσα και ελαφρώς στραμένη αριστερά.

H Βρεφοκρατούσα Πλατυτέρα στην κόγχη της βασιλικής του Torcello. 12ος αι.

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ονομάσία του τύπου αυτού οφείλεται σε σχετική εικόνα της μονής των Οδηγων που βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη, την οποία έστειλε από τα Ιεροσόλυμα περί το 400 η αυτοκράτειρα Ευδοκία στην αδελφή του συζύγου της Πουλχερία. Η εικόνα αυτή κατέστη Ιερό Παλλάδιο και χρησιμοποίηθηκε τόσο σε τελετές, όσο και σε πολεμικές συγκρούσεις, ενώ είχε αποδοθεί στον Λουκά.[1]

Παραλλαγές και διάδοση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραλλαγή της Οδηγήτριας συνιστά η δεξιοκρατούσα. Σε άλλες περιπτώσεις δύο αρχάγγελοι εικονίζονται σε προτομή υπεράνω και εκατέρωθεν της Παναγίας.[2] Η Παναγία η Οδηγήτρια συνιστά τον πιο διαδεμένο εικονογραφικό Θεομητορικό τύπο. Απεικονίζεται και σε αυτοκρατορικές σφραγίδες, κυρίως μετά το 843 σε νομίσματα, όπως του Μιχαήλ Ραγκαβέ και του Ρωμανού Διογένη.[2]

Μιχαήλ Δαμασκηνός Θεοτόκος Οδηγήτρια. Εδώ η Θεοτόκος εικονίζεται σε προτομή, ελαφρά στραμμένη δεξιά ως προς το θεατή, κρατά με το αριστερό χέρι τον Ιησού, ενώ συγχρόνως υψώνει το δεξί χέρι σε ευλογία. Με το αριστερό κρατά κλειστό ειλητάριο. Το αριστερό πόδο του βρίσκεται ψηλότερα από ο δεξί, που κάμπτεται σε ορθή γωνία. Μητέρα και Γιος παριστάνονται ευθυτενείς, πρσβλέποντας στον θεατή. Στις άνω γωνίες τις εικόνας εικονίζονται σε πολύ μικρότερη κλίμακα, γυρισμενοι προς τη Θεοτόκο με τα κεφάλια σκυφτά ελαφρώς και στα χέρια τους ανοικτά ειλητάρια. Η Παναγία φορά μαφόριο πορφυρό.[3]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Κωνσταντίνος Δ. Καλοκύρης, Η Θεοτόκος εις την εικονογραφίαν Ανατολής και Δύσεως. Θεσσαλονίκη: Πατριαρχικόν Ίδρυμα Πατερικών Μελετών, 1972, σελ.61.
  2. 2,0 2,1 Καλοκύρης (1972), σελ.62.
  3. βλέπε και Παναγιώτης Βοκοτόπουλος, Εικόνες της Κέρκυρας, εκδ.Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος,Μορφωτικό ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας, Αθήνα, 1990, σελ.42