Ξηρός πάγος

Μικρά κομμάτια ξηρού πάγου που εξαχνώνονται στον αέρα.

Ξηρός πάγος είναι η στερεή μορφή του διοξειδίου του άνθρακα. Χρησιμοποιείται συνήθως για προσωρινή ψύξη, καθώς το διοξείδιο του άνθρακα δεν έχει υγρή φάση σε κανονική ατμοσφαιρική πίεση και εξαχνώνεται απευθείας από τη στερεά φάση στη αέρια φάση.

Ο ξηρός πάγος είναι λευκός και άοσμος και εξαχνώνεται στους 194,7 K (−78,5 °C) σε ατμοσφαιρική πίεση της Γης. Χρησιμοποιείται κυρίως ως ψυκτικό μέσο, αλλά χρησιμοποιείται επίσης και σε μηχανές καπνού σε θέατρα για δραματικά εφέ. Τα πλεονεκτήματά του περιλαμβάνουν χαμηλότερη θερμοκρασία από αυτή του υδάτινου πάγου και δεν αφήνει υπολείμματα (εκτός από περιστασιακό παγετό από την υγρασία στην ατμόσφαιρα). Είναι χρήσιμο για τη συντήρηση κατεψυγμένων τροφίμων (όπως παγωτά) όπου η μηχανική ψύξη δεν είναι διαθέσιμη.

Διαθεσιμότητα

Εξάχνωση ξηρού πάγου όταν τοποθετείται σε νερό σε θερμοκρασία δωματίου.

Στη Γη, ο ξηρός πάγος πρακτικά δεν εμφανίζεται, με φυσικό τρόπο, αλλά μόνο τεχνητά, λόγω της εξαιρετικά χαμηλής θερμοκρασίας επανεξάχνωσης. Στην ατμόσφαιρα του Άρη, ωστόσο, επειδή περιλαμβάνει άφθονο διοξείδιο του άνθρακα (CO₂), παγώνει τον χειμώνα στα υψηλότερα γεωγραφικά πλάτη και σχηματίζει τα γνωστά αρειανά πολικά παγοκαλύμματα. Ορισμένα μετεωροειδή περιέχουν επίσης μεγαλύτερες ποσότητες ξηρού πάγου.

Ο Γάλλος Adrien Thilorier ήταν ο πρώτος που παρήγαγε ξηρό πάγο, γύρω στο 1835.

Κανόνες ασφαλείας

Επειδή εξαχνώνεται στους 194,7 K (−78,5 °C), το ακραίο ψύχος του ξηρού πάγου καθιστά το στερεό επικίνδυνο στον χειρισμό χωρίς προστασία από κρυοπαγήματα. Ενώ γενικά δεν είναι πολύ τοξικός, η επαέρωση από αυτόν μπορεί να προκαλέσει υπερκαπνία (ασυνήθιστα αυξημένα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα στο αίμα) λόγω συσσώρευσης σε περιορισμένους χώρους. Τα μέτρα ασφαλείας περιλαμβάνουν:

• Υποχρεωτική χρήση μονωμένων γαντιών, καθώς και τσιμπιδάκι, και χρήση γυαλιών ασφαλείας.
• Αποθηκεύστε τον ξηρό πάγο με ασφάλεια, μακριά από παιδιά. Η κατάποση ξηρού πάγου είναι εξαιρετικά επικίνδυνη και απειλητική για τη ζωή.
• Ποτέ μην αποθηκεύετε ή χρησιμοποιείτε ξηρό πάγο σε υπόγεια ή μικρά δωμάτια χωρίς επαρκή εξαερισμό. Το διοξείδιο του άνθρακα είναι πολύ βαρύτερο από τον αέρα και συσσωρεύεται συνεχώς στα χαμηλότερα επίπεδα του δωματίου, οι υψηλές συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα μπορούν να οδηγήσουν σε ασφυξία.
• Ποτέ μην αποθηκεύετε ξηρό πάγο σε αεροστεγή δοχεία. Η ζεστή θερμοκρασία προκαλεί το σχηματισμό μεγάλων ποσοτήτων αερίου. Αυτό μπορεί να οδηγήσει στην έκρηξη του δοχείου. Τα δοχεία ξηρού πάγου πρέπει να μπορούν να αναπνέουν.
• Ο ξηρός πάγος πρέπει πάντα να μεταφέρεται σε ξεχωριστό διαμέρισμα από τον αγωγό. Ποτέ μην αφήνετε ξηρό πάγο στο αυτοκίνητο για μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι πόρτες ή τα παράθυρα πρέπει να ανοίγουν τουλάχιστον ένα λεπτό πριν από την είσοδο των επιβατών στο όχημα, προκειμένου να εξασφαλίζεται επαρκής αερισμός.

Γενική βιβλιογραφία

• Duane, H. D. Roller; Thilorier, M. (1952). «Thilyorier and the First Solidification of a "Permanent" Gas (1835)». Isis 43 (2): 109–113. doi:10.1086/349402. 
• Goroll, Allan H· Mulley, Albert G (2009). Primary Care Medicine: Office evaluation and management of the adult patient. Lippincott Williams & Wilkins. ISBN 978-0-7817-7513-7. 
• Häring, Heinz-Wolfgang (2008). Industrial Gases Processing. Christine Ahner. Wiley-VCH. ISBN 978-3-527-31685-4. Ανακτήθηκε στις 31 Ιουλίου 2009. 
• Housecroft, Catherine· Sharpe, Alan G (2001). Inorganic chemistry. Harlow: Prentice Hall. σελ. 410. ISBN 978-0-582-31080-3. Ανακτήθηκε στις 31 Ιουλίου 2009. 
• Keyes, Conrad G (2006). Guidelines for Cloud Seeding to Augment Precipitation. American Society of Civil Engineers. ASCE Publications. ISBN 978-0-7844-0819-3. 
• Verma, N. K.· Khanna, S. K.· Kapila, B. (2008). Comprehensive Chemistry for Class XI. New Delhi: Laxmi Publications. ISBN 978-81-7008-596-6. Ανακτήθηκε στις 31 Ιουλίου 2009. 
• McCarthy, Robert E. (1992). Secrets of Hollywood Special Effects. Boston: Focal Press. ISBN 978-0-240-80108-7. 
• Mitra, Somenath (Απριλίου 2004). Sample Preparation Techniques in Analytical Chemistry. Wiley-IEEE. ISBN 978-0-471-32845-2. Ανακτήθηκε στις 31 Ιουλίου 2009. 
• Treloar, Roy D. (2003). Plumbing Encyclopaedia (3rd έκδοση). Wiley-Blackwell. σελ. 175. ISBN 978-1-4051-0613-9. Ανακτήθηκε στις 31 Ιουλίου 2009. 
• Yaws, Carl (2001). Matheson Gas Data Book (7th έκδοση). McGraw-Hill Professional. ISBN 978-0-07-135854-5. 982 pages. Ανακτήθηκε στις 27 Ιουλίου 2009.