Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ντόρα Πεγιάτσεβιτς

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Ντόρα Πεγιάτσεβιτς
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση10  Σεπτεμβρίου 1885
Βουδαπέστη
Θάνατος5  Μαρτίου 1923
Μόναχο
Αιτία θανάτουεπιπλοκές της λοχείας
Συνθήκες θανάτουφυσικά αίτια
Χώρα πολιτογράφησηςΑυστροουγγαρία
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΚροατικά
Γερμανικά
Ουγγρικά
Αγγλικά
Γαλλικά
Ιταλικά
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητασυνθέτρια
βιολονίστρια
πιανίστα
Οικογένεια
ΓονείςΤέοντορ Πεγιάτσεβιτς
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα

Η κόμισσα Μαρία Θεοδώρα Παυλίνα Σοφία φον Λούμπε (Maria Theodora Paulina Sophie von Lumbe, 10 Σεπτεμβρίου 1885 – 5 Μαρτίου 1923)[1] γνωστη ως Ντόρα Πεγιάτσεβιτς, ήταν Κροάτισσα συνθέτρια, πιανίστρια και βιολονίστρια. Ανήκε στον Οίκο των Πεγιάτσεβιτς.

Βιογραφία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ντόρα Πεγιάτσεβιτς, κόρη του μπάνου (κυβερνήτη) της Κροατίας Τέοντορ Πεγιάτσεβιτς και της Ούγγρης βαρώνης Ελιζαμπέτα-Λίλα Βάι ντε Βάγια, επιφανούς μονωδού και πιανίστριας, γεννήθηκε στη Βουδαπέστη και μεγάλωσε στο Νάσιτσε της τότε Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας. Ξεκίνησε τις μουσικές σπουδές της σε πολύ μικρή ηλικία και άρχισε να συνθέτει ήδη από την ηλικία των 12 ετών. Ταυτόχρονα ασχολήθηκε με την ποίηση και το θέατρο.[2] Το 1902 η οικογένειά της μετακόμισε στο Ζάγκρεμπ, όπου έλαβε μαθήματα βιολιού, θεωρίας και ενορχήστρωσης και έργα της παρουσιάστηκαν στο Κροατικό Ινστιτούτο Μουσικής.[3] Παράλληλα, ήρθε σε επαφή με τον μουσικολόγο Φράνγιο Κούχατς και τις μελέτες του σε σχέση με τα παραδοσιακά τραγούδια των Νότιων Σλάβων. Η επιρροή των παραδοσιακών μελωδιών είναι εμφανής στα ύστερα έργα της.

Οι γονείς της, παρατηρώντας το ενδιαφέρον και το ταλέντο της, επέλεξαν να συνεχίσει τις σπουδές της στο εξωτερικό, στέλνοντάς την το 1909 στη Δρέσδη, όπου παρακολούθησε την πρεμιέρα της όπερας Ηλέκτρα του Ρίχαρντ Στράους,[3] και ύστερα το 1911 στο Μόναχο. Ωστόσο, παρά τους διάφορους καθηγητές της, η Πεγιάτσεβιτς ήταν ως επί το πλείστον αυτοδίδακτη, καλλιεργώντας το καλλιτεχνικό της ταλέντο πρωτίστως μέσω της επαφής της με προσωπικότητες της εποχής της. Στα τετράδιά της έχουν βρεθεί μελέτες για όργανα, ασκήσεις αντίστιξης και φούγκας, και αρμονικές αναλύσεις έργων του Βάγκνερ,[2] ενώ το ημερολόγιο της Ντόρα Πέγιατσεβιτς μαρτυρά τα αναγνώσματα που κέντρισαν το ενδιαφέρον της για φιλοσοφικά και κοινωνικά ζητήματα, μέσω των οποίων ήλπιζε να προσδώσει στο έργο της βαθύτερες διαστάσεις: Σοπενχάουερ, Κίρκεγκωρ, Ντοστογιέφσκι, Ίψεν, Νίτσε, Όσκαρ Ουάιλντ, Τόμας Μαν.[4] Στον κύκλο της ανήκε επίσης και ο Ράινερ Μαρία Ρίλκε, του οποίου ποιήματα έχει μελοποιήσει (Mädchengestalten, έργο 42). Το 1913 συνθέτει το Κονσέρτο για πιάνο σε σολ ελάσσονα, το πρώτο του είδους του από Κροάτη συνθέτη.

Με το ξέσπασμα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου το 1914, επέστρεψε στην Κροατία για να προσφέρει βοήθεια καθ' όλη τη διάρκεια του πολέμου ως νοσοκόμα. Η περίοδος του πολέμου όξυνε ιδιαίτερα την αποστασιοποίησή της από την τάξη των ευγενών· σε διάφορες επιστολές της είναι πρόδηλη η αποστροφή της για τα προνόμια τα οποία οι ανώτερες τάξεις απολάμβαναν «ανάξια» και η ανάγκη της για εργασία.[5] Παράλληλα, συνέθετε εντατικά, ενώ οι εμπειρίες του πολέμου και οι φιλοσοφικές της καταβολές σημάδεψαν τα έργα της, εμποτίζοντας το πρωιμότερο, «καθαρό» Ρομαντικό της στυλ με ιμπρεσιονιστικά και εξπρεσιονιστικά αρμονικά στοιχεία.[6][7] Σημαντικά έργα αυτής της εποχής είναι το Κουιντέτο με πιάνο σε σι ελάσσονα, η «Σλαβική» σονάτα για βιολί σε σι ύφεση ελάσσονα, και η Συμφωνία σε φα δίεση ελάσσονα (η πρώτη που γράφτηκε από Κροάτη συνθέτη).

Το φθινόπωρο του 1921 παντρεύτηκε τον Ότομαρ φον Λούμπε, ένα νερό αξιωματικό και αδελφό της στενής της φίλης Ρόζα Λούμπε, και μετακόμισε στο Μόναχο. Εκεί πέθανε στις 5 Μαρτίου 1923 σε ηλικία 37 ετών από νεφρική ανεπάρκεια, αποτέλεσμα επιλόχειου πυρετού κατά τη διάρκεια της γέννας του μοναχογιού της. Μετά τον θάνατό της, η σορός της μεταφέρθηκε στο Νάσιτσε, όπου και ενταφιάστηκε εκτός της οικογενειακής κρύπτης, σύμφωνα με τις επιθυμίες της.

Η Πεγιάτσεβιτς ήταν η πρώτη Κροάτισσα που έγραψε συμφωνικά έργα και τα έργα της εκτελούνταν συχνά κατά την διάρκεια της ζωής της ανά την Ευρώπη. Η ίδια ως πιανίστρια και βιολονίστρια ερμήνευε συχνά τόσα τα δικά της όσο και έργα άλλων συνθετών. Λόγω της πλούσιας, όψιμης ρομαντικής αρμονικής της γλώσσας και των επιβλητικών της μελωδιών, θεωρείται εκπρόσωπος του Fin de siècle· ενίοτε το στυλ της παραλληλίζεται με εκείνο του Ραχμάνινωφ.

Έργα (Επιλογή)

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Η Ντόρα Πεγιάτσεβιτς στο πιάνο της
Η Ντόρα Πεγιάτσεβιτς στο πιάνο της

Σόλο πιάνο

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Πένθιμο εμβατήριο, έργο 14 (1902)
  • Έξι φανταστικά κομμάτια, έργο 17 (1903)
  • Η ζωή των λουλουδιών, έργο 19 (1904–1905)
  • Μπερσέζ, έργο 20 (1906)
  • Τέσσερα κομμάτια για πιάνο, έργο 32α (1912)
  • Σονάτα σε σι ύφεση ελάσσονα, έργο 36 (1914)

Μουσική δωματίου

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Κουαρτέτο με πιάνο σε ρε ελάσσονα, έργο 25 (1908)
  • Σονάτα για βιολί και πιάνο αρ. 1 σε ρε μείζονα, «Σονάτα της Άνοιξης» έργο 26 (1909)
  • Τρίο για βιολί, τσέλο και πιάνο σε ντο μείζονα, έργο 29 (1910)
  • Ελεγία για βιολί και πιάνο σε μι ύφεση μείζονα, έργο 34 (1913)
  • Σονάτα για τσέλο και πιάνο σε μι ελάσσονα, έργο 35 (1913)
  • Κουιντέτο με πιάνο σε σι ελάσσονα, έργο 40 (1915–1918)
  • Σονάτα για βιολί και πιάνο αρ. 2 σε σι ύφεση ελάσσονα, «Σλαβική» έργο 43 (1917)
  • Κουαρτέτο εγχόρδων σε ντο μείζονα, έργο 58 (1922)

Ορχηστρικά έργα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Κονσέρτο για πιάνο σε σολ ελάσσονα, έργο 33 (1913)
  • Συμφωνία σε φα δίεση ελάσσονα, έργο 41 (1916 – 1917, αναθ. 1920)
  • Φαντασία κονσερτάντε για πιάνο και ορχήστρα σε ρε ελάσσονα, έργο 48 (1919)
  • Εισαγωγή σε ρε ελάσσονα, έργο 49 (1919)

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ Kraus, Karl· Borutin, Freiin Sidonie Nádherny von (2005). Briefe an Sidonie Nádherný von Borutin, 1913-1936: Auf der Grundlage der Ausgabe von Heinrich Fischer und Michael Lazarus neu herausgegeben und ergänzt von Friedrich Pfäfflin. Wallstein Verlag. ISBN 978-3-89244-934-8.
  2. 1 2 www.chandos.net https://www.chandos.net/translate/CHSA5299. Ανακτήθηκε στις 14 Ιουλίου 2026. Missing or empty |title= (βοήθεια)
  3. 1 2 «Objekt-Metadaten». mugi.hfmt-hamburg.de. Ανακτήθηκε στις 15 Ιουλίου 2026.
  4. ↑ Župan, Dinko (2012-01-01). “Books I have read”: Dora Pejačević as an individual reader. https://www.academia.edu/79861697/_Books_I_have_read_Dora_Peja%C4%8Devi%C4%87_as_an_individual_reader.
  5. ↑ Buzacott, Martin (15 Οκτωβρίου 2018). «Classically Curious: Dora Pejačević». ABC Classic (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Ιουλίου 2026.
  6. ↑ «Dora Pejačević». Nova Akropola (στα Κροατικά). 14 Ιουνίου 2021. Ανακτήθηκε στις 13 Ιουλίου 2026.
  7. ↑ Vrbanić, Vilena (2022). «Maksimilijan Vanka: Portrait of Dora Pejačević (1917)». Glazba i Iskustvo Povijesti: Svečani Zbornik Za Sanju Majer-Bobetko: 488. https://www.academia.edu/74603363/Maksimilijan_Vanka_Portrait_of_Dora_Pejačević_1917_.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Ντόρα_Πεγιάτσεβιτς&oldid=11735299"