Ντενέμπ Αλτζέντι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ντενέμπ Αλτζέντι (δ Αιγόκερω)
Αστερισμός: Αιγόκερως
Συντεταγμένες
(εποχή 2000.0):
α = 21h:47m:02,4s,
δ = −16°.07′.38″
Φαινόμενο μέγεθος: +2,81
Φασματικός τύπος: A7mIII/F0-2 + (G ή K)
Απόσταση από τη Γη: 38,7 έτη φωτός

Ντενέμπ Αλτζέντι είναι το ιδιαίτερο όνομα του φωτεινότερου αστέρα στον αστερισμό Αιγόκερω, του δ (δέλτα) Αιγόκερω. (Delta Capricorni, δ Cap). Είναι ένα διπλό αστρικό σύστημα που αποτελείται από δύο λευκούς γίγαντες αστέρες. Επειδή βρίσκεται κοντά στην εκλειπτική, ο δ Αιγόκερω μπορεί να υποστεί επιπροσθήσεις από τη Σελήνη και (σπανίως) από πλανήτες, ενώ ο Ήλιος (πάντα όπως φαίνεται από τη Γη) περνά στα χρόνια μας κοντά από τον αστέρα στις 12 Φεβρουαρίου κάθε έτους, σε ελάχιστη γωνιακή απόσταση 2,6 μοιρών.

Ονομασίες και ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το παραδοσιακό όνομα «Ντενέμπ Αλτζέντι» προέρχεται από την αραβική φράση ذنب الجدي (ðanab al-jady), που σημαίνει «η ουρά της αίγας», αναφερόμενη στη θέση του στη γίδα που υποτίθεται ότι παριστάνει ο αστερισμός. Μία άλλη ονομασία είναι Scheddi. Ο δ Αιγόκερω ήταν ένας από τους 15 αστέρες-ριζώματα (Behenian stars) της μεσαιωνικής αστρολογίας, συνδεδεμένος με τους πλανήτες Κρόνο και Ερμή, το ορυκτό χαλκηδόνιο, τη ματζουράνα και το καββαλιστικό σύμβολο Agrippa1531 caudaCapricorni.png. Το 2016 η Διεθνής Αστρονομική Ένωση συνέστησε μία ομάδα εργασίας επί των ονομάτων των αστέρων, προκειμένου να καταγράψει και να προτυποποιήσει τα ιδιαίτερα ονόματα των αστέρων. Η ομάδα ενέκρινε την ονομασία Deneb Algedi για τον αστέρα δ Αιγόκερω την 1η Φεβρουαρίου 2017.

Στην κινεζική αστρονομία ο δ Αιγόκερω είναι γνωστός ως 壘壁陣四 (Lěi Bì Zhèn sì), δηλαδή «ο Τέταρτος αστέρας της επάλξεως». Αυτό αναφέρεται στη θέση του στην ομάδα άστρων γνωστή στην Κίνα ως «Στρατόπεδο», που περιλαμβάνει και τους κ, ε, και γ Αιγόκερω, ι, λ, σ και φ Υδροχόου, 27, 29, 30 και 33 Ιχθύων.

Αστρονομικά και αστροφυσικά δεδομένα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο δ Αιγόκερω είναι μεταβλητός δι' εκλείψεων αστέρας παρόμοιος με τον Αλγόλ, με περίοδο 1,022768 ημέρα.[1] Το φωτεινότερο φαινόμενο μέγεθος του συστήματος είναι 2,81, ενώ κατά την έκλειψη του κύριου αστέρα μεταβάλλεται κατά 0,24 και κατά τη δευτερεύουσα έκλειψη αυτό μεταβάλλεται κατά 0,09.

Ο κύριος αστέρας, o δ Cap A, έχει φασματικό τύπο A7m III, δηλαδή είναι ένας γίγαντας αστέρας με χημική ιδιομορφία (αστέρας Am).

Κατά το παρελθόν οι αστρονόμοι υποπτεύονταν ότι αυτός ο αστέρας ήταν μεταβλητός τύπου δ Ασπίδος (Delta Scuti variable), κάτι σπάνιο για αστέρα Am. Αυτή η υποψία αμφισβητήθηκε από παρατηρήσεις το 1994 και σήμερα πιστεύεται γενικώς ότι μάλλον δεν είναι ενδογενώς μεταβλητός.[2] Ο δ Αιγόκερω A έχει τη διπλάσια μάζα και σχεδόν τη διπλάσια διάμετρο από τον Ήλιο. Περιστρέφεται γρήγορα γύρω από τον άξονά του, με προβαλλόμενη γραμμική ταχύτητα περιστροφής στον ισημερινό του 105 km ανα δευτερόλεπτο. Είναι ασυνήθιστο για αστέρα τύπου Am να έχει τόσο υψηλή περιστροφική ταχύτητα. Η ενεργός θερμοκρασία του είναι 7.301 K, που αντιστοιχεί στην ψυχρή λευκή λάμψη ενός αστέρα φασματικού τύπου A.

Ο συνοδός αστέρας είναι τύπου G ή K (κίτρινος ή πορτοκαλί) με περίπου τα εννέα δέκατα της μάζας του Ήλιου και ενεργό θερμοκρασία περίπου 4.500 K. Το όλο σύστημα πλησιάζει τη Γη και το Ηλιακό Σύστημα γενικώς με ταχύτητα 6,3 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο.

Υπάρχουν και δύο οπτικοί συνοδοί, αστέρες που δεν έχουν σχέση με το σύστημα πέραν του ότι φαίνονται (χωρίς να είναι στην πραγματικότητα) πολύ κοντά του όπως παρατηρούνται από τη Γη: Ένας αστέρας 15ου μεγέθους, ο δ Cap C, βρίσκεται 1 λεπτό της μοίρας μακριά, ενώ ο 13ου μεγέθους D απέχει περισσότερο από 2 λεπτά της μοίρας από τον κύριο αστέρα, και αυτή η γωνία αυξάνεται.

Παρατηρησιακή ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1906 ο Αμερικανός αστρονόμος Βέστο Σλάιφερ του Αστεροσκοπείου Λόουελ ανεκάλυψε ότι ο δ Αιγόκερω είναι φασματοσκοπικώς διπλός αστέρας. Η τροχιά του ζεύγους προσδιορίσθηκε το 1921 από τον Κλίφορντ Κραμπ (Clifford Crump) με χρήση μετρήσεων της ακτινικής ταχύτητας που έγιναν από το Αστεροσκοπείο Γιέρκς. Ωστόσο, η ιδιότητα του μεταβλητού δι' εκλείψεων αστέρα ανακαλύφθηκε μόλις το 1956 από τον Όλιν Έγκεν στο Αστεροσκοπείο Λικ.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Eggleton, P. P.; Tokovinin, A. A. (Σεπτέμβριος 2008). «A catalogue of multiplicity among bright stellar systems». Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 389 (2): 869–879. doi:10.1111/j.1365-2966.2008.13596.x. Bibcode2008MNRAS.389..869E. 
  2. Lloyd, C.; Wonnacott, D. (Ιανουάριος 1994), «Is the ROSAT Wide Field Camera EUV source and AM eclipsing binary, Delta Capricorni, also a Delta Scuti variable?», Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 266: L13–L16, doi:10.1093/mnras/266.1.l13 

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λαμπρότεροι αστέρες ανά αστερισμό
Αετός (150) Αλτάιρ Διαβήτης (49) Άλφα Διαβήτη Ιχθύες (175) Ήτα Ιχθύων Λυγξ (135) Άλφα Λυγκός Οκρίβας (62) Άλφα Οκρίβαντος Τηλεσκόπιον (72) Άλφα Τηλεσκοπίου
Αιγόκερως (104) Ντενέμπ Αλτζέντι Δίδυμοι (182) Πολυδεύκης Καμηλοπάρδαλις (163) Βήτα Καμ. Λύκος (147) Άλφα Λύκου Οκτάς (77) Νι Οκτάντος Τοξότης (226) Έψιλον Τοξότη
Αλώπηξ (123) Άλφα Αλώπεκος Δίκτυον (34) Άλφα Δικτύου Κάμινος (74) Άλφα Καμίνου Λύρα (163) Βέγας Οφιούχος (201) Ρας Αλχάγκ Τουκάνα (67) Άλφα Τουκάνας
Ανδρομέδα (179) Αλφεράτζ Δοράς (82) Άλφα Δοράδος Καρκίνος (183) Βήτα Καρκίνου Μεγάλη Άρκτος (247) Άλιοθ Όφις (134) Ουνουκαλχάι Τράπεζα (39) Άλφα Τραπέζης
Αντλία (53) Άλφα Αντλίας Δράκων (242) Ελτανίν Κασσιόπη (315) Γάμμα Κασσιόπης Μέγας Κύων (171) Σείριος Παρθένος (209) Στάχυς Τρίγωνον (42) Βήτα Τριγώνου
Ασπίς (71) Άλφα Ασπίδος Εξάς (63) Άλφα Εξάντος Κένταυρος (315) Άλφα Κενταύρου Μικρά Άρκτος (59) Β. πολικός αστέρας Περιστερά (76) Άλφα Περιστεράς Τρόπις (313) Κάνωπος
Βέλος (50) Γάμμα Βέλους Ζυγός (117) Ζουμπενεσαμάλι Κήτος (229) Βήτα Κήτους Μικρός Κύων (57) Προκύων Περσεύς (173) Άλφα Περσέως Ύδρα (269) Άλφα Ύδρας
Βόρειος Στέφανος (55) Αλφέκκα Ηνίοχος (181) Αίγα Κηφεύς (224) Άλφα Κηφέως Μικρός Λέων (54) 46 Μικρού Λέοντος Πήγασος (198) Έψιλον Πηγάσου Ύδρος (45) Βήτα Ύδρου
Βοώτης (164) Αρκτούρος Ηρακλής (285) Βήτα Ηρακλέους Κόμη Βερενίκης (106) Β.Κ. Βερενίκης Μικροσκόπιον (59) Γάμμα Μικροσκοπίου Πρύμνα (255) Ναός Υδροχόος (201) Βήτα Υδροχόου
Βωμός (101) Βήτα Βωμού Ηριδανός (222) Αχερνάρ Κόραξ (39) Γάμμα Κόρακος Μονόκερως (223) Άλφα Μονόκερω Πτηνόν (47) Άλφα Πτηνού Φοίνιξ (92) Άλφα Φοίνικος
Γερανός (73) Αλ Ναΐρ Θηρευτικοί Κύνες (86) Καρδία Καρόλου Κρατήρ (51) Δέλτα Κρατήρος Μυία (84) Άλφα Μυίας Πυξίς (53) Άλφα Πυξίδος Χαμαιλέων (45) Άλφα Χαμαιλέοντος
Γλύπτης (77) Άλφα Γλύπτου Ινδός (55) Άλφα Ινδού Κριός (114) Άλφα Κριού Νότιον Τρίγωνον (47) Άλφα Νοτίου Τρ. Σαύρα (105) Άλφα Σαύρας Ωρίων (303) Ρίγκελ
Γλυφείον (21) Άλφα Γλυφείου Ιππάριον (25) Άλφα Ιππαρίου Κύκνος (373) Ντενέμπ Νότιος Ιχθύς (55) Φομαλώ Σκορπιός (274) Αντάρης Ωρολόγιον (37) Άλφα Ωρολογίου
Γνώμων (69) Γ2 Γνώμονος Ιπτάμενος Ιχθύς (37) Γ2 Ιπτ. Ιχθύος Λαγώος (89) Αρνέμπ Νότιος Σταυρός (67) Β. Στ. του Νότου Ταύρος (245) Αλντεμπαράν
Δελφίν (64) Βήτα Δελφίνου Ιστία (260) Γ2 Ιστίων Λέων (151) Βασιλίσκος Νότιος Στέφανος (59) Βήτα Ν. Στεφάνου Ταώς (103) Άλφα Ταώ
Γκρι κελί = Αστερισμός με σύνδεσμο προς τον κατάλογο των αστέρων του, και το σύνολο των αστέρων του καταλόγου σε παρένθεση
Λευκό κελί = Λαμπρότερος αστέρας του αστερισμού


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Delta Capricorni της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).