Νοητική χαρισματικότητα
Η νοητική χαρισματικότητα, ή απλώς χαρισματικότητα, είναι όρος που χρησιμοποιείται προκειμένου να προσδιοριστεί το ανώτερο νοητικό δυναμικό ενός ανθρώπου σε έναν ή περισσότερους τομείς.[1] Θεωρείται είδος νευροδιαφορετικότητας, μολονότι δεν ταξινομείται επισήμως στη συγκεκριμένη κατηγορία.[2]
Χαρακτηριστικά
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Υψηλή ευφυΐα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η παραπάνω κατάσταση συσχετίζεται, μεταξύ άλλων, με αποκλίνουσα σκέψη, μνήμη εργασίας, ταχεία εναλλαγή προσοχής ή εστίαση, ικανότητα στην επεξεργασία πληροφοριών και στρατηγική επίλυση προβλημάτων, χωρίς να συνεπάγεται απαραίτητα ταυτόχρονη παρουσία τους.[3][4] Παράλληλα, μέσω μαγνητικής τομογραφίας καταγράφονται ιδιομορφίες που αφορούν την δομή, την συνδεσιμότητα και την οργάνωση των δικτύων του εγκεφάλου τέτοιων ατόμων.[5]
Ασύγχρονη ανάπτυξη
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ενίοτε, αποτυπώνονται διαφορετικοί, ιδίως πρώιμοι, ρυθμοί ανάπτυξης σε σύγκριση με τον μέσο όρο που εξωτερικεύονται σε ποικίλες εκφάνσεις της καθημερινότητας και σειρά γνωστικών πεδίων.[6][7]
Υπερδιεγερσιμότητα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Εν προκειμένω, έχουν παρατηρηθεί, κατά τη θεωρία του Νταμπρόφσκι, αυξημένη ευαισθησία σε αισθητηριακά ερεθίσματα και έντονη συναισθηματική ανταπόκριση.[8][9]
Στατιστικά στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ποσοστό εμφάνισης στον γενικό πληθυσμό
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Έχει υποστηριχθεί ευρέως ότι η συχνότητα των χαρισματικών ατόμων κυμαίνεται στο 3-5% του παγκόσμιου πληθυσμού, κάτι που αμφισβητείται από μέρος της επιστημονικής κοινότητας.[10]
Ποσοστό εμφάνισης διπλής ιδιαιτερότητας (2e)
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Σύμφωνα με έρευνες, τα παιδιά με χαρισματικότητα που φέρουν τουλάχιστον μία ακόμη μορφή ιδιαιτερότητας, συμπεριλαμβανομένων του αυτισμού υψηλής λειτουργικότητας, της ΔΕΠΥ, της δυσλεξίας και του συνδρόμου Σαβάντ, καλύπτουν το 2 έως 20% των χαρισματικών συνολικά, με την πιθανότητα σφάλματος κατά την διάγνωση να λαμβάνεται υπ' όψιν.[11][12]
Αίτια
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, ο παράγοντας της κληρονομικότητας αποδεικνύεται ιδιαίτερα καθοριστικός.[13] Συμπληρωματικά, το κοινωνικό περιβάλλον συμβάλλει στην ενίσχυση ή όχι της έμφυτης προδιάθεσης.[14]
Δείτε επίσης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «Gifted child | Definition, Characteristics, & Facts | Britannica». www.britannica.com (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2026.
- ↑ Pasarín-Lavín, Tania; García, Trinidad; Abín, Amanda; Rodríguez, Celestino (2024-09-25). «Neurodivergent students. A continuum of skills with an emphasis on creativity and executive functions». Applied Neuropsychology. Child: 1–13. doi:. ISSN 2162-2973. PMID 39319695. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39319695.
- ↑ Abdulla Alabbasi, Ahmed M.; Acar, Selcuk; Runco, Mark A.; Martinez, Candace; Sultan, Zainab M.; Ogurlu, Uzeyir (2026-01-02). «A meta-analytic comparison of divergent thinking in gifted and nongifted students». High Ability Studies (Routledge) 37 (1): 27–54. doi:. ISSN 1359-8139. https://doi.org/10.1080/13598139.2025.2607991.
- ↑ Kuznetsova, Elizaveta; Liashenko, Anastasiia; Zhozhikashvili, Natalia; Arsalidou, Marie (2024). «Giftedness identification and cognitive, physiological and psychological characteristics of gifted children: a systematic review». Frontiers in Psychology 15: 1411981. doi:. ISSN 1664-1078. PMID 39635703. PMC 11615676. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11615676/.
- ↑ Massaroni, Valentina; Ricci, Martina; Marfoli, Angelica; Mercuri, Eugenio Maria; Chieffo, Daniela Pia Rosaria (2026). «Toward an integrative MRI-based map of the neurodevelopmental architecture of giftedness: A scoping review» (στα αγγλικά). Intelligence (Elsevier) 118 (C). https://ideas.repec.org//a/eee/intell/v118y2026ics0160289626000553.html.
- ↑ Silverman, Linda Kreger (1997-06-01). «The construct of asynchronous development». Peabody Journal of Education (Routledge) 72 (3-4): 36–58. doi:. ISSN 0161-956X. https://doi.org/10.1080/0161956X.1997.9681865.
- ↑ Vaivre-Douret, Laurence (2011). «Developmental and cognitive characteristics of "high-level potentialities" (highly gifted) children». International Journal of Pediatrics 2011: 420297. doi:. ISSN 1687-9759. PMID 21977044. PMC 3184407. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3184407/.
- ↑ Reineke, Wood, Vanessa; Lorraine, Bouchard,; Els, De Wit,; Pickett, Martinson, S.; Peter, Van Petegem, (2024-08). «Prevalence of Emotional, Intellectual, Imaginational, Psychomotor, and Sensual Overexcitabilities in Highly and Profoundly Gifted Children and Adolescents: A Mixed-Methods Study of Development and Developmental Potential» (στα αγγλικά). Education Sciences 14 (8). doi:. ISSN 2227-7102. https://www.mdpi.com/2227-7102/14/8/817.
- ↑ Eren, Fatma; Çete, Ayla Ömerelli; Avcil, Sibelnur; Baykara, Burak (2018). «Emotional and Behavioral Characteristics of Gifted Children and Their Families». Noro Psikiyatri Arsivi 55 (2): 105–112. doi:. ISSN 1300-0667. PMID 30057449. PMC 6060660. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6060660/.
- ↑ Borland, James (2009-09-15). «Myth 2: The Gifted Constitute 3% to 5% of the Population. Moreover, Giftedness Equals High IQ, Which Is a Stable Measure of Aptitude: Spinal Tap Psychometrics in Gifted Education». Gifted Child Quarterly 53: 236–238. doi:. https://www.researchgate.net/publication/249827570_Myth_2_The_Gifted_Constitute_3_to_5_of_the_Population_Moreover_Giftedness_Equals_High_IQ_Which_Is_a_Stable_Measure_of_Aptitude_Spinal_Tap_Psychometrics_in_Gifted_Education.
- ↑ Sara, Romano,; Dario, Esposito,; Miriam, Aricò,; Elena, Arigliani,; Gioia, Cavalli,; Miriam, Vigliante,; Roberta, Penge,; Carla, Sogos, και άλλοι. (2024-06). «Giftedness and Twice-Exceptionality in Children Suspected of ADHD or Specific Learning Disorders: A Retrospective Study» (στα αγγλικά). Sci 6 (2). doi:. ISSN 2413-4155. https://www.mdpi.com/2413-4155/6/2/23.
- ↑ Lovett, Benjamin J.; Sparks, Richard L. (2013). «The identification and performance of gifted students with learning disability diagnoses: a quantitative synthesis». Journal of Learning Disabilities 46 (4): 304–316. doi:. ISSN 1538-4780. PMID 22057201. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22057201.
- ↑ Rodríguez-Preciado, Sergio· Rosales-Reynoso, Mónica (1 Ιανουαρίου 2018). Genetics of Giftedness. σελίδες 39–65. ISBN 978-1-5361-3051-5.
- ↑ Thomas, Michael S. C. (2018). «A neurocomputational model of developmental trajectories of gifted children under a polygenic model: When are gifted children held back by poor environments?». Intelligence 69: 200–212. doi:. ISSN 0160-2896. PMID 30100647. PMC 6075940. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6075940/.
