Μύρτιλο

Μύρτιλο
	;
Συστηματική ταξινόμηση
Βασίλειο:	Φυτά (Plantae);
Συνομοταξία:	Αγγειόσπερμα (Μαγνολιόφυτα);
Ομοταξία:	Δικοτυλήδονα (Μαγνολιόψιδα);
Τάξη:	Ερεικώδη (Ericales);
Οικογένεια:	Ερεικοειδή (Ericaceae);
Γένος:	Vaccinium (Βακκίνιον);
Είδος:	V. myrtillus;
Διώνυμο
	Vaccinium myrtillus; (Βακκίνιον το μύρτιλλον); L.

Το Μύρτιλο είναι ένα από τα διάφορα είδη φυτών χαμηλής ανάπτυξης της οικογένειας των Ερεικοειδών (Ericaceae) (σ.σ. η οικογένεια στην οποία ανήκει το ρείκι), παρά την επιστημονική του ονομασία (Vaccinium myrtillus, Βακκίνιον το μύρτιλλον) που υποδηλώνει ότι ανήκει στα μυρτοειδή. To θέμα περιπλέκεται ακόμα περισσότερο γιατί μερικοί βοτανολόγοι^[1] το συμπεριλαμβάνουν στην οικογένεια των Μορεοειδών (Moraceae) από την οποία διαφέρει ως προς την έλλειψη γαλακτώδους χυμού.

Γενικά

Εξαπλώνεται ως αυτοφυές, συνήθως μεμονωμένο στις εύκρατες και ψυχρές περιοχές της γης, στα ψηλά βουνά των τροπικών περιοχών ενώ συνήθως αναπτύσσεται στα όξινα δηλαδή μη αλκαλικά εδάφη και σε δροσερές θέσεις.

Φυσικά χαρακτηριστικά

Πολυετές θαμνοειδές, ύψους 60–90 cm, φυλλοβόλο, με πυκνές διακλαδώσεις και ημιδερματώδες φύλλωμα, που το φθινόπωρο παίρνει ωραίες και έντονες πορφυρές αποχρώσεις. Ανθοφορεί από τον Μάιο μέχρι τον Ιούνιο με άσπρα-ροζ καμπανοειδή λουλούδια.^[2] Παράγει από τον Αύγουστο μέχρι τον Σεπτέμβρη εδώδιμους καρπούς, με ελαφρά υπόξινη γεύση, κατάλληλους για παγωτά και γλυκά, και είναι γνωστοί στα Αγγλικά με το όνομα «μπίλμπερι» (και όχι «μπλούμπερι», που αφορά άλλα είδη του γένους Vaccinium, όπως το V. corymbosum). Επειδή τα περισσότερα από τα μύρτιλα που τρώγονται από τα πουλιά και τα θηλαστικά δεν αποβάλλονται ως βιώσιμοι σπόροι, αναπαράγονται αγενώς, δηλ. με την ανάπτυξη νέων βλαστών από τα ριζώματά τους των ώριμων φυτών.

Πιθανές ιατρικές χρήσεις

Το μύρτιλο σχετίζεται με τη βελτίωση της νυχτερινής όρασης· μύρτιλα αναφέρονται σε μια δημοφιλή ιστορία του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, όπου πιλότοι της RAF καταναλώνουν μαρμελάδα μύρτιλο για να οξύνουν την όρασή τους στις αποστολές της νύχτας.^{[εκκρεμεί παραπομπή]} Ωστόσο, μια πρόσφατη μελέτη του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ δεν εντόπισε καμία τέτοια επίδραση. Αν και η επίδραση του μύρτιλου στην όξυνση της νυκτερινής όρασης δεν έχει αποδειχθεί, εργαστηριακές μελέτες σε αρουραίους έχουν παράσχει προκαταρκτικά αποδεικτικά στοιχεία ότι η κατανάλωση μύρτιλου μπορεί να αναστείλει ή να αντιστρέψει οφθαλμικές διαταραχές, όπως η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας.^[3]

Το μύρτιλο (blueberry) είναι ένας φυλλοβόλος θάμνος που δίνει τους γνωστούς σε όλους μας μπλε-μωβ καρπούς, οι οποίοι διαθέτουν υπέροχη γεύση και χαρακτηρίζονται από πολλούς ως superfood, λόγω της υψηλής διατροφικής τους αξίας.

Τα μύρτιλα στην ιατρική θεωρούνται φάρμακο και ευδοκιμούν κυρίως σε όξινα εδάφη και προτιμούν τα δροσερά/ψυχρά μέρη, με τους καρπούς να κάνουν την εμφάνισή τους κατά την καλοκαιρινή περίοδο.

Θερμίδες

Τα μύρτιλα περιέχουν 57 θερμίδες ανά 100 γραμμάρια. Η θερμιδική τους αξία ανά 100 γραμμάρια είναι η ακόλουθη^[4]:

Πρωτεΐνη: 0,7 γρ.
Λιπαρά: 0,3 γρ.
Υδατάνθρακες: 14,5 γρ.
Φυτικές Ίνες: 2,4 γρ.
Σάκχαρα: 10 γρ.

Όπως προαναφέρθηκε, τα μύρτιλα συγκαταλέγονται ανάμεσα στα πιο θρεπτικά φρούτα, καθώς είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά και σε διάφορα απαραίτητα συστατικά, αλλά σχετικά χαμηλά σε θερμίδες.

Διαθέτουν μεγάλη περιεκτικότητα σε νερό, περιέχουν μέτρια ποσότητα απλών σακχάρων – συγκριτικά με τα περισσότερα κοινά φρούτα – και αμελητέα ποσότητα λιπαρών, ενώ αποτελούν πολύ καλή πηγή φυτικών ινών, βιταμινών (π.χ. βιταμίνες C, K), μετάλλων, ιχνοστοιχείων και, φυσικά, αντιοξειδωτικών!

Συγκεκριμένα, 1 φλιτζάνι φρέσκα μύρτιλα (150 g) αποδίδει κατά προσέγγιση:

Νερό: 126 g
Ενέργεια: 85.5 kcal
Υδατάνθρακες: 22 g
Σάκχαρα: 15 g
Φυτικές ίνες: 3.5 g
Πρωτεΐνη: 1 g
Λίπος: 0.5 g
Ασβέστιο (Ca): 9 mg
Σίδηρος (Fe): 0.4 mg
Μαγνήσιο (Mg): 9 mg
Φώσφορος (P): 18 mg
Κάλιο (K): 116 mg
Νάτριο (Na): 1.5 mg
Μαγγάνιο (Mn): 0.6 mg
Ψευδάργυρο (Zn): 0.2 mg
Σελήνιο (Se): 0.15 µg
Βιταμίνη C: 15 mg
Βιταμίνη K: 29 µg
Βιταμίνη Β1 (θειαμίνη): 0.06 mg
Βιταμίνη Β2 (ριβοφλαβίνη): 0.06 mg
Βιταμίνη Β3 (νιασίνη): 0.6 mg
Βιταμίνη B6: 0.08 mg
Φολικό οξύ: 9 µg
Βιταμίνη A: 4.5 µg
Β-καροτένιο: 48 µg
Λουτεΐνη & ζεαξανθίνη: 120 µg

Η πλειονότητα των ιδιοτήτων που παρέχει το μύρτιλο στον ανθρώπινο οργανισμό, σχετίζεται με την εξαιρετικά υψηλή του περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικές ενώσεις, ιδιαίτερα σε ανθοκυανίνες.

Επιπλέον, το πλήθος βιταμινών και μετάλλων, καθώς και οι φυτικές ίνες, υποστηρίζουν και αυτά με τη σειρά τους τόσο τη σωματική όσο και την πνευματική υγεία.

Η κατανάλωση μύρτιλων, σε ποσότητες που αντιστοιχούν σε περίπου 1 κούπα ημερησίως, έχει συνδεθεί με πολλαπλά οφέλη. Παρακάτω αναφέρονται τα πιο χαρακτηριστικά:

Αντιοξειδωτική δράση (προστασία από τις ελεύθερες ρίζες και την οξειδωτική φθορά)
Αντιφλεγμονώδης δράση
Καρδιοπροστατευτική δράση
Νευροπροστατευτική δράση
Αντιγηραντική δράση
Αντιμικροβιακή δράση
Υποστήριξη της όρασης
Προστασία του ουροποιητικού (πρόληψη και αντιμετώπιση ουρολοιμώξεων)
Υποστήριξη της εντερικής υγείας (διάρροια, δυσπεψία, φλεγμονή εντέρου)
Προστασία από την παχυσαρκία
Προστασία από το διαβήτη
Υποστήριξη του ανοσοποιητικού

Αναλυτικότερα, το μύρτιλο έχει φανεί πως προστατεύει από τη φθορά του DNA, υποστηρίζει τις εγκεφαλικές λειτουργίες και επιβραδύνει την εξασθένηση της μνήμης που συνοδεύει το γήρας. Παράλληλα, βελτιώνει την αθλητική απόδοση και επιταχύνει την αποκατάσταση των μυών μετά από έντονη άσκηση.

Ακόμη, υποστηρίζει την υγεία της καρδιάς και μειώνει τον κίνδυνο εμφράγματος, βελτιώνει το λιπιδαιμικό προφίλ (χοληστερίνη, τριγλυκερίδια), βοηθά στη διατήρηση υγιούς πίεσης, ενώ δρα και κατά της παχυσαρκίας. Επιπλέον, μπορεί να θεωρηθεί σύμμαχος στην πρόληψη εμφάνισης του σακχαρώδους διαβήτη, αλλά και στη διαχείρισή του, καθώς συμβάλλει στη ρύθμιση των επιπέδων γλυκόζης.

Τέλος, χάρη στο πλήθος θρεπτικών συστατικών που περιέχει, βοηθά σημαντικά στην κάλυψη τυχόν διατροφικών ελλείψεων και υποστηρίζει, επιπλέον, την υγεία των οστών, του δέρματος και των μαλλιών.

Παραπομπές

↑ Εκπαιδευτική Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, «Φυτολογία», σ. 230, Εκδοτική Αθηνών, 1983
↑ IL MILLEPIANTE (χίλια Φυτά), Edizione italiana-stampato nel mese di Giugno, Editrice Maxi. srl, σ. 199, 1994
↑ Muth Er, Laurent JM, Jasper P. (Απρίλιος 2000) «The effect of bilberry nutrition supplementation on night visual acuity and contrast sensitivity» (Η επίδραση των μύρτιλων ως συμπληρώματος διατροφής στην οπτική οξύτητα τη νύχτα και την ευαισθησία στις αντιθέσεις).
↑ «Η Διατροφική Αξία των Μύρτιλων - e-blueberries». www.e-blueberries.com. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2022.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Vaccinium myrtillus στο Wikimedia Commons
Λεξιλογικός ορισμός του μύρτιλο στο Βικιλεξικό
Μύρτιλο από την Κρήτη
Fursova AZh, Gesarevich OG, Gonchar AM, Trofimova NA, Kolosova NG (2005). «[Συμπληρώματα διατροφής με εκχύλισμα καρπών μύρτιλου εμποδίζουν την εκφύλιση της ωχράς κηλίδας και την εμφάνιση καταρράκτη (γλαυκώματος) σε αρουραίους επιταχυμένης γήρανσης (Dietary supplementation with bilberry extract prevents macular degeneration and cataracts in senescence-accelerated OXYS rats)]» (στα ρωσικά). Advances in Gerontology 16: 76–9. PMID 16075680.
Bilberry on Gardenology
Ευρωπαϊκό Μύρτιλο
Den virtuelle floran - Κατανομή στο παγκόσμιο χάρτη
Η διαφορά μεταξύ μπίλμπερι και μπλούμπερι

[1] Εκπαιδευτική Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, «Φυτολογία», σ. 230, Εκδοτική Αθηνών, 1983

[2] IL MILLEPIANTE (χίλια Φυτά), Edizione italiana-stampato nel mese di Giugno, Editrice Maxi. srl, σ. 199, 1994

[3] Muth Er, Laurent JM, Jasper P. (Απρίλιος 2000) «The effect of bilberry nutrition supplementation on night visual acuity and contrast sensitivity» (Η επίδραση των μύρτιλων ως συμπληρώματος διατροφής στην οπτική οξύτητα τη νύχτα και την ευαισθησία στις αντιθέσεις).

[4] «Η Διατροφική Αξία των Μύρτιλων - e-blueberries». www.e-blueberries.com. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2022.

[1]

[2]

[3]

[4]