Μυρρινούς

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Μυρρινούς
Phrasikleia Kore.JPG
Η Κόρη Φρασίκλεια, έργο του Αριστίωνα, σε παριανό μάρμαρο, περίπου 550-540 π.Χ. Βρέθηκε στην Μερέντα της Αττικής. Αρχαιολογικό Μουσείο Αθήνας.
Γενικά στοιχεία
Ονομασία Μυρρινοῦς
Κύριος οικισμός Μυρρινούς
Διοικητικά στοιχεία
Ταυτότητα δήμος της αρχαίας Αττικής
Ονομασία δήμου Δήμος Μυρρινούντος
Ονομασία δημότη Μυρρινούσιος
Φυλή Πανδιονίδα
Τριττύς Παραλίας
Έδρα τριττύος Μυρρινούς
Σύστημα εξουσίας Πόλη–κράτος
Πολιτικό σύστημα Αθηναϊκή Δημοκρατία
Τίτλος ηγέτη δήμαρχος
Λήψη αποφάσεων Αρχαία Βουλή & Δήμος
Αριθμός βουλευτών
1η περίοδος
508 – 307/306 π.Χ.
6
2η περίοδος
307/306–224/223 π.Χ.
8
3η περίοδος
224/223–201/200 π.Χ.
8
4η περίοδος
201/200 π.Χ.– 126/127
άγνωστος
5η περίοδος
126/127–3ος αιώνας
άγνωστος
Ιστορική εξέλιξη
Ίδρυση 508 ΠΚΕ
Λήξη 3ος αιώνας
Αντικαταστάθηκε από Δήμος Μαρκόπουλου Μεσογαίας
Λατρευτικές παραδόσεις
Ιερά Ναός της Κολαινίδος Αρτέμιδος
Ναός της Αθηνάς
Ναός του Διονύσου
Ιερό Φρατρίου Διός
Ιερό της Αφροδίτης («Αφροδίσιον»)
Αρχαιολογία
Άλλα έργα αγροικίες
δημόσια κτίρια
αρχαία οδός
ταφικοί περίβολοι (νεκροταφεία)
Ανασκαφές θέση Μερέντα
Εκθέματα Αρχαιολογικό Μουσείο Βραυρώνας
Περιοχή
Αρχαία Αττική
Σήμερα: Μερέντα Αττικής
Greece (ancient) Attica Demos II-el.svg
Οι δήμοι της αρχαίας Αττικής
π  σ  ε

Ο Μυρρινούς (αρχαία ελληνικά: Μυρρινοῦς), (ο δήμος: Μυρρινούντος) ήταν αρχαίος οικισμός - πόλη και δήμος της Πανδιονίδας (περιοχή της Αρχαίας Αττικής και φυλή της αρχαίας Αθήνας).

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ονομασία του δήμου προέρχεται από το φυτό «μύρτος» (δηλαδή τη μυρσίνη ή μυρτιά, επιστημονική ονομασία: Myrtus, που ανήκει στην οικογένεια των Μυρτίδων, επιστημονική ονομασία: Myrtaceae), καθώς φαίνεται ότι ευδοκιμούσε στην περιοχή του δήμου.[1] H ονομασία της περιοχής ως «Μερέντας», με την οποία έχει ταυτιστεί πλέον ο δήμος φαίνεται επίσης να αποτελεί παραφθορά του αρχικού ονόματος.

Τοποθεσία του αρχαίου δήμου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο δήμος του Μυρρινούντος, ήταν δήμος της Παραλίας.[2][3] Σύμφωνα με τη διαδρομή που αναφέρει ο Στράβων μετά το Σούνιο ακολουθούσαν οι Θόρικος, Ποταμὸς, Πρασιὰ, Στειριὰ, Βραυρώνα, όπου βρισκόταν το ιερό της Βραυρωνίας Αρτέμιδος, οι Αλαί αι Αραφηνίδες, όπου βρισκόταν το ιερό της Ταυροπόλου Αρτέμιδος και κατόπιν ο Μυρρινούς, ενώ στη συνέχεια αυτού ακολουθούσαν Προβάλινθος και Μαραθών.[4] Ο δήμος Μυρρινούντος βρίσκεται νοτιοανατολικά[5] του σύγχρονου Μαρκόπουλου και έχει ταυτιστεί αρχαιολογικά στην τοποθεσία Μερέντα.[6]

Στη σημερινή περιοχή του Δήμου Μαρκόπουλου Μεσογαίας, κατά την κλασική περίοδο, βρίσκονταν οι δήμοι Μυρρινούς (σημερινή Μερέντα), οι Πρασιές (Πρασάς ή Μπρασάς), η Στειρία (Ντρίβλια), η Κύθηρος (Λιγόρι), η Αγγελή (Αγγελίσι), οι Φιλαΐδες (περιοχή της Βραυρώνας), μαζί με το Ιερό της Αρτέμιδος στη Βραυρώνα.[7]

Η συμμετοχή του δήμου στην αρχαία Βουλή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο δήμος, η ύπαρξη του οποίου επιβεβαιώνεται και από διάφορες επιγραφές,[8] ως μέλος της Πανδιονίδας φυλής, συμμετείχε με 6 βουλευτές στην αρχαία Βουλή των 500, κατά την πρώτη περίοδο (508 – 307/306 π.Χ.). Κατά τη δεύτερη (307/306 – 224/223 π.Χ.) και την τρίτη περίοδο (224/223 – 201/200 π.Χ.) ο δήμος αντιπροσωπευόταν με 8 βουλευτές στη Βουλή των 600. Κατά την τέταρτη (201/200 π.Χ. – 126/127) και την πέμπτη περίοδο (126/127 – 3ος αιώνας) είναι άγνωστος ο αριθμός βουλευτών–αντιπροσώπων του δήμου.

Οι κάτοικοι του Μυρρινούντος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο δημότης του αρχαίου Μυρρινούντος ονομαζόταν Μυρρινούσιος ή Μυρρινούντιος.[9][10] Στην περιοχή του δήμου υπήρχαν ναοί του Δία, της Κολαινίδος Αρτέμιδος και του Διονύσου.[11] Κατά τη διάρκεια των αρχαιολογικών ανασκαφών βρέθηκε ναός της Αφροδίτης,[12] γνωστός και ως «Αφροδίσιον». Η πεδιάδα της περιοχής της Μερέντας κατοικήθηκε πολύ πριν από την κλασική περίοδο του αττικού δήμου, όταν ο Μυρρινούς γνώρισε τη μεγάλη του ακμή. Οι ως τώρα ανασκαφές[13] αποδεικνύουν ότι η περιοχή κατοικήθηκε σε όλες τις περιόδους της αρχαιότητας ως το τέλος της ρωμαιοκρατίας.[14]

Ανασκαφές στην Μερέντα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Μερέντα Μαρκοπούλου ήταν σχεδόν άγνωστη περιοχή ως το 1972, όταν ανεβρέθηκαν εκεί δύο αγάλματα, αυτό της κόρης Φρασίκλειας,[15] έργο του Πάριου γλύπτη Αριστίωνα, το οποίο χρονολογείται μεταξύ 550 π.X. - 540 π.X., και του κούρου της Μερέντας (Κούρος (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, αρ. 4890), τα οποία εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθήνας. Οι συστηματικές ανασκαφές, οι οποίες έφεραν στο φως τον αρχαίο δήμο του Μυρρινούντος, ξεκίνησαν από την B' Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, στα μέσα της δεκαετίας του '90 όταν, ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, παραχωρήθηκε έκταση περίπου 2.580 στρεμμάτων για τη δημιουργία νέου Ιπποδρόμου και Ολυμπιακού Ιππικού Κέντρου στην περιοχή Μερέντα.[16] Το 1999 έγινε επιφανειακή έρευνα από τον Ευάγγελο Κακαβογιάννη, λίγο πριν αναλάβει τη Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού και ορίστηκε η θέση της ανασκαφής. Οι ανασκαφές συνεχίστηκαν υπό τη διεύθυνση της αρχαιολόγου Όλγας Κακαβογιάννη.[14] Ως σήμερα έχει ανακαλυφθεί μεγάλο μέρος της πόλης της κλασικής περιόδου, ναοί, αγροικίες,[17] δημόσια κτίρια,[18] αρχαία οδός[19] και ταφικοί περίβολοι (νεκροταφεία).[20] Βρέθηκαν επίσης πώρινα θεμέλια μεγάλου ναού της Κολαινίδος Αρτέμιδος,[21] προστάτιδας του δήμου, καθώς και μικρό ιερό στο οποίο λατρευόταν ο Φράτριος Δίας.[22] Υπήρχε επίσης αγροτικό ιερό,[23] αλλά και ναός της Αθηνάς, ο οποίος πιθανολογείται ότι βρίσκεται κάτω από την παρακείμενη βυζαντινή εκκλησία της «Παναγίας της Μερέντας». Στην έκδοση «Αρχαιολογικές έρευνες στη Μερέντα Μαρκοπούλου», ο αρχαιολόγος Γιώργος Σταϊνχάουερ αναφέρει: «Στα τέσσερα χρόνια που μεσολάβησαν από την απόφαση για την εγκατάσταση στον χώρο αυτό του Ολυμπιακού Ιππικού Κέντρου, η αρχαιολογική σκαπάνη ξετύλιξε μια, μια τις πτυχές της διαχρονικής ζωής της αττικής αυτής γωνιάς, από τις νεολιθικές αρχές της ως την κλασική ακμή του αττικού δήμου και την παρακμή του τέλους της αρχαιότητος».[14]

Στην περιοχή των ανασκαφών ανευρέθηκαν και διάφορα ευρήματα κεραμικής, μεταλλοτεχνίας, λιθοτεχνίας κ.α., τα οποία σήμερα εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Βραυρώνας.[14]

Προϊστορικός οικισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τις ανασκαφές βρέθηκε και μικρός προϊστορικός οικισμός, με υπόγειες κατοικίες, οι οποίες χρονολογήθηκαν στα τέλη της νεολιθικής και τις αρχές της πρωτοελλαδικής εποχής (περίπου 3.500 π.X.). Ο υπόγειος αυτός οικισμός καταγράφηκε-αποτυπώθηκε συστηματικά, αλλά δεν διατηρήθηκε, προκειμένου να ολοκληρωθούν τα έργα του νέου Ιπποδρόμου.[14].

Προσωπικότητες από τον Μυρρινούντα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υπήρξαν διάφοροι γνωστοί πολίτες από το δήμο του Μυρρινούντος, όπως ο τριήραρχος Γοργυθίων ο Μυρρινούσιος, ο βουλευτής Δεινοκράτης ο Μυρρινούσιος, ο τριήραρχος Δημόνικος ο Μυρρινούσιος γιος του Αψευδούς, ο βουλευτής Δίκαιος ο Μυρρινούσιος κ.α.[24] Από τους πλέον γνωστούς, οι οποίοι είχαν κάποιου είδους σχέση με το δήμο ή την περιοχή του ήταν επίσης οι:

  • Σπεύσιππος, γεννήθηκε το 408 π.Χ., (είχε ενταχθεί στον δήμο).

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές - σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Έλενα Κ. Τσελεπή, "Παρόδιο Ιερό στη Μερέντα Μαρκοπούλου", Πρακτικά ΙΒ’, από την ΙΒ’ Επιστημονική Συνάντηση, (εκδ. Καλύβια Θορικού 2008), σελ. 327-342, στην ιστοσελίδα: www.emena.gr της Εταιρείας Μελετών Νοτιοανατολής Αττικής (ΕΜΝΑ).
  2. [...] "Myrrhinus: (Μυρρινοῦς/Murrhinoûs). Attic paralia deme of the phyle of Pandionis, six (eight) bouleutaí, near modern Merenda. Significant archaeological finds [1; 2; 4]; an incomplete ancient fortification on the Merenda [3]. Two decrees on demes from Myrrhinus (IG II2 1182, 1183) are significant for research on the internal organization of dḗmoi. Apart from a theatre (IG II2 1182, Z. 2-4), they attest to cults of Zeus (IG II2 1183, Z. 32-36), Artemis Colaenis (IG II2 1182 ,Z. 19-21; Paus. 1,31,4; schol. Aristoph. Av. 873) and rural Dionysia (IG II2 1183, l. 36-37)". [...], Lohmann, Hans (Bochum),Myrrhinus
  3. Ιάκωβος Ρίζος Ραγκαβής, "Τα Ελληνικά, ήτοι περιγραφή γεωγραφική, ιστορική, αρχαιολογική και στατιστική της αρχαίας και νέας Ελλάδος. Συνταχθείσα υπό Ιακώβου Ρ. Ραγκαβή, εις τρεις τόμους. Ων ο Α' διαλαμβάνει την Στερεάν, Ανατολικήν και Δυτικήν Ελλάδα, ο Β' την Πελοπόννησον και ο Γ' τας νήσους τας τε ελευθέρας και μη, και τον πίνακα, και εκδοθείσα υπό Κωνσταντίνου Αντωνιάδου."... τόμοι 1-3, Εκ του τυπογραφείου Κ. Αντωνιάδου. Εν Αθήναις 1853-1854, Ta Hellenkika: etoi perigraphe, geographike, historike, archaiologike, kai statistike tes archaias kai neas Hellados, Iakobos R. Rankabes, Ek tou typ. K. Antoniadou, 1853, Τόμος 1, σελ. 260: [...] "Μυρρινούς, δήμος φυλής Πανδιονίδος προς την ανατολικήν παραλίαν, κατά το βόρειον του δήμου Αραφήνος και το ανατ-βόρειον του δήμου Σφηττού• η κώμη Μυρρινούς απείχε μικρόν από της θαλάσσης κατά τους προς το νοτ-ανατολικον πρόποδας του Πεντελικού. Εν Μυρρινούντι ην ξόανον Αρτέμιδος Κολαινίδος από Κολαίνου, βασιλεύσαντος προ του Κέκροπος, ως οι Μυρρινούσιοι έλεγαν (2 = Παυσ. Αττ. κ. 31). Η κώμη Μυρρινούς ην μετά μεγάλης πιθανότητος επί της αυτής θέσεως εφ' ης εισίν ήδη τα ερείπια τα όνομαζόμενα Παλαιόκαστρον (3 = Ληκ. Δημ.).". [...]
  4. Στράβων, «Γεωγραφικά», Θ', 1.22: [...] "Κάμψαντι δὲ τὴν κατὰ τὸ Σούνιον ἄκραν ἀξιόλογος δῆμος Σούνιον, εἶτα Θόρικος, εἶτα Ποταμὸς δῆμος οὕτω καλούμενος, ἐξ οὗ οἱ ἄνδρες Ποτάμιοι, εἶτα Πρασιὰ Στειριὰ Βραυρών, ὅπου τὸ τῆς Βραυρωνίας Ἀρτέμιδος ἱερόν, [Ἁλαὶ Ἀραφη]νίδες, ὅπου τὸ τῆς Ταυροπόλου, Μυρρινοῦς Προβάλινθος Μαραθών". [...]
  5. Μυρρινούς στο ygeiaonline.gr
  6. John S. Traill: Demos and trittys. Epigraphical and topographical studies in the organization of Attica. Athenians Victoria College, Toronto 1986, p. 129.
  7. Ιστορία του Δήμου Μαρκόπουλου Μεσογαίας Αττικής, από την ιστοσελίδα: www.markopoulo.gr του Δήμου Μαρκόπουλου Μεσογαίας.
  8. Μυρρινους Attica (IG I-III), στην ιστοσελίδα: epigraphy.packhum.org
  9. Στέφανος Βυζάντιος, "Εθνικά", ("Stephani Byzantii Ἐθνικων quæ supersunt." Gr. Edidit Anton Westermann, Λειψία 1839), [...] "Μυρρινούς, δήμος της Πανδιονίδος φυλής, ο δημότης Μυρρινούσιος. τα τοπικά Μυρρινουντόθεν, Μυρρινουντάδε, Μυρρινουντίσι. Διονύσιος δε ο Τρύφωνος Μυρρινούντάφησιν. ο δημότης εκ Μυρρινούττης, διά δύο τ". [...], σελ. 205.
  10. Δανιήλ ο Μάγνης, "Λεξικόν Ιστορικομυθικόν και Γεωγραφικόν, συντεθέν υπό Δανιήλου Δημητρίου Μάγνητος του εκ του Πηλίου όρους εκ κωμοπόλεως Αγίου Λαυρεντίου, εις χρήσιν της ελληνικής νεολαίας". Εκ της Ελληνικής τυπογραφίας Φραγκίσκου Ανδρεώλα. Εν Βενετία 1834. Lexikon historikomythikon kai geographikon (etc.)(Historisch-mythologisches und geographisches Worterbuch etc.) neograece, Daniel Demetrios Magnes, Andreola, 1834, [...] "Μυρρινούς, δήμος της Αττικής, εκ της Πανδιονίδος φυλής (Κάτοικ. Μυρρινούσιος, ή Μυρρινούντιος, και Επιρρ. Μυρρινουντόθεν)". [...], σελ. 274.
  11. Παυσανίας, «Ελλάδος περιήγησις», Αττικά 31,4: [...] "[31.4] ταῦτα μὲν δὴ οὕτω λέγεται, Φλυεῦσι δέ εἰσι καὶ Μυῤῥινουσίοις τοῖς μὲν Ἀπόλλωνος Διονυσοδότου καὶ Ἀρτέμιδος Σελασφόρου βωμοὶ Διονύσου τε Ἀνθίου καὶ νυμφῶν Ἰσμηνίδων καὶ Γῆς, ἣν Μεγάλην θεὸν ὀνομάζουσι• ναὸς δὲ ἕτερος ἔχει βωμοὺς Δήμητρος Ἀνησιδώρας <καὶ> Διὸς Κτησίου καὶ Τιθρωνῆς Ἀθηνᾶς καὶ Κόρης Πρωτογόνης καὶ Σεμνῶν ὀνομαζομένων θεῶν• τὸ δὲ ἐν Μυῤῥινοῦντι ξόανόν ἐστι Κολαινίδος". [...]
  12. "Ιερό Αφροδίτης στη Μερέντα", από την ιστοσελίδα: www.markopoulo.gr του Δήμου Μαρκόπουλου Μεσογαίας.
  13. "Κλασική εποχή", από την ιστοσελίδα: www.markopoulo.gr του Δήμου Μαρκόπουλου Μεσογαίας.
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 Πηγή: Το άρθρο της Χαράς Κιοσσέ, με τίτλο: "Καταστράφηκε, αλλά τι να κάνουμε...- Προϊστορικός υπόγειος οικισμός, μοναδικό δείγμα του είδους στον ελλαδικό χώρο, θυσιάστηκε για να κατασκευαστεί το Ολυμπιακό Ιππικό Κέντρο", 26/10/2003, στην εφημερίδα Το Βήμα.
  15. Κόρη Φρασίκλεια, από την ιστοσελίδα odysseus.culture.gr "Οδυσσεύς", του Υπουργείου Πολιτισμού.
  16. Αικατερίνη Πέτρου, "Προίστορική Εγκατάσταση στη Μερέντα", Πρακτικά ΙΒ’, από την ΙΒ’ Επιστημονική Συνάντηση, (εκδ. Καλύβια Θορικού 2008), σελ. 343-361, στην ιστοσελίδα: www.emena.gr της Εταιρείας Μελετών Νοτιοανατολής Αττικής (ΕΜΝΑ).
  17. "Αγροικία στην Μερέντα", από την ιστοσελίδα: www.markopoulo.gr του Δήμου Μαρκόπουλου Μεσογαίας.
  18. "Δημόσιο κτίριο με στοά στη Μερέντα", από την ιστοσελίδα: www.markopoulo.gr του Δήμου Μαρκόπουλου Μεσογαίας.
  19. "Περίβολος και αρχαία οδός στη Μερέντα", από την ιστοσελίδα: www.markopoulo.gr του Δήμου Μαρκόπουλου Μεσογαίας.
  20. "Ταφικοί περίβολοι εκατέρωθεν αρχαίας οδού στον αρχαίο δήμο Μυρρινούντος", από την ιστοσελίδα: www.markopoulo.gr του Δήμου Μαρκόπουλου Μεσογαίας.
  21. "Ναός Κολαινίδος Αρτέμιδος(;) στη Μερέντα", από την ιστοσελίδα: www.markopoulo.gr του Δήμου Μαρκόπουλου Μεσογαίας.
  22. "Ιερό Φρατρίου Διός στη Μερέντα", από την ιστοσελίδα: www.markopoulo.gr του Δήμου Μαρκόπουλου Μεσογαίας.
  23. "Αγροτικό ιερό στον αρχαίο δήμο Μυρρινούντος", από την ιστοσελίδα: www.markopoulo.gr του Δήμου Μαρκόπουλου Μεσογαίας
  24. Δημότες του Μυρρινούντος. Αναζήτηση με τη λέξη-κλειδί στον τόπο (Place): MURRINOUSIOS (στα κεφαλαία αγγλικά), στις ιστοσελίδες: empressattica.com και atheniansproject.com του Προγράμματος «Αθηναίοι» = Athenians Project

Πηγές – βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πρωτογενείς πηγές

Δευτερογενείς πηγές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]



Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Mirrinunte της Ιταλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).