Μπρίντζα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Budz.jpg

Το μπρίντζα (bryndza, από το ρουμανικό brânză - τυρί) είναι σλοβακικό προϊόν τυριού πρόβειου γάλακτος που παράγεται κυρίως στη Σλοβακία, αλλά και στη Ρουμανία, τη Μολδαβία, την Πολωνία, τη Ρωσία, την Ουκρανία, τη Σερβία, την Ουγγαρία και μέρος της Μοραβίας (Μοραβική Βλαχία) στην Τσεχία. Το μπρίντζα έχει κρεμ λευκό χρώμα και είναι γνωστό για τη χαρακτηριστική του έντονη μυρωδιά και γεύση. Το τυρί είναι λευκό, πικάντικο, εύθρυπτο και ελαφρώς υγρό. Έχει χαρακτηριστική οσμή και γεύση με αξιοσημείωτη γεύση βουτανικού οξέος. Η συνολική αίσθηση της γεύσης αρχίζει ελαφρώς ήπια, στη συνέχεια γίνεται δυνατή και τελικά εξασθενεί σε αλμυρό τελείωμα. Οι συνταγές διαφέρουν ελαφρώς μεταξύ των χωρών.

Στη Σλοβακία, το μπρίντζα χρησιμεύει ως το κύριο συστατικό του μπριντζόβε χάλουσκι, το οποίο θεωρείται ως το εθνικό γεύμα και σπεσιαλιτέ.

Ετυμολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γνωστό ως juhtúró στα ουγγρικά, брынза στα ρωσικά, brenca στα σερβικά, brimsen στα γερμανικά και ברינזע στα γίντις,[1] η bryndza, μια λέξη δανεισμένη από το ρουμανικό brânză (τυρί), χρησιμοποιείται σε διάφορες χώρες σε όλη την Ουκρανία και την Ε.Ε.,[2] λόγω της εισαγωγής της από τη μετεγκατάσταση των Βλάχων. Αν και η λέξη brânză (προφέρεται:[ˈbrɨnzə]) είναι απλώς η γενική λέξη για το «τυρί» στα ρουμανικά, [3] δεν υπάρχει ειδικός τύπος τυριού. Είναι μια λέξη που πιθανώς κληρονομήθηκε από τη ρουμανική γλώσσα από τη δακική γλώσσα,[4][5] τη γλώσσα του προ-ρωμαϊκού πληθυσμού στη σύγχρονη Ρουμανία. Εκτός της Σλοβακίας και των πλευρικών περιοχών της Νότιας Πολωνίας, εξακολουθεί να είναι δημοφιλές σήμερα στην Τσεχία με την τσεχική ορθογραφία «brynza».

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η λέξη για πρώτη φορά καταγράφεται ως brençe, που περιγράφεται ως «βλάχικο τυρί», στο κροατικό λιμάνι του Ντουμπρόβνικ το 1370. Το bryndza ηχογραφήθηκε για πρώτη φορά στο Βασίλειο της Ουγγαρίας, το 1470 και στο παρακείμενο πολωνικό Ποντχάλε το 1527.[6] Στη Σλοβακία, το μπρίντζα χρησιμεύει ως το κύριο συστατικό του μπριντζόβε χάλουσκι, το οποίο θεωρείται το εθνικό γεύμα (χαλούσκι -μικρά νιόκι- αναμιγνύονται με μπρίντζα και συμπληρώνονται με τηγανητές φέτες λιπαρού μπέικον). Ως εκ τούτου, το μπρίντζα θεωρείται τυπικά προϊόν της Σλοβακίας. Πιστεύεται ότι η μοντέρνα έκδοση του μαλακού αλειφόμενου μπρίντζα αναπτύχθηκε από επιχειρηματίες στη Σταρά Τουρά (Δυτική Σλοβακία) προς τα τέλη του 18ου αιώνα, οι οποίοι ίδρυσαν τις βιομηχανίες μπρίντζα σε ορεινές περιοχές της Κεντρικής και Βόρειας Σλοβακίας, όπου η παραγωγή πρόβειου τυριού είχε βαθιές ρίζες στην τοπική παράδοση παρασκευής τυριών και διαπραγματεύτηκε μαζί της, διαδίδοντας το μπρίντζα σε όλη την αυστριακή Μοναρχία των Αψβούργων. Στην Αυστρία, ονομαζόταν liptauer (λίπταουερ), από τη βόρεια σλοβακική περιοχή Λίπτοβ. Η βιεννέζικη σπεσιαλιτέ λίπταουερ, ένα αλμυρό άλειμμα με βάση το τυρί, αντικατέστησε το μπρίντζα με τυρί κότατζ από γάλα αγελάδας, επειδή το αρχικό σλοβάκικο μπρίντζα εξαφανίστηκε από την αυστριακή αγορά μετά την αποσύνθεση της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας.

Γεωγραφικές ενδείξεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Η σλοβακική μπρίντζα από τη Σλοβακία έχει εγγραφεί στο μητρώο προστατευόμενων ονομασιών προέλευσης και προστατευόμενων γεωγραφικών ενδείξεων της ΕΕ στις 16 Ιουλίου 2008 ως προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη (ΠΓΕ). Η γεωγραφική ένδειξη ζητήθηκε στις 4 Οκτωβρίου 2007.[7]
  • Το Λιπτόβσκα ή όβτσια μπρίντζα είναι μια άλλη ποικιλία από τη Σλοβακία που περιέχει 100% πρόβειο τυρί.[8]
  • Το μπρίντζα ποντχαλάνσκα από την Πολωνία έχει εγγραφεί στο μητρώο προστατευόμενων ονομασιών προέλευσης και προστατευόμενων γεωγραφικών ενδείξεων της ΕΕ στις 11 Ιουνίου 2007 ως προστατευόμενη ονομασία προέλευσης (ΠΟΠ). Η γεωγραφική ένδειξη ζητήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2006.[9]

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Rumania, Rumania!». Yiddish Songs and Lyrics. 
  2. «бры́нза». бры́нза. http://starling.rinet.ru/cgi-bin/response.cgi?root=config&morpho=0&basename=%5Cdata%5Cie%5Cvasmer&first=1&text_word=&method_word=substring&text_general=bryndza&method_general=substring&text_origin=&method_origin=substring&text_trubachev=&method_trubachev=substring&text_editorial=&method_editorial=substring&text_pages=&method_pages=substring&text_any=&method_any=substring&sort=word. 
  3. «cheese». cheese. http://www.dictionare.com/english/dictionaries1.htm. 
  4. Ίον Ι. Ρούσου, Limba traco-dacilor, Editura Ştiințifică, 1967
  5. Άριτον Βράτσιου, Limba daco-geților, Τιμισοάρα: Editura Facla, 1980
  6. Βοτρούμπα, Μάρτιν. «Bryndza». Ανακτήθηκε στις 7 Δεκεμβρίου 2008. 
  7. Ευρωπαϊκή Επιτροπή (4 Οκτωβρίου 2007). «Publication of an application pursuant to Article 6(2) of Council Regulation (EC) No 510/2006 on the protection of geographical indications and designations of origin for agricultural products and foodstuffs (2007/C 232/10)». Ανακτήθηκε στις 30 Αυγούστου 2010. 
  8. «Bryndza - Cheese.com». www.cheese.com (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 21 Μαρτίου 2018. 
  9. Ευρωπαϊκή Επιτροπή (23 Σεπτεμβρίου 2006). «Publication of an application pursuant to Article 6(2) of Council Regulation (EC) No 510/2006 on the protection of geographical indications and designations of origin for agricultural products and foodstuffs». Ανακτήθηκε στις 10 Ιουνίου 2008. 

Περαιτέρω ανάγνωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]