Μετάβαση στο περιεχόμενο

Μπεν Ρόυ Μότελσον

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μπεν Ρόυ Μότελσον
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα		Ben Roy Mottelson (Αγγλικά)
Γέννηση9  Ιουλίου 1926
Σικάγο
Θάνατος13  Μαΐου 2022
Κοπεγχάγη
Τόπος ταφήςΚοιμητήριο Άσιστενς
ΚατοικίαΚοπεγχάγη
Χώρα πολιτογράφησηςΗνωμένες Πολιτείες Αμερικής
Βασίλειο της Δανίας (από 1971)
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΑγγλικά
Δανικά
ΣπουδέςΠανεπιστήμιο Χάρβαρντ
Πανεπιστήμιο Περντιού
Lyons Township High School
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταεπιστήμονας πυρηνικής φυσικής
πανεπιστημιακός
φυσικός
ΕργοδότηςΝορδικό Ινστιτούτο Θεωρητικής Φυσικής
Αξιοσημείωτο έργοNuclear Structure
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΒραβεύσειςAtoms for Peace Award (14  Μαΐου 1969)
Βραβείο Νόμπελ Φυσικής (1975)
μετάλλιο Τζον Πράις Ουέδεριλ (1974)
Fellow of the Bangladesh Academy of Science
Ole Rømer Medal (1976)
honorary doctor of Caen University (18  Φεβρουαρίου 1998)
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα

Ο Μπεν Ρόυ Μότελσον (αγγλ. Ben Roy Mottelson‎‎, 9 Ιουλίου 1926 – 13 Μαΐου 2022) ήταν Αμερικανός και μετέπειτα Δανός φυσικός, που το 1975 κέρδισε το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής για τις έρευνές του σχετικώς με το σχήμα των ατομικών πυρήνων.

Ο Μότελσον γεννήθηκε στο Σικάγο και ήταν γιος της Τζόρτζια (το γένος Μπλουμ) και του Γκούντμαν Μότελσον, αμφότερων Αμερικανοεβραίων[1]. Αφού τελείωσε το γυμνάσιο στο προάστιο Λα Γκρέιντζ του Σικάγου, ο Μπεν Ρόυ κατατάχθηκε στο Πολεμικό Ναυτικό, το οποίο τον έστειλε με άλλους αξιωματικούς για εκπαίδευση στο Πανεπιστήμιο Πέρντιου, από όπου πήρε πτυχίο το 1947. Συνέχισε με διδακτορικό στην πυρηνική φυσική στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, όπου επιβλέπων καθηγητής του ήταν ο μετέπειτα επίσης «νομπελίστας» θεωρητικός φυσικός Τζούλιαν Σουίνγκερ[2]. Ο Μότελσον πήρε το διδακτορικό του το 1950.

Στη συνέχεια πήγε στο Ινστιτούτο Θεωρητικής Φυσικής, το σημερινό Ινστιτούτο Νιλς Μπορ, υπαγόμενο στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, με την υποτροφία Sheldon του Χάρβαρντ, και από τότε παρέμεινε στη Δανία. Το 1953 διορίσθηκε στην Ομάδα Θεωρητικών Μελετών του CERN, η οποία είχε έδρα την Κοπεγχάγη[3], μια θέση την οποία διετήρησε μέχρι που έγινε καθηγητής στο νεοϊδρυθέν Νορδικό Ινστιτούτο Θεωρητικής Φυσικής («Nordita») το 1957. Το 1971 απέκτησε τη δανέζικη υπηκοότητα.[4]

Το 1950-1951 οι Τζέιμς Ρέινγουοτερ και Όε Μπορ είχαν αναπτύξει πρότυπα («μοντέλα») του ατομικού πυρήνα που άρχισαν να λαμβάνουν υπόψη τη συμπεριφορά των ξεχωριστών νουκλεονίων. Τα πρότυπα αυτά ξεπέρασαν το απλούστερο πρότυπο της «υγρής σταγόνας», που δεχόταν ότι ο πυρήνας ήταν σαν να μην είχε εσωτερική δομή. Μπόρεσαν έτσι να ερμηνεύσουν πυρηνικές ιδιότητες όπως τη μη σφαιρική κατανομή του ηλεκτρικού φορτίου σε μερικούς πυρήνες. Ο Μότελσον συνεργάσθηκε με τον Όε Μπορ στη σύγκριση των θεωρητικών προτύπων με τα πειραματικά δεδομένα. Το 1952 και το 1953 δημοσίευσαν μια σειρά εργασιών που κατεδείκνυαν στενή συμφωνία ανάμεσα στη θεωρία και το πείραμα, π.χ. τα ενεργειακά επίπεδα ορισμένων πυρήνων μπορούσαν να περιγραφούν από ένα περιστροφικό φάσμα.[5][6][7][8] Οι εργασίες αυτές προκάλεσαν νέες θεωρητικές και πειραματικές μελέτες.

Το θέρος του 1957 ο Ντέιβιντ Πάινς επισκέφθηκε την Κοπεγχάγη και γνώρισε στους Μπορ και Μότελσον το φαινόμενο ζεύξεως που είχε αναπτυχθεί σε θεωρίες για την ερμηνεία της υπεραγωγιμότητας. Αυτό ενέπνευσε τους Μπορ και Μότελσον να δοκιμάσουν το αποτέλεσμα ενός παρόμοιου φαινομένου στην ερμηνεία των διαφορών στα ενεργειακά επίπεδα ανάμεσα στους πυρήνες με άρτιο αριθμό νουκλεονίων και σε εκείνους με περιττό αριθμό νουκλεονίων.[9]

Οι Ρέινγουοτερ, Μπορ και Μότελσον μοιράσθηκαν το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής το 1975 «για την ανακάλυψη της συνδέσεως μεταξύ της ολικής και της σωματιδιακής κινήσεως στον ατομικό πυρήνα, και για την εξέλιξη της θεωρίας της δομής των ατομικών πυρήνων της βασισμένης στην παραπάνω συσχέτιση».[10]

Οι Μπορ και Μότελσον συνεργάσθηκαν και στη συγγραφή μιας δίτομης μονογραφίας με γενικό τίτλο Πυρηνική δομή. Ο πρώτος τόμος, με υπότιτλο Κίνηση των επιμέρους σωματιδίων[11][12], κυκλοφόρησε το 1969 και ο δεύτερος, με υπότιτλο Πυρηνικές παραμορφώσεις[13][14] το 1975.

Ο Μότελσον ήταν μέλος στην Φινλανδική Εταιρεία Επιστημών και Γραμμάτων. Επίσης ήταν μέλος της Αμερικανικής Φιλοσοφικής Εταιρείας[15] και αλλοδαπό μέλος της Ακαδημίας Επιστημών του Μπανγκλαντές[16] και της Νορβηγικής Ακαδημίας των Επιστημών και των Γραμμάτων.[17] In 1969, he received the Atoms for Peace Award.[18] He acted as director of ECT* (Trento, Italy) from 1993 to 1997.[19]

Ο Μότελσον ήταν Αμερικανός και Δανός πολίτης (διπλή υπηκοότητα) και ήταν έγγαμος, νυμφευμένος αρχικώς με τη Νάνσυ Τζέην Ρήνο (Nancy Jane Reno), από το 1948 μέχρι τον θάνατό της το 1975, με την οποία απέκτησαν δύο γιους και μία κόρη. Αργότερα, το 1983, ο Μότελσον νυμφεύθηκε την Μπρίτα Μάργκερ Ζήγκουμφελτ (Britta Marger Siegumfeldt).[20]

Ο Μότελσον πέθανε στην Κοπεγχάγη σε ηλικία 95 ετών.[21][22][2]


Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ «Jewish Nobel Prize Winners in Physics». www.jinfo.org. Ανακτήθηκε στις 29 Μαρτίου 2023.
  2. 1 2 McClain, Dylan Loeb (19 Μαΐου 2022). «Ben Roy Mottelson Dies at 95; Shed Light on the Shape of Atoms». The New York Times. Ανακτήθηκε στις 20 Μαΐου 2022.
  3. ↑ «Prof. Ben Mottelson». Scholarpedia. Ανακτήθηκε στις 11 Ιουνίου 2015.
  4. ↑ «Ben Roy Mottelson er død» [Ο Μπεν Ρόυ Μότελσον πέθανε]. Politiken. Ritzau. 16 Μαΐου 2022. Ανακτήθηκε στις 16 Μαΐου 2022.
  5. ↑ Bohr, Aage (1952). «The Coupling of Nuclear Surface Oscillations to the Motion of Individual Nucleons». Matematisk-fysiske Meddelelser (Royal Danish Academy of Sciences and Letters) 26 (14). http://publ.royalacademy.dk/books/77/474?language=en.
  6. ↑ Bohr, Aage; Mottelson, Ben R. (1953). «Collective and Individual-Particle aspects of Nuclear Structure». Matematisk-fysiske Meddelelser (Royal Danish Academy of Sciences and Letters) 27 (16). http://publ.royalacademy.dk/books/76/460?lang=en.
  7. ↑ Bohr, Aage; Mottelson, Ben R. (Ιανουάριος 1953). «Interpretation of Isomeric Transitions of Electric Quadrupole Type». Physical Review (American Physical Society) 89 (1): 316-317. doi:10.1103/PhysRev.89.316. Bibcode: 1953PhRv...89..316B. https://archive.org/details/sim_physical-review_1953-01-01_89_1/page/316.
  8. ↑ Bohr, Aage; Mottelson, Ben R. (Μάιος 1953). «Rotational States in Even-Even Nuclei». Physical Review (American Physical Society) 90 (4): 717-719. doi:10.1103/PhysRev.90.717.2. Bibcode: 1953PhRv...90..717B. https://archive.org/details/sim_physical-review_1953-05-15_90_4/page/716.
  9. ↑ Bohr, A.; Mottelson, B.R.; Pines, D. (15 May 1958). «Possible Analogy between the Excitation Spectra of Nuclei and Those of the Superconducting Metallic State». Physical Review (American Physical Society (APS)) 110 (4): 936-938. doi:10.1103/physrev.110.936. ISSN 0031-899X. Bibcode: 1958PhRv..110..936B. https://archive.org/details/sim_physical-review_1958-05-15_110_4/page/936.
  10. ↑ Nobel prize citation. Nobelprize.org. Retrieved on 18 February 2012.
  11. ↑ Bohr, Aage· Mottelson, Ben R. (1969). Nuclear structure. W.A. Benjamin. ISBN 978-0-8053-1016-0.
  12. ↑ Breit, G. (Σεπτέμβριος 1970). «Nuclear Structure, Vol. 1, Aage Bohr and Ben R. Mottelson» (Book review). Physics Today 23 (9): 58-60. doi:10.1063/1.3022342. https://physicstoday.scitation.org/doi/10.1063/1.3022342. Ανακτήθηκε στις 21 May 2022.
  13. ↑ Bohr, Aage· Mottelson, Ben R. (1975). Nuclear Structure: Volume II (Nuclear Deformations). Basic Books. ISBN 0-8053-1016-9. Ανακτήθηκε στις 21 Μαΐου 2022.
  14. ↑ Breit, Gregory; Brown, Gerald E. (Μάρτος 1977). «Nuclear Structure, Vol. 2: Nuclear Deformations, A. Bohr and B.R. Mottelson» (Book review). Physics Today 30 (3): 59-62. doi:10.1063/1.3037453. ISSN 0031-9228. https://physicstoday.scitation.org/doi/abs/10.1063/1.3037453. Ανακτήθηκε στις 21 May 2022.
  15. ↑ «APS Member History». search.amphilsoc.org. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2021.
  16. ↑ «List of Fellows of Bangladesh Academy of Sciences». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Απριλίου 2010. Ανακτήθηκε στις 4 Αυγούστου 2016.
  17. ↑ «Gruppe 2: Fysikkfag (herunder astronomi, fysikk og geofysikk)». Norwegian Academy of Science and Letters. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Σεπτεμβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 7 Οκτωβρίου 2010.
  18. ↑ Marshak, Robert E. (27 June 1969). «Atoms for Peace Awards: Six scientists are honored for their contributions in development of peaceful uses for the atom.». Science 164 (3887): 1496–1498. doi:10.1126/science.164.3887.1496. ISSN 0036-8075. PMID 17748526. https://www.jstor.org/stable/1726917. Ανακτήθηκε στις 21 May 2022.
  19. ↑ «ECT* Past Directors». FBK ECT*. European Centre for Theoretical Studies in Nuclear Physics and Related Areas. Ανακτήθηκε στις 21 Μαΐου 2022.
  20. ↑ MTI ki kicsoda. 2009. ISBN 978-963-17-8728-3.
  21. ↑ «Ben Roy Mottelson er død» (στα δανέζικα). BT.dk. 16 Μαΐου 2022. Ανακτήθηκε στις 18 Μαΐου 2022.CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
  22. ↑ «Dansk nobelprisvinder er død». Politiken. 16 Μαΐου 2022. Ανακτήθηκε στις 17 Μαΐου 2022.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]



Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Μπεν_Ρόυ_Μότελσον&oldid=11738740"