Μπαμ (Ιράν)
Συντεταγμένες: 29°6′22″N 58°21′25″E / 29.10611°N 58.35694°E
| Μπαμ | |
|---|---|
.jpg) | |
  Μπαμ | |
| Χώρα | Ιράν |
| Διοικητική υπαγωγή | Central District |
| • Μέλος του/της | Οργανισμός Πόλεων Παγκόσμιας Κληρονομιάς |
| Υψόμετρο | 1.061 μέτρα |
| Πληθυσμός | 127.396 (2016) |
| Τηλ. κωδ. | 0344 |
| Ζώνη ώρας | Iran Standard Time Zone |
| Ιστότοπος | Επίσημος ιστότοπος |
 Σχετικά πολυμέσα | |
Το Μπαμ (περσικά: بم) είναι πόλη στην επαρχία Κερμάν, στο νοτιοανατολικό Ιράν. Είναι έδρα της κομητείας Μπαμ. Η σύγχρονη πόλη περιβάλλει την αρχαία ακρόπολη, η οποία δημιουργήθηκε πριν περίπου 2.500 χρόνια. Η παλαιά πόλη του Μπαμ είναι σημαντικό τουριστικός προορισμός και έχει χαρακτηριστεί μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO. Σύμφωνα με την απογραφή του 2016, ο πληθυσμός της πόλης είναι 127.396 κάτοικοι και έχει 39.043 νοικοκυριά.[1]
Γεωγραφία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η πόλη είναι κτισμένη σε υψόμετρο 1.060 μέτρων στο νότιο άκρο του ιρανικού υψιπέδου, στο κέντρο κοιλάδας η οποία περιστοιχίζεται στα βόρεια από τα όρη Καφούτ και προς τα νότια από την οροσειρά Τζεμπάλ-ε-Μπαρέζ. Πέρα από τα βουνά εκτείνεται η έρημος Λουτ. Τα νερά του Τζεμπάλ-ε-Μπαρέζ τροφοδοτούν τον εποχιακό ποταμό Ποστ-ε-Ρουντ που περιβάλλει την πόλη μεταξύ της ακρόπολης και του Καλέχ Ντοκτάρ. Ένας δεύτερος ποταμός που πήγαζε από τα Τζεμπάλ-ε-Μπαρέζ, ο ποταμός Τσελεχονέχ, έρεε μέσα από την Μπαμ, όμως σήμερα έχει εκτραπεί με φράγμα και συμβάλει με τον Ποστ-ε-Ρουντ βορειοδυτικά της πόλης.[2]
Ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Οι καταβολές της ακρόπολης του Μπαμ, του Αργκ-ε Μπαμ, ανάγονται στην περίοδο των Αχαιμενιδών (6ος έως 4ος αιώνας π.Χ.) και ακόμα παλαιότερα. Η ακμή της ακρόπολης ήταν από τον 7ο έως τον 11ο αιώνα, ενώ βρισκόταν στον σταυροδρόμι σημαντικών εμπορικών δρόμων, ενώνοντας τον Δρόμο του Μεταξιού της Κεντρικής Ασίας με τον Περσικό Κόλπο και την Αίγυπτο. Επίσης, ήταν γνωστή για την παραγωγή υφασμάτων από μετάξι και βαμβάκι.[2] Πολλά από τα κτίρια της πόλης χρονολογούνται από την εποχή των Σαφαβιδών (16ος-18ος αιώνας).[3]
Στις 26 Δεκεμβρίου 2003, η πόλη επλήγη από σεισμό μεγέθους 6,7 Ρίχτερ. Ο σεισμός είχε επίκεντρο 1,5 χιλιόμετρα ανατολικά από το κέντρο της πόλης και εστιακό βάθος 7 ± 2 χιλιόμετρα και προκλήθηκε από μια διάρρηξη μήκους 9 χιλιομέτρων του ρήγματος Μπαμ. Ο σεισμός προκάλεσε εκτεταμένες καταστροφές στην πόλη, όπου όλες οι κατασκευές από πλίνθους κατέρρευσαν ολοκληρωτικά, ενώ αντίθετα σύγχρονες αντισεισμικές κατασκευές ανταποκρίθηκαν ικανοποιητικά. Ο σεισμός είχε ένταση ΙΧ+ στην κλίμακα Μερκάλι. Εκτιμάται ότι 45.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και άλλοι 30.000 τραυματίστηκαν.[4] Πριν το σεισμό του 2003, ο πληθυσμός της πόλης ήταν περίπου 43.000 κάτοικοι.[5]
Το 2004, στον απόηχο της καταστροφής, η παλιά πόλη κηρύχθηκε μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς από την UNESCO, με στόχο την διατήρηση της παραδοσιακής πολεοδομίας και την αποκατάσταση της ακρόπολης. Παράλληλα επιβλήθηκαν περιορισμοί στο ύψος των κτιρίων (μέχρι 10 μέτρα) όσο και στις χρήσεις των περιοχών γύρω από την πόλη, εμποδίζοντας τη δημιουργία λατομείων. Ως μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς ήταν χαρακτηρισμένο ως σε κίνδυνο μέχρι το 2013.[2]
Περιγραφή
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]UNESCO | |
|---|---|
| Το Μπαμ και το Πολιτιστικό του Τοπίο | |
 Το Αργκ-ε Μπαμ το 2022, μετά την αποκατάστασή του | |
| Τοποθεσία |  Ιράν |
| Τύπος | πολιτιστικό |
| Κριτήρια | ii, iii, iv, v |
| Κωδικός UNESCO | 1208 |
| Εγγραφή | 2004 (28η Σύνοδος) |
| Σε κίνδυνο | 2004-2013 |
Η ακρόπολη του Μπαμ, το Αργκ-ε Μπαμ, είναι το πιο αντιπροσωπευτικό παράδειγμα ενός οχυρωμένου μεσαιωνικού οικισμού κατασκευασμένου με λαϊκή τεχνική στην οποία χρησιμοποιούνται στρώσεις πηλού (τσινέ), τούβλα από ηλιοκαμένο πηλό (χεστ), καθώς και θολωτές κατασκευές και τρούλοι. Η ακρόπολη, η οποία περιλαμβάνει τα διαμερίσματα του κυβερνήτη και την οχυρωμένη κατοικήσιμη περιοχή, αποτελεί το επίκεντρο ενός τεράστιου πολιτιστικού τοπίου, που χαρακτηρίζεται από σειρά φρουρίων και ακροπόλεων, οι οποίες όμως βρίσκονται σήμερα σε ερειπιώδη κατάσταση.[2]
Πέρα από το Αργκ-ε Μπαμ, άλλες σημαντικές κατασκευές στο Μπαμ περιλαμβάνουν το Καλ'ε Ντοχτάρ (Φρούριο της Κόρης, περίπου 7ος αιώνας), το μαυσωλείο του Εμαμζαντέχ Ζεΐντ (11-12ος αιώνας) και το Μαυσωλείο του Εμαμζαντέχ Ασιρί (12ος αιώνας). Νοτιοανατολικά του Αργκ βρίσκονται τα ιστορικά συστήματα ύδρευσης και άρδευσης κανάτ και καλλιέργειες, όπως φυτείες με χουρμαδιές. Τα κανάτ ήταν μείζονος σημασίας για τη ζωή στην όαση και τα κανάτ που διατηρούνται στο Μπαμ είναι κάποια από τα παλαιότερα στο Ιράν που συνεχίζουν να λειτουργούν μέχρι σήμερα, με ηλικία άνω των 2.000 ετών.[2]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ (στα fa) (Excel) Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Kerman Province (Report). The Statistical Center of Iran. https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_08.xlsx. Ανακτήθηκε στις 19 December 2022.
- 1 2 3 4 5 «Bam and its Cultural Landscape». UNESCO World Heritage Centre (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Μαΐου 2026.
- ↑ «Bam Citadel». irannegintravel.com. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2022.
- ↑ «The Bam (Iran) Earthquake of December 26, 2003: From an engineering and seismological point of view» (στα αγγλικά). Journal of Asian Earth Sciences 27 (5): 576–584. 2006-09-15. doi:. ISSN 1367-9120. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1367912005001355.
- ↑ Moszynski, P. (2004). «Cold is the main health threat after the Bam earthquake». The BMJ 328 (7431): 66. doi:. PMID 14715583. PMC 314070. http://www.bmj.com/cgi/content/extract/328/7431/66-a. Ανακτήθηκε στις 2007-09-13.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Μπαμ (Ιράν) στο Wikimedia Commons