Μετάβαση στο περιεχόμενο

Μπέτι Γκρέιμπλ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Betty Grable
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα		Betty Grable (Αγγλικά)
Γέννηση18  Δεκεμβρίου 1916[1][2][3]
Σαιντ Λούις[4]
Θάνατος2 Ιουλίου 1973 (56 ετών)
Σάντα Μόνικα[5]
Αιτία θανάτουκαρκίνος του πνεύμονα
Συνθήκες θανάτουφυσικά αίτια
Τόπος ταφήςΚοιμητήριο Ίνγκλγουντ Παρκ
Χώρα πολιτογράφησηςΗνωμένες Πολιτείες Αμερικής
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΑγγλικά[1][6]
ΣπουδέςMary Institute and St. Louis Country Day School[7]
Hollywood Professional School[8]
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητατραγουδίστρια
χορεύτρια
μοντέλο
ηθοποιός ταινιών
ηθοποιός θεάτρου
ηθοποιός τηλεόρασης
ηθοποιός[9][10]
coverperson
Περίοδος ακμής1929
Πολιτική τοποθέτηση
Πολιτικό κόμμα/ΚίνημαΡεπουμπλικανικό Κόμμα (ΗΠΑ)
Οικογένεια
ΣύζυγοςHarry James (1943–1965)
Τζάκι Κούγκαν (1937–1939)
ΓονείςJohn Conn Grable[11] και Lillian Rose Hofman[11]
ΣυγγενείςΒιρτζίνια Πίρσον (δεύτερη ξαδέρφη)
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΒραβεύσειςHollywood Walk of Fame
Ιστότοπος
www.bettygrable.net
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα

Η Ελίζαμπεθ Ρουθ Γκρέιμπλ (18 Δεκεμβρίου 1916 – 2 Ιουλίου 1973) ήταν Αμερικανίδα ηθοποιός, μοντέλο pin-up, χορεύτρια και τραγουδίστρια.

Οι 42 ταινίες της στη διάρκεια των δεκαετιών του 1930 και του 1940 απέφεραν περισσότερα από 100 εκατομμύρια δολάρια και για 10 συνεχόμενα χρόνια (1942–1951) βρισκόταν μεταξύ των 10 κορυφαίων σταρ σε εισπράξεις (κάτι που πέτυχαν μόνο οι Ντόρις Ντέι, Τζούλια Ρόμπερτς και Μπάρμπρα Στρέιζαντ, αν και όλες τους τις ξεπέρασε η Μαίρη Πίκφορντ, παραμένοντας εκεί 13 χρόνια). Το Υπουργείο Οικονομικών των Ηνωμένων Πολιτειών την κατέταξε ως την πιο ακριβοπληρωμένη Αμερικανίδα το 1946 και το 1947 και κέρδισε περισσότερα από 3 εκατομμύρια δολάρια στη διάρκεια της καριέρας της.[12]

Η Γκρέμπλ ξεκίνησε την κινηματογραφική της καριέρα το 1929 σε ηλικία 12 ετών και αργότερα απολύθηκε επειδή είχε υπογράψει το συμβόλαιό της με ψεύτικη ταυτότητα.[13] Σπούδασε υποκριτική στο Hollywood Community Theatre.[14] Είχε συμβόλαια με την RKO και την Paramount Pictures τη δεκαετία του 1930 και εμφανίστηκε σε μια σειρά από ταινίες β' κατηγορίας, όπου υποδύονταν κυρίως φοιτήτριες. Ήρθε στο προσκήνιο με το μιούζικαλ του Μπρόντγουεϊ Du Barry Was a Lady (1939), το οποίο έκανε την 20th Century-Fox να την προσέξει.[13]

Η Γκρέιμπλ αντικατέστησε την Άλις Φέι στην ταινία Στη μαγεμένη Αργεντινή (1940), την πρώτη της μεγάλη ταινία στο Χόλιγουντ, και έγινε ο μεγαλύτερος κινηματογραφικός αστέρας της Fox την επόμενη δεκαετία.[15] Η Fox έδωσε στην Γκρέιμπλ μια σειρά από μιούζικαλ Technicolor τη δεκαετία που ήταν εξαιρετικά δημοφιλή, στα οποία συμπρωταγωνίστησε με κορυφαίους ηθοποιούς όπως Βίκτορ Ματσούρ, Ντον Αμίτσι, Τζον Πέιν και Τάιρον Πάουερ. Το 1943, ήταν νούμερο ένα στις εισπράξεις παγκοσμίως.[16] Δύο από τις μεγαλύτερες κινηματογραφικές της επιτυχίες ήταν το μιούζικαλ Πάντα στην αγκαλιά σου (1947) και η κωμωδία Πώς να παντρευτείτε έναν εκατομμυριούχο (1953), μια από τις μεταγενέστερες ταινίες της. Η Γκρέιμπλ αποσύρθηκε από την ηθοποιία το 1955, σπάζοντας το συμβόλαιό της με την Fox, αλλά συνέχισε να παίζει στο θέατρο και στην τηλεόραση.[17]

Σε όλη τη διάρκεια της καριέρας της, η Γκρέιμπλ ήταν διάσημο σύμβολο του σεξ.[18] Η αφίσα με της με μαγιό την έκανε το κορυφαίο pin-up girl του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ξεπερνώντας τη Ρίτα Χέιγουορθ . Η φωτογραφία αργότερα συμπεριλήφθηκε στο αφιέρωμα του περιοδικού Life "100 φωτογραφίες που άλλαξαν τον κόσμο". Οι καλτσοποιοί της εποχής συχνά σημείωναν τις ιδανικές αναλογίες των ποδιών της Γκρέιμπλ.[19] Τα πόδια της ασφαλίστηκαν από το στούντιό της έναντι ενός εκατομμυρίου δολαρίων για διαφημιστικούς λόγους.[20] Περιγράφοντας την καριέρα της στον κινηματογράφο, η Γκρέιμπλ είπε: «Έγινα σταρ για δύο λόγους και στέκομαι πάνω τους».[21]

Τα πρώτα χρόνια

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Γκρέιμπλ γεννήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 1916 στο Σεντ Λούις του Μιζούρι.[22] Ήταν το μικρότερο από τα τρία παιδιά της Λίλιαν Ρόουζ (το γένος Χόφμαν) και του Τζον Κον Γκρέιμπλ, χρηματιστή. Η δεύτερη ξαδέρφη της ήταν η ηθοποιός του βωβού κινηματογράφου Βιρτζίνια Πίρσον.

Τα αδέρφια της ήταν η Μάρτζορι Λουσίλ Άρνολντ (το γένος Γκρέιμπλ) και ο Τζον Καρλ Γκρέιμπλ (Τζάκι). Τα παιδιά ήταν ολλανδικής, αγγλικής, γερμανικής, ελβετικής γερμανικής και ιρλανδικής καταγωγής. Με το παρατσούκλι Μπέτι ως παιδί, πιέστηκε από τη μητέρα της να γίνει καλλιτέχνιδα. Συμμετείχε σε πολλούς διαγωνισμούς ομορφιάς, κέρδισε πολλούς και τράβηξε την προσοχή. Παρά την επιτυχία της, υπέφερε από αγοραφοβία και υπνοβασία.[23][19]

Καριέρα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα πρώτα βήματα: 1929 – 1939

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η 12χρονη Γκρέιμπλ και η μητέρα της πήγαν στο Χόλιγουντ το 1929, λίγο μετά το μεγάλο κραχ του 1929.[24][25] Στο Χόλιγουντ, η Γκρέιμπλ σπούδασε στην Επαγγελματική Σχολή του Χόλιγουντ και στην Ακαδημία Χορού Ernest Blecher.[13] Για να βρει δουλειά στην κόρη της, η Λίλιαν Γκρέιμπλ είπε ψέματα για την ηλικία της, υποστηρίζοντας ότι ήταν 15 ετών σε παραγωγούς ταινιών και πράκτορες κάστινγκ.[22] Την ίδια χρονιά, έκανε το κινηματογραφικό της ντεμπούτο χωρίς να αναγράφεται το όνομά της στους τίτλους ως χορεύτρια στην επιθεώρηση των Fox Studios, Happy Days (1929).[26] Αυτή η επιτυχία οδήγησε σε ανάλογους ρόλους στα Let's Go Places (1930) και New Movietone Follies του 1930 (1930).[27]

Το 1930, σε ηλικία 13 ετών, η Γκρέιμπλ (με το ψευδώνυμο Φράνσις Ντιν) υπέγραψε συμβόλαιο με τον παραγωγό Σάμιουελ Γκόλντγουιν, και έτσι έγινε ένα από τα πρώτα κορίτσια του Γκόλντγουιν, μαζί με τις Αν Σότερν, Βιρτζίνια Μπρους, Κλερ Ντοντ και Πολέτ Γκοντάρ. Ως μέλος της ομάδας, η Γκρέιμπλ έπαιξε μικρούς ρόλους σε ταινίες όπως η επιτυχία Whoopee! (1930), με πρωταγωνιστή τον Έντι Κάντορ, αν και το όνομά της δεν περιλαμβανόταν στους τίτλους.[28]

Διαφημιστική φωτογραφία (1935)

Το 1932, σε ηλικία 15 ετών, η Γκρέιμπλ υπέγραψε συμβόλαιο με την RKO Radio Pictures και της ανατέθηκε να κάνει μια σειρά από μαθήματα υποκριτικής, τραγουδιού και χορού στη δραματική σχολή του στούντιο. Σε ηλικία 14 ετών, η πρώτη της ταινία για το στούντιο με τίτλο Probation (1932), της έδωσε τον πρώτο ρόλο της επί οθόνης. Τα επόμενα χρόνια, υποβιβάστηκε και πάλι σε δευτερεύοντες ρόλους σε μια σειρά ταινιών, πολλές από τις οποίες έγιναν παγκόσμια επιτυχία, όπως το Καβαλκάντι (1933). Έλαβε μεγαλύτερους ρόλους στα Η εύθυμη ζωντοχήρα (1934) και Ναυτική παρέλαση (1936).[29]

Μετά τη σύντομη θητεία της στην RKO, η Γκρέιμπλ υπέγραψε συμβόλαιο με Paramount Pictures, η οποία τη δάνεισε στην 20th Century-Fox για να παίξει στην εφηβική κωμωδία Pigskin Parade (1936).[30] Παρά την προσπάθεια του στούντιο να εισαγάγει την Γκρέιμπλ στο κοινό των ταινιών υψηλής θέασης, η ερμηνεία της παραβλέφθηκε από το κοινό και τους κριτικούς υπέρ της Τζούντι Γκάρλαντ. Όταν η Γκρέμπλ επέστρεψε στην Paramount, ξεκίνησε νέα φάση στην καριέρα της καθώς το στούντιο άρχισε να της αναθέτει μια σειρά ταινιών με θέμα το κολέγιο στις οποίες συνήθως υποδυόταν μια αφελή φοιτήτρια, όπως τα This Way Please (1937) και College Swing (1938). Το 1939, εμφανίστηκε δίπλα στον σύζυγό της Τζάκι Κούγκαν στο Million Dollar Legs[30] μια κωμωδία β' κατηγορίας που έδωσε στην Γκρέιμπλ το διάσημο παρατσούκλι της.

Όταν η ταινία δεν έγινε η επιτυχία για την οποία ήλπιζε η Paramount, το στούντιο την αποδέσμευσε από το συμβόλαιό της και η Γκρέιμπλ ήταν έτοιμη να εγκαταλείψει το Χόλιγουντ για μια πιο απλή ζωή. Ωστόσο, άλλαξε γνώμη και αποφάσισε να δοκιμάσει το Broadway, αποδεχόμενη την πρόταση του Μπάντι Ντεσίλβα να εμφανιστεί στο μιούζικάλ του Du Barry Was a Lady, με πρωταγωνιστές τους Έθελ Μέρμαν και Μπερτ Λαρ. Το έργο γνώρισε άμεση επιτυχία από κριτικούς και κοινό, ενώ η Γκρέμπλ χαρακτηρίστηκε νέα σταρ.

Η άνοδος στη Fox: 1940 – 1943

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Η Γκρέιμπλ σε μια σκηνή από την ταινία Στη μαγεμένη Αργεντινή (1940)

Σε μια συνέντευξή της το 1940, η Γκρέιμπλ δήλωσε ότι είχε "μπουχτίσει" τις σόου μπίζνες και ότι σκεφτόταν να αποσυρθεί.[31] Λίγο αργότερα, προσκλήθηκε να πάει σε μια προσωπική περιοδεία εμφανίσεων, την οποία δέχτηκε πρόθυμα. Η περιοδεία γνώρισε την Γκρέιμπλ στον Ντάριλ Ζάνουκ, του επικεφαλής της 20th Century-Fox, ο οποίος της πρότεινε μακροχρόνιο συμβόλαιο. «Αν αυτό δεν είναι τύχη, δεν ξέρω πώς θα το έλεγε κανείς», είπε η Γκρέιμπλ στην πρώτη της συνέντευξη μετά την υπογραφή της στο στούντιο. Ο Ζάνουκ, ο οποίος είχε εντυπωσιαστεί από την ερμηνεία της Γκρέιμπλ στο Du Barry Was a Lady, έψαχνε εκείνη την εποχή πρωταγωνίστρια για τη μουσική ταινία Στη μαγεμένη Αργεντινή (1940).[32] Ο ρόλος είχε αρχικά ανατεθεί στην Άλις Φέι, τη δημοφιλέστερη σταρ του μουσικού κινηματογράφου της Fox, αλλά εκείνη αναγκάστηκε να αρνηθεί τον ρόλο λόγω ασθενείας. Αφού είδε το δοκιμαστικό της, ο Ζάνουκ επέλεξε την Γκρέιμπλ ως αντικαταστάτρια της Φέι στην ταινία. Η ταινία ήταν ένα πλούσιο μιούζικαλ Technicolor με συμπρωταγνιστές τους Ντον Αμίτσι και Κάρμεν Μιράντα. Η ερμηνεία του τραγουδιού «Down Argentine Way» από τιν Γκρέιμπλ θεωρείται κορυφαία στιγμή της ταινίας.[33]

Η Γκρέιμπλ στην ταινία Ξανανθίζει η αγάπη (1940)

Το Στη μαγεμένη Αργεντινή έγινε καλλιτεχνική και εισπρακτική επιτυχία τη στιγμή της κυκλοφορίας του, ενώ πολλοί κριτικοί θεώρησαν την Γκρέιμπλ διάδοχο της Άλις Φέι. Η επιτυχία της ταινίας οδήγησε στην πρόσληψη της Γκρέιμπλ στην ταινία Ξανανθίζει η αγάπη (1940), με συμπρωταγωνίστρια τη Φέι. Ως αδερφές Λίλι, τόσο η Γκρέιμπλ όσο και η Φέι έλαβαν ευνοϊκές κριτικές για τις ερμηνείες τους.[34] Με τα χρόνια, κυκλοφόρησαν φήμες ότι υπήρχε αντιπαλότητα μεταξύ της Γκρέιμπλ και της Φέι κατά τα γυρίσματα, αλλά αυτό θεωρείται αναληθές - και οι δύο ηθοποιοί αρνήθηκαν όλες τις φήμες και η καθεμιά τους εξέφραζε συχνά τον θαυμασμό της για την άλλη. Οι δυο τους φέρεται να παρέμειναν φίλες μέχρι το θάνατο της Γκρέιμπλ. Μετά το Ξανανθίζει η αγάπη, η Γκρέιμπλ συνεργάστηκε ξανά με τον Αμίτσι στο επιτυχημένο μιούζικαλ Μια νύχτα στο Μαϊάμι (1941), στο οποίο συμπρωταγωνιστούσε η ανερχόμενη ηθοποιός Κάρολ Λάντις.[35]

Η Γκρέιμπλ στο εξώφυλλο του Screenland, Αύγουστος 1942

Το 1941, η Fox προσπάθησε να διευρύνει την γκάμα της υποκριτικής και του κοινού της Γκρέιμπλ βάζοντάς τη να παίξει σε δύο πιο σοβαρές ταινίες από αυτές στις οποίες είχε πρωταγωνιστήσει στο παρελθόν. Στην πρώτη, το Στην κόλαση της Δουνκέρκης, που κυκλοφόρησε τον Σεπτέμβριο, συμπρωταγωνίστησε με τον καρδιοκατακτητή Τάιρον Πάουερ ως Κάρολ Μπράουν, μια εργαζόμενη στη Γυναικεία Βοηθητική Πολεμική Αεροπορία τη μέρα που παράλληλα τραγουδά σε νυχτερινό κέντρο διασκέδασης. Η ταινία ακολούθησε τη συνταγή άλλων ταινιών της εποχής, αλλά δεν θεωρήθηκε προπαγανδιστική ταινία από το στούντιο. Την εποχή που κυκλοφόρησε, η ταινία έλαβε θετικές κριτικές, με πολλούς κριτικούς να ξεχωρίζουν την προφανή χημεία μεταξύ της Γκρέιμπλ και του Πάουερ επί οθόνης. Αποτέλεσε μεγάλη εισπρακτική επιτυχία και έγινε η τέταρτη δημοφιλέστερη ταινία της χρονιάς.[36][37]

Στη δεύτερη ταινία, Αγάπη που σκοτώνει, που κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο, η Γκρέιμπλ πρωταγωνιστούσε ως Τζιλ Λιν, αδελφή ενός νεαρού μοντέλου που δολοφονείται. Η ταινία πρόσφερε στην Γκρέιμπλ τη δεύτερη συνεργασία της με την Κάρολ Λάντις και συμπρωταγωνίστησε με τον Βίκτορ Ματσούρ. Η ταινία ήταν ένα παραδοσιακό ασπρόμαυρο φιλμ νουάρ, που περιείχε έναν συνδυασμό σασπένς και ρομαντισμού. Η ερμηνεία του Γκρέιμπλ αξιολογήθηκε ευνοϊκά από τους περισσότερους κριτικούς και η ταινία γνώρισε αρκετή οικονομική επιτυχία.

Η Γκρέιμπλ και η Κάρμεν Μιράντα στην επιτυχία Ανοιξιάτικα καπρίτσια (1942)

Το άστρο της Γκρέιμπλ συνέχισε να ανεβαίνει όταν πρωταγωνίστησε στο Song of the Islands (1942), με συμπρωταγωνιστές τους Βίκτορ Ματσούρ και Τζακ Όακι. Η επιτυχία της ταινίας την οδήγησε στην επανασύνδεση της με το Ματσούρ στα Μπαλέτα του Μπρόντγουεϊ (1942), με συμπρωταγωνιστή επίσης τον Τζον Πέικ, όπου έπαιξε μια λαμπερή σταρ του Μπρόντγουεϊ. Στη συνέχεια, η Fox άρχισε να μεταφέρει το διήγημα "Second Honeymoon" σε ένα σενάριο κατάλληλο για τα ταλέντα της Γκρέιμπλ. Η ταινία που προέκυψε ήταν το Ανοιξιάτικα καπρίτσια (1942), σε σκηνοθεσία του Ίρβινγκ Κάμινγκς, και οι πρωταγωνιστές ήταν οι Πέιν, Σέζαρ Ρομέρο, Κάρμεν Μιράντα και ο μελλοντικός σύζυγός της, Χάρι Τζέιμς. Η ταινία έγινε αμέσως επιτυχία, η μεγαλύτερη της Γκρέιμπλ μέχρι σήμερα, με εισπράξεις άνω των 2 εκατομμυρίων δολαρίων. Η επιτυχία της ταινίας οδήγησε τη Fox να αυξήσει τον μισθό της Γκρέιμπλ και να της παραχωρήσει περισσότερες επιλογές ταινιών.

Η Γκρέιμπλ αναδείχθηκε ως η νούμερο ένα σταρ σε εισπράξεις το 1943. Ξεπέρασε σε δημοτικότητα τους Μπομπ Χόουπ, Γκάρι Κούπερ, Γκριρ Γκάρσον, Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ και Κλαρκ Γκέιμπλ. Το Σαν όνειρο, που κυκλοφόρησε τον Ιούνιο του 1943, ήταν ένα μιούζικαλ της περιόδου Technicolor και συμπρωταγωνιστούσε ο Τζορτζ Μοντγκόμερι. Η ταινία απέφερε περισσότερα από 3,5 εκατομμύρια δολάρια σε εισπράξεις και έλαβε καλές κριτικές. Το Ένας άντρας επιπλέον (1943), η συνέχεια της ταινίας, ήταν εξίσου επιτυχημένη εισπρακτικά, αλλά δεν κατάφερε να κερδίσει το ίδιο καλές κριτικές.

Αφίσα και σταρ: 1943–1949

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Η εμβληματική πόζα της Γκρέιμπλ του 1943 έγινε μπεστ σέλερ κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το 1943, η Γκρέιμπλ έκανε μια κανονική φωτογράφηση στο στούντιο φορώντας σε αρκετές φωτογραφίες ένα στενό ολόσωμο μαγιό. Σε μια συγκεκριμένη πόζα, έδειχνε την πλάτη της στην κάμερα καθώς χαμογελούσε παιχνιδιάρικα κοιτώντας πάνω από τον δεξιό της ώμο.[38] Η φωτογραφία κυκλοφόρησε ως αφίσα και έγινε η φωτογραφία με τη μεγαλύτερη ζήτηση σε τζι-άι που έχουν μετατεθεί στο εξωτερικό.[39] Η φωτογραφία της Γκρέιμπλ πούλησε εκατομμύρια αντίτυπα, ξεπερνώντας τελικά σε δημοτικότητα τη διάσημη φωτογραφία της Ρίτα Χέιγουορθ το 1941.[40]

Η επιτυχία της Γκρέιμπλ ως pin-up girl προώθησε την καριέρα της ως σταρ του εμπορικού κινηματογράφου.[41] Καθώς το άστρο της συνέχιζε να ανεβαίνει, ο επικεφαλής της Fox Ντάριλ Ζάνουκ εξέφρασε ενδιαφέρον να διευρύνει την γκάμα της Γκρέιμπλ ως ηθοποιού. Ο Ζάνουκ προσπάθησε, σε πολλές περιπτώσεις, να της δώσει ρόλο σε ταινίες που έβαζαν σε δοκιμασία τις υποκριτικές της ικανότητες, αλλά η Γκρέιμπλ δίσταζε, νιώθοντας ανασφαλής για το ταλέντο της, και αυτό την έκανε να μη δέχεται ρόλους που ένιωθε ότι απαιτούσαν πολλά. Ο Ζάνουκ υποχώρησε στο αίτημα της ίδιας της Γκρέιμπλ να μην παραβιάσει την επιτυχημένη φόρμουλα της οθόνης. Ως αποτέλεσμα, το στούντιο γύρισε μια ταινία που ονομάζεται Pin Up Girl για εκείνη. Στην ταινία, υποδύεται μια σερβιτόρα στρατιωτικής καντίνας που ψυχαγωγεί τα στρατεύματα που συχνάζουν εκεί. Το μιούζικαλ χρησιμοποίησε pin-up φωτογραφία σε πολλές σκηνές, γεγονός που αύξησε τις πωλήσεις της ταινίας. Πολλές από σκηνές της ταινίας ξαναγυρίστηκαν για να κρύψουν την εγκυμοσύνη της Γκρέιμπλ. Στο Pin Up Girl συμπρωταγωνίστησε με τους κωμικούς Μάρθα Ρέι και Τζο Ε. Μπράουν. Η ταινία κυκλοφόρησε τον Απρίλιο του 1944 και είχε συντριπτική εισπρακτική επιτυχία. Οι κριτικοί, ωστόσο, δεν υποδέχτηκαν την ταινία ευνοϊκά.

Μετά από μια άδεια που πήρε για να γεννήσει την κόρη της, η Γκρέιμπλ επέστρεψε στη Fox για να πρωταγωνιστήσει στο Diamond Horseshoe (1945), με συμπρωταγωνιστές τους Ντικ Χέιμς και Φιλ Σίλβερς. Αν και η ταινία απέφερε περισσότερα από 3 εκατομμύρια δολάρια σε εισπράξεις, δυσκολεύτηκε να βγάλει κέρδος λόγω του υψηλού κόστους παραγωγής της. Στο Dolly Sisters (1945), η επόμενη ταινία της, συμπορωταγωνίστησε με τη νεοφερμένη Τζουν Χέιβερ, μια ηθοποιό που η Fox προωθούσε ως διάδοχο της Γκρέιμπλ. Αν και ο Τύπος άφησε να εννοηθεί ότι υπήρχε έντονη παρασκηνιακή αντιπαλότητα μεταξύ των δύο ηθοποιών, και οι δύο το διέψευσαν, ισχυριζόμενες ότι είναι καλές φίλες. Το Dolly Sisters απέφερε περισσότερα από 4 εκατομμύρια δολάρια σε εισπράξεις και ήταν η πιο προσοδοφόρα δεύτερη ταινία της χρονιάς για τη Fox, πίσω από το Ας την κρίνει ο Θεός.[42]

Μετά από πέντε χρόνια συνεχούς εργασίας, η Γκρέιμπλ πήρε άδεια για παρατεταμένες διακοπές. Επέστρεψε για λίγο στα γυρίσματα για να κάνει ένα καμέο στο Αγάπα με (1946), στο οποίο εμφανίστηκε ως θαυμάστρια του χαρακτήρα του συζύγου της, Χάρι Τζέιμς. Η Γκρέιμπλ ήταν απρόθυμη να συνεχίσει την κινηματογραφική της καριέρα, αλλά η Φοξ χρειαζόταν απεγνωσμένα την επιστροφή της. Χωρίς τις ταινίες της Γκρέιμπλ, οι οποίες απέφεραν μεγάλα κέρδη, το στούντιο πάλευε να παραμείνει στη ζωή. Το The Shocking Miss Pilgrim (1947) ήταν η πρώτη της ταινία μετά την επιστροφή της στη Fox. Έπαιξε τη Σίνθια Πίλγκριμ, μια φοιτήτρια κολεγίου που είχε με τον υψηλότερο βαθμό στη γραφομηχανή στο πρώτο έτος της στο Packard Business College. Αν και οι κριτικοί αναγνώρισαν ότι η ταινία «πέτυχε στιγμιαία» λάμψη, χαρακτήρισαν τη μουσική της ταινίας «κολλώδη οδοντόκρεμα που στριμώχνεται να βγει από το σωληνάριο».[43] Η ταινία δεν τα πήγε καλά εισπρακτικά. Η Γκρέιμπλ πρωταγωνίστησε στη συνέχεια στο Πάντα στην αγκαλιά σου του Γουόλτερ Λανγκ, που κυκλοφόρησε τον Σεπτέμβριο του 1947, με συμπρωταγωνιστή τον Νταν Ντέιλι. Θέμα της ήταν η ιστορία δύο ερμηνευτών του βοντβίλ περασμένης ηλικίας, που αναπολούν την ακμή τους μέσα από μια σειρά αναδρομών. Έλαβε την αποδοχή των κριτικών και γνώρισε μεγάλη εισπρακτική επιτυχία, αποφέροντας περίπου 5 εκατομμύρια δολάρια.[44]

Η Γκρέιμπλ πήρε ένα ρόλο στο That Lady in Ermine (1948), ένα κινηματογραφικό έργο όπου αρχικά επρόκειτο να παίξει είτε η Ζανέτ Μακντόναλντ είτε γη Τζιν Τίρνεϊ. Συμπρωταγωνιστούσε ο Ντάγκλας Φέρμπανγκς Τζούνιορ και σκηνοθέτης ήταν αρχικά ο Ερνστ Λούμπιτς. Μετά τον θάνατο του Λούμπιτς, ανέλαβε ο Ότο Πρέμινγκερ. Αναφέρθηκε ότι η Γκρέμπλ μάλωνε συχνά με τον Φέρμπανκς και τον Πρέμινγκερ και ότι παραλίγο να αποχωρήσει από τα γυρίσματα, αλλά αποφάσισε να μην το κάνει μετά από συμβουλή του ατζέντη της. Όταν κυκλοφόρησε η ταινία, έλαβε ανάμεικτες κριτικές. Αμέσως μετά, η Γκρέιμπλ ξεκίνησε τα γυρίσματα του Η ζωή μου είσ' εσύ (1948), με συμπρωταγωνιστή τον Νταν Ντέιλι, το οποίο έγινε μεγάλη επιτυχία, εδραιώνοντας το κινηματογραφικό δίδυμο Γκρέιμπλ και Ντέιλι. Στο τέλος της δεκαετίας, η Γκρέιμπλ πρωταγωνίστησε στο The Beautiful Blonde from Bashful Bend (1949), μια ταινία που συνδύαζε άνισα τα μουσικά νούμερα με τα κλισέ των γουέστερν. Η ταινία αποδοκιμάστηκε από τους κριτικούς, αλλά γνώρισε αρκετή εισπρακτική επιτυχία.[45]

Παρακμή και τελευταίες ταινίες: 1950 – 1955

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Γκρέιμπλ έμπαινε στον κατάλογο των πιο προσοδοφόρων σταρ κάθε χρόνο από το 1942. Κατατάχθηκε στην κορυφή του καταλόγου το 1943 και κατέλαβε τη δεύτερη θέση το 1947 και το 1948. Το 1949, αν και εξακολουθούσε να βρίσκεται στο τοπ 10, έπεσε από τη δεύτερη στην έβδομη θέση σε δημοτικότητα. Η Fox ανησυχούσε ότι ο Γκρέιμπλ θα θεωρούνταν ξεπερασμένη, οπότε ο Ντάριλ Ζάνουκ προσάρμοσε την ταινία Πεζοδρόμιο του πόθου (1950) στα ταλέντα της. Η πλοκή της ταινίας έμοιαζε πολύ με αυτήν μιας προηγούμενης επιτυχίας της Γκρέιμπλ με τίτλο Σαν όνειρο (1943). Παρά τις ομοιότητες, περιείχε νέα τραγούδια και χορογραφίες. Το Πεζοδρόμιο του πόθου κυκλοφόρησε τον Μάιο του 1950 και γνώρισε μεγάλη εισπρακτική επιτυχία. Το Χάρισέ μου ένα μωρό, που κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 1950, την επανένωσε με τον Νταν Ντέιλι και ήταν εξίσου επιτυχημένη οικονομικά. Το 1950, η Γκρέιμπλ είχε ανακτήσει την ιδιότητά της ως η πιο δημοφιλής γυναίκα στο box office. Κατετάγη τέταρτη συνολικά, πίσω από τους Τζον Γουέιν, Μπομπ Χόουπ και Μπινγκ Κρόσμπι.[46][47][48]

Αν και στις αρχές της δεκαετίας του 1950, η Γκρέιμπλ έψαχνε για πρωτοτυπία στα σενάρια που της προσφέρθηκαν, δεν είχε τύχη να βρει τις ταινίες που ήθελε να κάνει. Δέχτηκε απρόθυμα να κάνει το Δυο κορίτσια σ' ένα λόχο (1951) με τον Νταν Ντέιλι, ένα χαλαρό μουσικό ριμέικ του Στην κόλαση της Δουνκέρκης. Η ταινία είχε μέτρια επιτυχία και γρήγορα ακολούθησε το Περίμενέ με τα μεσάνυχτα (1951), με συμπρωταγωνιστές του Μακντόναλντ Κάρεϊ, Ρόρι Καλχούν και Άντι Άλμπερτ. Έλαβε ευνοϊκές κριτικές από τους περισσότερους κριτικούς και γνώρισε εισπρακτική επιτυχία.[49][50]

Το 1952, η Γκρέιμπλ άρχισε να επαναδιαπραγματεύεται το συμβόλαιό της με τη Fox. Ζήτησε υψηλότερο μισθό και την επιλογή να κάνει μόνο ταινίες που ήθελε. Το στούντιο αρνήθηκε και εκείνη προχώρησε σε απεργία, γεγονός που την οδήγησε στην αντικατάστασή της από τη Μέριλιν Μονρόε στην κινηματογραφική μεταφορά του Οι άντρες προτιμούν τις ξανθές (1953)[51] και την Τζουν Χέιβερ στη μουσική κωμωδία The Girl Next Door (επίσης 1953).

Η Γκρέιμπλ με τη Μέριλιν Μονρόε (αριστερά) και τη Λορίν Μπακόλ (δεξιά) στο Πώς να παντρευτείτε έναν εκατομμυριούχο (1953)

Μετά από έναν χρόνο μακριά από τα γυρίσματα, η Γκρέιμπλ συμφιλιώθηκε απρόθυμα με τη Fox και συμφώνησε να πρωταγωνιστήσει σε ένα μουσικό ριμέικ του The Farmer Takes a Wife (1953). Η ταινία ήταν μια προσπάθεια της Fox να ανακτήσει τη φήμη της Γκρέιμπλ ως της μεγαλύτερης σταρ του στούντιο, και παρόλο που ήταν ζευγάρι με τον Ντέιλ Ρόμπερτσον, απέτυχε τόσο καλλιτεχνικά όσο και εισπρακτικά.[52]

Στη συνέχεια πρωταγωνίστησε στο Πώς να παντρευτείτε έναν εκατομμυριούχο, μια ρομαντική κομεντί με θέμα τρία μοντέλα που σχεδιάζουν να παντρευτούν πλούσιους άνδρες, με συμπρωταγωνίστριες τις Μέριιν Μονρόε και Λορίν Μπακόλ. Στη διάρκεια των γυρισμάτων, κυκλοφόρησε η ψευδής φήμη ότι η Γκρέιμπλ και η Μονρόε ήρθαν σε διαφωνία μεταξύ τους. Η Γκρέιμπλ, της οποίας η καριέρα τελείωνε, υποτίθεται ότι ζήλευε τη Μονρόε επειδή επρόκειτο να γίνει το νεότερο αστέρι της Fox και πιθανώς ανεπίσημη διάδοχος της Γκρέιμπλ. Στην πραγματικότητα, η Γκρέιμπλ και η Μονρόε τα πήγαιναν πολύ καλά.[53] Το Πώς να παντρευτείτε έναν εκατομμυριούχο ήταν ένας εισπρακτικός θρίαμβος όταν κυκλοφόρησε, με εισπράξεις περίπου 8 εκατομμυρίων δολαρίων.[54][55]

Οι κόρες της Γκρέιμπλ, Βικτόρια Ελίζαμπεθ και Τζέσικα, παρακολουθούν την πρόβα της για το τηλεοπτικό της ντεμπούτο στο Shower of Stars (1954)

Μετά την άρνηση του πρωταγωνιστικού γυναικείου ρόλου στο Ο χορός είναι η ζωή μου (1954) του Ίρβινγκ Μπερλίν, η Γκρέιμπλ τέθηκε ξανά σε αναστολή από το συμβόλαιό της. Την επόμενη χρονιά, εμφανίστηκε στο Συζυγικά παραστρατήματα (1955) για την Columbia Pictures, την πρώτη της ταινία εκτός της Fox μετά από περισσότερα από 15 χρόνια, και στην οποία συμμετείχε ο ανερχόμενος ηθοποιός Τζακ Λέμον. Οι κριτικοί χαρακτήρισαν την ταινία «ελαφριά, αλλά χαρούμενη» και έγραψα ότι «χρησιμεύει για να επαναφέρει την Μπέτι Γκρέιμπλ στην οθόνη». Γνώρισε εύλογη επιτυχία σε εισπράξεις, ιδιαίτερα στο εξωτερικό. Συμφώνησε να γυρίσει τον Ξανθό πειρασμό (1955) για τη Fox με τη διαβεβαίωση ότι η Μέριλιν Μονρόε θα ήταν συμπρωταγωνίστριά της. Όταν η Μονρόε αποσύρθηκε από την παραγωγή, αντικαταστάθηκε από τη Σερί Νορθ. Η κυκλοφορία της ταινίας πλαισιώθηκε από μια τεράστια διαφημιστική εκστρατεία, αλλά παρά την προώθηση, οι κριτικοί παραπονέθηκαν για την έλλειψη χημείας μεταξύ της Γκρέιμπλ και του Νορθ. Ήταν, ωστόσο, εισπρακτική επιτυχία, αποφέροντας περισσότερα από 3,7 εκατομμύρια δολάρια, και έμελλε να είναι η τελευταία κινηματογραφική εμφάνιση της Γκρέιμπλ. Το 1955, προσπάθησε να επιστρέψει στην υποκριτική στην κινηματογραφική εκδοχή του Μάγκες και κούκλες (1955) του Σάμιουελ Γκόλντγουιν, αλλά δεν τα κατάφερε. Στη συνέχεια αποσύρθηκε επίσημα από την υποκριτική στον κινηματογράφο.[56]

Στη συνέχεια, η Γκρέιμπλ έκανε νέα καριέρα πρωταγωνιστώντας στη δική της παράσταση σε ξενοδοχεία του Λας Βέγκας με τον τότε σύζυγό της, τον μουσικό Χάρι Τζέιμς. Αργότερα, πρωταγωνίστησε σε μεγάλες θεατρικές παραγωγές του Λας Βέγκας όπως το Hello, Dolly.[57] Εμφανίστηκε επίσης στο Μπρόντγουεϊ στο Hello, Dolly το 1967.

Σχέσεις

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Γκρέιμπλ παντρεύτηκε το πρώην παιδί θαύμα, ηθοποιό Τζάκι Κούγκαν, το 1937.[39] Ο Κούγκαν είχε μεγάλο άγχος λόγω μιας αγωγής κατά των γονιών του για τα κέρδη της παιδικής του ηλικίας και το ζευγάρι χώρισε το 1939.[30]

Το 1943 παντρεύτηκε τον τρομπετίστα Χάρι Τζέιμς. Απέκτησαν δύο κόρες, τη Βικτόρα Ελίζαμπεθ Τζέιμς Μπάιβενς (Βίκυ) και την Τζέσικα Τζέιμς Γιάχνερ.[30] Ο γάμος τους, που κράτησε 22 χρόνια, αμαυρώθηκε από αλκοολισμό και απιστίες και το ζευγάρι χώρισε το 1965.[58][59]

Η Γκρέιμπλ συνήψε σχέση με τον 27 χρόνια νεότερό της χορευτή Μπομπ Ρέμικ, με τον οποίο παρέμεινε μέχρι τον θάνατό της το 1973.[60]

Η κρύπτη της Γκρέιμπλ στο νεκροταφείο του Ίνγκλγουντ Παρκ

Θάνατος

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Γκρέιμπλ πέθανε από καρκίνο του πνεύμονα στις 2 Ιουλίου 1973, σε ηλικία 56 ετών στη Σάντα Μόνικα της Καλιφόρνιας.[30][61]

Η κηδεία της έγινε δύο ημέρες αργότερα και σε αυτήν παρευρέθηκαν οι πρώην σύζυγοί της. Τζάκι Κούγκαν και Χάρι Τζέιμς, καθώς και οι αστέρες του Χόλιγουντ Ντόροθι Λαμούρ, Σίρλεϊ Μπουθ, Μίτσι Γκέινορ, Ντον Αμίτσι, Σεζάρ Ρομέρο, Τζορτζ Ραφτ, Άλις Φέι, Τζόνι Ρέι και Νταν Ντείλι. Στο εκκλησιαστικό όργανο παίχτηκε το «I Had the Craziest Dream», η μπαλάντα από τα Ανοιξιάτικα καπρίτσια.

Τάφηκε στο νεκροταφείο του Ίνγκλγουντ Παρκ στο Ίνγκλγουντ της Καλιφόρνιας.[62]

Θέατρο

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Tattle Tales (1932) [63][64]
  • Du Barry Was a Lady (Broadway, 1939)[65]
  • Guys and Dolls (1962–64; 1968)[66]
  • High Button Shoes (1964)
  • Hello, Dolly! (Broadway, 1965–67; 1971)
  • Born Yesterday (1968–70; 1973)
  • Belle Starr (1969)

Φιλμογραφία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Έτος Πρωτότυπος τίτλος Τίτλος στα Ελληνικά Ρόλος
1929 Happy Days χορεύτρια
1930 Let's Go Places
New Movietone Follies of 1930
Whoopee!
1931 Kiki
Palmy Days
1932 The Greeks Had a Word for Them υπάλληλος βεστιάριου
Probation Ρουθ Τζάρετ
The Age of Consent φοιτήτρια
Hold 'Em Jail Μπάρμπαρα Τζόουνς
The Kid from Spain χορεύτρια
1933 Child of Manhattan Lucy McGonegle
Cavalcade κοπέλα στον καναπέ
Melody Cruise αεροσυνοδός
What Price Innocence? Μπέβερλι Μπερνέτ
The Sweetheart of Sigma Chi τραγουδίστρια
1934 The Gay Divorcee Η εύθυμη ζωντοχήρα χορεύτρια
Student Tour Καγιέν
By Your Leave Φράνσις Γκρέτσελ
1935 The Nitwits Μαίρη Ρόμπερτς
Old Man Rhythm Σίλβια
1936 Collegiate Ντόροθι
Follow the Fleet Ναυτική παρέλαση τραγουδίστρια
Don't Turn 'Em Loose Μίλντρεντ Γουέμπστερ
Pigskin Parade Λόρα Γουότσον
1937 This Way Please Τζέιν Μόροου
Thrill of a Lifetime Γκουέν
1938 College Swing Μπέτι
Give Me a Sailor Νάνσι Λάρκιν
Campus Confessions Τζόις Γκίλμορ
1939 Man About Town Το τραγούδι της νεράιδας Σούζαν Χέιζ
Million Dollar Legs Κάρολ Πάρκερ
The Day the Bookies Wept Ίνα Φέρπο
1940 Down Argentine Way Στη μαγεμένη Αργεντινή Γκλέντα Κρόφορντ / Γκλέντα Κάνιγχαμ
Tin Pan Alley Ξανανθίζει η αγάπη Λίλι Μπλέιν
1941 Moon Over Miami Μια νύχτα στο Μαϊάμι Κάθριν Λάτιμερ (Κέι)
A Yank in the RAF Στην κόλαση της Δουνκέρκης Κάρολ Μπράουν
I Wake Up Screaming Αγάπη που σκοτώνει Τζιλ Λιν
1942 Song of the Islands Αϊλίν Ομπράιαν
Footlight Serenade Τα μπαλέτα του Μπρόντγουεϊ Πατ Λάμπερτ
Springtime in the Rockies Ανοιξιάτικα καπρίτσια Βίκυ Λέιν
1943 Coney Island Σαν όνειρο Κέιτ Φάρλεϊ
Sweet Rosie O'Grady Μάντλιν Μάρλοου / Ρόουζι Ογκρέιντι
1944 Four Jills in a Jeep Μπέτι Γκρέιμπλ
Pin Up Girl Λόρι Τζόουνς / Λόρα Λορέιν
1945 Billy Rose's Diamond Horseshoe Μπόνι Κόλινς
The Dolly Sisters Γιάνσκι Ντόλι (Τζένη)
1946 Do You Love Me Αγάπα με θαυμάστρια σε ταξί
1947 The Shocking Miss Pilgrim Σίνθια Πίλγκριμ
Mother Wore Tights Πάντα στην αγκαλιά σου Μιρτλ Μακίνλεϊ Μπερτ
1948 That Lady in Ermine Φραντσέσκα / Αγκελίνα
When My Baby Smiles at Me Η ζωή μου είσ' εσύ Μπόνι Κέι
1949 The Beautiful Blonde from Bashful Bend Γουίνιφρεντ Τζόουνς
1950 Wabash Avenue Πεζοδρόμιο του πόθου Ρούμπι Σάμερς
My Blue Heaven Χάρισέ μου ένα μωρό Κίτι Μοράν
1951 Call Me Mister Δυο κορίτσια σ' ένα λόχο Κέι Χάντσον
Meet Me After the Show Περίμενέ με τα μεσάνυχτα Ντιλάιλα Λι
1953 The Farmer Takes a Wife Μόλι Λάρκινς
How to Marry a Millionaire Πώς να παντρευτείτε έναν εκατομμυριούχο Λόκο Ντέμσεϊ
1955 Three for the Show Συζυγικά παραστρατήματα Τζούλι Λόουντες
How to Be Very, Very Popular Ξανθός πειρασμός Αν Σκάιλερ

Στη λαϊκή κουλτούρα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Δύο πολεμικές ταινίες που διαδραματίζονται τον Δεκέμβριο του 1944, αναφέρονται στον γάμο της Γκρέιμπλ με τον Χάρι Τζέιμς το 1943:
    • Το Μολών λαβέ (1949), που διαδραματίζεται στη διάρκεια της Μάχης των Αρδεννών, αναφέρεται στον γάμο όταν κάποιοι Αμερικανοί στρατιώτες (που έχουν συναντήσει Γερμανούς στρατιώτες ντυμένους Αμερικανούς) ζητούν από αυτούς επιπλέον πληροφορίες επειδή τους υποπτεύονται.
    • Στον Καταδότη του θαλάμου 17 (1953), ένας αιχμάλωτος πολέμου είναι ερωτευμένος με τον Γκρέιμπλ και έχει φωτογραφίες της κολλημένες πάνω από την κουκέτα του. Είναι μελαγχολικός όταν αναφέρει ότι έχει παντρευτεί «κάποιον επικεφαλής ορχήστρας».
Το αποτύπωμα και η υπογραφή της Γκρέιμπλ μπροστά από το Κινέζικο Θέατρο Γκράουμαν
  • Η Γκρέιμπλ έχει ένα αστέρι στη Λεωφόρο της Δόξας του Χόλιγουντ στο 6525 Hollywood Boulevard. Έχει επίσης ένα αστέρι στο St. Louis Walk of Fame.[67]
  • Εισήχθη στο Hall of Famous Missourians.[68] Η εμβληματική της pin-up φωτογραφία ανακηρύχθηκε μία ''100 πιο επιδραστικές φωτογραφίες όλων των εποχών" από το περιοδικό Time.[69]
  • Το 2003, συμπεριλήφθηκε στη λίστα των 100 φωτογραφιών που άλλαξαν τον κόσμο απότο περιοδικό Life.[70]
  • Λίγους μήνες μετά τον θάνατό της, η Γκρέιμπλ μνημονεύτηκε στο τραγούδι του Νιλ Σεντάκα σο LP του 1974 Laughter in the Rain.

Βιογραφίες

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Billman, Larry (1993). Betty Grable : A Bio-bibliography (στα Αγγλικά). Westport, Conn: Greenwood Press. ISBN 9780313281563. 
  • McGee, Tom (1994). Betty Grable: The Girl with the Million Dollar Legs (στα Αγγλικά). Vestal Press. ISBN 978-1-879511-15-6. 
  • Warren, Doug (1981). Betty Grable : The Reluctant Movie Queen (στα Αγγλικά) (1st έκδοση). New York: St. Martin's Press. ISBN 9780312077327. 

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. 1 2 Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας. 12521574w. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  2. ↑ Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: «Gemeinsame Normdatei» (Γερμανικά) 119403285. Ανακτήθηκε στις 17  Οκτωβρίου 2015.
  3. ↑ «Encyclopædia Britannica» (Αγγλικά) biography/Betty-Grable. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  4. ↑ Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: «Gemeinsame Normdatei» (Γερμανικά) Ανακτήθηκε στις 12  Δεκεμβρίου 2014.
  5. ↑ Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: «Gemeinsame Normdatei» (Γερμανικά) Ανακτήθηκε στις 31  Δεκεμβρίου 2014.
  6. ↑ CONOR.SI. 62297955.
  7. ↑ Ανακτήθηκε στις 4  Μαρτίου 2021.
  8. ↑ Ανακτήθηκε στις 4  Μαρτίου 2021.
  9. ↑ Τσεχική Εθνική Βάση Δεδομένων Καθιερωμένων Όρων. xx0178986. Ανακτήθηκε στις 16  Δεκεμβρίου 2022.
  10. ↑ (Αγγλικά) www.acmi.net.au. creators/81336.
  11. 1 2 Leo van de Pas: (Αγγλικά) Genealogics. 2003.
  12. ↑ «Actress Betty Grable Dies of Lung Cancer». Reading Eagle. 3 Ιουλίου 1973. Ανακτήθηκε στις 22 Απριλίου 2018.
  13. 1 2 3 Hill 2014, σελ. 139.
  14. ↑ Wallace, Irving (October 1940). «Nurseries for Newcomers». Modern Screen 21 (5): 26–27. https://archive.org/details/Modern-Screen-1940-10-Vol-21-No-5/page/26/mode/2up?q=%22neely+dickson%22.
  15. ↑ Elder, Jane Lenz (2002). Alice Faye : A Life Beyond the Silver Screen (στα English). Jackson, Washington, D.C.: University Press of Mississippi. σελ. 140. ISBN 978-1-57806-210-2.CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
  16. ↑ Clarke, Andra D· Denton-Drew, Regina (2015). Ciro's : Nightclub of the Stars (στα English). Charleston, South Carolina: Arcadia Publishing. σελ. 73. ISBN 978-1-4671-3379-1.CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
  17. ↑ «Betty Grable Dead At 56». Lawrence Daily Journal-World. 3 Ιουλίου 1973. Ανακτήθηκε στις 22 Απριλίου 2018.
  18. ↑ Roberts-Frenzel, Caren (2001). Rita Hayworth : A Photographic Retrospective (στα English). New York: H.N. Abrams. σελ. 78. ISBN 978-0-8109-1434-6.CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
  19. 1 2 Pastos, Spero (1986). Pin-up, The Tragedy of Betty Grable (στα Αγγλικά). Putnam. σελ. 47. ISBN 978-0399131899.
  20. ↑ Sonneborn, Liz (2014). A to Z of American Women in the Performing Arts. Infobase Publishing. σελ. 88. ISBN 978-1438107905. Ανακτήθηκε στις 10 Ιανουαρίου 2018.
  21. ↑ Rutledge, Leigh W (1999). Celebrated Left-handers : Fabulous Facts about Famous Southpaws (στα English). New York: MJF Books. σελ. 280. ISBN 978-1-56731-606-3.CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
  22. 1 2 Ciment & Russell 2007, σελ. 601.
  23. ↑ Warren, Doug (2016). Betty Grable; The Reluctant Movie Queen (στα English). Crossroad Press.CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
  24. ↑ Parish & Pitts 2003, σελ. 353.
  25. ↑ Levinson, Peter J. (1999). Trumpet Blues: The Life of Harry James (στα Αγγλικά). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-028317-9.
  26. ↑ Hayter-Menzies, Grant (2007). Charlotte Greenwood : The Life and Career of the Comic Star of Vaudeville, Radio and Film (στα English). Jefferson, N.C.: McFarland & Co. σελ. 112. ISBN 978-0-7864-2995-0.CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
  27. ↑ Bradley 2004.
  28. ↑ Bradley 2004, σελ. 116.
  29. ↑ Park, William (2011). What Is Film Noir? (στα English). Lewisburg [Pa.]; Lanham, Md.: Bucknell University Press; Rowman & Littlefield. σελίδες 70, 71. ISBN 978-1-61148-362-8.CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
  30. 1 2 3 4 5 Ciment & Russell 2007, σελ. 602.
  31. ↑ Roberts, Paul G. (2015). Style Icons Vol 4 Sirens (στα Αγγλικά). Fashion Industry Broadcast. σελ. 1901. ISBN 978-1-62590-510-9.
  32. ↑ Hines, Maurice· Hill, Constance Valis (2021). Brotherhood in Rhythm: The Jazz Tap Dancing of the Nicholas Brothers, 20th Anniversary Edition (στα Αγγλικά) (20th anniversary second έκδοση). New York, NY: Oxford University Press. σελ. 127. ISBN 978-0-19-752399-5.
  33. ↑ Larkin, Colin (1995). The Guinness Encyclopedia of Popular Music: Threepenny Opera-Z.Z. Top (στα Αγγλικά). Guinness Pub. σελ. 4179. ISBN 978-0-85112-662-3.
  34. ↑ Gans, Eric Lawrence (2008). Carole Landis : A Most Beautiful Girl (στα English). Jackson: University Press of Mississippi. σελ. 66. ISBN 978-1-60473-013-5.CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
  35. ↑ Barraclough, David (1992). Movie Record Breakers: The Biggest, the Baddest and the Best Movies of All Time! (στα Αγγλικά). Chartwell Books. σελ. 82. ISBN 978-1-55521-771-6.
  36. ↑ Glancy, Mark (1999). When Hollywood Loved Britain: The Hollywood 'British' Film 1939-1945 (στα Αγγλικά). Manchester University Press. σελ. 122. ISBN 978-0-7190-4853-1.
  37. ↑ Lev, Peter (2013). Twentieth Century-Fox: The Zanuck-Skouras Years, 1935–1965 (στα Αγγλικά) (1st έκδοση). Austin: University of Texas Press. σελ. 90. ISBN 978-0-292-74447-9.
  38. ↑ «Betty Grable's Famous Pin-up by Frank Powolny». Writely Expressed. 17 Απριλίου 2011. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Δεκεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 31 Ιανουαρίου 2025.
  39. 1 2 Sherman, Catherine (24 Ιουνίου 2021). «Hollywood legend Betty Grable's former home for sale». TODAY.com (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 4 Μαΐου 2022.
  40. ↑ Grenier, Bob (4 Ιουλίου 2016). Central Florida's World War II Veterans (στα Αγγλικά). Arcadia Publishing. ISBN 978-1-4396-5667-9.
  41. ↑ Cunningham, Douglas A.· Nelson, John C. (2016). A Companion to the War Film (στα Αγγλικά). Malden, MA: Wiley. σελ. 93. ISBN 9781118288894.
  42. ↑ Lev, Peter (2013). Twentieth Century-Fox : the Zanuck-Skouras years, 1935-1965 (στα Αγγλικά) (1st έκδοση). Austin: University of Texas Press. σελ. 138. ISBN 978-0-292-74447-9.
  43. ↑ «The New York Times Film Reviews» (στα English). The New York Times Film Reviews 3: 2163. 1913. ISSN 0362-3688.
  44. ↑ Solomon, Aubrey (2001). Twentieth-Century Fox : a corporate and financial history. Lanham, MD: Scarecrow Press. σελ. 221. ISBN 9780810842441.
  45. ↑ Aumont, Jacques, επιμ. (2000). La différence des sexes est-elle visible?: les hommes et les femmes au cinéma (στα Γαλλικά). Paris: Cinémathèque française. σελ. 359. ISBN 9782900596357.
  46. ↑ Griffin, Sean (2011). What Dreams Were Made of : Movie Stars of the 1940s (στα Αγγλικά). New Brunswick, N.J.: Rutgers University Press. σελ. 170. ISBN 978-0-8135-5084-8.
  47. ↑ Palmer, R. Barton, επιμ. (2010). Larger than life : movie stars of the 1950s (στα Αγγλικά). R. Barton Palmer, William Brown, Foster Hirsch, Frank Krutnik, Amy Lawrence, Adrienne L. McLean. New Brunswick, NJ: Rutgers University Press. σελ. 221. ISBN 978-0-8135-4994-1.
  48. ↑ Dick, Bernard F. (2022). The Golden Age Musicals of Darryl F. Zanuck : The Gentleman Preferred Blondes (στα Αγγλικά). Jackson: University Press of Mississippi. σελ. 1952. ISBN 978-1-4968-3864-3.
  49. ↑ Solomon, Aubrey (2001). Twentieth Century-Fox : A Corporate and Financial History (στα Αγγλικά). Lanham, MD: Scarecrow Press. σελ. 72. ISBN 978-081084-244-1.
  50. ↑ Billman, Larry (1997). Film Choreographers and Dance Directors: An Illustrated Biographical Encyclopedia, with a History and Filmographies, 1893 Through 1995 (στα Αγγλικά). Jefferson, N.C.: McFarland. σελ. 96. ISBN 0-89950-868-5.
  51. ↑ Vogel, Michelle (2014). Marilyn Monroe: Her Films, Her Life (στα Αγγλικά). Jefferson, North Carolina: McFarland. σελ. 87. ISBN 978-0-7864-7086-0.
  52. ↑ Jablonski, Edward (1996). Harold Arlen : Rhythm, Rainbows, and Blues (στα Αγγλικά). Boston: Northeastern University Press. σελ. 228. ISBN 978-155553-366-3.
  53. ↑ Harding, Les (2012). They Knew Marilyn Monroe : Famous Persons in the Life of the Hollywood Icon (στα Αγγλικά). Jefferson: McFarland & Co., Publishers. σελ. 65. ISBN 978-0-7864-9014-1.
  54. ↑ Spoto, Donald (2001). Marilyn Monroe: The Biography (στα Αγγλικά) (1st έκδοση). New York: Cooper Square Press. σελ. 241. ISBN 9780815411833.
  55. ↑ Aubrey., Solomon (2002). Twentieth Century-Fox : a corporate and financial history (στα Αγγλικά). 20. Lanham, Maryland: Scarecrow. σελ. 89. ISBN 9780810842441.
  56. ↑ Marshall, David (2009). Life Among the Cannibals: The Life and Times of Marilyn Monroe 1962 - 2003 (στα Αγγλικά). i?Universe. σελ. 160. ISBN 978-1-4401-2942-1.
  57. ↑ Schwartz, David G. (2003). Suburban Xanadu: The Casino Resort on the Las Vegas Strip and Beyond (στα Αγγλικά). Psychology Press. σελ. 95. ISBN 978-0-415-93557-9.
  58. ↑ Nolan, Tom. «A Slick But Stunted Star». January Magazine. Ανακτήθηκε στις 23 Ιουλίου 2021.
  59. ↑ «Pin-Up: The Tragedy of Betty Grable [book review]». Kirkus Reviews. Kirkus Media. 15 Σεπτεμβρίου 1986. Ανακτήθηκε στις 23 Ιουλίου 2021.
  60. ↑ Roberts, Paul G. (5 Φεβρουαρίου 2015). Style Icons Vol 4 Sirens (στα Αγγλικά). Fashion Industry Broadcast. σελ. 1917. ISBN 978-1-62590-510-9.
  61. ↑ «Betty Grable 1916-1973». The New York Times. 15 Ιουλίου 1973. Ανακτήθηκε στις 13 Νοεμβρίου 2021.
  62. ↑ Jarvis, Everett Grant (1996). Final Curtain : Deaths of Noted Movie and TV Personalities, 1912-1996 (στα English). Secaucus, NJ: Carol Pub. Group. σελ. 279. ISBN 978-0-8065-1818-3.CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
  63. ↑ Donnelley, Paul (2000). Fade to Black : A Book of Movie Obituaries (στα Αγγλικά). London: Omnibus. σελίδες 242. ISBN 9780711979840.
  64. ↑ Parish & Pitts 2003, σελ. 355.
  65. ↑ «Betty Grable – Broadway Cast & Staff | IBDB». www.ibdb.com. Ανακτήθηκε στις 18 Μαρτίου 2025.
  66. ↑ Trigg, Harry D.· Trigg, Yolanda L. (1977). Son of The compleat motion picture quiz book : or, 60,000 more points about motion pictures, 30,000 for buffs--30,000 for duffers (στα Αγγλικά) (1st έκδοση). Garden City, N.Y.: Dolphin Books. σελίδες 206. ISBN 9-780-38512-386-0.
  67. ↑ «St. Louis Walk of Fame Inductees». St. Louis Walk of Fame. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Οκτωβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 25 Απριλίου 2013.
  68. ↑ Danilov, Victor J. (1997). Hall of Fame Museums : A Reference Guide (στα Αγγλικά). Westport, Conn.: Greenwood Press. σελ. 211. ISBN 0-313-30000-3.
  69. ↑ Rothman, Lily· Ronk, Liz. «Betty Grable Was Famous For Her Legs. Here's What She Thought About That». Time. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Δεκεμβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 27 Δεκεμβρίου 2016.
  70. ↑ «100 Photographs That Changed the World». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Δεκεμβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 27 Δεκεμβρίου 2016.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Μπέτι_Γκρέιμπλ&oldid=11507626"