Μούσες

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Οι εννέα μούσες σε ρωμαϊκή σαρκοφάγο του 2ου αιώνα μ.Χ.

Οι Μούσες στην αρχαία ελληνική μυθολογία είναι εννέα αρχαίες θεότητες. Ο Απόλλωνας ήταν ο ηγέτης τους (Απόλλων Μουσαγέτης).

Περιγραφή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρχικά οι θεότητες αυτές ήταν νύμφες του βουνού και των νερών. Ο Ησίοδος στη Θεογονία αφηγείται: «Η Μνημοσύνη κοιμήθηκε στην Πιερία με το γιο του Κρόνου και γέννησε αυτές τις παρθένες που μας κάνουν να ξεχνάμε τα βάσανά μας και απαλύνουν τους πόνους μας. Εννιά νύχτες συνέχεια ο συνετός Δίας ανεβαίνοντας στο ιερό κρεβάτι του, κοιμότανε δίπλα στη Μνημοσύνη, μακριά απ’ όλους τους αθανάτους. Ύστερα από ένα χρόνο, όταν οι εποχές και οι μήνες είχαν συμπληρώσει τον κύκλο τους κι όταν πέρασαν πολλές μέρες η Μνημοσύνη γέννησε εννιά κόρες…, που όλες τις μάγευε η μουσική…».[1] Τα ονόματα τους είναι: Κλειώ, Ευτέρπη, Θάλεια, Μελπομένη, Τερψιχόρη, Ερατώ, Πολυμνία, Ουρανία, Καλλιόπη.

Οι εννέα Μούσες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αναπαράσταση

1ος αιώνας π.Χ.,
νομίσματα Κουίντου Πομπόνιου Μούσα

Μούσα
Muse Euterpe, Denarius, 56 B.C., Rome.jpg Ευτέρπη

εκ του: ευ + τέρπω, καλώς τέρπω, ευχαριστώ, Η Μούσα της Μουσικής και της Λυρικής ποιήσεως.

Pomponio Musa Erato 83000281.jpg Ερατώ

εκ του: έρως, Η Μούσα της Λυρικής και ειδικότερα της Ερωτικής ποιήσεως.

Muse Thalia, Denarius, 56 B.C., Rome.jpg Θάλεια

εκ του: θάλλω= ανθίζω, βλασταίνω, ακμάζω, Η Μούσα της βουκολικής ποιήσεως και της κωμωδίας.

Muse Calliope, Denarius, 56 B.C, Rome.jpg Καλλιόπη

εκ του: καλλι- + -όπη < ὄψ = αυτή με την καλή όψη[2], Η Μούσα της Επικής ποιήσεως από την οποία εμπνέονταν και ο Όμηρος.

Muse Clio, Denarius, 56 B.C., Rome.jpg Κλειώ

εκ του: κλέος=δόξα, Η Μούσα της Ιστορίας.

Muse Melpomene, Denarius, 56 B.C., Rome.jpg Μελπομένη

εκ του: μέλπω=μελωδώ + μένος, Η Μούσα της Τραγωδίας.

Muse Urania, Denarius, 56 B.C., Rome.jpg Ουρανία

εκ του: ουρανός, Η Μούσα της Αστρονομίας.

Muse Polyhymnia, Denarius, 56 B.C., Rome.jpg Πολύμνια

εκ του: πολύς + ύμνος, Η Μούσα της Ιερής ποιήσεως και των Ύμνων.

Terpsichore, Denarius, 56 B.C., Rome.jpg Τερψιχόρη

εκ του: τέρπω + χορός,τέρπουσα δια του χορού, Η Μούσα του Χορού και της Ορχήσεως.

Άλλες αναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Μούσες χορεύουν με τον Απόλλωνα. Μπαλντασάρε Περούτζι, 16ος αιώνας

Ο Παυσανίας υποστηρίζει ότι υπήρχαν δύο γενιές Μουσών, όπου στην πρώτη γενιά ήταν τρεις και ήταν κόρες του Ουρανού και της Γαίας, και στη δεύτερη, ήταν εννέα και ήταν κόρες του Δία και της Μνημοσύνης.[3]

Οι αρχαιότερες Ελικωνιάδες Μούσες ήταν οι εξής:

Η ποιητική τέχνη χρειάζεται και τις τρεις αυτές Μούσες, χρειάζεται τον συνδυασμό του τραγουδιού, της μνήμης και της μελέτης. Γιατί για να τραγουδήσεις χρειάζεται πρώτα μνήμη, και μετά μελέτη (άσκηση).

Στους Δελφούς λάτρευαν τρεις μούσες, την Υπάτη, την Μέση και την Νεάτη ή Νήτη, οι οποίες έχουν την ίδια ονομασία με τις τρεις βασικές χορδές της λύρας. Κατά τον Πλούταρχο όμως σχετίζονται με τις τρεις περιοχές του κόσμου, την περιοχή των απλανών αστέρων, την περιοχή των πλανητών και την υποσελήνια περιοχή.[4][5][6]

Οι Μούσες αποτελούν την πηγή έμπνευσης για κάθε διανοητική δραστηριότητα και σε πολλά μέρη λατρεύονταν με ιδιαίτερες τιμές, ενώ υπάρχει Ορφικός Ύμνος των Μουσών.[7] Ο Πλάτωνας μέσα στην Ακαδημία του είχε βωμό αφιερωμένο στις Μούσες, ενώ ο Όμηρος επικαλείται την Μούσα Καλλιόπη σαν την πηγή της έμπνευσής του, κατά την συγγραφή των επών του. Το ίδιο συναντάμε και στα έργα του Ησίοδου, αλλά και σε όλους τους μεγάλους δημιουργούς της αρχαιότητας. Έχει δε μείνει μέχρι τις μέρες μας ο όρος μούσα να χρησιμοποιείται συχνά για να δείξει ότι κάποιος (συνήθως κάποια) εμπνέει ένα καλλιτέχνη, ένα δημιουργό.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Ησίοδος, Θεογονία 53 (αρχαίο κείμενο στη Βικιθήκη), https://el.wikisource.org/wiki/%CE%98%CE%B5%CE%BF%CE%B3%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%B1#v50 
  2. Μπαμπινιώτης, Γεώργιος (2002). Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας (2η έκδοση). Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας. ISBN 960-86190-1-7. 
  3. Παυσανίας, Ελλάδος Περιήγησις/Βοιωτικά(9), 29.2) (αρχαίο κείμενο στη Βικιθήκη), https://el.wikisource.org/wiki/%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%BF%CF%82_%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%AE%CE%B3%CE%B7%CF%83%CE%B9%CF%82/%CE%92%CE%BF%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AC#p29.2 
  4. Πλουτάρχου, Συμποσιακά, βιβλίο Θ', πρόβλημα ΙΔ' (Περί τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Μουσῶν ὅσα λέγεται μη κοινῶς) (ειδικά: 744. C.11 745.Β.8)
  5. Πλουτάρχου, Συμποσιακά, Θ' πρόβλ. ΙΔ' 744 (αρχαίο κείμενο), http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A2008.01.0311%3Abook%3Dpos%3D9%3Achapter%3D14%3Asection%3D3 
  6. Πλουτάρχου, Συμποσιακά, Θ' πρόβλ. ΙΔ' 745 (αρχαίο κείμενο), http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A2008.01.0311%3Abook%3Dpos%3D9%3Achapter%3D14%3Asection%3D4 
  7. Ορφικός Ύμνος (76) Μουσῶν (αρχαίο κείμενο στη Βικιθήκη), https://el.wikisource.org/wiki/%CE%9C%CE%BF%CF%85%CF%83%CF%8E%CE%BD 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει σχετικό λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα