Μικροβίωμα

Ένα μικροβίωμα είναι το σύνολο όλων των μικροοργανισμών (βακτήρια, αρχαία, ιοί και μύκητες) και των γονιδίων τους που ζουν φυσικά σε ένα συγκεκριμένο περιβάλλον, όπως το ανθρώπινο σώμα ή ένα συγκεκριμένο οικοσύστημα. Στους ανθρώπους, ο όρος συχνά αναφέρεται στην κοινότητα μικροοργανισμών που κατοικούν σε διάφορα σημεία του σώματος, όπως στο έντερο, στο δέρμα ή στο στόμα.^[2]^[3]

Οι όροι «μικροχλωρίδα» (αγγ. microbiota) και «μικροβίωμα» (αγγ. microbiome) είναι σχετικοί αλλά διακριτοί. Ο όρος «μικροχλωρίδα» αναφέρεται στους ίδιους τους μικροοργανισμούς εντός ενός καθορισμένου περιβάλλοντος. Ο όρος «μικροβίωμα» περιλαμβάνει όχι μόνο τους μικροοργανισμούς αλλά και τα γονίδιά τους και το περιβάλλον τους.^[1]

Το ανθρώπινο μικροβίωμα είναι βαθιά συνυφασμένο με το περιβάλλον.^[4] Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες, τόσο οι μακροσκοπικοί όσο και οι μικροσκοπικοί, επηρεάζουν τη σύνθεση και τη λειτουργία του μικροβιώματος, γεγονός που με τη σειρά του επηρεάζει την ανθρώπινη υγεία. Αυτή η αλληλεπίδραση είναι κρίσιμη, επειδή οι διαταραχές στο μικροβίωμα, που μπορούν να προκληθούν από περιβαλλοντικές αλλαγές, μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο διαφόρων ασθενειών.^[5]^[6]

Παράγοντες όπως το τοξικολογικό και το χημικό περιβάλλον, το δομημένο περιβάλλον (αστικό έναντι αγροτικού) και κοινωνικοί παράγοντες παίζουν όλοι ρόλο στο μικροβίωμα.^[4] Παράλληλα, η διατροφή, το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, ακόμη και οι πρακτικές υγιεινής μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το μικροβίωμα.^[4] Τέλος, η μεταβολή της διαθεσιμότητας τροφίμων, οι αλλαγές στο περιβαλλοντικό μικροβίωμα (όπως τα παθογόνα) και οι μεταβολές στη φυσιολογία του ξενιστή λόγω της κλιματικής αλλαγής μπορούν όλα να επηρεάσουν το μικροβίωμα του εντέρου.^[7]

Επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία

Κίνδυνος ασθένειας: Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορούν να διαταράξουν το μικροβίωμα, αυξάνοντας τον κίνδυνο ασθενειών όπως ο διαβήτης, η παχυσαρκία, οι καρδιαγγειακές και νευρολογικές παθήσεις, οι αλλεργίες και η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου.^[2]^[6]

Ανοσία: Το μικροβίωμα είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη και τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Οι περιβαλλοντικές διαταραχές μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο την ανοσία.^[6]^[8]
Ψυχική υγεία: Ο άξονας εντέρου-εγκεφάλου επηρεάζεται σημαντικά από το μικροβίωμα και οι αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου λόγω περιβαλλοντικών παραγόντων μπορεί να έχουν επιπτώσεις στην ψυχική υγεία.^[7]^[9]^[10]

Παραπομπές

1 2 Berg, Gabriele; Rybakova, Daria; Fischer, Doreen; Cernava, Tomislav; Vergès, Marie-Christine Champomier; Charles, Trevor; Chen, Xiaoyulong; Cocolin, Luca και άλλοι. (2020-12). «Microbiome definition re-visited: old concepts and new challenges» (στα αγγλικά). Microbiome 8 (1): 1–22. doi:10.1186/s40168-020-00875-0. ISSN 2049-2618. https://microbiomejournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/s40168-020-00875-0.
1 2 «Microbiome». National Institute of Environmental Health Sciences (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2025.
↑ «Microbiome». www.genome.gov (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2025.
1 2 3 Ahn, Jiyoung; Hayes, Richard B. (2021-04-01). «Environmental Influences on the Human Microbiome and Implications for Noncommunicable Disease». Annual Review of Public Health 42: 277–292. doi:10.1146/annurev-publhealth-012420-105020. ISSN 1545-2093. PMID 33798404. PMC 8641399. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8641399/.
↑ Panthee, Bimala; Gyawali, Saroj; Panthee, Pratiksha; Techato, Kuaanan (2022-03-19). «Environmental and Human Microbiome for Health». Life (Basel, Switzerland) 12 (3): 456. doi:10.3390/life12030456. ISSN 2075-1729. PMID 35330207. PMC 8949289. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35330207.
1 2 3 Nurkolis, Fahrul; Mayulu, Nelly; Yasmine, Nadia; Puspaningtyas, Dwi Sari; Taslim, Nurpudji Astuti (2022-12-01). «Human activities and changes in the gut microbiome: A perspective». Human Nutrition & Metabolism 30: 200165. doi:10.1016/j.hnm.2022.200165. ISSN 2666-1497. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666149722000287.
1 2 Litchman, Elena (2025-02-01). «Climate change effects on the human gut microbiome: complex mechanisms and global inequities» (στα English). The Lancet Planetary Health 9 (2): e134–e144. doi:10.1016/S2542-5196(24)00332-2. ISSN 2542-5196. PMID 39986317. https://www.thelancet.com/journals/lanplh/article/PIIS2542-5196(24)00332-2/fulltext.
↑ Pfister, Catherine A.; Light, Samuel H.; Bohannan, Brendan; Schmidt, Thomas; Martiny, Adam; Hynson, Nicole A.; Devkota, Suzanne; David, Lawrence και άλλοι. (2022-02-22). «Conceptual Exchanges for Understanding Free-Living and Host-Associated Microbiomes». mSystems 7 (1): e0137421. doi:10.1128/msystems.01374-21. ISSN 2379-5077. PMID 35014872. PMC 8751383. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8751383/.
↑ «The Gut-Brain Connection: How Your Microbiome Affects Mental Health — Gastro Florida». gastrofl.com (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2025.
↑ Dos Santos Guilherme, Malena; Valeri, Francesco; Winter, Jennifer; Müller, Marianne B.; Schwiertz, Andreas; Endres, Kristina (2022-05-24). «Resilience and the Gut Microbiome: Insights from Chronically Socially Stressed Wild-Type Mice». Microorganisms 10 (6): 1077. doi:10.3390/microorganisms10061077. ISSN 2076-2607. PMID 35744594. PMC 9231072. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9231072/.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Μικροβίωμα στο Wikimedia Commons
Λεξιλογικός ορισμός του μικροβίωμα στο Βικιλεξικό

[:1-1] 1 2 Berg, Gabriele; Rybakova, Daria; Fischer, Doreen; Cernava, Tomislav; Vergès, Marie-Christine Champomier; Charles, Trevor; Chen, Xiaoyulong; Cocolin, Luca και άλλοι. (2020-12). «Microbiome definition re-visited: old concepts and new challenges» (στα αγγλικά). Microbiome 8 (1): 1–22. doi:10.1186/s40168-020-00875-0. ISSN 2049-2618. https://microbiomejournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/s40168-020-00875-0.

[:2-2] 1 2 «Microbiome». National Institute of Environmental Health Sciences (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2025.

[3] «Microbiome». www.genome.gov (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2025.

[:0-4] 1 2 3 Ahn, Jiyoung; Hayes, Richard B. (2021-04-01). «Environmental Influences on the Human Microbiome and Implications for Noncommunicable Disease». Annual Review of Public Health 42: 277–292. doi:10.1146/annurev-publhealth-012420-105020. ISSN 1545-2093. PMID 33798404. PMC 8641399. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8641399/.

[5] Panthee, Bimala; Gyawali, Saroj; Panthee, Pratiksha; Techato, Kuaanan (2022-03-19). «Environmental and Human Microbiome for Health». Life (Basel, Switzerland) 12 (3): 456. doi:10.3390/life12030456. ISSN 2075-1729. PMID 35330207. PMC 8949289. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35330207.

[:3-6] 1 2 3 Nurkolis, Fahrul; Mayulu, Nelly; Yasmine, Nadia; Puspaningtyas, Dwi Sari; Taslim, Nurpudji Astuti (2022-12-01). «Human activities and changes in the gut microbiome: A perspective». Human Nutrition & Metabolism 30: 200165. doi:10.1016/j.hnm.2022.200165. ISSN 2666-1497. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666149722000287.

[:4-7] 1 2 Litchman, Elena (2025-02-01). «Climate change effects on the human gut microbiome: complex mechanisms and global inequities» (στα English). The Lancet Planetary Health 9 (2): e134–e144. doi:10.1016/S2542-5196(24)00332-2. ISSN 2542-5196. PMID 39986317. https://www.thelancet.com/journals/lanplh/article/PIIS2542-5196(24)00332-2/fulltext.

[8] Pfister, Catherine A.; Light, Samuel H.; Bohannan, Brendan; Schmidt, Thomas; Martiny, Adam; Hynson, Nicole A.; Devkota, Suzanne; David, Lawrence και άλλοι. (2022-02-22). «Conceptual Exchanges for Understanding Free-Living and Host-Associated Microbiomes». mSystems 7 (1): e0137421. doi:10.1128/msystems.01374-21. ISSN 2379-5077. PMID 35014872. PMC 8751383. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8751383/.

[9] «The Gut-Brain Connection: How Your Microbiome Affects Mental Health — Gastro Florida». gastrofl.com (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2025.

[10] Dos Santos Guilherme, Malena; Valeri, Francesco; Winter, Jennifer; Müller, Marianne B.; Schwiertz, Andreas; Endres, Kristina (2022-05-24). «Resilience and the Gut Microbiome: Insights from Chronically Socially Stressed Wild-Type Mice». Microorganisms 10 (6): 1077. doi:10.3390/microorganisms10061077. ISSN 2076-2607. PMID 35744594. PMC 9231072. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9231072/.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]