Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Άνθιμος Ρούσσας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Άνθιμος Ρούσσας
Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης
Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Άνθιμος.jpg
Από26 Απριλίου 2004
ΠροκάτοχοςΠαντελεήμων Χρυσοφάκης
Προσωπικά στοιχεία
Γέννηση26 Οκτωβρίου 1934 (1934-10-26) (86 ετών)
Σαλμώνη Ηλείας
ΕθνικότηταΕλληνική
ΔόγμαΧριστιανός Ορθόδοξος
Πρώην τίτλοςΜητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως, Τραϊανουπόλεως και Σαμοθράκης (1974-2004)

Ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Άνθιμος Ρούσσας είναι Έλληνας επίσκοπος της Εκκλησίας της Ελλάδος. Διετέλεσε Μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως από το 1974 έως και το 2004 οπότε και μετατέθηκε στη Μητρόπολη Θεσσαλονίκης ενώ ταυτόχρονα επιδίωξε δύο φορές να εκλεγεί Αρχιεπίσκοπος χωρίς επιτυχία (1998 και 2008).[1][2] Δηλώσεις και ενέργειές του έχουν γίνει αντικείμενο κριτικής ως μισαλλόδοξες, ομοφοβικές, αντιεπιστημονικές και ρατσιστικές.[3][4][5][6][7][8]

Πρώτα χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

O κατά κόσμον Διονύσιος Ρούσσας ήταν γιος του Δημητρίου Ρούσσα και της Αργυρής, δασκάλας στο επάγγελμα. Τελείωσε τις εγκύκλιες σπουδές του το 1952 και πέτυχε στις εισαγωγικές εξετάσεις της Φιλοσοφικής και της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών επιλέγοντας την πρώτη. Αποφοίτησε το 1957 από την φιλοσοφική και εργάστηκε ως άμισθος βοηθός της έδρας της Βυζαντινής Φιλολογίας καθώς και ως δάσκαλος στα εκπαιδευτήρια Ελληνική Παιδεία, των οποίων διετέλεσε και διευθυντής γυμνασίου.[9] Παράλληλα σπούδαζε στη θεολογική σχολή Αθηνών, απ' όπου το 1963 πήρε το πτυχίο του.[9] Υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία ως έφεδρος αξιωματικός στην Ελληνική Αεροπορία.

Το 1964 χειροτονήθηκε διάκονος από τον Μητροπολίτη Θήρας Γαβριήλ και τον επόμενο χρόνο πρεσβύτερος. Η Ιερά Σύνοδος του ανέθεσε την σύνταξη του φυλλαδίου "Φωνή Κυρίου", το οποίο διηύθυνε για έξι χρόνια, ενώ εργάστηκε και ως διορθωτής στα έντυπα της Αδελφότητος Θεολόγων «Ο Σωτήρ».[10] Το 1966 παραιτήθηκε από της θέσεώς του ως καθηγητού και τοποθετήθηκε διευθυντής κηρύγματος στην Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδας. Δύο χρόνια αργότερα ανέλαβε την διεύθυνση του φοιτητικού θεολογικού οικοτροφείου, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 1974. Τον ίδιο χρόνο (1968) ανέλαβε την ευθύνη των εκδόσεων και του Τυπογραφείου της Αποστολικής Διακονίας. Το 1971 ήταν υπεύθυνος για την φιλοξενία και την εκκλησιαστική συμμετοχή των Ορθοδόξων κληρικών για τους εορτασμούς της Εθνικής 150ετηρίδας. Τον Ιούλιο του 1971 εκπροσώπησε την Εκκλησία της Ελλάδος στην εκλογή και ενθρόνιση του Πατριάρχου Βουλγαρίας Μαξίμου. Από το 1965 ήταν προϊστάμενος στον Ιερό Ναό Αγίου Βασιλείου της οδού Μετσόβου Αθηνών, όπου παρέμεινε μέχρι την εκλογή του στη Μητροπολη Αλεξανδρούπολης.

Μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 13 Ιουλίου του 1974 εκλέχθηκε από την Ιερά Σύνοδο της Ιεραρχίας Μητροπολίτης Αλε­ξαν­δρου­πό­λε­ως, Τρα­ϊ­α­νου­πό­λε­ως καί Σα­μο­θρά­κης. Η χειροτονία του έγινε στις 14 Ιουλίου στον Ιερό Ναό του Αγίου Βασιλείου της οδού Μετσόβου. Στις 30 Ιουλίου ενθρονίστηκε στην Αλεξανδρούπολη.

Θεμελίωσε και ανήγειρε 35 νέους ναούς καθώς και δύο ιερές μονές, την γυναικεία Μονή Παναγίας του Έβρου και την ανδρώα Μονή Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου. Μεταξύ των εγκαταστάσεων που δημιουργήθηκαν με πρωτοβουλία του περιλαμβάνονται συνεδριακό κέντρο και ξενώνας, το Εκκλησιαστικό Μουσείο Αλεξανδρουπόλεως, το Σταυρίδειο εκκλησιαστικό μαθητικό οικοτροφείο αρρένων «Ο άγιος Στέφανος», το ενοριακό κέντρο του αγίου Ελευθερίου Αλεξανδρουπόλεως ενώ άρχισε να εκδίδει το διμηνιαίο εκκλησιαστικό περιοδικό «Γνωριμία». Επιπλέον μερίμνησε για την ανέγερση νέου γηροκομείου, νέων κτιρίων στις εκκλησιαστικές κατασκηνώσεις Μάκρης, του Ανθίμειου πολιτιστικού κέντρου και του ιδρύματος κοινωνικής και πολιτιστικής προσφοράς ο Άγιος Ιωσήφ.[11]

Φέρεται επίσης ότι έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ίδρυση ιατρικής σχολής του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης στην Αλεξανδρούπολη. Από το 1986 έως το 1989 χρημάτισε τοποτηρητής της Ιεράς Μητροπόλεως Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος και Σουφλίου. Εκπροσώπησε την Εκκλησία της Ελλάδας στις εορτές Κυρίλλου και Μεθοδίου στο Βατικανό το 1985 και στην ενθρόνιση του Αρχιεπισκόπου του Καντέρμπερι της Αγγλικανικής Εκκλησίας το 1991. Επίσης είχε διατελέσει επί τριετία μέλος του Συμβουλίου της Εθνικής Ραδιοτηλεόρασης.[12] Το 1998 ήταν άτυπα υποψήφιος στις αρχιεπισκοπικές εκλογές. Στην πρώτη και δεύτερη ψηφοφορία έλαβε 13 ψήφους ενώ στην τρίτη, στην οποία στήριξε τον Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο, 4 ψήφους.[13] Επίσης ήταν μέλος της εξεταστικής επιτροπής για την καταγγελία περί υπεξαιρέσεως τεσσάρων δισεκατομμυρίων δραχμών από τα ταμεία της εκκλησίας, κατηγορίες, οι οποίες τελικά αποδείχθηκαν αβάσιμες[14], που βάρυναν κυρίως τον μετέπειτα Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο Β΄ και οι οποίες έγιναν λίγο πριν τις αρχιεπισκοπικές εκλογές του Απριλίου του 1998.

Μετάθεση στη Μητρόπολη Θεσσαλονίκης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Άνθιμος (2014).

Στις 26 Απριλίου 2004 μετατέθηκε στην Μητρόπολη Θεσσαλονίκης ως δι­ά­δο­χος του Μη­τρο­πο­λί­του Θεσ­σα­λο­νί­κης Πα­ντε­λε­ή­μο­νος Β’ κατόπιν οριακής απόφασης της Ιερά Συνόδου. Η μετάθεσή του στη Θεσσαλονίκη έγινε αφορμή μαζί με την εκλογή των νέων μητροπολιτών για τις Μητροπόλεις Σερβίων και Ελευθερουπόλεως να δημιουργηθεί μεγάλη κρίση στις σχέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος με το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Η Ιερά Σύνοδος αρνήθηκε να στείλει τον κατάλογο των υποψηφίων για τις τρεις αυτές Νέες χώρες προς έγκριση στην Κωνσταντινούπολη, όπως ορίζει η Πατριαρχική Πράξη του 1928.[15] Το Πατριαρχείο συγκάλεσε Μείζονα και Υπερτελή Σύνοδο, η οποία αποφάσισε τη διακοπή της κοινωνίας των Αρχιερέων του Οικουμενικού Θρόνου με τον Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο.[16] Τελικά μετά από αμοιβαίες υποχωρήσεις οι νεοεκλεγέντες Μητροπολίτες αναγνωρίστηκαν και νέα Μείζων και Υπερτελής Σύνοδος ήρε την ακοινωνησία με τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και αποκατέστησε τη μνημόνευση του ονόματός του στα δίπτυχα της Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως. Στις 15 Ιουνίου επισκέφθηκε το Φανάρι προκειμένου να λάβει την ευλογία του Πατριάρχη. Πρέπει να τονιστεί ότι ο Μητροπολίτης Ζακύνθου Χρυσόστομος καθώς και διάφοροι πολίτες είχαν προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας σχετικά με την εκλογή αυτού καταγγέλλοντας ότι δεν υπήρξε η απαιτούμενη ψηφοφορία για τη μετάθεσή του και ότι παραβιάστηκε η μυστικότητα αυτής. Το ΣτΕ με απόφασή του αποφάνθηκε για τη νομιμότητα της μετάθεσης.[17]

Η ενθρόνισή του πραγματοποιήθηκε στις 18 Ιουνίου 2004 στον Καθεδρικό Ναό της του Θεού Σοφίας Θεσσαλονίκης. Από το 2004 εκδίδει το περιοδικό «Ευλογία». Έχει συγγραφικό έργο και είναι επίτιμος διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου Θράκης.[18] Στην κηδεία του Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου ο Μητροπολίτης Άνθιμος εκφώνησε επικήδειο ως εκπρόσωπος της Εκκλησίας της Ελλάδος και προκάλεσε αντιδράσεις με την εκτός πρωτοκόλλου προσφώνηση του Κωνσταντίνου Γλύξμπουργκ, η οποία χαρακτηρίστηκε ως βαρύτατο θεσμικό ατόπημα.[19][20][21][22][23] Στις αρχιεπισκοπικές εκλογές του 2008 ήταν για δεύτερη φορά υποψήφιος, συγκεντρώνοντας στην πρώτη ψηφοφορία 7 ψήφους και στηρίζοντας στη δεύτερη τον τελικώς εκλεγέντα Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο Β΄.[24]

Δημόσιες αντιπαραθέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 2010 κατά τον εορτασμό του Αγίου Δημητρίου είχε φραστικό επεισόδιο με τον υποψήφιο δήμαρχο Θεσσαλονίκης Γιάννη Μπουτάρη (συγκεκριμένα ο Άνθιμος είπε στον Μπουτάρη: "Με είπες μουτζαχεντίν. Σαν να σου λέω εγώ ότι είσαι Βούλγαρος προδότης. Να ανακαλέσεις γιατί όσο ζω εγώ, η Εκκλησία δε θα σου επιτρέψει να δεις τη δημαρχία" [25][26][27]) καθώς ο τελευταίος τον είχε αποκαλέσει νωρίτερα "μουτζαχεντίν" [28][29][30][31]. Το περιστατικό σχολιάστηκε αρνητικά από μέρος των πιστών στο ναό [26] αλλά και από ένα μέρος των μέσων μαζικής ενημέρωσης [32][33].

Τον Δεκέμβριο 2010 άσκησε αρνητική κριτική στον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο με αφορμή την παρουσία του στην συναυλία «αλληλεγγύης και κοινωνικής σύγκλισης» [34] που έγινε στις 12 Δεκεμβρίου 2010 στην εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονα (οργανώθηκε από το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και την Αρχιεπισκοπή Αθηνών) [35].

Κατηγορίες, κριτική και αντιδράσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ανέγερση προτομής του χουντικού Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Λεωνίδα Παρασκευόπουλου στο επισκοπείο από τον Μητροπολίτη Άνθιμο έχει γίνει αντικείμενο διαμαρτυριών, αρνητικής κριτικής και βανδαλισμών.[36][37]

Με μέριμνά του συγκεντρώθηκε ως το 2015 ποσό περίπου 3.000.000 ευρώ από δωρεές και εισφορές πιστών, με σκοπό την ανέγερση ιδρύματος χρονίως πασχόντων. Αρχικά σχεδιάστηκε να γίνει στο Πανόραμα αλλά το Συμβούλιο της Επικρατείας ακύρωσε το σχέδιο για περιβαλλοντικούς λόγους. Το Υπουργείο Υγείας ακολούθως παραχώρησε το πρώην ορφανοτροφείο Μέγας Αλέξανδρος στη Μητρόπολη Θεσσαλονίκης με σκοπό την ανέγερση του ιδρύματος. Η παραχώρηση του κτιρίου στην Μητρόπολη από το Υπουργείο Υγείας έγινε σε αντίθεση με την τότε απόφαση του δημοτικού συμβουλίου να δοθεί η έκταση στον Δήμο Θεσσαλονίκης. Τελικά η παραχώρηση κατέστη άκυρη διότι παραβιάστηκαν οι όροι από την πλευρά της Μητρόπολης.[38][39][40]

Ως μητροπολίτης Θεσσαλονίκης, ο Άνθιμος είναι κατηγορούμενος για φορολογικές και ποινικές υποθέσεις σχετικά με το «Ορθόδοξο Ίδρυμα Παιδείας και Πολιτισμού» της Μητρόπολης. Η έρευνα ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2016 και αφορά την διετία 2004-2005, κατά την οποία φέρεται ότι δεν αποδόθηκε φόρος προστιθέμενης αξίας και φόρος εισοδήματος συνολικής αξίας άνω των 460.000 ευρώ. Ο τίτλος "Ορθόδοξο Ιδρυμα Παιδείας και Πολιτισμού” χαρακτηρίστηκε ως παραπλανητικός καθώς το ίδρυμα λειτουργούσε ξενοδοχειακή μονάδα, που εισέπραττε, έκοβε αποδείξεις, αλλά δεν απέδιδε ΦΠΑ και φόρους. Το συγκεκριμένο ίδρυμα καταργήθηκε το 2005 ύστερα από απόφαση της Ιεράς Συνόδου και συστάθηκε το «Εκπαιδευτικό και πολιτιστικό ίδρυμα της Ιεράς Μητρόπολης Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς» (με Πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου και πάλι τον Μητροπολίτη Άνθιμο) και υπό την ευθύνη του λειτουργεί η ίδια ξενοδοχειακή μονάδα.[41][42][43]

Στις 21 Νοεμβρίου 2017 ανακοινώθηκε[44] από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης η αναγόρευση του Άνθιμου ως επίτιμου διδάκτορα του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής. Αν και αρχικά είχε ανακοινωθεί ότι η τελετή θα γινόταν στις 27 Νοεμβρίου, με νεότερη ανακοίνωση αναβλήθηκε «για λόγους καλύτερης οργάνωσης»[45] χωρίς να ανακοινωθεί νέα ημερομηνία. Η ανακοίνωση της αναγόρευσης οδήγησε σε πλήθος αντιδράσεων[46][47][48][49] και πραγματοποίηση συλλογής υπογραφών[50] που ζητούσαν την ανάκληση της απόφασης, θεωρώντας την "απόφαση - ντροπή για το ΑΠΘ". Ο πρόεδρος του τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας σε συνέντευξή του ισχυρίζεται πως η αναβολή σχετίζεται με τις αντιδράσεις αυτές αλλά με το ενδεχόμενο "παρέμβασης κατά την διάρκεια της τελετής"[51]. Τελικά, χωρίς να έχει υπάρξει επίσημη ανακοίνωση, ανακηρύχτηκε τη Δευτέρα 15 Ιουλίου 2019, εντός του επισκοπείου Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης επίτιμος Διδάκτορας του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.[52]

Κατά την άφιξή του στον Άγιο Δημήτριο στις 26/10/2020, ούτε ο ίδιος, ούτε οι υπόλοιποι ιερείς δεν φορούσαν μάσκα, παρότι η Θεσσαλονίκη βρισκόταν στο επίπεδο 3 και η χρήση της ήταν υποχρεωτική σε εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους.[53][54][55]

Κατηγορίες για ρατσισμό και ομοφοβία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μητροπολίτης Άνθιμος έχει λάβει κριτική από ορισμένους για τη στάση του σε διάφορα κοινωνικά και πολιτικά θέματα. Για το θέμα της ομοφυλοφιλίας η στάση του έχει χαρακτηριστεί ως συντηρητική και ομοφοβική[56][57][58], επαναπροσδιορισμού φύλου[59], ξενοφοβίας[60][61] και ισλαμοφοβίας[62][63] με πιο πρόδηλο γεγονός τις κινητοποιήσεις κατά της ίδρυσης τμήματος Ισλαμικών Σπουδών στην Θεολογική σχολή στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.[64][65] Έχει ασκήσει επανειλλημένως κριτική και λεκτικές επιθέσεις κατά του Φεστιβάλ Υπερηφάνειας της Θεσσαλονίκης[66][67][68][69] Έχει επίσης κάνει δηλώσεις που έχουν χαρακτηριστεί ξενοφοβικές με αφορμή την μεταναστευτική-προσφυγική κρίση[70][71]. Έχει επίσης επικριθεί για το ότι έκανε δεκτό στο γραφείο του τον αρχηγό της νεοναζιστικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή, Νίκο Μιχαλολιάκο και τη σύζυγό του Ελένη Ζαρούλια.[72] Σε κήρυγμα στις 14 Αυγούστου 2011 εξέφρασε την αντίθεσή του στην πρόθεση του πρόεδρου της Μελίτη να λειτουργήσει ραδιοφωνικό σταθμό στην Σλαβομακεδονική γλώσσα [73][74][75][76]. Ο λόγος του Ανθίμου χαρακτηρίστηκε από την Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου ως ρατσιστικός/μισαλλόδοξος [77][78].

Υπόθεση Παπάφειου ορφανοτροφείου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο μητροπολίτης Άνθιμος και πέντε ακόμη μέλη του διοικητικού συμβουλίου του Παπάφειου ορφανοτροφείου στη Θεσσαλονίκη κατηγορήθηκαν ότι συγκάλυψαν υπόθεση κατ' επανάληψη βιασμού ανήλικου τρόφιμου από άλλους ανήλικους. Η ιστορία σύμφωνα με την δικογραφία ξεκίνησε το 2012. Τότε ανήλικος τρόφιμος, επτάμιση ετών, αποκάλυψε στην κοινωνική λειτουργό ότι είχε βιαστεί. Η λειτουργός ενημέρωσε την διοίκηση του ορφανοτροφείου, η οποία όμως φαίνεται να μην έκανε άλλες ενέργειες, δεν ενημερώθηκε ούτε η Αστυνομία ούτε η Εισαγγελία Ανηλίκων. Λίγους μήνες αργότερα, τον Ιούνιο, το παιδί κατήγγειλε ξανά βιασμό από τους ίδιους ανήλικους και τότε ενημερώθηκε η αστυνομία. Έξι ανήλικοι παραπέμφθηκαν σε δίκη. Τον Οκτώβριο του 2015, η αντεισαγγελέας Εφετών Θεσσαλονίκης ενέκρινε την αρχειοθέτηση τμήματος της δικογραφίας που αφορούσε τις ευθύνες των μελών του διοικητικού συμβουλίου και του τότε διευθυντή του ορφανοτροφείου. Όπως αποκάλυψε η εφημερίδα «Μακεδονία», η εισαγγελέας έκρινε ότι υπήρχαν επαρκή στοιχεία που έδειχναν συγκάλυψη στο ίδρυμα. Νέα εισαγγελέας ανέλαβε την νέα έρευνα και τελικά το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών Θεσσαλονίκης δέχτηκε την πρόταση της νέας εισαγγελέως και απάλλαξε όλο το διοικητικό συμβούλιο του ορφανοτροφείου από τις κατηγορίες.[79]

Απουσία από τα καθήκοντά του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μητροπολίτης Άνθιμος αποτέλεσε αντικείμενο αρνητικής κριτικής καθώς περιόρισε τη διαδρομή της καθιερωμένης ετήσιας λιτανείας του Αγίου Δημητρίου στην πόλη της Θεσσαλονίκης την παραμονή της εορτής του πολιούχου.[80] Ακόμη, δεν παρίσταται από το 2019 στον αγιασμό των Θεοφανείων στο λιμάνι της πόλης και πλέον πραγματοποιείται χωρίς την παρουσία επισκόπου[81][82][83][84]. Επίσης, η απουσία του Μητροπολίτη Ανθίμου τις ημέρες εορτασμού του Αγίου Δημητρίου από τον ομώνυμο ναό του πολιούχου της Θεσσαλονίκης αλλά και η απουσία του από τα καθιερωμένα καθήκοντά του συγκεντρώνει αρνητική κριτική. Τέλος, οι χειροτονίες και οι πανηγύρεις των ναών της Θεσσαλονίκης τελούνται από άλλους προσκεκλημένους επισκόπους.[85][86][87][88][89]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Άλλο 1998 και άλλο 2008, ΤΑ ΝΕΑ, Μάνος Χαραλαμπάκης, 5 Φεβρουαρίου 2008
  2. Εκλογή Αρχιεπισκόπου, TA NEA, 08/02/2008
  3. [https://www.alfavita.gr/koinonia/238411_mazeyoyn-ypografes-gia-na-min-anagoreytei-o-anthimos-epitimos-didaktoras-toy-apth Μαζεύουν υπογραφές για να μην αναγορευτεί ο Άνθιμος επίτιμος διδάκτορας του ΑΠΘ, 24.11.2017, alfavita.g]
  4. «Παραλήρημα Άνθιμου: Αλβανοί, Σλάβοι, Τούρκοι, Σκοπιανοί, ορέγονται τα ελληνικά εδάφη». Huffington Post. 18 Μαΐου 2015. Ανακτήθηκε στις 16 Ιουνίου 2015. 
  5. «Δόκτωρ Άνθιμος»; Στις 24.000 οι υπογραφές κατά της αναγόρευσης Άνθιμου σε επίτιμου Διδάκτορα, 18/07/2019, koutipandoras.gr
  6. Εντός των ορίων της μητροπόλεως Θεσσαλονίκης προσφωνείται Παναγιώτατος. Η τιμητική προσφώνηση του εκάστοτε μητροπολίτη Θεσσαλονίκης ως Παναγιώτατου, ισχύει από τον 13ο αιώνα, αλλά μόνο εντός των ορίων της μητροπόλεώς του.
  7. Στεφανίδης Βασ. (Αρχιμ.), "Εκκλησιαστική Ιστορία - Απ' αρχής μέχρι σήμερον", 6η έκδ. (ανατύπωση της β' έκδοσης του 1959), Παπαδημητρίου, Αθήνα 1998, σελ. 442
  8. Ο τηλε-διάδοχος Χριστόδουλου, ΤΑ ΝΕΑ, 3 Απριλίου 2008
  9. 9,0 9,1 Βιογραφικό του Μητροπολίτη Άνθιμου από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινούπολης
  10. Ταχυδρόμος, 14ης Ιουνίου 2008, σ. 39.
  11. «Βιογραφικό του Μητροπολίτη Άνθιμου». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Σεπτεμβρίου 2007. Ανακτήθηκε στις 24 Ιουλίου 2009. 
  12. «Βιογραφικό του Μητροπολίτη Άνθιμου από την επίσημη ιστοσελίδα της εκκλησίας της Ελλάδος». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Σεπτεμβρίου 2008. Ανακτήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2008. 
  13. «Εφημερίδα Το ΒΗΜΑ». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Φεβρουαρίου 2008. Ανακτήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2008. 
  14. Ποιοι μητροπολίτες φέρονται ως πιθανοί υποψήφιοι Αρχειοθετήθηκε 2012-02-19 στο Wayback Machine., από την εφημερίδα Καθημερινή
  15. «Θυμήθηκε τον Φαρμακίδη». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Ιανουαρίου 2009. Ανακτήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2008. 
  16. Εμπλοκή του Φαναρίου επιζητούν Ιεράρχες[νεκρός σύνδεσμος]
  17. «Επίσημη ιστοσελίδα του Συμβουλίου Επικρατείας». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Σεπτεμβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2008. 
  18. «Δίπτυχα μητροπολιτών». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Οκτωβρίου 2008. Ανακτήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2008. 
  19. Άνθιμος: Εδωσε «διαπιστευτήρια» στον Κοκό!, Πρώτο Θέμα, 1/2/2008
  20. Επικήδειοι με αναφορές στο έργο και στην προσφορά του μακαριστού Αρχιεπισκόπου, 31/1/2008, in.gr
  21. «Να καταδικαστούν οι προκλήσεις του Ανθιμου», 1/2/2008, rizospastis.gr
  22. Αντιδράσεις για την προσφώνηση Ανθιμου στον τέως, ΤΟ ΒΗΜΑ, 01/02/2008
  23. Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ: Άρχισε από τον περίβολο του νεκροταφείου, 01/02/2008, Εφημερίδα Μακεδονία
  24. «Ο μητροπολίτης Θηβών εξελέγη νέος Αρχιεπίσκοπος». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Ιουνίου 2008. Ανακτήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2008. 
  25. 26-Οκτ-2010 άρθρο στο tvxs.gr: "Άνθιμος κατά Μπουτάρη: Η εκκλησία θα είναι εναντίον σου".
  26. 26,0 26,1 «27-Οκτ-2010 - Άρθρο στην εφημερίδα Ο Αγγελειοφορος: "Άγριος καβγάς Άνθιμου - Μπουτάρη"». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Δεκεμβρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 16 Νοεμβρίου 2010. 
  27. Βίντεο στην ιστοσελίδα του τηλεοπτικού καναλιού ANT1: "Κόντρα Ανθιμου-Μπουτάρη".[νεκρός σύνδεσμος]
  28. Κόντρα Άνθιμου - Μπουτάρη, από το in.gr
  29. «27-Οκτ-2010 - Άρθρο στην εφημερίδα Το Βήμα (της Μαρίας Αντωνιάδου): «Οσο ζω δεν πρόκειται να δεις δήμο» Σφοδρή επίθεση του Μητροπολίτη Άνθιμου κατά του κ. Μπουτάρη στον Ναό του Αγίου Δημητρίου, παρουσία του Πρωθυπουργού». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Φεβρουαρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2019. 
  30. «27-Οκτ-2010 άρθρο στην εφημερίδα Τα Νέα: "Θερμό επεισόδιο Μπουτάρη-Άνθιμου». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Οκτωβρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 16 Νοεμβρίου 2010. 
  31. «27-Οκτ-2010 - Άρθρο στην εφημερίδα Καθημερινή (του Σταύρου Τζίμα): "Ιερός πόλεμος Ανθιμου - Μπουτάρη"». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Μαρτίου 2012. Ανακτήθηκε στις 21 Νοεμβρίου 2010. 
  32. 27-Οκτ-2010 άρθρο στο tvxs.gr: "Μπουτάρης σε Άνθιμο: «κοντός ψαλμός αλληλούια»"
  33. «27-Οκτ-2010 άρθρο στην εφημερίδα Έθνος (του Χρίστου Τελίδη): "Κήρυγμα μίσους από Ανθιμο για Γ. Μπουτάρη"». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Οκτωβρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 16 Νοεμβρίου 2010. 
  34. «Συναυλία «αλληλεγγύης και κοινωνικής σύγκλισης» στον Αγ. Παντελεήμονα». tvxs.gr. 12 Δεκεμβρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2010. 
  35. «Άνθιμος κατά Ιερώνυμου για τον Άγιο Παντελεήμονα!». tvxs.gr. 19 Δεκεμβρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2010. 
  36. Βανδαλισμοί στην Μητρόπολη Θεσσαλονίκης, 19/2/2020
  37. ΤΟ ΑΣΧΗΜΟΤΕΡΟ ΑΓΑΛΜΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΧΗΜΟΤΕΡΟ ΑΝΘΡΩΠΟ, ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, YOUROPIA, 27 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2020
  38. «Μακεδονίας Μέλαθρον», dimokratianews.gr, 31/10/2015
  39. Να απομακρυνθούν από το κτίριο ζητά ο Άνθιμος από τους καταληψίες του παλιού Ορφανοτροφείου στην Τούμπα, 9/12/2015, seleo.gr
  40. Plan B για το πρώην Ορφανοτροφείο Μ. Αλέξανδρος αναζητά η κυβέρνηση, 6/2/2017, alterthess.gr
  41. «Φορολογικές και ποινικές περιπέτειες για τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Άνθιμο». http://news247.gr/eidiseis/koinonia/forologikes-kai-poinikes-peripeteies-gia-ton-mhtropolith-thessalonikhs-anthimo.4959466.html. Ανακτήθηκε στις 2017-12-05. 
  42. Φορολογικές «φουρτούνες» για τον 'Ανθιμο, 29/01/2018, tvxs.gr
  43. Κατηγορούμενος και για φοροδιαφυγή ο Μητροπολίτης Ανθιμος, sofokleousin.gr, 2/12/2017
  44. «Αναγόρευση του Παναγιότατου Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης κ. Άνθιμου σε Επίτιμο Διδάκτορα του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας του ΑΠΘ | ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ». www.auth.gr. Ανακτήθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 2017. 
  45. «Ανακοίνωση | ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ». www.auth.gr. Ανακτήθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 2017. 
  46. «Ενδοπανεπιστημιακές κόντρες για τον κ. Ανθιμο, του Απόστολου Λακασά | Kathimerini». http://www.kathimerini.gr/936581/article/epikairothta/ellada/endopanepisthmiakes--kontres-gia-ton-k-an8imo. Ανακτήθηκε στις 2017-12-05. 
  47. «ΑΠΘ: Παρέμβαση αντιεξουσιαστών για την αναγόρευση Άνθιμου σε επίτιμο καθηγητή». www.alfavita.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Δεκεμβρίου 2017. Ανακτήθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 2017. 
  48. «Οργή ΣΥΡΙΖΑ για Άνθιμο και ΑΠΘ: Να ανακληθεί η απόφαση – ντροπή.». Newsit.gr. 2017-11-25. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2017-12-06. https://web.archive.org/web/20171206113903/http://www.newsit.gr/topikes-eidhseis/orgi-syriza-gia-anthimo-kai-apth-na-anaklithei-apofasi-ntropi/2304100/. Ανακτήθηκε στις 2017-12-05. 
  49. «Η Θεσσαλονίκη έχει «αντισώματα» στη μισαλλοδοξία - Αρχική» (στα αγγλικά). Αρχική. 2017-12-03. http://epohi.gr/%CE%B7-%CE%B8%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%B7-%CE%AD%CF%87%CE%B5%CE%B9-%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CF%83%CF%8E%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B7-%CE%BC/. Ανακτήθηκε στις 2017-12-05. [νεκρός σύνδεσμος]
  50. «όλοι οι Έλληνες πολίτες: ΨΗΦΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΥ». Avaaz (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 2017. [νεκρός σύνδεσμος]
  51. «Πρ.Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΠΘ στο ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ: Γιατί αναβλήθηκε η τελετή του Μητρ.Ανθίμου». www.vimaorthodoxias.gr (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Δεκεμβρίου 2017. Ανακτήθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 2017. 
  52. Ο Μητροπολίτης Άνθιμος... επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
  53. Αγιος Δημήτριος: Ανθιμος, ιερείς και ψάλτες χωρίς μάσκες στον ναό, ΤΟ ΕΘΝΟΣ, 26/10/2020
  54. Άφιξη Άνθιμου στον Αγ. Δημήτριο, χωρίς μάσκες τον υποδέχτηκαν οι ιερείς, seleo.gr, 26/10/2020
  55. Θεσσαλονίκη: Χωρίς μάσκα ο Άνθιμος και ιερείς στον Άγιο Δημήτριο, 26/10/2020, enikos.gr
  56. «Άνθιμος: Θανάσιμο αμάρτημα η ομοφυλοφιλία». news247.gr. 18 Μαρτίου 2015. Ανακτήθηκε στις 16 Ιουνίου 2015. 
  57. «Μητροπολίτης Ανθιμος: «Η Τουρκία εποφθαλμιά τη Θράκη»». Πρώτο Θέμα. 19 Ιανουαρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 16 Ιουνίου 2015. 
  58. «Ο Άνθιμος θεωρεί... παράνομους και αφύσικους τους ομοφυλόφιλους |thetoc.gr». The TOC. Ανακτήθηκε στις 11 Οκτωβρίου 2015. 
  59. «Ο Μητροπολίτης Άνθιμος δηλώνει πως είναι παλαβά πράγματα οι επεμβάσεις επαναπροσδιορισμού φύλου». LiFO. http://www.lifo.gr/now/greece/160721. Ανακτήθηκε στις 2017-12-05. 
  60. «Παραλήρημα Άνθιμου: Αλβανοί, Σλάβοι, Τούρκοι, Σκοπιανοί, ορέγονται τα ελληνικά εδάφη». Huffington Post. 18 Μαΐου 2015. Ανακτήθηκε στις 16 Ιουνίου 2015. 
  61. «Άνθιμος: Θα ξηλώσω τις τουρκικές πινακίδες από τη Θεσσαλονίκη». news.gr. 3 Αυγούστου 2014. Ανακτήθηκε στις 16 Ιουνίου 2015. 
  62. «Μητροπολίτης Άνθιμος: Εγκληματική η προσπάθεια ίδρυσης τμήματος Ισλαμικών Σπουδών». news247.gr. 3 Αυγούστου 2014. Ανακτήθηκε στις 16 Ιουνίου 2015. 
  63. «Ο Άνθιμος σε ξενοφοβικό ξέσπασμα: Θα ισλαμοποιηθούμε με τους μουσουλμάνους πρόσφυγες». news247.gr. Ανακτήθηκε στις 29 Μαΐου 2016. 
  64. «Νέα δήλωση Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης κατά της ίδρυσης Τμήματος Ισλαμικών Σπουδών στο ΑΠΘ». amen.gr. 31 Ιουλίου 2014. Ανακτήθηκε στις 16 Ιουνίου 2015. [νεκρός σύνδεσμος]
  65. «Συντηρητικοί Χριστιανοί Τάσσονται Κατά της Ίδρυσης Τμήματος Ισλαμικών Σπουδών στο ΑΠΘ». Vice. 27 Νοεμβρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 16 Ιουνίου 2015. 
  66. Προβολισιάνος, Άγγελος (5 Ιουνίου 2015). «Γκέι κοινότητα: Κήρυγμα μίσους οι προτροπές Ανθιμου για αγρυπνία». in.gr. Ανακτήθηκε στις 16 Ιουνίου 2015. 
  67. «Διαξιφισμοί Μπουτάρη - Άνθιμου για το Gay Pride Θεσσαλονίκης». Mega. 3 Ιουνίου 2015. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Φεβρουαρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 15 Ιουνίου 2015. 
  68. «Μητροπολίτης Aνθιμος: «Αίσχος το gay pride, ανακατεύουν τα άγια ζητήματα με τα σκυλιά»». iefimerida. 17 Ιουνίου 2014. Ανακτήθηκε στις 16 Ιουνίου 2015. 
  69. «Άνθιμος: «Θα γίνει χαλασμός» αν η παρέλαση Υπερηφάνιας περάσει μπροστά από τις εκκλησίες μου». tvxs. 18 Μαρτίου 2015. Ανακτήθηκε στις 16 Ιουνίου 2015. 
  70. «Μητροπολίτης Ανθιμος: Έγκλημα αν ανακατευτούν άλλοι λαοί και θρησκεύματα στη Θεσσαλονίκη». www.parapolitika.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 29 Μαΐου 2016. 
  71. «Θεσσαλονίκη: Άνθιμος για πρόσφυγες - Τελειώσαμε αν έρθουν εκατομμύρια (Βίντεο)!». newsit.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Ιουνίου 2016. Ανακτήθηκε στις 29 Μαΐου 2016. 
  72. Kokkino, Sto (2017-03-27). «Ανεπιθύμητη παντού, ευπρόσδεκτη από τον Άνθιμο η Χρυσή Αυγή - Στο κόκκινο - 105,5 FM». Στο κόκκινο. http://www.stokokkino.gr/article/1000000000055935/Anepithumiti-pantou-euprosdekti-apo-ton-Anthimo-i-Xrusi-Augi. Ανακτήθηκε στις 2017-12-05. [νεκρός σύνδεσμος]
  73. «Άνθιμος: "Θα κάνω γυαλιά - καρφιά τον σκοπιανό ραδιοφωνικό σταθμό"». pathfinder.gr. 2011-08-18. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2011-08-20. https://web.archive.org/web/20110820193724/http://news.pathfinder.gr/greece/news/730303.html. Ανακτήθηκε στις 2011-09-05. 
  74. «H EΕΔΑ κατηγορεί τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης για εκτροπή από τη νομιμότητα Για την ομιλία του κατά της δημιουργίας Σλαβόφωνου Ραδιοφωνικού Σταθμού στη Φλώρινα». Πύλη Εκκλησιαστικών Ειδήσεων Amen.gr. 30 Αυγούστου 2011. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Οκτωβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2011. 
  75. ««Γυαλιά-καρφιά» θέλει να κάνει ο Άνθιμος ραδιοφωνικό σταθμό της ΠΓΔΜ». tvxs.gr. 2011-08-18. http://tvxs.gr/node/91808. Ανακτήθηκε στις 2011-09-06. 
  76. «Ανθιμος: Οργή για το σκοπιανό σταθμό που θα εκπέμψει στη Φλώρινα». Εφημερίδα Ναυτεμπορική. 2011-08-19. http://www.naftemporiki.gr/news/pstory.asp?id=2038409. Ανακτήθηκε στις 2011-09-06. 
  77. «Εκκλησία και ρατσιστικός λόγος ή To μισαλλόδοξο κήρυγμα». Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. 5 Σεπτεμβρίου 2011. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Σεπτεμβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2011. 
  78. Ηλίας Κανέλλης (2011-08-18). «Αιχμές Νόμος είναι το δίκιο του Παναγιώτατου». Εφημερίδα Τα Νέα. http://www.tanea.gr/aixmes/?aid=4650454. Ανακτήθηκε στις 2011-09-06. 
  79. Κώστας Κουκουμάκας (1 Απριλίου 2016). ««Καθαρός» ο Άνθιμος για την Υπόθεση Βιασμού Ανηλίκου στο Παπάφειο». vice. 
  80. Εκκλησιαστικό περιοδικό Γρηγόριος Παλαμάς Ι.Μ.Θ., Έτος ΡΑ', σ.σ.604, 31/01/2017
  81. Θεοφάνεια: Με τσουχτερό κρύο και πολλά μποφόρ ο αγιασμός των υδάτων, 06/01/2020, news247
  82. Με λαμπρότητα τελέστηκε ο αγιασμός των υδάτων σε Πειραιά και Θεσσαλονίκη, 06/01/2020, newsbreak.gr
  83. Ιερά Μητρόπολις Θεσσαλονίκης , Ευλογία, σ.36, Tεύχος 87ο, ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2019,ISSN 2241-6552
  84. Ιερά Μητρόπολις Θεσσαλονίκης , Ευλογία, σ.36, Tεύχος 93ο, ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2020, ISSN 2241-6552
  85. Άνθιμος, ώρα μηδέν;, poimin.gr, 30/10/2019
  86. Αίσθηση προκαλεί η απουσία του Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, 20/03/2020
  87. Γέροντες και ανήμποροι Ιεράρχες, Σωτήρη Τζούμα, 18/04/2019
  88. Συζητήθηκε η απουσία Άνθιμου από την ορκωμοσία Ζέρβα, 26/08/2019, εφημερίδα Μακεδονία
  89. Πανήγυρις Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, 15/03/2020, pemptousia.gr

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]