Μελένικο

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 41°31′24″N 23°23′42″E / 41.523428°N 23.395103°E / 41.523428; 23.395103

Μελένικο
Meleniko.jpg
Melnik location in Bulgaria.png
Διοίκηση
Χώρα Βουλγαρία
Επαρχία Μπλαγκόεβγκραντ
Γενικές πληροφορίες
Πληθυσμός 385 (2005)
Υψόμετρο 437 m
Η δημοσίευση του Καταστατικού (1813) κατήργησε τη διάκριση των τάξεων σε άρχοντες και υποχείριους και έκαμε προσιτή την κοινοτική εξουσία στους εκλεκτούς, στους φρόνιμους και ικανούς κατά την κρίση είκοσι Αδελφών που εκλέγονταν από τη Γενική Συνέλευση[1]

Το Μελένικο (βουλγαρικά: Мелник) είναι η μικρότερη πόλη της Βουλγαρίας με 390 κατοίκους. Ανήκει στο δημοτικό διαμέρισμα (βουλγαρικά: община) της πόλης Σαντάνσκι (βουλγαρικά: Сандански), από την οποία απέχει 18 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά, και στην διοικητική περιοχή (βουλγαρικά: Област) του Μπλαγκόεβγκραντ (βουλγαρικά: Благоевград). Βρίσκεται σε υψόμετρο 437 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας, ανάμεσα σε εντυπωσιακές αμμώδεις «πυραμίδες».

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με αρχαιολογικά στοιχεία οι πρώτοι που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή ήταν η Θρακική φυλή των Μαίδων, στην οποία ανήκε ο περίφημος επαναστάτης Σπάρτακος. Στη συνέχεια πέρασε στην κατοχή των Μακεδόνων (Φίλιππος Β') και των Ρωμαίων, που άφησαν στην πόλη ένα από τα αξιοθέατά της, την Αρχαία Ρωμαϊκή γέφυρα, που διατηρείται ακόμη. Οι Σλάβοι, που ήρθαν αργότερα σε αυτά τα μέρη μετά τους Βυζαντινούς, μετονόμασαν τον οικισμό σε "Μέλνικ". Το Μελένικο έγινε τμήμα της Βουλγαρίας επί Χάνου Πρεσιανού Α΄ (836 - 852) και γνώρισε μεγάλη ακμή αυτή την περίοδο. Το 1215 έγινε πρωτεύουσα του αυτόνομου φεουδαλικού Πριγκιπάτου της Ροδόπης, κυβερνώμενου από το Δεσπότη Αλέξιο Σλαύο, απόγονο της δυναστείας των Ασέν, και γνώρισε μεγάλη οικονομική και πολτιστική ακμή έως τη Μάχη της Κλοκοτνίτσας το 1230, οπότε ενσωματώθηκε εκ νέου στη Βουλγαρία. Η πόλη συνέχισε να ακμάζει επί Τσάρου Ιβάν Ασέν Β΄ λόγω του εμπορίου χωρίς δασμούς με το, ελεγχόμενο από τη Βενετία, Ντουμπρόβνικ.

Η Οθωμανική κατάκτηση των Βαλκανίων το 14ο-15ο αιώνα είχε ως αποτέλεσμα μια μακρά περίοδο παρακμής, αλλά το Μελένικο ήταν για μια ακόμη φορά μια ευημερούσα πόλη το 17ο και 18ο αιώνα, χάρις στην παραγωγή καπνού και κρασιού, που εξαγόταν, κυρίως στην Αγγλία και στην Αυστρία. Την εποχή αυτή το Μελένικο ήταν επίσης κέντρο καλλιτεχνίας, ιδιαίτερα εκκλησιαστικής διακόσμησης και ξυλογλυπτικής.

Οι Ελληνες Μελενικιώτες συμμετείχαν στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 με κυριότερους αγωνιστές τους Αναστάσιο Πολυζωίδη και τον οπλαρχηγό Διονύσιο Ζάνο, καθώς επίσης και στη Μακεδονική επανάσταση του 1878, ζητώντας επίμονα οπλισμό από το Ελληνικό προξενείο Θεσσαλονίκης[2]

Το Μελένικο καταλήφθηκε από τον Αυτοκρατορικό Ρωσικό Στρατό κατά το Ρωσοτουρκικό Πόλεμο του 1877 - 1878, αλλά επιστράφηκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία σύμφωνα με τη Συνθήκη του Βερολίνου (1878). Η πόλη ήταν το κέντρο ενός ΄καζά΄ (δήμου), στο σαντζάκι των Σερρών της Επαρχίας της Θεσσαλονίκης ως Μελένικο μέχρι το 1912. Κατά τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο η πόλη τελικά ενσωματώθηκε στη Βουλγαρία. Στα τέλη του 18ου αιώνα η πόλη είχε 1.300 σπίτια, 70 εκκλησίες και πληθυσμό 20.000 κατοίκων αλλά μια πυρκαγιά την κατέστρεψε σε μεγάλο βαθμό. Αποκαταστάθηκε όμως και ξαναχτίστηκε και ο σημερινός πληθυσμός (400) απέχει μακράν από εκείνο των αρχών του 20ού αιώνα, όταν συνίστατο κυρίως από Έλληνες, αλλά επίσης και Βουλγάρους, Τούρκους και Ρομά. Το Μελένικο είναι το θέμα του διηγήματος του Σοβιετικού συγγραφέα Γιούρι Τριφόνωφ ΄΄Η μικρότερη πόλη στη γη΄΄.

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η σημερινή ονομασία του προέρχεται από την Σλαβική λέξη «мел» που σημαίνει «κιμωλία».[εκκρεμεί παραπομπή]

Πάντως ο Γεώργιος Ακροπολίτης επιφανής βυζαντινός λόγιος (1217-1282) στη χρονική συγγραφή του[3] κάνει αναφορά στο φρούριο Μελένικον.[4] Και ο Γεώργιος Κεδρηνός 11ος αι. αναφέρει:

«...ένθα το λίαν οχυρώτατον φρούριον ο Μελένικος επί τινος πέτρας ιδρυμένον κρημνοίς και φάραγξι βαθυτάταις παντόθεν εστεφανωμένης.
Γεώργιος Κεδρηνός, [5]


Κατ΄αρχάς Μελένικος ονομάσθηκε η οροσειρά «...βασιλέα σκηνούμενον καθ΄όρους Μελενίκου... χωρία περί την Θεσσαλονίκην». [6] Περισσότερο λογικοφανές και αληθοφανές φαίνεται η προέλευση της ονομασίας από το (Μέλας+οίκος), αν ληφθεί υπόψιν, έστω και συμβολικά, η εκτόπιση από την Κωνσταντίνου Πόλιν των εκάστοτε επικινδύνων αντιπάλων των κρατούντων.

Το Μελένικον 1890-1913[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

«Κατά την εποχήν εκείνην πριν το 1895 η ζωή στο Μελένικο ήταν σχετικά ήρεμη. Οι σχέσεις των Ελλήνων μετά των ελαχίστων Τούρκων ήσαν άρισται. Τα εργοστάσια επεξεργασίας Μετάξης (διασώζεται η οικοδομή Γ.Παπάζογλου), το ελληνικόν τυπογραφείον του Κ. Καλαβάκη και οι ξακουστές λαξευτές εντός των βράχων οιναποθήκες «φυσικά ψυγεία» (τρυπητές) 25χ30χ6 με στενήν είσοδον βάθους 8-15 μέτρων μήκους αποτύπωναν γλαφυρά την ακμή της πόλης. Εντός των τρυπητών τούτων συναρμολογούντο τα τεράστια βαγένια. Τις παράξενες αυτές στοές ή κατακόμβες απεθαύμασε Γάλλος περιηγητής, αλλ΄ εξέφρασε την απορίαν του διερωτηθείς... πως εισήχθηκαν εις αυτάς τα τεράστια βαγένια δια τόσων στενών εισόδων!»

Κωνσταντίνος Τσώπρος, Αναμνήσεις από το Μελένικο.


Γεωφυσικός χάρτης της ευρύτερης περιοχής

Το περιώνυμον Καταστατικό που έφερε το τίτλο Σύστημα ή Διαταγαί συντάχθηκε και δημοσιεύθηκε στη Βιέννη το έτος 1813. Κατήργησε τις διακρίσεις των τάξεων και έκαμε προσιτή την κοινοτική εξουσία στους εκλεκτούς, στους φρονίμους και ικανούς από τους πολίτες κάθε τάξεως (΄Αρθρον 4 του Καταστατικού).

Τον Ιούνιο του 1890, συστάθηκε συντακτική επιτροπή για τη μεταρρύθμιση του παλαιού Κανονισμού της Ελληνικής Κοινότητας του Μελενίκου, υπό την προεδρία του αρχιδιακόνου της Μητρόπολης Μελενίκου Προκοπίου Λαζαρίδη (του μετέπειτα ιερομάρτυρα Μητροπολίτη Ικονίου, που μαρτύρησε το 1923). Κατόπιν συνεννοήσεως με τις δύο εφορείες της πόλης προέβη στη σύνταξη νέου Κανονισμού, με βάση τους Κανονισμούς της Θεσσαλονίκης και των Σερρών. Η μεταρρύθμιση αυτή είχε ως αποτέλεσμα να παύσουν οι κομματικές έριδες μεταξύ των Ελλήνων και να αναπτυχθεί εκ νέου πνεύμα συνεργασίας και ενότητας.

Κάποια ημέρα του Ιουλίου 1895 (όταν ο Μητροπολίτης Κωνσταντίνος διανυκτέρευε στο Σιδηρόκαστρο) ο Μπόρις Σαράφωφ έφεδρος υπολογαγός του βουλγαρικού στρατού με φοιτητές του Πανεπιστημίου και μαθητές των γυμνασίων της Σόφιας εισέβαλε στο Μελένικο. Έκαυσαν την συνοικία των Αγίων Αναργύρων και προέβησαν σε δολοφονίες Τούρκων και Ελλήνων μεταξύ των οποίων ο γιος του προκρίτου και μεγαλοκτηματία Ανδρέα Δέκου.[7]

Την 31ην Δεκεμβρίου 1895 πυρπολήθηκε και ο Μητροπολιτικός ναός. Το πολυτιμότερον των κειμηλίων, ένα αυτοκρατορικό σκήπτρον, που έφερε χρυσοποίκιλτον και αδαμαντοκόλλητον σφαίραν αντί των δρακόντων, έλιωσε μέσα στη κρύπτη λόγω της υψηλής αναπτυχθείσης θερμοκρασίας.[8] Το Μελένικο απελευθερώθηκε τον Ιούνιο του 1913 από τον προελάσαντα Ελληνικό στρατό και παρέμεινεν υπό ελληνικήν στρατιωτικήν κατοχήν για δυο περίπου μήνες. Με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου όμως της 28ης Ιουλίου 1913 κατακυρώθηκε στη Βουλγαρία, οπότε, ολόκληρος ο πληθυσμός της πόλης μετανάστευσε και εγκαταστάθηκε στο Σιδηρόκαστρο, στις Σέρρες και στη Θεσσαλονίκη. Το Μελένικον ήταν η πόλη που ήταν άρρηκτα συνδεμένη με το Σιδηρόκαστρο τις Σέρρες και τη Θεσσαλονίκη.

Φωτογραφίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Melnishkipiramidi.jpg

Προσωπικότητες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Κωνσταντίνος Τσώπρος, Αναμνήσεις (Μελένοικο-Θεσσαλονίκη) από κατατιθεμένο δακτυλογραφημένο κείμενό του το 1964 στο IMXA
  2. Ο Βόρειος Ελληνισμός κατά την πρώιμη φάση του Μακεδονικού Αγώνα (1878-1894) - Απομνημονεύματα Αναστάσιου Πηχεώνα, Κωνσταντίνος Απ. Βακαλόπουλος, Εκδοτικός οίκος Αντώνιου Σταμούλη, Θεσσαλονίκη 2004, σελ. 23
  3. Γεώργιος Ακροπολίτης, Annales 4.
  4. Γεώργιος Ακροπολίτης, Historia in brevious redacta 4.
  5. Γεώργιος Κεδρηνός, Σύνοψις Ιστοριών συλλεγείσα εκ διαφόρων βιβλίων 2.460.8
  6. Χρονικόν Εφραίμ.
  7. Κωνσταντίνος Τσώπρος, σ. 33 ό.π.
  8. Κωνσταντίνος Τσώπρος ό.π. σ. 36
  9. Ο Μακεδών Αναστάσιος Πολυζωίδης ως πολιτικός, ως δικαστικός και ως άνθρωπος των γραμμάτων, Σερραϊκά χρονικά Α΄(1953)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Σύγχρονος Εγκυκλοπαίδεια Ελευθερουδάκη, 1928
  • Λεξικό της Επανάστασης του 1821, Στασινόπουλου
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα