Μίλοβαν Τζίλας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Μίλοβαν Τζίλας (σερβ. κυριλλ.: Милован Ђилас) (4 Ιουνίου 1911, Πόλιε - 20 Απριλίου 1995, Βελιγράδι) ήταν Γιουγκοσλάβος - Μαυροβούνιος Παρτιζάνος ηγέτης, ηγέτης της Σοσιαλιστικής Γιουγκοσλαβίας κατά τα πρώτα χρόνια ίδρυσής της και αντιφρονούντας στο καθεστώς μετά το 1954.

Επαναστάτης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στο Πόλιε του Μαυροβουνίου. Το 1932 εντάχθηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα Γιουγκοσλαβίας. Το 1933 αποφοίτησε από το Νομικό Τμήμα του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου. Την ίδια χρονιά συνελήφθη και φυλακίστηκε για τη δράση του. Το 1938 έγινε μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΓ. Το 1940 εκλέχθηκε και στο Πολιτικό Γραφείο του ΚΚΓ, ως ένας από τους πιο στενούς συνεργάτες του Τίτο. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου υπήρξε ένας από τους πρωταγωνιστές του Αντιφασιστικού Εθνικοαπελευθερωτικού Παρτιζάνικου Κινήματος. Μετά την επικράτηση του ΚΚΓ ο Τζίλας υπήρξε ένα από τα κορυφαία κυβερνητικά στελέχη και ένας από τους εμπνευστές του εθνικού-ξεχωριστού από την ΕΣΣΔ- Γιουγκοσλάβικου δρόμου προς το Σοσιαλισμό. Από τον Ιανουάριο του 1953 υπήρξε ένας από τους τέσσερις Αντιπροέδρους της Σοσιαλιστικής Γιουγκοσλαβίας. Τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους εκλέχθηκε και Πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Λαϊκής Εθνοσυνέλευσης. Υπήρξε ένας από τους θεμελιωτές του συστήματος Σοσιαλιστικής Αυτοδιαχείρισης.[1]

Αντιφρονούντας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Τζίλας, παρά τον κεντρικό ρόλο που έπαιξε στην καθιέρωση του Γιουγκοσλαβικού δρόμου προς το Σοσιαλισμό, καθαιρέθηκε από τις κεντρικές κυβερνητικές του θέσεις τον Ιανουάριο του 1954. Αιτία της καθαίρεσης του ήταν η άποψη του, όπως την εξέφρασε μέσω της αρθρογραφίας του στο όργανο της Ένωσης Γιουγκοσλάβων Κομμουνιστών (ΕΓΚ) Borba, πως η κομματική γραφειοκρατία εξελίσσεται σε νέα άρχουσα τάξη και πως θα πρέπει να εμπεδωθεί ένα πλατύ και πολυκομματικό δημοκρατικό σύστημα, ριζικά διαφορετικό από τον Σοβιετικό Σοσιαλισμό προκειμένου να εξελιχθεί σε δημοκρατική κοινωνία η Γιουγκοσλαβία. Υποστήριξε πως λύση ήταν όχι ο σκληροπυρηνικός Κομμουνισμός σταλινικού τύπου, αλλά ο Δημοκρατικός Σοσιαλισμός.[2] Αρχικά, οι απόψεις του βρήκαν μεγάλη απήχηση τόσο στην γιουγκοσλαβική κοινωνία όσο και στους κόλπους της ΕΓΚ. Ωστόσο μετά την καταδίκη του από τον Γιόσιπ Μπροζ Τίτο, οι υποστηρικτές του σιώπησαν.[3] Κυριότερος υποστηρικτής του στην ΕΓΚ έμεινε ο Βλαντιμίρ Ντέντιγερ.[4]

Τον Απρίλιο της ίδιας χρονιάς αποχώρησε από την Ένωση Γιουγκλοσλάβων Κομμουνιστών. Ύστερα από την αποχώρησή του ο Τζίλας εξέφρασε την άποψη πως η κομματική γραφειοκρατία μεταλλάσσεται σε νέα εκμεταλλευτική τάξη που οικειοποιείται τον πλούτο της χώρας μέσω της "κολλεκτιβοποίησης" της οικονομίας στον Υπαρκτό Σοσιαλισμό. Συνέχισε επιπλέον να υποστηρίζει την κατάργηση του μονοκομματικού συστήματος και πρότεινε την εγκαθίδρυση πολυκομματικής δημοκρατίας.[5] Με την μετατροπή του σε μεταρρυθμιστή σοσιαλιστή, ο Τζίλας απομακρύνθηκε από το Μαρξισμό και τον κομμουνισμό, στους οποίους άσκησε έντονη κριτική.[6][7] Στην κριτική του ο Τζίλας ταυτίστηκε σε μεγάλο βαθμό τόσο με τη δυτική σοσιαλδημοκρατία όσο και με το φιλελευθερισμό.[8]

Μετά τη διαγραφή του φυλακίστηκε για δηλώσεις που έκανε στο δυτικό Τύπο. Το 1956 φυλακίστηκε λόγω της υποστηριξής του στην Ουγγρική Επανάσταση την οποία χαιρέτησε ως την αρχή του τέλους του κομμουνισμού, άποψη που διατύπωσε στο αμερικάνικο περιοδικό The New Leader. Για τις απόψεις του, καθώς και για χειρόγραφα τα οποία έστελνε σε περιοδικά της Δύσης φυλακίστηκε αρκετές φορές. Το 1957, στο βιβλίο του Η Νέα Τάξη, Ανάλυση του Κομμουνιστικού Συστήματος, κατηγόρησε ανοιχτά την ΕΣΣΔ ως υπεύθυνη για την Σφαγή του Κατύν, ως αποτέλεσμα της μισαλλοδοξίας του σοβιετικού κομμουνισμού και του σταλινισμού και ως προσπάθεια εξόντωσης των πιθανών μελλοντικών αντιπάλων και διαφωνούντων του καθεστώτος.[9] Το 1966 αμνηστεύτηκε και μεταφέρθηκε στο Βελιγράδι, όπου έζησε υπό την επιτήρηση των αρχών. Κατά τον Πόλεμο του Βιετνάμ υποστήριξε τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής καθώς πίστευε πως η εξάπλωση του κομμουνισμού σε νέες χώρες θα έφερνε πιο κοντά την πιθανότητα ενός παγκόσμιου ολοκαυτώματος.[10]

Κατά τη διάρκεια της Περεστρόικα, ο Τζίλας εξέφρασε την άποψη πως το μεγάλο λάθoς του Μιχαήλ Γκορμπατσώφ είναι η θέληση του να μεταρρυθμίσει ένα σύστημα και όχι να το αντικαταστήσει. Επιπλέον υποστήριξε την άποψη πως το κομμουνιστικό σύστημα είναι απόλυτα διεφθαρμένο και αποτυχημένο.[11]

Πέρα από τα φιλοσοφικά βιβλία του, ο Τζίλας αφιερώθηκε και στη λογοτεχνία. Το πιο γνωστό έργο του που εκδόθηκε στην Ελλάδα είναι το Χώρα δίχως Δικαιοσύνη, βιβλίο το οποίο έγραψε για τα δύσκολα νεανικά του χρόνια στο Μαυροβούνιο καθώς και για την προσωπική και συναισθηματική ζωή του στα χρόνια εκείνα.

Διάλυση της Γιουγκοσλαβίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις αρχές της δεκαετία του '80 ο Τζίλας προέβλεψε τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, παρά τη διαφωνία του με κάθε μορφή εθνικισμού. Όταν αυτή άρχισε να συντελείται, ο Τζίλας εξέφρασε την άποψη πως προκειμένου να αποφευχθεί ο Εμφύλιος, θα πρέπει να διατηρηθεί ως κράτος η Γιουγκοσλαβία, με ταυτόχρονη όμως θέσπιση ισότητας μεταξύ των εθνών της Γιουγκοσλαβίας, με εγκαθίδρυση πολυκομματικής δημοκρατίας-αφού οι νέες κυβερνήσεις που προέκυψαν ήταν αυταρχικές-, με εγκαθίδρυση Οικονομίας της αγοράς, αφού η κρατική οικονομία συνέχιζε να κυριαρχεί, δημιουργία νέου νομικού συστήματος και διάλυση των παραστρατιωτικών ομάδων.[12] Αργότερα εξέφρασε τη σφοδρή διαφωνία του με τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς και με τις εθνικιστικές τάσεις στην πρώην Ενιαία Γιουγκοσλαβία. Μάλιστα, υποστήριξε πως η Σερβία υπό τον Μιλόσεβιτς θα μπορούσε να εξελιχθεί ακόμα και σε φασιστική δικτατορία.[13] Από την άλλη, κατηγορήθηκε από τους υποστηρικτές του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς και από κύκλους Σέρβων εθνικιστών ως προδότης των σερβικών εθνικών συμφερόντων.[14]

Βιβλία του που εκδόθηκαν στην Ελλάδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Η Νέα Τάξη
  • Συνομιλίες με τον Στάλιν
  • Χώρα δίχως Δικαιοσύνη
  • Η Εκτέλεση
  • Η Ατελής Κοινωνία

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Λήμμα Μίλοβαν Τζίλας, Πάπυρος Larousse Britannica
  2. Χρονικό του 20ου Αιώνα,Εκδόσεις Δομική, σελ. 1954
  3. Britain and Dissent in Tito’s Yugoslavia: The Djilas Affair, ca. 1956
  4. Η Ατελής Κοινωνία, Εκδόσεις Καμαρινόπουλου
  5. Πρέντραγκ Βρανίτσκι: Ιστορία του Μαρξισμού, Τόμος Β΄, Εκδόσεις Οδυσσέας
  6. Communism No Longer Exists
  7. Milovan Djilas, Yugoslav Critic of Communism, Dies at 83
  8. Eric Hobsbawm, Επαναστάτες, Εκδόσεις Θεμέλιο, σελ. 150
  9. Μίλοβαν Τζίλας,Η Νέα Τάξις, Ανάλυση του Κομμουνιστικού Συστήματος, Εκδόσεις Ορίζων, σελ. 30
  10. Remembering Milovan Djilas.
  11. Why Perestroika Cannot Succeed
  12. Separation Without War Is Impossible : Yugoslavia: Slovenia's secession is not the sticking point. But Croats and Serbs must find a way to live together.(Άρθρο του Μίλοβαν Τζίλας στην εφημερίδα Los Angeles Times)
  13. Has Serbia become a fascist state?
  14. Critic of Tito Is Now Scorned by a New Class of Serbs

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Wikiquote logo
Στα Βικιφθέγματα υπάρχει υλικό σχετικό με το λήμμα: