Μάχη του Φρίντλαντ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Μάχη του Φρίντλαντ
Μέρος του πολέμου του Δ΄ Συνασπισμού
Napoleon friedland.jpg
Ο Ναπολέων στην μάχη του Φρίντλαντ (1807).
Χρονολογία 14 Ιουνίου 1807
Τόπος Φρίντλαντ, Ανατολική Πρωσία
Έκβαση Αποφασιστική Γαλλική Νίκη
• Καταστροφή του Δ΄Συνασπισμού
Συνθήκη του Τίλσιτ
Αντιμαχόμενοι
Ηγετικά πρόσωπα
Δυνάμεις
66.000 στρατιώτες
118 κανόνια
84.000 στρατιώτες
120 κανόνια
Απώλειες
8.000 νεκροί, ταυματίες και αγνοούμενοι
30.000-40.000 νεκροί, ταυματίες και αιχμάλωτοι
Μάχη του Φρίντλαντ - 14 Ιουνίου 1807
Χάρτης της μάχης του Φρίνταλντ
Επίθεση των Γάλλων θωρακοφόρων στο Φρίντλαντ στις 14 Ιουνίου του 1807
Η επίθεση του ιππικού της ρωσικής αυτοκρατορικής φρουράς (δεξιά) εναντίον των Γάλλων θωρακοφόρων (αριστερά).

Στην μάχη του Φρίντλαντ η "Μεγάλη Στρατιά" υπό τη διοίκηση του Ναπολέοντα Α΄ της Γαλλίας κατατρόπωσε τον ρωσικό στρατό υπό την ηγεσία του Λέβιν Άουγκουστ φον Μπένιγκσεν (Γερμανού αξιωματικού στην υπηρεσία του τσαρικού στρατού) περίπου 23 μίλια (43 χιλιόμετρα) νοτιοανατολικά του Καίνιξμπεργκ.

Η μάχη του Φρίντλαντ ουσιαστικά τερμάτισε τον Πόλεμο του Δ΄ Συνασπισμού εναντίον του Ναπολέοντα. Μετά από περίπου 23 ώρες σκληρής μάχης, οι Γάλλοι πήραν τον έλεγχο του πεδίου της μάχης και ο ρωσικός στρατός υποχώρησε χαοτικά προς τον ποταμό Λυνά όπου πολλοί στρατιώτες πνίγηκαν ενώ προσπαθούσαν να ξεφύγουν.

Στις 7 Ιουλίου του 1807, η Γαλλία και η Ρωσία σύναψαν την πρώτη Συνθήκη του Τίλσιτ η οποία όριζε τα δύο έθνη συμμάχους μετά από δύο χρόνια πολέμου. Δύο ημέρες αργότερα η Γαλλία σύναψε ξεχωριστή συνθήκη με την Πρωσία για να την "εξοστρακίσει" από τις κύριες διαπραγματεύσεις. Η συνθήκη του Τίλσιτ όριζε τα εξής: Η Γαλλία επέτρεπε στη Ρωσία να τακτοποιήσει μόνη της τα ζητήματα με την οθωμανική αυτοκρατορία ενώ σε αντάλλαγμα η Γαλλία θα ενσωμάτωνε τις ακτές της Δαλματίας και τα Ιόνια νησιά. Ακόμη η Γαλλία έδινε το ελεύθερο στη Ρωσία να τακτοποίησει μόνη της την Φιλανδία με τον όρο να αναγκάσει τη Σουηδία να αποχωρήσει από τον Συνασπισμό εναντίον του Ναπολέοντα. Τέλος, ο τσάρος Αλέξανδρος Α΄ συμφώνησε να μπει στον "Ηπειρωτικό Αποκλεισμό" κατά της Μεγάλης Βρετανίας, εάν ο πόλεμος με την τελευταία δεν τέλειωνε σύντομα. Υπό τους όρους της δεύτερης συνθήκης η Γαλλία εξασφάλισε την ταπείνωση της Πρωσίας της οποίας όλα τα εδάφη, δυτικά του Έλβα, μετατράπηκαν στο νέο Βασίλειο της Βεστφαλίας του οποίου βασιλιάς έγινε ο αδελφός του Ναπολέοντα, Ιερώνυμος.

Ιστορικοί θεωρούν πως το Τίλσιτ ήταν το απόγειο της αυτοκρατορίας του Ναπολέοντα.


Πρελούδιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις αρχές του του φθινοπώρου του 1806 ο βασιλιάς της Πρωσίας Φρειδερίκος Γουλιέλμος Γ΄συμμάχησε με την Μεγάλη Βρετανία, την Σουηδία και την Ρωσία σχηματίζοντας τον Δ΄ Συνασπισμού εναντίον της Γαλλίας. Ο Ναπολέων μαζί με τον στρατάρχη Λουί Νικολά Νταβού εισέβαλε στην Πρωσία με 160.000 στρατιώτες και στις 14 Οκτωβρίου του 1806 κατέστρεψε τις πρωσικές στρατιές στην διπλή μάχη της Ιένας-Άουερστεντ με αποτέλεσμα λίγες ημέρες αργότερα να μπει θριαμβευτής στο Βερολίνο ενώ ύστερα από σφοδρή καταδίωξη οι Γάλλοι στρατάρχες Λάνς, Μυρά, Νεΰ και Μπερναντότ αιχμαλώτισαν τα εναπομείναντα σώματα του πρωσικού στρατού, καθήλωσαν τις μεραρχίες του Μπλύχερ που είχε ενισχυθεί από τους Σουηδούς στην μάχη του Λύμπεκ ενώ ο στρατάρχης Νεΰ έδωσε το τελικό χτύπημα με την κατάληψη του οχυρού του Μαγδεμβούργου.

Μετά την ήττα της Πρωσίας ο Ναπολέων πληροφορήθηκε πως ρωσικές δυνάμεις βρισκόντουσαν στην Πολωνία υπό την ηγεσία του Μιχαήλ Καμένσκυ ο οποίος αρνήθηκε να πολεμήσει τους Γάλλους και υποχώρησε βόρεια επιτρέποντας στους τελευταίους να καταλάβουν αναίμακτα την Βαρσοβία όπου έγιναν δεκτοί ως ελευθερωτές. Ο Ναπολέων καταδίωξε τους Ρώσους και ύστερα από μικρές συμπλοκές στο Πουλτούσκ και Κράζνοβο κατάφερε να τους αναχαιτίσει ακόμη περισσότερο. Ωστόσο ο αυτοκράτορας αποφάσισε να ξεκουράσει τις εξαντλημένες δυνάμεις του για τον χειμώνα και εγκατέστησε τα χειμερινά καταλύματά του στην Πολωνία. Ο στρατάρχης Νεΰ ωστόσο προέλασε βορειότερα από τις συντεταγμένες που του είχαν ανατεθεί για να στρατοπεδεύσει, αναζητώντας μια καλύτερη βάση ανεφοδιασμού για τρόφιμα. Τότε ο νέος διοικητής των ρωσικών δυνάμεων, Λέβιν Άουγκουστ φον Μπένιγκσεν βρήκε μια καλή ευκαιρία να χτυπήσει το απομονωμένο γαλλικό σώμα το οποίο υποχώρησε αφήνοντας το Α΄Σώμα του Μπερναντότ ακάλυπτο. Ο Ναπολέων θέλοντας να ανακτήσει το πάνω χέρι ειδοποίησε τον Μπερναντότ να υποχωρήσει με σκοπό να παρασύρει τον Μπένιγκσεν. Ύστερα ο Ναπολέων θα συγκέντρωνε ταχύτατα τα στρατεύματά του, θα χτυπούσε την αριστερή πτέρυγα του ρωσικού στρατού και θα του έκοβε τον δρόμο επικοινωνιών και ανεφοδιασμού. Ωστόσο ο Μπένιγκσεν στάθηκε τυχερός όταν Κοζάκοι έπιασαν ένα αντίγραφο των διαταγών του Ναπολέοντα και ο πρώτος υποχώρησε βορειότερα. Οι Γάλλοι τον καταδίωξαν και τον βρήκαν παραταγμένο στο πεδίο του Άιλαου.

Άιλαου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Μάχη του Άιλαου

Την πρώτη ημέρα της μάχης (7η Φεβρουαρίου 1807) οι Γάλλοι κατέλαβαν την πόλη του Άιλαου χάνοντας 4.000 άνδρες. Την δεύτερη ημέρα ο Ναπολέων, που ανέμενε ενισχύσεις των στραταρχών Νταβού και Νεΰ για να χτυπήσουν τις πλευρές των Ρώσων, εξαπέλυσε μια μετωπική επίθεση για να καθηλώσει τον Μπένιγκσεν αλλά η επίθεση απέτυχε με καταστροφικές απώλειες. Προσπαθώντας να σώσει το γαλλικό κέντρο από την ρωσική αντεπίθεση ο αυτοκράτορας διέταξε το ιππικό του υπό τον στρατάρχη Μυρά να επιτεθεί στο κέντρο των Ρώσων και το εγχείρημα έληξε με μεγάλη επιτυχία. Την ίδια ώρα ο Νταβού, που είχε φθάσει στο πεδίο της μάχης, ξεκινούσε άμεσα επίθεση στην αριστερή ρωσική πτέρυγα. Τους Ρώσους έσωσε ένα πρωσικό σώμα που έφθασε εκείνη την ώρα υπό τον στρατηγό Λ' Εστόκ και επιτέθηκε στον Νταβού ο οποίος όμως το απώθησε. Κατά τις 22:00 της 8ης Φεβρουαρίου ο στρατάρχης Νεΰ κατέφθασε και επιτέθηκε στην δεξιά ρωσική πτέρυγα. Λόγω της νύχτας οι Ρώσοι υποχώρησαν με ασφάλεια αφήνοντας πίσω τους 18.000 νεκρούς. Οι Γάλλοι έχασαν 10.000-15.000 στρατιώτες ενώ δεν είχαν την δυνατότητα να τους καταδιώξουν τον Μπένιγκσεν μέχρι τις 3:00 π.μ το πρωί. Η έκβαση της μάχης δεν είχε κάποιο αποφασιστικό αποτέλεσμα για την λήξη των εχθροπραξιών κάτι που σήμαινε πως ο πόλεμος θα συνεχιζόταν.

Μάχη του Χέιλσμπεργκ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο ρωσικός στρατός υπο τον στρατηγό Μπένιγκσεν κρατούσε μια ισχυρή αμυντική θέση μέσα στην πόλη του Χέιλσμπεργκ κοντά στον ποταμό Λύνα. Ο γαλλικός στρατός υπό τους στρατάρχες Λανς και Μυρά επιτέθηκε στους Ρώσους την 10η Ιουνίου. O Μπένιγκσεν απέκρουσε τις γαλλικές επιθέσεις προκαλώντας τεράστιες απώλειες στους γαλλικό στρατό αλλά υποχώρησε προς το Φρίντλαντ την επόμενη ημέρα.

Η μάχη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι ρωσικές δυνάμεις υπό τον στρατηγό Γκολιτσύν απέσπασαν τα φυλάκια του γαλλικού ιππικού στο Φρίντλαντ στις 13 Ιουνίου και το μεγαλύτερο μέρος του ρωσικού στρατού του Μπένιγκσεν κατέλαβε την πόλη την νύχτα. Ο στρατός του Ναπολέοντα παρέμεινε διασκορπισμένος στις βασικές γραμμές πορείας και το πρώτο στάδιο της μάχης ήταν καθαρά τυχαίο. Γνωρίζοντας ότι ο Ναπολέων απείχε λίγα μίλια με τουλάχιστον τρία σώματα στρατού ο στρατάρχης Λάνς σχεδίαζε να απασχολήσει τον Μπένιγκσεν μέχρι να φθάσει ο κύριος στρατός του Ναπολέοντα για να τον ενισχύσει. Έτσι έστειλε αγγελιοφόρους που ειδοποιούσαν τον αυτοκράτορα να σπεύσει τάχυστα στο Φρίντλαντ. Με λιγότερους από 26.000 στρατιώτες ο Λάνς ανάγκασε τον Μπένιγκσεν να περάσει περισσότερα στρατεύματα από τον ποταμό Λυνά για να τα στείλει στην μάχη έτσι ώστε να τον νικήσει. Οι Γάλλοι έδειξαν αξιέπαινη επιδεξιότητα, στέλνοντας στρατεύματα όπου ήταν αναγκαίο για την ανακοπή της ρωσικής προέλασης και τελικά ο Λάνς κατόρθωσε να κρατήσει όσο έπρεπε τους Ρώσους μέχρι που οι Γάλλοι κινητοποίησαν 80.000 στρατιώτες στην αριστερή όχθη του ποταμού. Και οι δύο πλευρές χρησιμοποίησαν το ιππικό τους για να καλύψουν τον σχηματισμό των γραμμών μάχης και ένας αγώνας ταχύτητας ξεκίνησε ανάμεσα στις αντίπαλες ίλες ιππικού για την κατοχή του Χέινρισκντορφ που έληξε υπέρ των Γάλλων του Γκρουσύ και του Νανσουτύ. Ο Μπένιγκσεν είχε παγιδευτεί και έπρεπε να πολεμήσει. Έχοντας πετάξει όλες τις πλωτές γέφυρες μέσα ή δίπλα στο χωριό Φρίντλαντ είχε παγιδεύσει άθελα τα στρατεύματά του στην δυτική όχθη του ποταμού.

Την ίδια ώρα ο Λάνς πολεμούσε σκληρά για να κρατήσει τους Ρώσους. Ο Ναπολέων φοβόταν μήπως ο Μπένιγκσεν επιτύγχανε να του ξεφύγει και πάλι αλλά κατά τις 6:30 μ.μ ο τελευταίος είχε περάσει 50.000 στρατιώτες από τον ποταμό και σχημάτιζε την γραμμή μάχης του. Το ρωσικό πεζικό παρατάχθηκε σε δύο γραμμές, εκτεταμένο ανάμεσα στα χωριά Φρίντλαντ και Χέινρισκντορφ μαζί με το πυροβολικό. Πέρα από την δεξιά πτέρυγα του πεζικού, ιππικό και Κοζάκοι επέκτειναν την γραμμή στο δάσος νοτιοανατολικά του Χέινρισκντορφ. Κοζάκοι είχαν επίσης διεισδύσει και στο Σχόουναου. Στα αριστερή πτέρυγα υπήρχαν επίσης μικρά σώματα ιππικού και πέρα από τον Λυνά ποταμό οι ρωσικές πυροβολαρχίες μπήκαν εν δράσει για να καλύψουν την συγκεκριμένη πτέρυγα. Μια βαριά και αναποφάσιστη ανταλλαγή πυρών έλαβε χώρα μέσα στο δάσος του Σόρτλακ ανάμεσα στο ρωσικό ελαφρύ πεζικό και μερικά από τα στρατεύματα του Λάνς.

Εκείνη την ώρα το γαλλικό Σώμα του Μορτιέρ εμφανίστηκε στο Χέινρισκντορφ και απώθησε τους Κοζάκους από το Σχόουναου. Ο στρατάρχης Λάνς αμύνθηκε μόνος του αλλά σύντομα κατέφθασε ο Ναπολέων με 40.000 στρατιώτες στο σκηνικό της μάχης και έδωσε σαφείς εντολές: Το Σώμα του στρατάρχη Νεΰ θα παρατάσσονταν ανάμεσα στο Ποστλιενέν και το δάσος του Σόρτλακ. Ο Λάνς στα αριστερά του Νεΰ θα σχημάτιζε το κέντρο ενώ ο Μορτιέρ στο Χέινρισκντορφ την αριστερή πτέρυγα. Το Α΄Σώμα υπο την δίοικηση του στρατηγού Βίκτωρ και η Αυτοκρατορική Φρουρά τοποθετήθηκαν ως εφεδρεία πίσω από το Ποστλιενέν ενώ μάζες ιππικού συγκεντρώθηκαν στο Χέινρισκοντορφ. H κύρια επίθεση θα εξαπολύονταν στην αριστερή ρωσική πτέρυγα η οποία είχε στριμωχτεί ανάμεσα στον ποταμό Λυνά και στο μικρό ρέμα του Ποστλιενέν. Ακόμη τρεις μεραρχίες ιππικού εντάχθηκαν στην γενική εφεδρεία.

Η έκβαση των προηγούμενων επιχειρήσεων ανάγκασε τους δύο διοικητές να μεταφέρουν τα μεγάλα αποσπάσματα που είχαν έξω από το Καίνιξσμπεργκ στο πεδίο της μάχης. Ο αυτοκράτορας δαπάνησε το απόγευμα παρατάσσοντας τις μονάδες που έφθαναν και η διαδικασία αυτή καλύπτονταν από βομβαρδισμούς του πυροβολικού. Στις 5:00 μ.μ όλα ήταν έτοιμα και μετά από έναν σφοδρό βομβαρδισμό πυροβολικού, o Νεΰ κατέλαβε ταχύτατα το δάσος του Σόρτλακ. Η επίθεση συνεχίστηκε προς τον ποταμό Λυνά. Η μεραρχία που είχε παραταχθεί στα δεξιά του Σώματος του Νεΰ υπό τον Μαρσάντ οδήγησε ένα μέρος της ρωσικής αριστερής πτέρυγας μέσα στον ποταμό και χωρίστηκε από την μεραρχία του Μπισόντ η οποία συνέχισε κανονικά την πορεία της προς τα αριστερά. Μια σφοδρή επίθεση ρωσικού ιππικού στο κενό ανάμεσα στις μεραρχίες του Μαρσάντ και του Μπισόντ αποκρούστηκε από την γαλλική μεραρχία δραγόνων του Λατούρ-Μαμπούργκ.

Σύντομα οι Ρώσοι είχαν στιμωχτεί στις διακλαδώσεις του ποταμού Λυνά και ήταν εύκολος στόχος για τα κανόνια του Νεΰ και της εφεδρείας. Στο μεταξύ η επίθεση του Νεΰ είχε περιέλθει σε ακινησία και το ιππικό του Μπένιγκσεν επιτέθηκε με σπουδαία αποτελέσματα καθώς υποχρέωσε τον πρώτο σε άτακτη υποχώρηση. Όπως και στο Άιλαου ο ερχομός της νύχτας απέκλειε κάποιο αποφασιστικό αποτέλεσμα. Ωστόσο ήταν Ιούνιος και με ένα στεγνό έδαφος η κινητικότητα των Γάλλων επαναβεβαίωσε την αξία της. Η μεραρχία πεζικού του Ντουπόν προέλασε ταχύτατα στο Ποστλιενέν ενώ οι γαλλικές μεραρχίες ιππικού αναχαίτισαν τις ρωσικές ίλες στην κατάμεστη από ρωσικό πεζικό όχθη του ποταμού με αποτέλεσμα ισχυρές μονάδες πυροβολικού υπό τον Γάλλο στρατηγό Σεναρμόντ να παραταχθούν σε πολύ κοντινή εμβέλεια από τους Ρώσους στρατιώτες.

Τα φρικτά αποτελέσματα του κοντινού βομβαρδισμού του γαλλικού πυροβολικού οδήγησε στην κατάρρευση της ρωσικής άμυνας μέσα σε μερικά λεπτά ενώ τα κάνιστρα αποδεκάτισαν τις ρωσικές γραμμές. Το εξαντλημένο πεζικό του Νεΰ πέτυχε να καταδιώξει αποτελεσματικά τα διαλυμένα συντάγματα του Μπένιγκσεν μέσα στους δρόμους του Φρίντλαντ. Ταυτόχρονα ο Λάνς στο κέντρο και ο Μορτιέρ στο αριστερό κέρας υπερασπίστηκαν και κράτησαν το έδαφός τους ενώ το πυροβολικό τους προκάλεσε τρομερές απώλειες. Όταν πια το Φρίντλαντ τυλίχθηκε στις φλόγες οι δύο στρατάρχες ξεκίνησαν την δική τους επίθεση πεζικού ενώ την ίδια ώρα νέες γαλλικές ενισχύσεις κατέφθαναν στο πεδίο της μάχης. Ο Ντουπόν διακρίθηκε για δεύτερη φορά όταν πέρασε το ρέμα και επιτέθηκε στα αριστερά του ρωσικού κέντρου. Οι Ρώσοι προσέφεραν επίμονη αντίσταση και οι Γάλλοι γύρισαν πίσω για να αναδιοργανώσουν την γραμμή τους, έτσι η μάχη είχε λήξει.

Οι Ρώσοι υπέστησαν πολύ βαριές απώλειες κατά την προσπάθειά τους να διαβούν τον ποταμό. Βορειότερα τα στρατεύματα της δεξιάς ρωσικής πτέρυγας που δεν είχαν σπάσει ακόμη αποτραβήχτηκαν από τον δρόμο του Άλλενμπεργκ. Τότε το γαλλικό ιππικό της αριστερής πτέρυγας διατάχθηκε να τους καταδιώξει αλλά για κάποιο λόγο δεν εκτέλεσε την συγκεκριμένη εντολή. Οι γαλλικές απώλειες έφθαναν τις 8.000 άνδρες ενώ οι Ρώσοι έχασαν γύρω 30.000-40.000 στρατιώτες, νεκρούς και τραυματίες.

Αποτελέσματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η καταστροφή του στρατού του Μπένιγκσεν έπεισε τον Αλέξανδρο Α΄ της Ρωσίας να προχωρήσει στην σύναψη ειρήνης. Οι διαπραγματεύσεις που ακολούθησαν οδήγησαν στην Συνθήκη του Τίλσιτ, τον Ιούλιο, όπου σημαδεύτηκε το τέλος του Δ΄Συνασπισμού εναντίον του Ναπολέοντα.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Battle of Friedland της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).