Λεχαινά

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 37°55′58″N 21°16′01″E / 37.93278°N 21.26694°E / 37.93278; 21.26694

Λεχαινά
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Λεχαινά (Ελλάδα)
Διοίκηση
Χώρα: Ελλάδα
Περιφέρεια: Δυτικής Ελλάδας
Δήμος: Ανδραβίδας-Κυλλήνης
Δημοτική ενότητα: Λεχαινών
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμα: Πελοποννήσου
Νομός: Ηλείας
Υψόμετρο: 20
Πληθυσμός: 2641 (2011)

Τα Λεχαινά είναι κωμόπολη του νομού Ηλείας, πρώην έδρα του Καποδιστριακού Δήμου Λεχαινών. Από το 2010, με το "Πρόγραμμα Καλλικράτης" (Ν. 3852/2010), τα Λεχαινά ορίστηκαν έδρα του νεοσυσταθέντος δήμου Ανδραβίδας-Κυλλήνης.

Ιστορία και ίδρυση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ναός του Αγίου Δημητρίου στα Λεχαινά Ηλείας

Με το βασιλικό διάταγμα της 8ης Απριλίου 1835, σχηματίστηκε ο Δήμος Μυρτουντίων, ως δήμος της επαρχίας Ηλείας με πληθυσμό 2.580 κατοίκους. Έδρα ορίστηκε η Μυρτουντία, τα σημερινά Λεχαινά. Ο δημότης ονομάστηκε Μυρτούντιος (Λεχαινίτης). Το όνομα του δήμου προήλθε από την αρχαία πόλη Μύρσινος, η οποία κατά την εποχή του Στράβωνα ονομαζόταν Μυρτούντιον.

Το βασιλικό διάταγμα της 27ης Δεκεμβρίου 1873, μετέφερε την έδρα του Δήμου από τα Λεχαινά στην Ανδραβίδα. Η μεταφορά έγινε γιατί είχε απλωθεί επιδημία ευλογιάς, ενώ ταυτόχρονα ενεργούνταν δημοτικές εκλογές. Μέχρι πέρατος των εκλογών μεταφέρθηκε και η έδρα από τα Λεχαινά. Η κωμόπολη των Λεχαινών ήταν σημαντικό κέντρο επί φραγκοκρατίας, ενώ επί τουρκοκρατίας είχε γνωρίσει αξιόλογη άνθηση.

Το διάστημα 1954-1963 δήμαρχος στα Λεχαινά ήταν ο Ανδρέας Τρυφωνόπουλος του Δημητρίου, γεννηθείς το 1915.

Η μάχη των Λεχαινών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα Λεχαινά διαδραματίστηκε μία μάχη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.

Στις 11 Ιουλίου 1825, βγήκαν από την Πάτρα επτακόσιοι Τούρκοι ιππείς, τους οποίους ακολουθούσαν δυο χιλιάδες πεζοί, και βάδισαν προς τον κάμπο της Ηλείας. Στις 12 Ιουλίου μπήκαν στα Λεχαινά και αιχμαλώτισαν σαράντα τρεις από τους αμάχους.

Όταν το έμαθε ο Γιώργης Σισίνης (προύχοντας της Γαστούνης, πεθ. 1831) έστειλε το μεγαλύτερο γιο του Χρύσανθο, αγωνιστή από τη Γαστούνη, με λίγους ντόπιους αρματωμένους και τριάντα Σουλιώτες για ν' αποδιώξουν τους εχθρούς. Μα όταν έφτασαν οι Έλληνες αυτοί στα Λεχαινά και είδαν το πλήθος των εχθρών, έφυγαν οι περισσότεροι.

Έμειναν μόνο οι Σουλιώτες και τριάντα από τους Ηλείους με τους γιους του Σισίνη. Πολέμησαν οι λίγοι αυτοί που έμειναν με τους Τούρκους καβαλλαραίους, από τόσο κοντά, που μονάχα οι μπιστόλες και τα γιαταγάνια δούλευαν. Βοήθεια στα λίγα εκείνα παλικάρια ξεκίνησε να πάει και ο Κώστας Μπότσαρης με διακόσιους Σουλιώτες, αλλά δεν πρόλαβε τη μάχη, γιατί στο μεταξύ έφυγαν οι Τούρκοι καβαλλαραίοι, παίρνοντας μαζί τους και τους άμαχους που είχαν πιάσει προηγούμενα. Στη μάχη εκείνη των Λεχαινών σκοτώθηκαν δεκατρείς Έλληνες και πενήντα Τούρκοι.

Ακόμα εμφανίζονται και ονόματα Λεχαινιτών, που υπάρχουν μέχρι και σήμερα στην κοινωνία της πόλης, που πολέμησαν σε διάφορα στρατεύματα κατά την Επανάσταση του 1821, όπως οι Λεχαινίτες αγωνιστές Χατζηγιάννης, Δ. Ζαροκανέλλος, Κλοκανάς κ.ά.

Η δεύτερη μάχη των Λεχαινών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 3 π.μ. της 8 Ιουνίου 1948 ένα τάγμα ανταρτών εισέβαλε στα Λεχαινά με σκοπό την κατάληψη της πόλης. Αντιστάθηκε η Χωροφυλακή Λεχαινών και συγκρότημα Πολιτοφυλάκων απαρτιζόμενο από Λεχαινίτες. Μετά τετράωρη νυχτερινή μάχη οι αντάρτες υποχρεώθηκαν σε αποχώρηση αφήνοντας στα Λεχαινα θύματα 30 νεκρούς, χωροφύλακες και πολιτοφύλακες. Ο χρόνος και η μετά το 1974 εθνική συμφιλίωση έχουν επουλώσει τις πληγές. Πρόσφατη απόπειρα των νεοναζί της «Χρυσής Αυγής» να εκμεταλλευθούν το μνημόσυνο των νεκρών που γίνεται στα Λεχαινά από τους συγγενείς τους κατά την επέτειο της μάχης υπό καθαρά ιδιωτική μορφή, έπεσε στο κενό μετά από αντίδραση των ίδιων των συγγενών.

Προσωπικότητες των Λεχαινών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ανδρέας Καρκαβίτσας

Το σπίτι του Ανδρέα Καρκαβίτσα στα Λεχαινά Ηλείας

Στα Λεχαινά της Ηλείας γεννήθηκε το 1866 ο Έλληνας συγγραφέας Ανδρέας Καρκαβίτσας. Το σπίτι του Καρκαβίτσα στα Λεχαινά, κοντά στην αγορά, υπάρχει μέχρι σήμερα και είναι αξιοθέατο της πόλης. Προτομή του Καρκαβίτσα υπάρχει στην πλατεία Αγίου Δημητρίου, όπου και ο ομώνυμος καθεδρικός ναός της πόλης.

Η πλοκή του έργου του 'Λυγερή'(1896) εκτυλίσσεται στα Λεχαινά και αποτελεί μια ζωηρή εικόνα της ζωής στη μικρή και χωρίς εξέλιξη κοινωνία της εποχής. Τα ήθη, τα έθιμα, οι συνήθειες και οι παραδόσεις της ελληνικής επαρχίας.

Ο Καρκαβίτσας πέθανε από φυματίωση στο Μαρούσι Αττικής τον Οκτώβριο του 1922. Είναι θαμμένος στη γενέτειρά του τα Λεχαινά.

Χρήστος Πραντούνας
Στα Λεχαινά γεννήθηκε το έτος 1873 και ο μακεδονομάχος Χρήστος Πραντούνας. γιος του ειρηνοδίκη Φραγκίσκου Πραντούνα, εκ Νάξου καταγομένου. Ονομάστηκε Χρήστος σε ανάμνηση του ήρωα του 1821 Χρήστου Καψάλη, παππού της μητέρας του, η οποία ήταν από το Μεσολόγγι. Το 1892 γράφτηκε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, την οποία όμως εγκατέλειψε το 1897, κατατάχτηκε στο στρατό, πολέμησε στον Ελληνοτουρκικό πόλεμο που έγινε εκείνο το έτος, και παρασημοφορήθηκε. Το 1898 εισήχθη πρώτος στη Σχολή Ευελπίδων. Αποφοίτησε το 1901 ως ανθυπίλαρχος. Τοποθετήθηκε στη Λάρισα έως το 1905, οπότε μετατέθηκε στην Αθήνα. Καλεσμένος από την κόμισα Ριανκούρ σε δεξίωση, συνάντησε τον υπίλαρχο Ζυμβρακάκη, ο οποίος του δίνει την ιδέα να συστήσει ένοπλη ομάδα για να αγωνιστεί εναντίον των Βουλγάρων στη Μακεδονία. Παρουσιάστηκε στην περιοχή των Γιαννιτσών τέλη του 1905 ως γιατρός και δημιούργησε μια ομάδα από Έλληνες εθελοντές. Έγινε αρχηγός των δυνάμεων της περιοχής Γευγελής - Δοϊράνης. Πήρε το όνομα «Καπετάν Καψάλης» τιμώντας τον θρυλικό πρόγονό του και ξεκίνησε ένοπλη δράση κατά των κομιτατζήδων. Τον Απρίλιο του 1906 σχεδίαζε να ταξιδέψει στην Αθήνα για να επισκεφτεί τους συγγενείς του. Στις 28 Απριλίου επιβιβάζεται μαζί με τους άνδρες του σε βάρκες στη λίμνη των Γιαννιτσών για να πάνε στην πόλη, κι από κει να μεταβεί στην Αθήνα. Αλλά οι Βούλγαροι, πληροφορημένοι, του έστησαν ενέδρα στη λίμνη και του επιτέθηκαν με πολλαπλάσιες δυνάμεις. Στη μάχη εκείνη έχασε τη ζωή του. Την άλλη μέρα έγινε η κηδεία του σε κάποιο ξωκλήσι κοντά στη λίμνη των Γιαννιτσών. Το 1935 έγινε μετακομιδή των οστών του στο Πρώτο Νεκροταφείο.

Κοντά στην κεντρική πλατεία των Λεχαινών, υπάρχει σήμερα μια μπρούντζινη προτομή του ήρωα μακεδονομάχου Χρ. Πραντούνα, σε αναγνώριση της προσφοράς του στην πατρίδα.

Ντίνος Δ. Ψυχογιός και Διονύσιος Π. Αλικανιώτης
Ο Ντίνος Ψυχογιός (1915-1982) υπήρξε σπουδαία πνευματική προσωπικότητα των Λεχαινών αν και γεννημένος στο Νεοχώρι. Νέος έγραψε ποιήματα, αργότερα όμως στράφηκε σχεδόν αποκλειστικά στη λαογραφία όπου διέπρεψε. Βραβεύτηκε κατ' επανάληψιν από την Ελληνική Λαογραφική Εταιρεία. Μεγάλη συμβολή του στην ιστορία των Λεχαινών είναι η έκδοση του "Κώδικα της Παναγίας της Λεχαινιώτισας". Επί μακράν σειράν ετών εξέδιδε το περιοδικό "Ηλειακά" με θέματα από την τοπική λαογραφία. Το περιοδικό αυτό, που άφησε εποχή, επανεκδόθηκε πρόσφατα.

Στα χρόνια μας εντελώς ξεχωριστή είναι η περίπτωση του Διον. Π. Αλικανιώτη, γεννημένου και μεγαλωμένου στα Λεχαινά, αριστοβάθμιου διδάκτορος της Νομικής Σχολής Αθηνών, βραβευμένου παμψηφεί από την Ολομέλεια της Ακαδημίας Αθηνών (1994) στο πλαίσιο διαγωνισμού που προκήρυξε η Ακαδημία και στον οποίο μετείχαν ως υποψήφιοι εννέα καθηγητές Πανεπιστημίου. Τα έργα του είναι νομικά, ιστορικά, φιλολογικά: Μερικά από αυτά: -«Δημήτριος Γούναρης» (1983). –«Ο αγώνας του Π. Κανελλοπούλου εναντίον της Δικτατορίας» (1987), -«Η νομικοπολιτική θέση του Προέδρου της Δημο­κρατίας» (1991). –«Ο Ν. Πλαστήρας και η αβασίλευτη δημοκρατία» (1993).  –«Η Νομοθετική Εξουσία και ο Πρόεδρος της Δημοκρα­τίας κατά το Σύνταγμα της 3ης Ιουνίου 1927» (Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών -1996). -Αλέξανδρος Παπαναστασίου, Αλέξανδρος Σβώλος και Παναγιώτης Κανελλόπουλος – Εκλεκτικές Συγγένειες» (2000). –«Η πολιτική διάσταση του Παναγιώτη Κανελλόπουλου» (2001). – «Το Συντακτικό έργο των Γ’ και Δ’ Εθνικών Συνελεύσεων και της Βουλής του 1926 – Συγκριτική Έρευνα». – «Ιωάννης Συκουτρής. Η ζωή και το έργο του (1901-1937)» σελ. 587, («Κάκτος» 2008). –«Η πολιτική και κοινωνική ιδεολογία του Δημητρίου Γούναρη» (2009).- «Το Σχέδιο Συντάγματος του Εθνικού Ενωτικού Κόμματος (1937)» - 2013. «Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης η ζωή και το έργο του» (έκδοση στα ελληνικά του έργου του Octave Merlier “Skiathos île grecque” Εισαγωγή, μετάφραση, σχόλια, επίμετρο (2015)). Έχει έτοιμο προς έκδοση το έργο «Κοινοβουλευτική και Συνταγματική Ιστορία της Ελλάδος (1793-2001)» σε πέντε τόμους.

Άλλες προσωπικότητες
Ανάμεσα στις πολλές άλλες προσωπικότητες της τοπικής κοινωνίας των Λεχαινών ήταν και ο Δημήτριος Ιωάννου Σφήκας (1870 - 1947), επί πολλά χρόνια Διευθυντής στα Δημοτικά Σχολεία Αρρένων των Λεχαινών. Πέθανε στα Λεχαινά σε ηλικία 77 ετών και τάφηκε στο κοιμητήριο της πόλης.

Στα νεώτερα χρόνια εμφανίζονται στα γράμματα και τις τέχνες οι Λεχαινίτες εικαστικοί Γιάννης Δημάκης (1950-2010), Θωμάς Βαλιανάτος (γεν.1972)και Γεωργία Σεφερλή, ο σκηνοθέτης Κωστας Σκαλτσάς (γεν.1973) με τη ΚΟΜΑ του Κωνσταντίνου Βήτα και την ηχητική σκηνοθεσία "ΔΥΟ" του Δημήτρη Παπαϊωάννου, ο θεατρικός συγγραφέας Αλέξανδρος Αναστασόπουλος με θεατρικά έργα "Της Τροίας το κάγκελο" και "Η Γκόλφω", οι ποιητές Διονύσης Κράγκαρης (γεν. 1947) με την ποιητική συλλογή του «Ο κάμπος απλούται επικλινής», καθώς και την «Ανθολογία Ηλείων Λογοτεχνών» Ο Ηρακλής Μοσχονάς (1952-2013 ) συγγραφέας οικονομικών βιβλίων όπως «Τουριστικό Μαρκετινκ», και ο Βασίλης Παπαμιχαλόπουλος (γεν. 1958) με τις ποιητικές συλλογές του «AMPIMO PECTORE»(1975), «Γωνία διοπτεύσεως»(2005 έκδ. Γαβριηλίδη), «Του έρωτα» (2012 έκδ. Άπαρσις), «Εν καταδύσει» (2012 έκδ. Άπαρσις) και το βιβλίο Τοπικής ιστορίας-Λαογραφίας «Ένα Χωριό γράφει την Ιστορία του – Κατσίγκρι- Άγιος - Αδριανός» (2002 έκδ. Νομαρχία και Δημ. Σχ. Αγ. Αδριανού Αργολίδας).

Πολιτιστική ομάδα "Φράγμα"
Η πολιτιστική ομάδα "Φράγμα" ιδρύθηκε το 1984 και εξέδιδε το περιοδικό εκ παραδρομής από το 1985 μέχρι το 1992. Από αυτές τις εκδόσεις κυκλοφόρησε και το βιβλίο 'Λεχαινά: ο τόπος, τα σπίτια' το 1987, βασισμένο σε μία ιδέα της Σωσώς Κατσούφη - Σεβδαλή. Η έρευνα και τα κείμενα του βιβλίου έγιναν από την Λαογράφο Ελένη Ψυχογιού και η καλλιτεχνική επιμέλεια και οι μακέττες από την Γραφίστα Σωσώ Κατσούφη - Σεβδαλή. Η ομάδα 'φράγμα΄συνεχίζει την πολιτιστική δράση της οργανώνοντας μεταξύ άλλων τις εκδηλώσεις 'Σάββατα στο σταθμό' με θέματα που αφορούν την λογοτεχνία, την ποίηση, το περιβάλλον, την οικονομία και λοιπά.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος - Λαρούς - Μπριτάνικα, λήμμα "Πραντούνας Χρήστος", τόμ. 50, Εκδόσεις Πάπυρος, Αθήνα 1996
  • Χρ. Στασινοπούλου, Λεξικό της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821, τ. Β', Εκδόσεις Λεβεντιά, Αθήνα 1971

Εξωτερικές Συνδέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]