Λίθοι Μνήμης

Λίθοι Μνήμης στο πεζοδρόμιο έξω από το Α’ Γυμνάσιο Αρρένων στη Θεσ/νίκη, στην οδό Βασ. Όλγας 81 για Εβραίους μαθητές του σχολείου που χάθηκαν στο Ολοκαύτωμα

Λίθος Μνήμης έξω από το 1ο Γυμνάσιο Θεσ/κης.

Οι Λίθοι Μνήμης (γερμανικά: Stolpersteine, εκφώνηση ) είναι τσιμεντένιοι κύβοι, διαστάσεων 10Χ10 εκ., που φέρουν μια ορειχάλκινη πλάκα πάνω στην οποία είναι γραμμένο το όνομα, η ημερομηνία γένεσης και η ημερομηνία θανάτου ανθρώπων που υπέστησαν διώξεις ή εξοντώθηκαν από τους Ναζί. Τοποθετούνται σε μέρη που είχαν την τελευταία τους κατοικία ή εργάζονταν αυτοί οι άνθρωποι πριν συλληφθούν από τους Ναζί και σταλούν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης ή εξόντωσης ή υποστούν ευθανασία ή καταφέρουν να δραπετεύσουν.

Η πρωτοβουλία για τη δημιουργία και την τοποθέτηση των Λίθων Μνήμης ανήκει στον Γερμανό καλλιτέχνη Gunter Demnig, που ξεκίνησε το πρότζεκτ το 1992. Μέχρι τέλη του 2019 έχουν τοποθετηθεί περισσότεροι από 75.000 λίθοι μνήμης σε 29 ευρωπαϊκές χώρες.

Λίθοι Μνήμης στην Ελλάδα

Το 2015 τοποθετήθηκαν οι πρώτοι πέντε Λίθοι Μνήμης στην Ελλάδα εις μνήμην των μαθητών του Πρώτου Γυμνασίου της Θεσσαλονίκης. Ακολούθησαν στις 19 Οκτωβρίου 2016 άλλοι πέντε Λίθοι Μνήμης στο λιμάνι της πόλης, για να τιμήσουν τη μνήμη των λιμενεργατών, οι οποίοι εκτοπίστηκαν και δολοφονήθηκαν. Μέχρι και το 2019 είχαν τοποθετηθεί στο πεζοδρόμιο μπροστά από το Πρώτο Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης επιπλέον Λίθοι Μνήμης για τους συνολικά 143 δολοφονημένους και έξι εκτοπισμένους Εβραίους μαθητές του. Στην τελετή παρευρέθηκε και ο Gunter Demning. Η έρευνα για τους μαθητές και η τοποθέτηση των Λίθων Μνήμης εκεί ξεκίνησε από έναν πρώην μαθητή τον Απόστολο Δερκέλη. Το 2019 τοποθετήθηκαν επίσης έξι Λίθοι Μνήμης στην πόλη της Βέροιας για τους δολοφονημένους Εβραίους μαθητές της. Το 2022 τοποθετήθηκαν πέτρες μνήμης στο Κρυονέρι της Πελοποννήσου, για να τιμήσουν τη μνήμη μιας Εβραϊκής οικογένειας, η οποία είχε κρυφτεί εκεί και κατάφερε να σωθεί.