Κώστας Σπέρας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Κώστας Σπέρας (1893-1943) ήταν Έλληνας συνδικαλιστής, πολιτικός, ιδρυτικό στέλεχος του ΣΕΚΕ και της ΓΣΕΕ, καθώς και οργανωτής της εξέγερσης της Σερίφου.

Νεανικά χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στη Σέριφο. Το 1907 μετακινήθηκε στην Αλεξάνδρεια όπου φοίτησε στο Λεόντειο Λύκειο ενώ αργότερα εγκαταστάθηκε στο Κάιρο όπου εργάστηκε ως καπνεργάτης και ήρθε σε επαφή με τις ιδέες του Αναρχοσυνδικαλισμού και του Επαναστατικού Συνδικαλισμού. Με την επιστροφή του στην Ελλάδα, συμμετείχε το 1910 στη δημιουργία του Εργατικού Κέντρου της Αθήνας, καθώς και στο Σοσιαλιστικό Κέντρο Αθήνας. Το 1914 συμμετείχε ως καπνεργάτης στην απεργία της Καβάλας, για τη δράση του φυλακίστηκε στις φυλακές Τρίπολης[1].

Η Εξέγερση της Σερίφου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τον Ιούνη του 1916 ο Σπέρας επέστρεψε στη Σέριφο. Εκεί πρωτοστάτησε στη δημιουργία του τοπικού Σωματείου Εργατών Μεταλλευτών Σερίφου και έγινε ο πρώτος Πρόεδρος του. Εξαιτίας των άθλιων συνθηκών κάτω από τις οποίες εργάζονταν και λόγω της υψηλής θνησιμότητας των εργατών, το Σωματείο προχώρησε σε γενική απεργία στο νησί. Η απεργία αυτή υπήρξε ιδιαίτερα δυναμική και ριζοσπαστική για την εποχή της και κατέληξε σε γενικευμένη εξέγερση γνωστή ως Εξέγερση της Σερίφου, αν και ο Σπέρας κάλεσε ανεπιτυχώς τις δυνάμεις της Αντάντ να επέμβουν[2]. Λόγω των συγκρούσεων με τη χωροφυλακή υπήρξαν οκτώ νεκροί και δεκάδες τραυματίες και από τις δύο πλευρές αλλά και μερική ικανοποίηση των αιτημάτων των μεταλλωρύχων. Ο ίδιος ο Σπέρας φυλακίστηκε[3] στο φρούριο Φιρκά των Χανίων.

Συνδικαλιστική δράση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1918 ο Σπέρας συμμετέχει στην ίδρυση τόσο της ΓΣΕΕ όσο και του ΣΕΚΕ και συγκροτεί μαζί με τον Ιωάννη Φανουράκη την αναρχοσυνδικαλιστική του τάση, η οποία όμως δεν απέκτησε μαζική επιρροή στους κόλπους του κόμματος. Την εποχή αυτή υποστηρίζει την ένταξη της ΓΣΕΕ και του ΣΕΚΕ στην Κομμουνιστική Διεθνή. Το 1920 επιχειρεί να ιδρύσει σε Συνδιάσκεψη την Ομοσπονδία Μεταλλωρύχων και Ανθρακωρύχων. Επιπλέον, στα πλαίσια της ΓΣΕΕ και του ΣΕΚΕ ο Σπέρας υποστήριζε την άποψη πως τα Σωματεία θα πρέπει να είναι αποσυνδεδεμένα από κόμματα, αναθεωρώντας τις παλιές του απόψεις. Την ίδια χρονιά διαγράφηκε ως αντικομματικό στοιχείο από το ΣΕΚΕ[4]. Αργότερα, το 1922 ο Σπέρας προχώρησε στη δημιουργία του Ανεξάρτητου Εργατικού Κόμματος, το οποίο συνεργάστηκε με άλλες πρώην κινήσεις-φράξιες του ΣΕΚΕ [5]. Στους εορτασμούς της Πρωτομαγιάς του 1924 από το Εργατικό Κέντρο Αθηνών, τον συνέλαβαν μαζί με άλλα εργατικά στελέχη[6]. Άποψη πλέον του Σπέρα είναι πως η Εργατική τάξη οφείλει να κάνει μόνο οικονομικούς αγώνες και όχι πολιτικούς. Από το 1925 είναι ένας από τους πιο φανατικούς υποστηρικτές της αποπολιτικοποίησης των Συνδικάτων[7]. Την ίδια περίοδο, σύμφωνα με ορισμένους ιστορικούς πραγματοποιείται και η μεγάλη ιδεολογικοπολιτική μεταστροφή του Σπέρα και η ένταξή του στις αρχές ασφαλείας[8]. Το 1926 ο Σπέρας επικεφαλής αστυνομικών εισβάλει στο Γ' Συνέδριο της ΓΣΕΕ και συλλαμβάνει τους Κομμουνιστές αντιπροσώπους[9][10][11]. Εξαιτίας της στάσης του διαγράφεται από τη ΓΣΕΕ[12]. Την ίδια χρονιά ήταν μάρτυρας κατηγορίας ενάντια στα στελέχη του ΚΚΕ(π.χ Παντελής Πουλιόπουλος) για τη θέση στο θέμα της αυτονομίας της Μακεδονίας[13]. Υπήρξε μάρτυρας κατηγορίας στην δίκη για την απαγόρευση της Ενωτικής ΓΣΕΕ[14]. Στις εκλογές του 1926 ως υποψήφιος βουλευτής  Α΄ Αθηνών με το Ανεξάρτητο Εργατοεπαγγελματικό Κόμμα πήρε ελάχιστες ψήφους[15].

Μεταγενέστερη δράση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά τη διαγραφή του από τη ΓΣΕΕ ο Σπέρας θα συμμετάσχει σε απεργοσπαστικούς μηχανισμούς [16]. Εξάλλου, ο Σπέρας ήδη προσχωρεί στους συντηρητικούς συνδικαλιστές [17]. Στη δεκαετία του '30 εντάχθηκε στο Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα Ελλάδας του Γεωργίου Μερκούρη[18], αρθρογραφώντας στην εφημερίδα Εθνικη Σημαία[19] όργανο του κόμματος[20]. Στην ίδια εφημερίδα έγραψε σε συνέχειες την Ιστορία του Ελληνικού Εργατικού Κινήματος [21][22] με το ψευδώνυμο Έλλην εργάτης[23] . Το 1938 συνελήφθη για ποινικό αδίκημα[24]. Μαζί με τους Ευαγγέλου και Καλύβα είχε πολιτικές σχέσεις με τον συνεργάτη των κατοχικών δυνάμεων[25][26] Ανδρέα Κονδάκη πρώην ανώτερο αξιωματικό του Ελληνικού Στρατού [27] καθώς και άνηκε στην συνδικαλιστική παράταξη Καλύβα[28] . Το 1943 φέρεται ότι είχε κάποιες σχέσεις με το συνδικαλιστικό τμήμα του ΕΔΕΣ[29] και με μια οργάνωση του Μερκούρη [30]. Αρχές Νοεμβρίου του 1943 ενώ ταξίδευε μαζί με τον ανθυπολοχαγό του Ελληνικού Στρατού Απόστολο Κοκμάδη[31] για τη δημιουργία ή σε προσχώρηση αντάρτικων ομάδων ενάντια στο ΕΑΜ, συνελήφθησαν στη Μάνδρα Αττικής από άντρες του Καπετάνιου του 1/34ού τάγματος Γεωργίου Μπουτσίνη (Νικήτας) και προωθήθηκαν στην έδρα του 34ού συντάγματος του ΕΛΑΣ (Καπετάνιος: Ανδρέας Μουντρίχας, Πολιτικός: Φώτης Βερμαίος, Στρατιωτικός: Aν/χης Γιώργος Ρήγος) στα Δερβενοχώρια όπου ο Σπέρας εκτελέστηκε μετά την εξακρίβωση της ταυτότητας του[32].

Άλλες εκτιμήσεις για τον Σπέρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ένα τμήμα της Αναρχίας και της Αριστεράς[33][34] αμφισβητεί τη χαφιεδοποίηση του Σπέρα και ισχυρίζονται πως υπήρξε μέχρι το τέλος του ένας σταθερός αγωνιστής του Αναρχισμού ο όποιος δολοφονήθηκε με ειδεχθή τρόπο από την ΟΠΛΑ γιατί είχε διαφορετική άποψη για τον σοσιαλισμό ως συνεπής αναρχοσυνδικαλιστής[35].

Υστεροφημία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 2001 επανεκδόθηκε από τις εκδόσεις Βιβλιοπέλαγος η μπροσούρα που έγραψε ο Σπέρας για τα γεγονότα της Σερίφου Η απεργία της Σερίφου, ήτοι Αφήγησις των αιματηρών σκηνών της 21ης Αυγούστου 1916 εις τα μεταλλωρυχεία του Μεγάλου Λειβαδίου της Σερίφου[36]. Στο Μεγάλο Λιβάδι της Σερίφου βρίσκεται η προτομή του Σπέρα που ανεγέρθη το 2009[37], καθώς έχουν κυκλοφορήσει και λογοτεχνικά βιβλία για τη δράση του[38] ενώ ο Χρήστος Θηβαίος θα κυκλοφορήσει δισκογραφική δουλειά εμπνευσμένη στη δράση του στην εξέγερση της Σερίφου[39].

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Η απεργία της Σερίφου του 1916 και οι πολλαπλές της ερμηνείες | Palinodiae, του Δημήτρη Τρωαδίτη ανακτήθηκε στις 21/11/2014
  2. ΣΕΡΙΦΟΣ Ενα εργατικό Κιλελέρ η απεργία των μεταλλωρύχων στα 1916, Δώρας ΜΟΣΧΟΥ Ριζοσπάστης 31 Αυγούστου 2003
  3. Η γενναιότητα της πίστης στον άνθρωπο, Γιώργος Μπλανάς, Ελευθεροτυπία 12/04/2002
  4. Οι αναρχοσυνδικαλιστές στο ΣΕΚΕ, Για Μια Ιστορία του Αναρχικού Κινήματος του Ελλαδικού Χώρου, ιστοσελίδα http://www.anarkismo.net/ ανακτήθηκε 25/8/2014
  5. Το Aνεξάρτητο Eργατικό Kόμμα (AEK)Για Μια Ιστορία του Αναρχικού Κινήματος του Ελλαδικού Χώρου, ιστοσελίδα ngnm.vrahokipos.net/ ανακτήθηκε στις 25/8/2014
  6. Η αιματοβαμμένη Πρωτομαγιά του 1924 και η δολοφονία του κομμουνιστή Σωτήρη Παρασκευαΐδη Του Γιώργου Αλεξάτου ανακτήθηκε στις 21/11/2014
  7. Δημήτρης Λιβιεράτος:Κοινωνικοί Αγώνες στην Ελλάδα, 1923-1927,Επαναστατικές εξαγγελίες,εκδόσεις Κομμούνα, σελ. 131-132
  8. Γιάνης Κορδάτος:Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδας, τόμος Ε’ 1900-1924, σελίδα 614
  9. Δημήτρης Λιβιεράτος:90 Χρόνια της ΓΣΕΕ,ΑΡ.ΙΣΤΟ.Σ.
  10. Αβραάμ Μπεναρόγια:Η Πρώτη Σταδιοδρομία του Ελληνικού Προλεταριάτου,εκδόσεις Ολκός, Αθήνα 1975, σελίδα 179
  11. ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΕΝΟΣ ΠΑΛΙΟΥ ΑΡΧΕΙΟΜΑΡΞΙΣΤΗ, ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΣΤΕΦΑΝΑΤΟΣ, ιστοσελίδα www.politiko-kafeneio.gr/, ανακτήθηκε 25/8/2014
  12. «Ιστορικό Λεξικό του Ελληνικού Εργατικού κινήματος» Γιώργος Αλεξάτος, Εκδόσεις Γειτονιές του Κόσμου σελ 401
  13. εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ, 24-2-1926 φύλλο 1
  14. Η σοσιαλιστική σκέψη στην Ελλάδα από το 1875-1974 ΙΙΙ Η εδραίωση του «μαρξισμού-λενινισμού» και οι αποκλίνουσες ή ετερογενείς επεξεργασίες (1926-1955) Συγγραφέας: Παναγιώτης Χ. Νούτσος, Εκδότης: Γνώση σελ 143
  15. ΕΚΛΟΓΕΣ 1926 - ΟΙ 2.010 ΠΟΛΙΤΕΥΤΕΣ, Α Ε Ρ Α ! ! ! Θέματα από τη σύγχρονη ιστορία - Χωρίς παρωπίδες, χωρίς εμμονές, χωρίς σκοπιμότητες ιστοσελίδα aera2012.blogspot.gr ανακτήθηκε στις 25/8/2014
  16. εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ Φύλλο: 10/3/1927, Σελίδα: 5 Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας, ανακτήθηκε στις 25/8/2014
  17. εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ Φύλλο: 27/10/1927, Σελίδα: 2, Η προσχώρηση του Σπέρα στο συντηρητικό συνδικαλισμό, Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας, ανακτήθηκε στις 25/8/2014
  18. Οι Έλληνες <<Φασίστες>>. Οι Φασιστικές και Εθνικοσοσιαλιστικές οργανώσεις στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου (1927-1936) ΙΑΚΩΒΟΣ ΠΕΡ. ΧΟΝΔΡΟΜΑΤΙΔΗΣ Εκδόσεις Πελασγός Αθήνα 2013 σελ 161
  19. Η αρθρογραφία του Κ.Σπέρα σε φιλοφασιστική εφημερίδα ιστολόγιο http://metwpoistorias.blogspot.gr/ ανακτήθηκε στις 25/8/2014
  20. Εθνική Σημαία, 9/12/1934 ανακτήθηκε στις 25/8/2014, Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων.
  21. Εθνική Σημαία 9/1935 ανακτήθηκε στις 25/8/2014, Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων.
  22. Εθνική Σημαία 16/1/1935 ανακτήθηκε στις 25/8/2014, Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων
  23. εφημερίδα Ριζοσπάστης 8/1/1935 Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων, ανακτήθηκε στι 25/8/2014
  24. Αναμνήσεις "Εβδομήντα χρόνια κάτω από τη σημαία της σοσιαλιστικής επανάστασης" Α. Στίνας εκδόσεις Ύψιλον, 1985 σελ.30
  25. Η μαύρη σκιά στην Ελλάδα Εθνικοσοσιαλιστικές και φασιστικές οργανώσεις στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου και της Κατοχής (1941-1944) Ιάκωβος Περ. Χονδροματίδης Περισκόπιο, 2001
  26. Η ΚΑΤΟΧΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΣΠΟ Η παράδοξη αλήθεια για την ΕΣΠΟ, τη γνωστότερη οργάνωση γερμανόφιλων που είχε δράσει επί Κατοχής ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΠΟΙΟΥΣ ΙΔΡΥΘΗΚΕ ΤΟ 1941, ιστολόγιο aera2012.blogspot.gr/, ανακτήθηκε στις 25/8/2014
  27. ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΤΣΟΛΑΚΟΓΛΟΥ ιστολόγιο aera2012.blogspot.gr/, ανακτήθηκε στις 25/8/2014
  28. Το εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα 1918-1948 Δυο γραμμές σε διαρκή αντιπαράθεση Μαυρίκος Γ, ιστολόγιο metwpoistorias.blogspot.gr ανακτήθηκε στις 25/8/2014
  29. "Ναπολέων Ζέρβας «Ο Μισθοφόρος» Από τα απόρρητα αρχεία του ΕΔΕΣ, εκδόσεις ΦΙΛΙΣΤΩΡ-2005, σελ 75.
  30. Μόνιμοι Αξιωματικοί στον ΕΛΑΣ,οικειοθελώς ή εξ'ανάγκης εκδόσεις Αλφειός,σελ 414
  31. Μόνιμοι Αξιωματικοί στον ΕΛΑΣ,ό.π
  32. Το αντάρτικο της Αττικής 1941-1945 Γιώργος Μπουτσίνης(Νικήτας) σελ 270-271 Αθήνα 1979 εκδόσεις ΝΕΟΚΟΣΜΟΣ
  33. Στίνας, ό.π.
  34. ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1916 97 χρονια πριν…στη Σέριφο - η εξέγερση των μεταλλωρύχων, ιστολόγιο kinisienergoipolites.blogspot.gr, ανακτήθηκε στις 25/8/2014 Παύλος Ε.Χρυσαφίδης Κίνηση Ενεργοί Πολίτες]
  35. Γράφει: Κωστής Μαργιόλης - Λογοτεχνία + Ποίηση - 05/08/2014 ιστοσελίδα www.toperiodiko.gr/ ανακτήθηκε στις 25/8/2014
  36. ιστοσελίδα biblionet.gr ανακτήθηκε στις 25/8/2014
  37. ιστοσελίδα .discover-serifos.com, ανακτήθηκε στις 7/8/2014
  38. Μόχθος και οργή στη Σέριφο του 1916 ιστοσελίδα avgi.gr, ανακτήθηκε στις 25/8/2014
  39. εφημερίδα Ελευθεροτυπία, Αιχμάλωτοι της αισιοδοξίας, ανακτήθηκε στις 19/11/2014