Κυψέλη (Αθήνα)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 38°0′9″N 23°44′29″E / 38.00250°N 23.74139°E / 38.00250; 23.74139

Κυψέλη
Kypseli Square in 2013.jpg
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Κυψέλη
Χώρα Ελλάδα
Διοικητική υπαγωγή Αθήνα
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Η Κυψέλη είναι περιοχή της Αθήνας στην 6η δημοτική κοινότητα του Δήμου Αθηναίων, με πληθυσμό περίπου 50.000 κατοίκων. Βρίσκεται 1,5 με 3 χιλιόμετρα βόρεια από την Πλατεία Ομονοίας,[1] ανατολικά της οδού Πατησίων και βόρεια του Πεδίου του Άρεως. Κέντρο της είναι η Πλατεία Κυψέλης, η οποία επισήμως φέρει την ονομασία «Πλατεία Κανάρη», προς τιμήν του ήρωα Κωνσταντίνου Κανάρη, ο οποίος κατοικούσε επί σειρά ετών στην περιοχή και συγκεκριμένα στη (σημερινή) οδό Κυψέλης 56, όπου υπάρχει αναμνηστική πλακέτα προς τιμήν του.

Οριοθέτηση - διοίκηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Κυψέλη ως ευρύτερη περιοχή οριοθετείται:
- δυτικά από την οδό Πατησίων,
- νότια από τις οδούς Κοδριγκτώνος και Ευελπίδων
- ανατολικά από τις οδούς Tσαλδάρη, Οστρόβου, Γιαλούρου, Δράκου και τον δυτικό περιφερειακό των Τουρκοβουνίων,
- βόρεια από την οριογραμμή με τον Δήμο Γαλατσίου, τις οδούς Ελικώνος, Τραυλαντώνη και Αμοργού.

Διοικητικά, η Κυψέλη υπάγεται στην 6η Δημοτική Κοινότητα (πρώην Δημοτικό Διαμέρισμα) του Δήμου Αθηναίων. Αποτελεί το ανατολικό τμήμα της Κοινότητας, η οποία εκτείνεται και δυτικά της οδού Πατησίων, στις συνοικίες της Πλατείας Βικτωρίας, Πλατείας Αττικής και Πλατείας Αμερικής, έως τον Σταθμό «Αττική» και την Λεωφόρο Ιωνίας.

  • Γειτονιές: Λόφος Ελικώνος, Άνω Κυψέλη, Kυπρίων, Νέα Κυψέλη.

Πολεοδομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο πεζόδρομος της Φωκίωνος Νέγρη

Κέντρο της Κυψέλης είναι η Πλατεία Κανάρη, κοινώς Πλατεία Κυψέλης, και τα γύρω από αυτήν οικοδομικά τετράγωνα. Κεντρικοί δρόμοι της Κυψέλης και ταυτόχρονα δρόμοι που οδηγούν στην Πλατεία είναι οι οδοί Κυψέλης και Σπετσών προς τα νότια, η οδός Βελβενδού προς τα ανατολικά, οι οδοί Εκάτης και Δάφνιδος προς τα βόρεια και οι οδοί Λέσβου και Καλλιφρονά προς τα δυτικά.

Δεσπόζουσα θέση στην Κυψέλη έχει ο κατάφυτος, πλατύς πεζόδρομος της οδού Φωκίωνος Νέγρη. Κάτω από τον δρόμο αυτό διέρχεται ρέμα, το οποίο στα μέσα του 20ού αιώνα καλύφθηκε για να δημιουργηθεί ο πλατύς δρόμος περιπάτου με την πυκνή και ψηλή βλάστηση. Κατά μήκος της οδού, υπάρχουν αρκετά σιντριβάνια και πολλά γλυπτά.

Επεκτάσεις της αρχικής Κυψέλης αποτελούν η συνοικία της Νέας Κυψέλης, που εκτείνεται έως την συνοικία Γκύζη, και η Άνω Κυψέλη, βόρεια της Νέας Κυψέλης, η οποία εκτείνεται έως το Αττικό Άλσος και τον Δήμο Γαλατσίου.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η περιοχή της Κυψέλης οριοθετήθηκε διαφορετικά από την σημερινή έννοια το 1908, έπειτα από μελέτη του νομομηχανικού Αθανάσιου Γεωργιάδη.

Η ανάπτυξη της περιοχής ως καθαρά αστικής ξεκίνησε την δεκαετία του 1930 με την κατασκευή μονοκατοικιών αλλά και των πρώτων σύγχρονων πολυκατοικιών στην Αθήνα, ταυτόχρονα με την περιοχή του Κολωνακίου, με επιρροές της εποχής όπως το Μπάουχαους και η Αρ Ντεκό. Σύντομα η Κυψέλη έγινε μία από τις αριστοκρατικότερες περιοχές της Αθήνας. Αυτό έδωσε την ώθηση τις επόμενες δεκαετίες του 1950 και του 1960, οπότε και η Κυψέλη ήταν στην ακμή της, στην κατασκευή πολυκατοικιών οι οποίες απευθύνονταν στην αστική τάξη. Επίσης, το γεγονός αυτό ευνοήθηκε από την ύπαρξη του Πεδίου του Άρεως ως πνεύμονα πρασίνου όπως επίσης και από την δενδρόφυτη της οδού Φωκίωνος Νέγρη, η οποία αρχίζει από την οδό Πατησίων και καταλήγει στην Πλατεία Κυψέλης.

Οι πολυκατοικίες της Κυψέλης του 1950 και 1960 κατοικούνταν από την αστική τάξη και θεωρούνταν προνομιούχες κατοικίες. Γι' αυτό τα διαμερίσματά είναι ευρύχωρα και παρέχουν πολλές ανέσεις. Ακόμη, τα καταστήματα που πολλές φορές βρίσκονταν ισογείως των οδών βοήθησαν στην εμπορική ανάπτυξη της Κυψέλης. Εμπορικά κέντρα αποτέλεσαν η πλατεία Κυψέλης, η οδός Πατησίων, η οδός Κυψέλης, η Φωκίωνος Νέγρη και η πλατεία Αμερικής.

Παρ' όλα αυτά η Κυψέλη άρχισε να υποβαθμίζεται από την δεκαετία του 1980, καθώς η Αθήνα είχε ήδη επεκταθεί υπερβολικά και το - έντονο τότε - νέφος ρύπανσης έγινε κίνητρο για την εγκατάλειψη των κεντρικών περιοχών, από όσους είχαν την οικονομικη δυνατότητα, και την εγκατάσταση στα προάστια. Ακολούθως μειώθηκαν και οι αξίες των διαμερισμάτων αν και υψηλά διαμερίσματα επί της Φωκίωνος Νέγρη μπορούν να πωληθούν σημαντικά ακριβότερα σε σχέση με την υπόλοιπη συνοικία. Αρκετές περιοχές έχουν παραμείνει εμπορικές, όπως η πλατεία Κυψέλης και η οδός Φωκίωνος Νέγρη.

Συγκοινωνίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η οδός Φωκίωνος Νέγρη

Από τις οδούς Πατησίων και Κυψέλης και τις πλατείες Κυψέλης και Αμερικής, διέρχονται πολλά δρομολόγια λεωφορείων και τρόλλεϋ.

Μετρό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κοντά στην Κυψέλη, στην πλατεία Βικτωρίας, βρίσκεται ο σταθμός Βικτώρια της γραμμής 1, σε μικρή απόσταση από γραμμές λεωφορείων και τρόλεϊ από και προς την Κυψέλη.

Από την Κυψέλη πρόκειται να διέλθει η μελλοντική γραμμή 4 του Μετρό, η ολοκλήρωση της οποίας προγραμματίζεται για το 2027.[2] Σχεδιάζεται ένας σταθμός στην πλατεία Κυψέλης με το όνομα Κυψέλη και ένας στα Δικαστήρια της πρώην Σχολής Ευελπίδων. Αρχές Αυγούστου 2017, ανακοινώθηκε από την Αττικό Μετρό, το ότι θα προστεθεί τρίτος σταθμός και στο πάρκο Πάρνηθος[3], ο οποίος μετονομάσθηκε σε Ελικώνος τον Δεκέμβριο του 2017[4][5]

Παλαιότερες μελέτες που περιλάμβαναν την Κυψέλη ήταν:

  • η μελέτη Μπίρη (1953) που προέβλεπε κυκλική επέκταση της γραμμής του ηλεκτρικού από Βικτώρια προς Kυψέλη μέσω των οδών Γ'Σεπτεμβρίου, Αγίου Μελετίου, Λεβίδου, Δροσοπούλου, Σύρου, Ζακύνθου, Κυψέλης, Κοδριγκτώνος, Μαυροματαίων, Λεωφόρου Αλεξάνδρας, Θων, Παπαδιαμαντοπούλου, Λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας και Πανεπιστημίου έως Ομόνοια [6]
  • η Μελέτη Κονοφάου (1963) με ένα σταθμό στο τέρμα της Αγίου Μελετίου (στάση Ζακύνθου, οικία Κανάρη) και έναν στον Άγιο Γεώργιο (στάση Ιθάκης).[7]
  • η πρώτη μελέτη Σμιθ (1965) προβλέπει κλάδο προς Κυψέλη και Γαλάτσι στα ίχνη της σημερινής γραμμής 4, με προτεινόμενη σε δεύτερο στάδιο γραμμή η οποία από τον προτεινόμενο σταθμό Πλατείας Μελά κινείται προς Εξάρχεια και Άγαλμα Αθηνάς και από το ύψος της στάσης Ιθάκης πιάνει την οδό Κυψέλης προς Κυψέλη και Γαλάτσι στην σημερινή χάραξη.[8]
  • η μελέτη σκοπιμότητας της αμερικανικής κοινοπραξίας De Leuw Cather Inc. Wilbur Smith and Ass. (1973) προβλέπει επέκταση από Βικτώρια προς Κυψέλη μέσω της οδού Κυψέλης.[9]

Τραμ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Πλατεία Κυψέλης: αφετηρία, από το 1928 έως τις 26/11/1953, των γραμμών 2 ή 2/12 του τραμ, προς την Ομόνοια και το Παγκράτι και της 7 προς τους Αμπελόκηπους, με ενδιάμεσες στάσεις Σκύρου, Ριάλτο, Ιθάκης, Επτανήσου και Πλατεία Αιγύπτου.

Τρόλεϊ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • 2: Άνω Κυψέλη - Καισαριανή
  • 4: Άνω Κυψέλη - Μετρό Άγιος Ιωάννης
  • 9: Άνω Κυψέλη - Ζάππειο: καταργήθηκε το 2010

Λεωφορεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • 022: Νέα Κυψέλη - Μαράσλειος
  • 035: Άνω Κυψέλη - Ταύρος
  • 036: Κυψέλη - Μετρό Πανόρμου - Μετρό Κατεχάκη (η οποία στην παλιά της διαδρομή έως το 1981 εξυπηρετούσε τη σύνδεση της οδού Δοϊράνης με την Ομόνοια, σύνδεση που μελετάται η επαναλειτουργία της έως το μετρό Πανόρμου.)
  • 180: Ομόνοια - Αγία Ζώνη - Λαμπρινή (έχει καταργηθεί)

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αθλητικά σωματεία Κυψέλης
Σωματείο Ιδρύθηκε Αθλήματα Επιδόσεις
Πανελλήνιος Γ.Σ. 1891 Μπάσκετ, Βόλλεϋ, Χάντμπωλ Τριταθλητής Ευρώπης στον Στίβο Γυναικών, Πρωταθλητής Ελλάδος σε Μπάσκετ, Βόλλευ, Χαντμπολ, Στίβο, Μοντέρνο Πένταθλο, Πιγκ-Πονγκ, Συγχονισμένη Κολύμβηση, Καταδύσεις, Ξιφασκία, Σκοποβολή, Άρση Βαρών, Πυγμαχία, Τζούντο, Τοξοβολία, Πάλη και Κολύμβηση
Αθηναΐς Κυψέλης 1938 Ποδόσφαιρο, Μπάσκετ 16η στον νότιο όμιλο της Γ'Εθνικής ποδοσφαίρου το 2005.

Κινηματογράφος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Μια Ιταλίδα απ την Κυψέλη

Προσωπικότητες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Oμόνοια - Οδός Αμοργού 2,8 χλμ». Bing (www.bing.com/maps). http://www.bing.com/maps/#Y3A9MzguMDA4NjczfjIzLjczOTUyMSZsdmw9MTYmc3R5PXImcnRwPXBvcy4zNy45ODQxNjVfMjMuNzI4MzMzX09tb25vaWElMjBtZXRybyUyMHN0YXRpb24lMkMlMjBHcmVlY2VfX19lX35wb3MuMzguMDA4MzQzXzIzLjczNTExMV9fX19lXyZtb2RlPVc=. Ανακτήθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου 2014. 
  2. Κόλλιας, Φώτης (23 Ιανουαρίου 2017 - 09:08). «Εντός εξαμήνου η προκήρυξη για τη γραμμή 4 του μετρό». ΕURO2day. http://www.euro2day.gr/news/economy/article/1511358/to-proto-examhno-h-prokhryxh-gia-th-grammh-4-toy-m.html. Ανακτήθηκε στις 23 Ιανουαρίου 2017. 
  3. ΜΕΤΡΟ: Γεγονός ο 15ος Σταθμός, ΠΑΡΝΗΘΟΣ, στη Γραμμή 4! Δικαίωση των Κατοίκων Κυψέλης-Γαλατσίου!
  4. Και επισήμως δεύτερος σταθμός του Μετρό στην Κυψέλη – Αλλάζει θέση ο σταθμός Νήαρ Ηστ
  5. Δεύτερος σταθμός μετρό στην Κυψέλη
  6. Kώστα Η. Μπίρη Αι Αθήναι Από του 19ου εις τον 20ον αιώνα σελ. 399
  7. ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΕΤΡΟ: Τι πρότεινε ο Κονοφάος το 1963
  8. Aπό τα Παμφορεία στο Μετρό, τόμος Β' Ο Μητροπολιτικός Σιδηρόδρομος σελ.657
  9. Aπό τα Παμφορεία στο Μετρό, τόμος Β' Ο Μητροπολιτικός Σιδηρόδρομος σελ.653-659
  10. Αρλέτα: Μια αφήγηση εκ βαθέων

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Πάπυρος Larousse Britannica 2007
  • Aδάμ Μελίτα: Ιστορίες από τη γειτονιά μου και... λίγο παραπέρα, Κυψέλη 1919-1959, Εκδόσεις Κ.Μ.Ζαχαράκης 2012
  • Βαβαγιάννη Ανδρέα: Οδοιπορικό της Κυψέλης στις δεκαετίες ’50 και ‘60
  • Στέλιος Χαμόδρακας: Κίνηση Δημοτών Κυψέλης (ιστοσελίδα)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]