Μετάβαση στο περιεχόμενο

Κυοφορία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Ακτινογραφία κύησης σε έγκυο σκύλα.

Η κυοφορία ή κύηση (ή, για μια γυναίκα, η εγκυμοσύνη) είναι ένα φυσιολογικό φαινόμενο που συνδέεται με την αναπαραγωγή στα θηλυκά των ζωοτόκων ζώων (με εξαίρεση τα Syngnathidae, στα οποία την κυοφορία πραγματοποιεί το αρσενικό). Πρόκειται για μια περίοδο κατά την οποία ο απόγονος αναπτύσσεται στο εσωτερικό του σώματος της μέλλουσας μητέρας, μέσα σε μια εξειδικευμένη δομή (π.χ. τη μήτρα), η οποία αρχίζει με την εμφύτευση του ωαρίου και ολοκληρώνεται με τον τοκετό (ή γέννα). Η κύρια διαφορά σε σχέση με την ωοζωοτόκο επώαση έγκειται στη μητροτροφία ενδομητρίως [1] .

Συνήθως, η κύηση αναφέρεται στο χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της γονιμοποίησης και της γέννησης. Ορισμένα είδη, ωστόσο, είναι σε θέση να μεταβάλλουν τη διάρκειά της (π.χ. η εμβρυϊκή διάπαυση στο καγκουρό), ενώ η διάρκεια της κύησης ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με το είδος και ακόμη και μεταξύ ατόμων του ίδιου είδους. Ένα θηλυκό που φέρει απόγονο σε κύηση χαρακτηρίζεται ως έγκυος, κυοφορούσα ή σε κύηση (για τη γυναίκα χρησιμοποιείται συχνότερα ο όρος εγκυμοσύνη αντί της κύησης, και γίνεται λόγος για έγκυο γυναίκα). Επιπλέον, διεξάγονται μελέτες σχετικά με την εξωμητρική ανάπτυξη εμβρύων θηλαστικών. [2].

Εμπλεκόμενες ταξονομικές ομάδες

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Σκύλα ράτσας Γκόλντεν Ριτρίβερ, με τα 6 κουτάβια που γέννησε κατόπιν 62 ημερών κύησης.

Η ζωοτοκία εξελίχθηκε με ομοπλαστικό τρόπο στο πλαίσιο πολλών και πολύ διαφορετικών εξελικτικών γραμμών, από τους χονδριχθύες[3] έως τα θηλαστικά, περνώντας από τους λεπιδόσαυρους[4],[5], χωρίς να παραλείπονται και τα ασπόνδυλα[6] (π.χ. Diploptera punctata). Ως εκ τούτου, η κύηση αποτελεί ένα πολυμορφικό φαινόμενο.

Θηλαστικά

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σχεδόν όλα τα θηλαστικά διανύουν περίοδο κύησης, με εξαίρεση τα πρωτοθήρια (Prototheria), τα οποία είναι ωοτόκα. Τα θηλαστικά που υφίστανται κύηση συγκροτούν την υποκλάση των Θηρίων (Theria). Πρόκειται για πλακουντιακές κυήσεις, οι οποίες υποδιαιρούνται ως εξής:

  • Τα Θήρια
    • Τα Ευθήρια, από τα οποία μόνο τα πλακουντοφόρα έχουν επιβιώσει έως τις ημέρες μας, με αιμοχοριακή πλακούντωση καθ’ όλη τη διάρκεια της ανάπτυξης και, συνεπώς, πλήρη πλακουντοτροφία·
    • Τα Μεταθήρια (μαρσιποφόρα[7]), με:
      • χοριοαλλαντοϊκή πλακούντωση στους περαμελίδες·
      • χοριολεκιθική πλακούντωση σε όλα τα άλλα μαρσιποφόρα.

Κατά προσέγγιση περίοδος κύησης σε ορισμένα θηλαστικά

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λίστα κατά αύξουσα σειρά διάρκειας:

Κατάλογος κατά αύξουσα διάρκεια κύησης (διορθωμένος):

Χονδριχθύες

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Συγναθίδες

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στους συγναθίδες, το αρσενικό είναι εκείνο που πραγματοποιεί την κύηση[8]. Το θηλυκό εναποθέτει τα αυγά του στον κοιλιακό θύλακα του μελλοντικού πατέρα (με τη βοήθεια ενός θηλυκού οργάνου που ονομάζεται ωοθέτης), όπου αυτά γονιμοποιούνται πριν από την εμφύτευσή τους στον βλεννογόνο. Παραδόξως, αυτή η μορφή πλακούντωσης οφείλεται στον πατέρα (οι πατρικοί ιστοί είναι εκείνοι που αναπτύσσονται έως την πλήρη εγκλείσμωση των αυγών) και όχι στο έμβρυο, όπως συμβαίνει σε άλλα σπονδυλωτά.

Μηχανισμοί

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • γονιμοποίηση → εμφύτευση → πλακούντωση → γέννηση
  • "εμφύτευση» → γονιμοποίηση → πλακούντωση → γέννηση
  • γονιμοποίηση → εμφύτευση → θρέψη (μητροτροφία) → γέννηση

Η θρέψη μπορεί να πραγματοποιείται με διάφορους τρόπους.  

Επιπλοκές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κύηση είναι μια φυσιολογική κατάσταση που μπορεί να επιπλακεί από διάφορους παράγοντες:

  • λοιμώδη νοσήματα·
  • φυσιολογικές διαταραχές που σχετίζονται με την εγκυμοσύνη (π.χ. διαβήτης κύησης)·
  • φυσιολογικά προβλήματα που απορρέουν από την κατάσταση της υγείας της μητέρας (π.χ. παραπληγία)·
  • διάφορα τραύματα…

Η έκβαση μιας επιπεπλεγμένης κύησης μπορεί να:

  • καταλήξει σε αποβολή;
  • προκαλέσει διαταραχές της υγείας στο αγέννητο, ενίοτε θανατηφόρες·
  • καταλήξει ενδεχομένως σε σοβαρές επιπλοκές για τη μητέρα (π.χ. έκτοπη κύηση).

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ «"Matrotrophy and placentation in invertebrates: a new paradigm"».(Αγγλικά)
  2. ↑ «"Des embryons de souris ont été cultivés dans des "utérus artificiels" jusqu'à la mi-gestation"».(Γαλλικά)
  3. ↑ «"Can a Threshold Value Be Used to Classify Chondrichthyan Reproductive Modes: Systematic Review and Validation Using an Oviparous Species"».(Αγγλικά)
  4. ↑ «"Uterine Gene Expression in the Live-Bearing Lizard, Chalcides ocellatus, Reveals Convergence of Squamate Reptile and Mammalian Pregnancy Mechanisms"».(Αγγλικά)
  5. ↑ «"Jackson's Chameleon - Chamaeleon jacksonii xantholophus"».(Αγγλικά)
  6. ↑ «"Matrotrophy and placentation in invertebrates: a new paradigm"».(Αγγλικά)
  7. ↑ «Answer Key to the Short Answer Section, Exam 1, Spring 1998».(Αγγλικά)
  8. ↑ «"Seahorse Brood Pouch Transcriptome Reveals Common Genes Associated with Vertebrate Pregnancy"».(Αγγλικά)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Pregnancy στο Wikimedia Commons
  • Λεξιλογικός ορισμός του κυοφορία στο Βικιλεξικό
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Κυοφορία&oldid=11479019"