Κτήριο Φλατάιρον

Κτήριο Φλατάιρον
κτήριο γραφείων
Ορόσημο της Νέας Υόρκης (από 1966), διατηρητέο (ΗΠΑ) (από 1979), Εθνικό Ιστορικό Τοπόσημο (από 1989) και New York State Register of Historic Places listed place (από 1980)
Αρχιτεκτονική	νεοαναγεννησιακή αρχιτεκτονική
Γεωγραφικές συντεταγμένες	40°44′28″N 73°59′23″W
Διοικητική υπαγωγή	Μανχάταν
Χώρα	Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής
Έναρξη κατασκευής	1902
Ολοκλήρωση	1902
Χρήση	γραφείο
Ύψος	94 μέτρα
Όροφοι	22
Αρχιτέκτονας	Daniel Burnham
Πολυμέσα
Δεδομένα ()

Το Κτήριο Φλατάιρον (αγγλικά: Flatiron Building‎‎), αρχικά γνωστό ως Κτήριο Φούλερ (αγγλικά: Fuller Building‎‎), είναι τριγωνικό κτήριο με ατσάλινο σκελετό, 22 ορόφων και ύψους 87 μέτρων (285 ποδιών), που βρίσκεται στο 175 της 5ης Λεωφόρου στην ομώνυμη περιοχή Φλατάιρον στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης. Σχεδιάστηκε από τον Ντάνιελ Μπέρναμ και τον Φρέντερικ Π. Ντίνκελμπεργκ και, κατά τα πρώτα του χρόνια, αποκαλούνταν μερικές φορές ως «Η Τρέλα του Μπέρναμ» (Burnham's Folly), άνοιξε το 1902. Το κτήριο βρίσκεται σε ένα τριγωνικό τετράγωνο που σχηματίζεται από την 5η Λεωφόρο, το Μπρόντγουεϊ και την Ανατολική 22η Οδό — όπου βρίσκεται η πίσω πλευρά του κτηρίου 27 μέτρων (87 ποδιών) — ενώ η Ανατολική 23η Οδός αγγίζει την βόρεια κορυφή του τριγώνου. Το όνομα «Φλαταΐρον» προέρχεται από το τριγωνικό του σχήμα, το οποίο θυμίζει αυτό ενός σιδήρου ρούχων από χυτοσίδηρο.

Το Φλατάιρον αναπτύχθηκε ως έδρα της κατασκευαστικής εταιρείας Φούλερ (αγγλικά: Fuller Company‎‎) η οποία απέκτησε το οικόπεδο από την οικογένεια Νιουχάουζ (αγγλικά: Newhouse‎‎) τον Μάιο του 1901. Η κατασκευή προχώρησε ραγδαία και το κτήριο εγκαινιάστηκε στις 1 Οκτωβρίου 1902. Αν και το κτήριο ήταν αρχικά 20 ορόφων,[8] ένας εμπορικός χώρος «cowcatcher» (ένα χαμηλό προσαρτημένο κτήριο, που έτσι ονομάστηκε λόγω ομοιότητας με τους προφυλακτήρες των σιδηροδρομικών αμαξοστοιχιών) και ενα ρετιρέ προστέθηκαν σύντομα μετά την εγκαινίαση του κτηρίου. Η εταιρεία Φούλερ πούλησε το κτήριο το 1925 σε μια επενδυτική κοινοπραξία. Η εταιρεία ασφαλίσεων Equitable Life Assurance Society ανέλαβε το κτήριο μετά από πλειστηριασμό εξαναγκαστικής πώλησης το 1933 και το πούλησε σε άλλη κοινοπραξία το 1945. Η Helmsley-Spear διαχειριζόταν το κτήριο για μεγάλο μέρος της ύστερης περιόδου του 20ού αιώνα, ανακαινίζοντάς το πολλές φορές. Το Newmark Group άρχισε να διαχειρίζεται το κτήριο το 1997. Η ιδιοκτησία χωρίστηκε μεταξύ αρκετών εταιρειών, οι οποίες άρχισαν να ανακαινίζουν ξανά το κτήριο το 2019. Ο Jacob Garlick συμφώνησε να αποκτήσει το Κτήριο Φλατάιρον σε πλειστηριασμό στις αρχές του 2023, αλλά απέτυχε να καταβάλει την απαιτούμενη προκαταβολή και τρεις από τις τέσσερις υπάρχουσες ομάδες ιδιοκτησίας ανέλαβαν το κτήριο. Τον Οκτώβριο του 2023, οι ιδιοκτήτες του κτηρίου ανακοίνωσαν ότι θα μετατραπεί σε διαμερίσματα (condominiums), και το έργο προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί έως το 2026.

Η πρόσοψη του Κτηρίου Φλατάιρον χωρίζεται κάθετα σε τρία μέρη, ομοιώς με τα στοιχεία ενός κλασικού κίονα. Η βάση των τριών ορόφων επενδύεται με ασβεστόλιθο, ενώ οι ανώτεροι όροφοι επενδύονται με γυαλισμένη τερράκοτα. Ο ατσάλινος σκελετός του κτηρίου, που σχεδιάστηκε από την εταιρεία πολιτικών μηχανικών Purdy and Henderson, προοριζόταν να αντέξει τέσσερις φορές τη μέγιστη δύναμη του ανέμου της περιοχής. Καθώς καλείται «ένας από τους πιο εμβληματικούς ουρανοξύστες του κόσμου και ένα αμιγές σύμβολο της Νέας Υόρκης», το κτήριο αποτελεί το νότιο άκρο της πλατεέας Μάντισον σκούαρε (Madison Square) και το βόρειο άκρο του Ιστορικού Διαμερίσματος "μίλη των κυριών" (Ladies' Mile Historic District). Η γειτονιά γύρω από αυτό ονομάζεται Περιοχή Φλατάιρον λόγω του εμβληματικού κτηρίου που την χαρακτηρίζει. Το κτήριο χαρακτηρίστηκε μνημείο της Νέας Υόρκης το 1966, συμπεριλήφθηκε στο Εθνικό Μητρώο Ιστορικών Τόπων το 1979, και χαρακτηρίστηκε Εθνικό Ιστορικό Μνημείο το 1989.