Κρυονέρι Κορινθίας
Για συνώνυμους οικισμούς στην Ελλάδα δείτε το λήμμα: Κρυονέρι (αποσαφήνιση) Συντεταγμένες: 37°57′47″N 22°38′11″E / 37.96306°N 22.63639°E
| Κρυονέρι | |
|---|---|
 | |
| Διοίκηση | |
| Χώρα | Ελλάδα |
| Αποκεντρωμένη Διοίκηση | Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου |
| Περιφέρεια | Πελοποννήσου |
| Περιφερειακή Ενότητα | Κορινθίας |
| Δήμος | Σικυωνίων |
| Δημοτική Ενότητα | Σικυωνίων |
| Δημοτική Κοινότητα | Κρυονερίου |
| Γεωγραφία | |
| Γεωγραφικό διαμέρισμα | Πελοπόννησος |
| Νομός | Κορινθίας |
| Υψόμετρο | 736 μέτρα |
| Πληθυσμός | |
| Μόνιμος | 768 |
| Έτος απογραφής | 2021 |
| Πληροφορίες | |
| Παλαιά ονομασία | Μάτζανη |
| Ταχ. κώδικας | 202 00 |
| Τηλ. κωδικός | 2742 |
 Σχετικά πολυμέσα | |
Το Κρυονέρι είναι χωριό της Περιφερειακής Ενότητας Κορινθίας και ανήκει στον Δήμο Σικυωνίων. Βρίσκεται νότια του Κιάτου, σε υψόμετρο περίπου 740 μέτρων, στις πλαγιές του όρους Βέσιζα. Το χωριό έχει θέα προς τον Κορινθιακό και τον Σαρωνικό κόλπο.[1]
Σύμφωνα με την απογραφή του 2021, το Κρυονέρι είχε 768 κατοίκους.[2] Η τοπική οικονομία είναι κυρίως αγροτική, με σημαντικές καλλιέργειες την ελιά και τη σταφίδα.[3]
Ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η παλαιότερη ονομασία του οικισμού ήταν «Μάτζανη». Το 1955 ο οικισμός Μάντζανη της τότε κοινότητας Μάτζανης μετονομάστηκε επίσημα σε «Κρυονέριον», ενώ η κοινότητα Μάτζανης μετονομάστηκε αντίστοιχα σε κοινότητα Κρυονερίου.[4]
Στην ευρύτερη περιοχή του Κρυονερίου έχουν εντοπιστεί αρχαιολογικά κατάλοιπα διαφόρων περιόδων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται μυκηναϊκά ταφικά κατάλοιπα στη θέση «Παναγιά», καθώς και αρχαιολογικές θέσεις στην ευρύτερη περιοχή της Λέχοβας. Το Σπήλαιο Λέχοβας έχει δώσει ευρήματα που μαρτυρούν λατρευτική χρήση του χώρου κατά τους αρχαϊκούς και κλασικούς χρόνους.[5]
Η περιοχή συνδέεται επίσης με την ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, καθώς η Μονή Λέχοβας αποτέλεσε σημαντικό θρησκευτικό και τοπικό κέντρο κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας και της Επανάστασης.[6]
Γεωγραφία και φυσικό περιβάλλον
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το Κρυονέρι είναι ορεινός οικισμός της Σικυωνίας, χτισμένος σε υψόμετρο περίπου 740 μέτρων. Νοτιοδυτικά του οικισμού υψώνεται το όρος Βέσιζα, το οποίο αποτελεί τμήμα της Κυλλήνης (Ζήρειας).[7]
Η περιοχή χαρακτηρίζεται από δασωμένες ορεινές εκτάσεις, πηγές και ρέματα. Στην ευρύτερη περιοχή βρίσκεται και το ρέμα από το οποίο πηγάζει ο Ελισσώνας.[8]
Πληθυσμός
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το Κρυονέρι γνώρισε πληθυσμιακή αύξηση έως τα μέσα του 20ού αιώνα και έκτοτε ακολούθησε σταδιακή μείωση του πληθυσμού του. Σύμφωνα με τις απογραφές, ο μόνιμος πληθυσμός του ήταν 938 κάτοικοι το 2001, 868 το 2011 και 768 το 2021.[9]
| Έτος | Πληθ. | ±% |
|---|---|---|
| 1879 | 590 | — |
| 1889 | 654 | +10.8% |
| 1896 | 721 | +10.2% |
| 1907 | 795 | +10.3% |
| 1920 | 945 | +18.9% |
| 1928 | 1.013 | +7.2% |
| 1940 | 1.177 | +16.2% |
| 1951 | 1.119 | −4.9% |
| 1961 | 1.067 | −4.6% |
| 1971 | 966 | −9.5% |
| 1981 | 964 | −0.2% |
| 1991 | 911 | −5.5% |
| 2001 | 938 | +3.0% |
| 2011 | 868 | −7.5% |
| 2021 | 768 | −11.5% |
Οικονομία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η οικονομία του Κρυονερίου είναι κυρίως αγροτική. Στην περιοχή καλλιεργούνται, μεταξύ άλλων, ελιά και σταφίδα, με την Κορινθιακή σταφίδα να αποτελεί παραδοσιακό προϊόν της Κορινθίας.[10]
Αξιοθέατα και αρχαιολογικοί χώροι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Λέχοβας
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Η Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Λέχοβας βρίσκεται νοτιοδυτικά του Κρυονερίου, στην ανατολική πλαγιά του όρους Βέσιζα, σε υψόμετρο περίπου 1.050 μέτρων. Το καθολικό της μονής αποτελεί βυζαντινό ναό, ενώ το μαρμαροθετημένο δάπεδό του χρονολογείται στον 11ο–12ο αιώνα. Η μονή αποτέλεσε σημαντικό θρησκευτικό κέντρο της περιοχής και συνδέεται με την τοπική ιστορία κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας και της Επανάστασης του 1821.[11]
Θολωτοί τάφοι μυκηναϊκής εποχής
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στη θέση «Παναγιά», κοντά στο σημερινό νεκροταφείο του χωριού, έχουν εντοπιστεί μυκηναϊκά ταφικά κατάλοιπα, μεταξύ των οποίων θολωτοί τάφοι. Η αρχαιολογική δραστηριότητα στην ευρύτερη περιοχή αποτελεί ένδειξη της παρουσίας ανθρώπινων εγκαταστάσεων κατά τη μυκηναϊκή περίοδο.
Σπήλαιο Λέχοβας
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το Σπήλαιο Λέχοβας βρίσκεται στην περιοχή της Μονής Λέχοβας. Αρχαιολογικές έρευνες στο σπήλαιο έφεραν στο φως κεραμική και πήλινα ειδώλια, τα οποία συνδέονται με τη λατρευτική χρήση του χώρου από τα μέσα του 6ου έως και τις αρχές του 4ου αιώνα π.Χ.[12]
Αστεροσκοπείο Κρυονερίου
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Το Αστεροσκοπείο Κρυονερίου βρίσκεται κοντά στο Κρυονέρι, στην κορυφή του όρους Κυλλήνη (Ζήρεια). Ιδρύθηκε το 1972 και αποτελεί ερευνητική υποδομή του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Κύριο όργανο της εγκατάστασης είναι τηλεσκόπιο διαμέτρου 1,2 μέτρων.[13]
Στο Αστεροσκοπείο πραγματοποιούνται ερευνητικά και εκπαιδευτικά προγράμματα, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο του προγράμματος NELIOTA για την παρακολούθηση προσκρούσεων μετεωροειδών στη Σελήνη.[14] Το 2026 ολοκληρώθηκε η εγκατάσταση νέου ρομποτικού τηλεσκοπίου διαμέτρου 80 εκατοστών.[15]
Το Αστεροσκοπείο παραμένει προσωρινά κλειστό για το κοινό λόγω εργασιών κατασκευής νέου κέντρου επισκεπτών.[16]
Πολιτισμός και σύλλογοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στο Κρυονέρι δραστηριοποιούνται πολιτιστικοί, κοινωνικοί και αθλητικοί σύλλογοι. Μεταξύ αυτών είναι ο Εκπολιτιστικός και Μορφωτικός Σύλλογος Νέων Κρυονερίου, ο οποίος ιδρύθηκε το 1985, ο «Σύλλογος Γυναικών Κρυονερίου "Εριφύλη"», που ιδρύθηκε το 2021, καθώς και ο «Αθλητικός Ποδοσφαιρικός Σύλλογος Κρυονερίου "Αετός"», ο οποίος ιδρύθηκε το 1958.[17]
Στον οικισμό δραστηριοποιήθηκε επίσης η «Οργάνωση Υποστήριξης Νέων "Φιλοξενία"», η οποία ίδρυσε και λειτούργησε Κέντρο Πληροφόρησης Νέων στο Κρυονέρι.
Πανηγύρια
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στο Κρυονέρι πραγματοποιείται πανηγύρι προς τιμήν της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στις 23 Αυγούστου, ενώ πανηγυρικές εκδηλώσεις πραγματοποιούνται και στη Μονή Λέχοβας στις 15 Αυγούστου.
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «Δήμος Σικυωνίων – Λέχοβα - Κρυονέρι».
- ↑ «Ελληνική Στατιστική Αρχή».
- ↑ «Visit Corinthia – Κρυονέρι».
- ↑ «Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης – Διοικητικές Μεταβολές ΟΤΑ».
- ↑ «Δήμος Σικυωνίων – Μονή Λέχωβας Κρυονερίου».
- ↑ «Δήμος Σικυωνίων – Μονή Λέχωβας Κρυονερίου».
- ↑ «Δήμος Σικυωνίων – Λέχοβα - Κρυονέρι».
- ↑ «Δήμος Σικυωνίων – Μονή Λέχωβας Κρυονερίου».
- ↑ «Ελληνική Στατιστική Αρχή».
- ↑ «Visit Corinthia – Κρυονέρι».
- ↑ «Δήμος Σικυωνίων – Μονή Λέχωβας Κρυονερίου».
- ↑ «Δήμος Σικυωνίων – Μονή Λέχωβας Κρυονερίου».
- ↑ «Αστεροσκοπείο Κρυονερίου». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Απριλίου 2026. Ανακτήθηκε στις 22 Αυγούστου 2026.
- ↑ «Αστεροσκοπείο Κρυονερίου». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Απριλίου 2026. Ανακτήθηκε στις 22 Αυγούστου 2026.
- ↑ «Αστεροσκοπείο Κρυονερίου – Εγκατάσταση νέου ρομποτικού τηλεσκοπίου».
- ↑ «Αστεροσκοπείο Κρυονερίου». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Απριλίου 2026. Ανακτήθηκε στις 22 Αυγούστου 2026.
- ↑ «Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωματείων Κορινθίας». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Σεπτεμβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2010.
