Κουρσούμ Τζαμί (Καστοριά)
Συντεταγμένες: 40°31′13.6″N 21°15′55.2″E / 40.520444°N 21.265333°E
| Κουρσούμ Τζαμί | |
|---|---|
| τζαμί | |
 | |
 | |
| Αρχιτεκτονική | Οθωμανική αρχιτεκτονική |
| Γεωγραφικές συντεταγμένες | 40°31′14″N 21°15′55″E |
| Διοικητική υπαγωγή | Καστοριά |
| Χώρα | Ελλάδα |
 Πολυμέσα | |
| Δεδομένα () | |
Το Κουρσούμ Τζαμί (τουρκικά: Kurşunlu Camii[1]) είναι ιστορικό τζαμί της οθωμανικής εποχής στην πόλη της Καστοριάς, Δυτική Μακεδονία. Το τζαμί βρίσκεται κοντά στο παλιό κέντρο της πόλης, στην οδό Μητροπόλεως.[2]
Ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το Κουρσούμ Τζαμί, που πήρε το όνομά του από τη μολύβδινη στέγη του, ήταν το πιο σημαντικό τζαμί της Καστοριάς.[3][2][4] Η κατασκευή του χρονολογείται μετά την οθωμανική κατάκτηση, είτε τον δέκατο πέμπτο είτε τον δέκατο έκτο αιώνα.[2][4] Ο Τσαμίσης και ο Μουτσόπουλος έγραψαν ότι κτίστηκε στη θέση προγενέστερης βυζαντινής εκκλησίας, η οποία με τη σειρά της ανεγέρθηκε στη θέση αρχαίου ειδωλολατρικού ναού.[2] Ένας τουρμπές ή ταφικό μνημείο βρισκόταν στην αυλή του Τζαμιού και είχε τέσσερις τοίχους από τούβλα και καμάρες που περικλείονταν από έναν τρούλο.[5] Επί Οθωμανών, το τζαμί λειτούργησε ως τόπος λατρείας για αρκετούς αιώνες έως ότου η Καστοριά έγινε τμήμα της Ελλάδας.[2][3] Ο τελευταίος ιμάμης πούλησε το τζαμί πριν την αναχώρηση του μουσουλμανικού πληθυσμού της πόλης.[3]
Το 1925 το τζαμί κηρύχθηκε διατηρητέο μνημείο από την Ελλάδα.[6][2] Ο δήμος Καστοριάς επιχείρησε το 1935 να πάρει άδεια και να κατεδαφίσει το τζαμί για αισθητικούς λόγους.[6] Στην κίνηση αντιτάχθηκε ο τοπικός έφορος και το Υπουργείο Παιδείας και αντ' αυτού κατεδαφίστηκε μόνο το προστώο του τζαμιού και ο κοντινός τουρμπές.[6] Σε αντίθεση με πολλά άλλα οθωμανικά τζαμιά στην Καστοριά, το Κουρσούμ Τζαμί γλίτωσε την καταστροφή λόγω συνεχούς χρήσης.[2] Το τζαμί χρησιμοποιήθηκε αρχικά ως βιβλιοθήκη, αργότερα ως μουσείο και η πιο πρόσφατη χρήση του ως αποθήκη αρχαιοτήτων, κλειστή στο κοινό.[3][2]
Το Κουρσούμ Τζαμί είναι το μόνο σωζόμενο τζαμί στην Καστοριά και στις αρχές του 20ού αιώνα βρισκόταν σε μέτρια κατάσταση διατήρησης.[3] Το μεγαλύτερο μέρος της εξωτερικής επένδυσης των τείχων έχει πέσει και το τζαμί έχει υποστεί κάποιες ζημιές.[3] Χωρίς επίβλεψη για χρόνια, το τζαμί κινδύνευε να καταρρεύσει.[2] Σώζεται μόνο το κάτω μισό του μιναρέ και ο τρούλος του τζαμιού καλυπτόνταν εξωτερικά με βλάστηση.[2] Εσωτερικά, το κτίριο έχει καλές ακουστικές ιδιότητες. [4]
Στα μέσα της δεκαετίας του 2010, το ενδιαφέρον για το τζαμί αναζωπυρώθηκε όταν αρκετοί φοιτητές από την Πολυτεχνική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης επέλεξαν το τζαμί για μεταπτυχιακές σπουδές.[4] Το έργο τους, μέρος του διατμηματικού μεταπτυχιακού προγράμματος «Προστασία, συντήρηση και αποκατάσταση πολιτιστικών μνημείων», μια κυβερνητική πρωτοβουλία, κατέγραψε την ιστορία του τζαμιού και έδωσε προτάσεις για μελλοντικές χρήσεις.[4] Η παρουσία των μαθητών ήταν αμφιλεγόμενη, καθώς μέρος του δημοτικού συμβουλίου Καστοριάς αντιτάχθηκε στη χρηματοδότηση των καταλυμάτων τους.[2] Οι λόγοι που αναφέρθηκαν ήταν ότι η μουσουλμανική κοινότητα απουσίαζε στη σύγχρονη Καστοριά και η αντίθεση για αναστήλωση τζαμιών στην Ελλάδα, ενώ στην Τουρκία υπήρχαν συζητήσεις για τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί.[2] Οι προσπάθειες αυτές οδήγησαν στην Αρχή Αρχαιότητας Καστοριάς, σε συνεργασία με το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού, να διαθέσει πόρους για περαιτέρω μελέτη για εργασίες αποκατάστασης και συντήρησης.[4]
Αργότερα, ένα εκατομμύριο ευρώ διατέθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για την αποκατάσταση του τζαμιού.[4] Τον Σεπτέμβριο του 2022 ξεκίνησαν οι εργασίες αφαιρώντας χώματα μέσα και γύρω από το τζαμί και ενισχύοντας τα θεμέλια του κτιρίου.[4] Κατά την ανασκαφή αποκαλύφθηκαν τα θεμέλια παλαιότερης μεσαιωνικής βυζαντινής βασιλικής και 25 μεσαιωνικές ταφές που περιείχαν 47 άτομα.[4] Άλλα αντικείμενα που αποκαλύφθηκαν ήταν χάλκινα νομίσματα, μεταλλικά κουμπιά, γυαλί και τμήματα ρούχων.[4] Αν και ακόμη αδιευκρίνιστο, ο Τσαμίσης και ο Ορλάνδος είπαν ότι η βασιλική θα μπορούσε να ήταν αφιερωμένη είτε στην Παναγία είτε στην Αγία Παρασκευή.[4] Η τρίκλιτη βασιλική μετατράπηκε σε νεκροταφείο τον δέκατο τρίτο αιώνα.[4] Μετά την οθωμανική κατάκτηση τον 15ο αιώνα, το τζαμί χτίστηκε πάνω στα θεμέλια της βασιλικής και το οικοδομικό υλικό από την εκκλησία χρησιμοποιήθηκε για τη νέα κατασκευή.[4] Οι εργασίες αποκατάστασης πρόκειται να ολοκληρωθούν το 2025, με το τζαμί να περιέρχεται στη δικαιοδοσία της Καστοριάς για δημόσια χρήση και πολιτιστικές εκδηλώσεις.[4]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Bıçakçı, İsmail (2003). Yunanistan'da Türk mimarî eserleri (στα Τουρκικά). İslâm Tarih, Sanat ve Kültürünü Araştırma Vakfı. σελίδες 235, 237. ISBN 9789756855041. "Kesriye.... Kurşunlu Camii"
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 «Το Τζαμί της Καστοριάς και η ιστορία του». Fouit. 16 January 2024. https://fouit.gr/2024/01/16/to-tzami-tis-kastorias-kai-i-istoria-to/. Ανακτήθηκε στις 27 April 2024.
- 1 2 3 4 5 6 Stavridopoulos 2015, σελ. 267.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Ritzaleou, Maria (20 April 2024). «Καστοριά - Τέμενος Κουρσούμ Τζαμί: Ένα παλίμψηστο της ιστορίας της πόλης». Voria. https://www.voria.gr/article/kastoria-temenos-koyrsoym-tzami-ena-palimpsisto-tis-istorias-tis-polis. Ανακτήθηκε στις 27 April 2024.
- ↑ Stavridopoulos 2015, σελίδες 263-264.
- 1 2 3 Pateraki, Marilena (2023). «Heritage Policies and Public Memory between Continuity and Rupture: The Treatment of the Ottoman-era Architecture in Greece in the Aftermath of the Population Exchange». Balkanologie 18 (1). doi:. https://journals.openedition.org/balkanologie/5116. para. 36.
