Κλαριθρομυκίνη

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Κλαριθρομυκίνη
Clarithromycin structure.svg
Clarithromycin ball-and-stick.png
Ονομασία IUPAC
(3R,4S,5S,6R,7R,9R,11S,12R,13S,14R)-6-{[(2S,3R,4S,6R) -4-(dimethylamino)-3-hydroxy-6-methyloxan-2-yl]oxy} -14-ethyl-12,13-dihydroxy-4-{[(2R,4R,5S,6S)-5-hydroxy -4-methoxy-4,6-dimethyloxan-2-yl]oxy}-7 -methoxy-3,5,7,9,11,13-hexamethyl -1-oxacyclotetradecane-2,10-dione
Κλινικά δεδομένα
Εμπορικές ονομασίεςBiaxin, Klaricid, άλλες
AHFS/Drugs.commonograph
MedlinePlusa692005
Κατηγορία ασφαλείας κύησης
Οδοί
χορήγησης
By mouth, intravenous
Κυκλοφορία
Κυκλοφορία
  • (Prescription only)
Φαρμακοκινητική
Βιοδιαθεσιμότητα50%
Πρωτεϊνική σύνδεσημικρή προσδεσιμότητα
Μεταβολισμόςήπαρ
Βιολογικός χρόνος ημιζωής3–4 ώρες
Κωδικοί
Αριθμός CAS81103-11-9 YesY
Κωδικός ATCJ01FA09
PubChemCID 84029
DrugBankDB01211 YesY
ChemSpider10342604 N
UNIIH1250JIK0A YesY
KEGGD00276 YesY
ChEMBLCHEMBL1741 N
Χημικά στοιχεία
Χημικός τύποςC38H69NO13
Μοριακή μάζα747,96 g·mol−1
  (verify)

Η κλαριθρομυκίνη, που πωλείται με την επωνυμία Biaxin μεταξύ άλλων, είναι αντιβιοτικό που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία διαφόρων βακτηριακών λοιμώξεων.[1] Σε αυτά περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η στρεπτικοκκική φαρυγγίτιδα, η πνευμονία, οι λοιμώξεις του δέρματος, η μόλυνση από H. pylori και η νόσος του Lyme.[1] Η κλαριθρομυκίνη μπορεί να λαμβάνεται από το στόμα ως χάπι ή υγρό.[1]

Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν ναυτία, έμετο, πονοκεφάλους και διάρροια.[1] Σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις είναι σπάνιες. Έχουν αναφερθεί προβλήματα στο ήπαρ. Μπορεί να προκαλέσει βλάβη εάν ληφθεί κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.[1] Ανήκει στην κατηγορία των μακρολιδίων (macrolide) και λειτουργεί μειώνοντας την παραγωγή πρωτεϊνών ορισμένων βακτηρίων.[1]

Η κλαριθρομυκίνη αναπτύχθηκε το 1980 και εγκρίθηκε για ιατρική χρήση το 1990.[2][3] Είναι στον κατάλογο των βασικών φαρμάκων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, τα ασφαλέστερα και πιο αποτελεσματικά φάρμακα που χρειάζονται σε ένα σύστημα υγείας.[4] Η κλαριθρομυκίνη διατίθεται ως γενόσημο φάρμακο.[1] Παρασκευάζεται από ερυθρομυκίνη και είναι χημικά γνωστή ως 6-Ο-μεθυλερυθρομυκίνη.[5]

Ιατρικές χρήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κλαριθρομυκίνη χρησιμοποιείται κυρίως για τη θεραπεία ενός αριθμού βακτηριακών λοιμώξεων όπως η πνευμονία, το Helicobacter pylori και ως εναλλακτική επιλογή αντί της πενικιλλίνης στη στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα.[1] Άλλες χρήσεις περιλαμβάνουν τη νόσο εξ ονύχων γαλής και άλλες λοιμώξεις που οφείλονται στη μπαρτονέλα, την κρυπτοσποριδίωση, ως παράγοντας δεύτερης γραμμής στη νόσο του Lyme και στην τοξοπλάσμωση. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την πρόληψη της βακτηριακής ενδοκαρδίτιδας σε εκείνους που δεν μπορούν να πάρουν πενικιλλίνη. Είναι αποτελεσματικό κατά των λοιμώξεων του ανώτερου και του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος, των λοιμώξεων του δέρματος και των μαλακών ιστών και των λοιμώξεων από ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού που σχετίζονται με έλκη του δωδεκαδακτύλου.[1]

Φάσμα βακτηριακής ευαισθησίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αερόβια θετικά κατά Gram βακτήρια:

Αεροβικά αρνητικά κατά Gram βακτήρια:

  • Haemophilus parainfluenzae
  • Haemophilus influenzae
  • Moraxella catarrhalis

Ελικοβακτηρίδιο

Μυκοβακτήρια

  • Mycobacterium avium avium
  • Mycobacterium intracellulare

Άλλα βακτήρια

Αντενδείξεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Η κλαριθρομυκίνη δεν πρέπει να λαμβάνεται από άτομα που είναι αλλεργικά σε άλλα μακρολίδια ή ανενεργά συστατικά στα δισκία, συμπεριλαμβανομένων της μικροκρυσταλλικής κυτταρίνης, του νατρίου κροσκαρμελόζης, του στεατικού μαγνησίου και της ποβιδόνης.[εκκρεμεί παραπομπή]
  • Η κλαριθρομυκίνη δεν πρέπει να χρησιμοποιείται από άτομα με ιστορικό χολοστατικού ίκτερου και / ή ηπατικής δυσλειτουργίας που σχετίζεται με προηγούμενη χρήση κλαριθρομυκίνης.[6]
  • Η κλαριθρομυκίνη δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε περίπτωση υποκαλιαιμίας (χαμηλό κάλιο στο αίμα) [εκκρεμεί παραπομπή]
  • Δεν συνιστάται η χρήση κλαριθρομυκίνης με τα ακόλουθα φάρμακα: σιζαπρίδη, πιμοζίδη, αστεμιζόλη, τερφεναδίνη, εργοταμίνη, τικαγρελόρη, ρανολαζίνη ή διυδροεργοταμίνη.
  • Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται με κολχικίνη σε άτομα με νεφρική ή ηπατική δυσλειτουργία.
  • Ταυτόχρονη χρήση με φάρμακα μείωση της χοληστερόλης όπως η λοβαστατίνη ή η σιμβαστατίνη.
  • Υπερευαισθησία στην κλαριθρομυκίνη ή σε οποιοδήποτε συστατικό του προϊόντος, στην ερυθρομυκίνη ή σε μακρολιδικά αντιβιοτικά.
  • Παράταση QT ή κοιλιακές καρδιακές αρρυθμίες, συμπεριλαμβανομένης της πολύμορφης κοιλιακής ταχυκαρδίας.

Παρενέργειες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι γαστρεντερικό: διάρροια (3%), ναυτία (3%), κοιλιακό άλγος (3%) και έμετος (6%). Μπορεί επίσης να προκαλέσει πονοκεφάλους, αϋπνία και μη φυσιολογικές εξετάσεις ηπατικής λειτουργίας. Οι αλλεργικές αντιδράσεις περιλαμβάνουν εξανθήματα και αναφυλαξία. Οι λιγότερο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες (<1%) περιλαμβάνουν ακραία ευερεθιστότητα, ψευδαισθήσεις (ακουστικές και οπτικές), ζάλη / ίλιγγο και μεταβολή στις αισθήσεις της όσφρησης και της γεύσης, όπως για παράδειγμα μεταλλικής γεύσης Έχουν επίσης αναφερθεί ξηροστομία, κρίσεις πανικού και εφιάλτες, αν και λιγότερο συχνά.[7]

Καρδιακές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τον Φεβρουάριο του 2018, η FDA εξέδωσε προειδοποίηση σχετικά με αυξημένο κίνδυνο καρδιακών προβλημάτων ή θανάτου με τη χρήση κλαριθρομυκίνης και συνέστησε να εξεταστούν εναλλακτικά αντιβιοτικά σε άτομα με καρδιακές παθήσεις.[8]

Η κλαριθρομυκίνη μπορεί να οδηγήσει σε παράταση QT. Σε ασθενείς με σύνδρομο μακρού QT, καρδιακής νόσου ή ασθενείς που λαμβάνουν φάρμακα που παρατείνουν το QT μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για επικίνδυνες για τη ζωή αρρυθμίες.

Σε μία δοκιμή, η βραχυχρόνια θεραπεία με κλαριθρομυκίνη συσχετίστηκε με αυξημένη συχνότητα θανάτων που ταξινομήθηκαν ως ξαφνικοί καρδιακοί θάνατοι σε ασθενείς με σταθερή στεφανιαία νόσο που δεν χρησιμοποιούν στατίνες.[9] Ορισμένες αναφορές περιπτώσεων υποπτεύονται ότι προκαλεί ηπατική νόσο.[10]

Εγκυμοσύνη και θηλασμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κλαριθρομυκίνη δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε έγκυες γυναίκες εκτός από περιπτώσεις όπου δεν είναι κατάλληλη εναλλακτική θεραπεία. Η κλαριθρομυκίνη μπορεί να προκαλέσει πιθανό κίνδυνο για το έμβρυο, επομένως θα πρέπει να χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μόνο εάν το πιθανό όφελος δικαιολογεί τον πιθανό κίνδυνο για το έμβρυο. Για τις θηλάζουσες μητέρες δεν είναι γνωστό εάν η κλαριθρομυκίνη απεκκρίνεται στο ανθρώπινο γάλα.[6]

Αλληλεπιδράσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κλαριθρομυκίνη αναστέλλει ένα ηπατικό ένζυμο, το CYP3A4, που εμπλέκεται στον μεταβολισμό πολλών άλλων συνήθων συνταγογραφούμενων φαρμάκων. Η λήψη κλαριθρομυκίνης με άλλα φάρμακα που μεταβολίζονται από το CYP3A4 μπορεί να οδηγήσει σε απροσδόκητες αυξήσεις ή μειώσεις στα επίπεδα του φαρμάκου.

Μερικές από τις κοινές αλληλεπιδράσεις παρατίθενται παρακάτω.

Η κλαριθρομυκίνη έχει παρατηρηθεί ότι έχει επικίνδυνη αλληλεπίδραση με την κολχικίνη ως αποτέλεσμα της αναστολής του μεταβολισμού του CYP3A4 και της μεταφοράς από τη Ρ-γλυκοπρωτεΐνη. Ο συνδυασμός αυτών των δύο φαρμάκων μπορεί να οδηγήσει σε θανατηφόρα τοξικότητα κολχικίνης, ιδιαίτερα σε άτομα με χρόνια νεφρική νόσο.[6]

Η λήψη κλαριθρομυκίνης ταυτόχρονα με ορισμένες στατίνες (μια κατηγορία φαρμάκων που χρησιμοποιούνται για τη μείωση των επιπέδων χοληστερόλης στον ορό του αίματος) αυξάνει τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών, όπως μυϊκούς πόνους και διάσπαση των μυών (ραβδομυόλυση).[11]

Η ταυτόχρονη θεραπεία με αναστολέα διαύλων ασβεστίου μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο χαμηλής αρτηριακής πίεσης, νεφρικής ανεπάρκειας και θανάτου, σε σύγκριση με το συνδυασμό αναστολέων διαύλου ασβεστίου με αζιθρομυκίνη, ένα φάρμακο παρόμοιο με την κλαριθρομυκίνη αλλά χωρίς αναστολή του CYP3A4.[12] Η χορήγηση κλαριθρομυκίνης σε συνδυασμό με βεραπαμίλη έχει παρατηρηθεί ότι προκαλεί χαμηλή αρτηριακή πίεση, αργό καρδιακό ρυθμό και γαλακτική οξέωση.[6]

Η κλαριθρομυκίνη μπορεί να διπλασιάσει τα επίπεδα καρβαμαζεπίνης στο σώμα μειώνοντας την κάθαρσή της, και μπορεί να οδηγήσει σε συμπτώματα τοξίκωσης από καρβαμαζεπίνη, όπως διπλή όραση, απώλεια εθελοντικής κίνησης του σώματος, ναυτία, καθώς και υπονατριαιμία.[13]

Ανάλογα με τον συνδυασμό φαρμάκων, η θεραπεία με κλαριθρομυκίνη θα μπορούσε να αντενδείκνυται, να απαιτεί αλλαγή δόσεων ορισμένων αντιρετροϊκών φαρμάκων ή να είναι αποδεκτή χωρίς προσαρμογή της δόσης.[14] Για παράδειγμα, η κλαριθρομυκίνη μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένες συγκεντρώσεις ζιδοβουδίνης.[15]

Μηχανισμός δράσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κλαριθρομυκίνη εμποδίζει τον πολλαπλασιασμό των βακτηρίων ενεργώντας ως αναστολέας σύνθεσης πρωτεϊνών. Συνδέεται με το 23S rRNA, ένα συστατικό της υπομονάδας 50S του βακτηριακού ριβοσώματος, αναστέλλοντας έτσι τη μετάφραση των πεπτιδίων.[εκκρεμεί παραπομπή]

Φαρμακοκινητική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε αντίθεση με την ερυθρομυκίνη, η κλαριθρομυκίνη είναι σταθερή σε οξύ, οπότε μπορεί να ληφθεί από το στόμα χωρίς να χρειάζεται προστασία από γαστρικά οξέα. Απορροφάται εύκολα και διαχέεται στους περισσότερους ιστούς και φαγοκύτταρα. Λόγω της υψηλής συγκέντρωσης στα φαγοκύτταρα, η κλαριθρομυκίνη μεταφέρεται ενεργά στη θέση της μόλυνσης. Κατά τη διάρκεια της ενεργού φαγοκυττάρωσης, απελευθερώνονται μεγάλες συγκεντρώσεις κλαριθρομυκίνης. Η συγκέντρωσή του στους ιστούς μπορεί να είναι πάνω από 10 φορές υψηλότερη από ότι στο πλάσμα. Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις βρίσκονται στο ήπαρ, στους πνεύμονες και στα κόπρανα.

Η κλαριθρομυκίνη έχει έναν αρκετά γρήγορο μεταβολισμό πρώτης διέλευσης στο ήπαρ. Οι κύριοι μεταβολίτες του περιλαμβάνουν έναν ανενεργό μεταβολίτη, τη Ν-δεμεθυλοκαλαριθρομυκίνη και έναν ενεργό μεταβολίτη, την 14-(R)-υδροξυκαρλιθρομυκίνη. Σε σύγκριση με την κλαριθρομυκίνη, η 14-(R)-υδροξυκαρλιθρομυκίνη είναι λιγότερο ισχυρή έναντι της μυκοβακτηριακής φυματίωσης και του συμπλέγματος Mycobacterium avium. Η κλαριθρομυκίνη (20% -40%) και ο ενεργός μεταβολίτης της (10% -15%) απεκκρίνονται στα ούρα. Από όλα τα φάρμακα στην κατηγορία της, η κλαριθρομυκίνη έχει την καλύτερη βιοδιαθεσιμότητα στο 50%, γεγονός που την καθιστά αποδεκτή την από του στόματος χορήγηση. Ο χρόνος ημιζωής είναι περίπου 3 έως 4 ώρες με 250 mg χορηγήθηκε κάθε 12 ώρες, αλλά αυξήθηκε σε 5 έως 7 ώρες με 500 mg χορηγούνται κάθε 8 έως 12 ώρες. Με οποιαδήποτε από αυτές τις δοσολογικές αγωγές, η συγκέντρωση αυτού του μεταβολίτη σε σταθερή κατάσταση επιτυγχάνεται γενικά εντός 3 έως 4 ημερών.[16]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 «Clarithromycin». The American Society of Health-System Pharmacists. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Σεπτεμβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 4 Σεπτεμβρίου 2015. 
  2. Greenwood, David (2008). Antimicrobial drugs : chronicle of a twentieth century medical triumph (1 έκδοση). Oxford: Oxford University Press. σελ. 239. ISBN 9780199534845. 
  3. Fischer, Jnos· Ganellin, C. Robin (2006). Analogue-based Drug Discovery (στα Αγγλικά). John Wiley & Sons. σελ. 498. ISBN 9783527607495. 
  4. World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019. Geneva: World Health Organization. 2019. WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO. 
  5. Kirst, Herbert A. (2012). Macrolide Antibiotics (2 έκδοση). Basel: Birkhäuser Basel. σελ. 53. ISBN 9783034881050. 
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 «BIAXIN® Filmtab® (clarithromycin tablets, USP) BIAXIN® XL Filmtab® (clarithromycin extended-release tablets) BIAXIN® Granules (clarithromycin for oral suspension, USP)» (PDF). 2 Νοεμβρίου 2015. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 24 Αυγούστου 2015. Ανακτήθηκε στις 2 Νοεμβρίου 2015. 
  7. «Clarithromycin Side Effects in Detail - Drugs.com» (στα αγγλικά). Drugs.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2017-08-19. https://web.archive.org/web/20170819021124/https://www.drugs.com/sfx/clarithromycin-side-effects.html. Ανακτήθηκε στις 2017-08-18. 
  8. «Safety Alerts for Human Medical Products - Clarithromycin (Biaxin): Drug Safety Communication - Potential Increased Risk of Heart Problems or Death in Patients With Heart Disease». FDA (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Απριλίου 2018. Ανακτήθηκε στις 24 Φεβρουαρίου 2018. 
  9. «Excess sudden cardiac deaths after short-term clarithromycin administration in the CLARICOR trial: why is this so, and why are statins protective?». Cardiology 118 (1): 63–7. 2011. doi:10.1159/000324533. PMID 21447948. 
  10. «Fulminant liver failure associated with clarithromycin». The Annals of Pharmacotherapy 37 (1): 57–60. January 2003. doi:10.1345/1542-6270(2003)037<0057:flfawc>2.0.co;2. PMID 12503933. 
  11. «Statin toxicity from macrolide antibiotic coprescription: a population-based cohort study». Annals of Internal Medicine 158 (12): 869–76. June 2013. doi:10.7326/0003-4819-158-12-201306180-00004. PMID 23778904. 
  12. «Calcium-channel blocker-clarithromycin drug interactions and acute kidney injury». JAMA 310 (23): 2544–53. December 2013. doi:10.1001/jama.2013.282426. PMID 24346990. 
  13. «[Carbamazepine and clarithromycin: a clinically relevant drug interaction]». Revue Neurologique 163 (11): 1096–9. November 2007. doi:10.1016/s0035-3787(07)74183-8. PMID 18033049. 
  14. «Darunavir/ritonavir pharmacokinetics following coadministration with clarithromycin in healthy volunteers». Journal of Clinical Pharmacology 48 (1): 60–5. January 2008. doi:10.1177/0091270007309706. PMID 18094220. https://archive.org/details/sim_journal-of-clinical-pharmacology_2008-01_48_1/page/60. 
  15. «Clarithromycin lowers plasma zidovudine levels in persons with human immunodeficiency virus infection». Antimicrobial Agents and Chemotherapy 41 (8): 1709–14. August 1997. doi:10.1128/AAC.41.8.1709. PMID 9257746. PMC 163990. https://archive.org/details/sim_antimicrobial-agents-and-chemotherapy_1997-08_41_8/page/1709. 
  16. «Metabolism and disposition of clarithromycin in man». Drug Metabolism and Disposition 18 (4): 441–6. 1990. PMID 1976065.